Yehuda Amichai – vertaling in Afrikaans
Yehuda Amichai – vertaal deur Marlise Joubert
In die appel
Jy besoek my in die appel.
Saam kan ons die mes hoor skil
om en om ons, versigtig,
sodat die vel nie skeur nie.
Jy praat met my. Ek vertrou jou stem
want daar is ook harde pyn
soos wat egte heuning
byewas vorm in die korf.
Met my vingers raak ek aan jou lippe:
ook dit is ‘n profetiese gebaar.
En jou lippe is rooi, net soos verskroeide veld
swart is.
Dis alles waar.
Jy besoek my in die appel
en jy sal by my in die appel bly
totdat die mes klaar is met skil.
*
‘n Brief
Om in Jerusalem op die balkon van ‘n hotel te sit
en te skryf: “Die dae verloop soet
van woestyn tot see.” En om te skryf: “Trane
droog vinnig hier. Die klad is ‘n traan wat
die ink laat loop.” Dis hoe hulle gewoonlik geskryf het
in die vorige eeu. “Ek het ‘n sirkel daarom
getrek.”
Tyd vloei weg, soos wat iemand op ‘n telefoon
ver van my af, lag en huil:
wat ek ook al hoor, kan ek nie sien nie;
wat ek sien, kan ek nie hoor nie.
Ons was nie versigtig toe ons “Volgende jaar”
gesê het nie, of ook nie: “’n Maand gelede”. Die woorde
is soos skerwe van glas: jy kan jouself daarmee verwond,
selfs ‘n slagaar sny, as
jy dan so wil wees.
Maar jy was mooi soos die kommentaar
op ‘n argaïese teks.
Uit die oorskot van vroue van jou ver land
is jy na my toe gebring, maar
‘n ander wet van gemiddeldes
het jou weer weggeneem.
Om te lewe is om ‘n skip en ‘n hawe
op dieselfde tyd te bou. En om die hawe klaar te maak
lank nadat die skip gesink het.
En om af te sluit: ek onthou slegs
dit was mistig. En as dit só is om te onthou –
wat onthou jy dan?
*
Uit: Somer of sy einde
Jy het die vrugte gewas.
Jy het die bakterie vermoor.
Op die stoel: ‘n horlosie en ‘n rok.
In die bed: ons,
sonder iets hiervan
maar elkeen vir die ander.
En as dit nie was vir ons name nie
sou ons geheel en al nakend gewees het.
Dit was goed, die droom op
die tafel.
Ons het die vrugte vir altyd gelos
tot die volgende dag.
En op een van hierdie aande
sal ek baie kan sê oor alles
wat agtergelaat en binne ons bewaar word.
Na middernag, toe ons woorde
die wêreld begin verander het,
sit ek my hand op jou voorkop:
jou gedagtes was kleiner as die palm van my hand,
maar ek het geweet dis ‘n fout,
soos die fout van die hand wat
die son toemaak.
*
Die reuk van malvas
maak herinnering oop.
In jou, het my vermoeienis
‘n herberg gevind.
Selfs oleander
sal nie duur nie.
Wat was, sal nooit
weer terugkeer nie.
Onbreekbaar soos ‘n eed:
jou belt, jou rok.
Dit wat in die kamer geruis het
sal nie terugkeer nie.
‘n Gefossileerde blaar,
‘n nabootsing van tyd,
op die vensterbank.
Kom ons val die tye in.
Alles het ons toegemaak.
In die lang nag
sal ons woede
ook lig wees.
Glans van sy en mes,
die afstandelike see.
‘n Stoel wat beweeg.
Bedek jou, bedek my!
*
Laastens die hare, om weer droog te word
toe ons reeds ver van die see af was,
toe woorde en sout, wat met ons versmelt,
sugtend skei van mekaar,
en jou liggaam nie meer letsels wys
van ‘n verskriklike wond nie.
En tevergeefs het ons ‘n paar dinge op die strand vergeet,
soos ‘n verskoning om weer daarna terug te keer.
Ons het nie.
Ek onthou daardie dae
met jou naam daarop, soos die naam op ‘n skip,
en hoe ons deur twee oop deure
‘n peinsende man sien staan het, en hoe ons na die wolke gekyk het
met die oë wat ons van ons vaders geërf het,
wagtend op reën.
Snags as die aarde afkoel,
het jou liggaam die hitte nog lank behou
soos die see.
*
Nee, nee, het jy gesê.
Deur die venster het die lig
mirakelagtig oor jou lyf gespeel,
groter as die mirakels
wat met my in die woestyn gebeur het.
