Versindaba
~ ‘n Kollektiewe weblog vir die Afrikaanse digkuns ~

Een paar dagen geleden stond op mijn dagkalender het volgende gedicht van K. Michel:

Ook de vissen

Zou je de Haagse Hofvijver overeind zetten

rechtstandig als een majestueuze wand van water

om het licht de diepte te laten doorstralen

om de stad een doorzichtige spiegel te bieden

een oudgouden glans zou over de huizen strijken

en iemand roept als eerste ‘kijk’ en wijst

toeterend komt het hele verkeer tot stilstand

abrupt worden alle vergaderingen opgeschort

en de straten vullen zich met ogen en