Nee, nee, het jy gesê.
En jy was mooi soos verspeelde tyd.
En op die Negende van Av*, het Jerusalem
voor ons oë in vlamme opgegaan.
En ‘n jaar later,
was dit ons wat brand
voor die oë van die wit stad.
*
Soos die afdruk van ons lywe,
sal daar geen teken wees dat ons hier was nie.
Die wêreld sluit dig agter ons,
die sand is weer gladgestryk.
En reeds is daar datums op kalenders
waarin jy nie meer sal bestaan nie,
reeds ‘n wind wat die wolke bring
wat nie op ons sal reën nie.
En jou naam verskyn op die passasierslyste
van skepe en in die gasteboeke
van hotelle waarvan die einste name
die hart doodmaak.
Die drie tale wat ek ken,
alle kleure wat ek sien en oor droom,
help my nie.
*
Dit was ‘n somer, of sy einde. Ek het
jou voetstappe gehoor van oos na wes
vir die laaste keer. Sakdoeke, boeke, mense
was vergete in die wêreld.
Dit was somer, of sy einde,
daar was middagure,
en jy.
Vir die eerste keer, het jy ‘n doodskleed gedra
en dit nie geweet nie.
Want dit was met blomme borduur.
*
As jy met ‘n bitter mond soet woorde sê
sal die wêreld nie soet word nie
en dit sal nie bitter word nie.
En dis geskryf in die boek dat ons nie sal vrees nie.
En dis geskryf dat ons ook sal verander,
soos die woorde,
in die toekoms en in die verlede,
in meervoud en in eensaamheid.
En binnekort, in die nagte wat kom,
sal ons verskyn, soos dwalende akteurs,
elkeen in die drome van die ander
en in die drome van vreemdelinge
wat ons nooit saam geken het nie.
* Av is die naam van ‘n maand in die Joodse kalender – +/- die ekwivalent van Julie, die 10de maand van die Joodse jaar. - MJ
*
‘n Hond agterna
Nadat jy my gelos het
laat ek ‘n bloedhond snuif
aan my bors en aan my maag. Laat ek hom
met gesperde neusvleuels
jag om jou te vind.
O, ek hoop hy sal jou kry en jou minnaar
se balle aan flarde skeur en sy penis afruk
of dan ten minste
tussen sy tande een van jou sykouse vir my bring.
*
Weervoorspelling
Dit sal bewolk wees. Dit sal reën.
Ons sal lewe en sterwe. Wees bedag daarop.
Daar sal sluimerwinde waai. Ek sal jou
sien in die eerste swaar opwinding.
Jy sal my sien, soos ‘n reën wat stort
oor jou gesig na my opgehef. Dit sal koud wees.
Daar sal hoogtes wees, en laagtes. En met wie
sal ons praat as ons nie meer daar is nie? Daar sal
goeie weer wees vir minnaars op die argaïese heuwel.
Uit al vier rigtings van my lewe, sal die wind aankom.
Dit sal donker wees. Daar sal golwe wees. Dit sal nie matig wees nie.
Daar sal ‘n wolk wees. Daar sal ‘n reënboog in jou lyf hang.
Ons sal nie meer daar wees die dag daarna nie. Dit sal koud wees
in die valleie. Daar sal mis wees. Ons sal uiteenstuif.
*
Sandale
Sandale is die skelet van die skoen,
die skelet, en die enigste stem.
Sandale is die teuels van my voete op galop.
Sandale is die grastoue van ‘n moeë voet, biddend.
Sandale is my eie lappie grond waarop ek loop
oral waar ek gaan, ambassadeurs van my tuiste,
my troue land, die hemelruim
en die klein swerwende kreature van die aarde
en hulle dae van vernietiging wat nog kom.
Sandale is die jeug van die skoen
en ‘n herinnering van togte deur die wildernis.
Ek weet nie wanneer hulle my gaan verloor nie
of wanneer ek hulle sal verloor nie, maar hulle gaan
verlore wees, elkeen in ‘n ander plek:
een sandaal tussen rots en struike
nie ver van my huis af nie, die ander,
sinkende tussen duine naby die Groot See
soos ‘n son wat sak
gepunt in die rigting van ‘n sonsondergang.
*
Ek stap verby ‘n huis waar ek gewoon het
Ek stap verby ‘n huis
waar ek eenmaal gewoon het:
‘n man en ‘n vrou is nog daar
ingefluister bymekaar.
Baie jare het verloop
in ‘n sagte murmeling
van die traplig wat aangaan
en af
en weer aan.
Soos klein letsels is die sleutelholtes
waarvan al die bloed uitgesypel het. En binne,
die mense, bleek soos die dood.
Weer wil ek staan soos eenmaal lank gelede
met ’n geliefde in die arms
die ganse nag in die opening van die deur.
En toe ons met dagbreek vertrek
het die huis uitmekaar geval en sedertdien die stad
en sedertdien die hele wêreld.
Weer wil ek verlange ken
totdat my vel verwond is
met die brandmerke se swart skroei.
Weer wil ek geskryf staan
in die Boek van Lewe, elke liewe dag geskryf word
totdat die skrywende hand daarvan pyn.
*
Ek het baie harig geword
Ek het baie harig geword, oor my hele liggaam.
Ek is bang dat hulle my gaan jag vir my pels.
My veelkleurige hemp is nie ‘n teken van die liefde nie:
dis ‘n lugfoto van ‘n stasie vir treine.
Snags is my liggaam wyd oop en wakker onder die laken
soos oë geblinddoek van iemand wat geskiet gaan word.
Ek leef soos ‘n vlugteling en ‘n rondloper, ek sal doodgaan
vir nog -
en ek wou stil wees, soos ‘n ou stadsmuur
waarvan die stede almal vernietig is,
en vreedsaam,
soos ‘n vol begraafplaas.
Bronne:
1. Yehuda Amichai: A Life of Poetry 1948-1994. Translated from the Hebrew by Benjamin and Barbare Harshav. HarperPerennial, New York, 1995
2. The selected poetry of Yehuda Amichai. Newly revised and expanded edition, translated by Chana Bloch and Stephen Mitchell. University of California Press, London, 1992
[Vertaal deur Marlise Joubert uit bg. Engelse vertalings van Amichai se werk.]
*
Noord van San Francisco
Hier raak die sagte heuwel aan die oseaan
asof die een ewigheid aan ‘n ander een raak
en die koeie wat daarop wei ignoreer ons,
soos engele.
Selfs die reuk van ryp waatlemoen in die kelder
is ‘n voorspel tot vrede.
Die donker maak geen oorlog teen die lig nie,
dit dra ons vorentoe
na ‘n ander lig, en die enigste droefnis
is om nie te vertoef nie.
In my land, wat heilig genoem word,
laat hulle nie toe dat ewigheid bly nie:
hulle het dit in klein religieë verdeel,
afgebaken vir die sones van God,
versplinter tot fragmente van geskiedenis,
skerp en verwondbaar tot die dood toe.
En die rustige panorama is verander
in ‘n stuiptrekkende nabyheid, ‘n pynlike hede.
Op die strand by Bolinas, aan die voetenent van houttrappies,
sien ek enkele meisies wat nakend in die sand bly lê,
hulle koppe gebuig, dronk
van die ewige koninkryk,
hulle siele soos deure
wat toemaak en oopmaak,
toemaak en oopmaak
op die ritme van die branding.
*
Herfs in Connecticut
Blare val van bome af
maar woorde vermenigvuldig op mense.
Klein rooi vrugte lê onder die sneeu en bly rooi.
Die baldadige speletjies van kinders
het huislik geword.
Teen die muur, prente van wenners en verloorders,
jy kan die verskil nie sien nie.
Die ritmiese slae van swemmers
het verdwyn in stophorlosies.
Op die verlate kus, opgevoude strandstoele
geketting aan mekaar, die slawe van somer.
Die songebruinde lewensredder sal bleek word in sy huis
soos ‘n woedende profeet in vredestyd.
Ek skuif deur stemmings
soos die motor se ratte,
van dier tot plant
en dan tot klip.
*
’n Tydlose Venster
Eenmaal in ’n tuin het ek ’n lied
gehoor of ’n ou vergete seëning
En bokant die donker bome
’n venster wat altyd verlig was, ter herinnering
aan die gesig wat daardeur gekyk het
en daardie gesig
was versonke in die herinnering aan ’n ander
verligte venster
*
Jasmyn
Die jasmyn geur oor ons, soos altyd, van veraf,
toe ons dronk en weerloos was.
Die hele aand praat ons oor die pantser van parfuum
wat met pyn deurboor sal word, die koestering
wat soetigheid bied, die afsondering
wat bruin sjokolade gee,
oor ou teleurstellings wat die drome
van jongmense word soos klere wat uit die mode gaan
en nou weer gedra word.
Snags droom ek oor jasmyn.
En die volgende dag dring die geur van jasmyn
selfs die verklarings van die droom binne.
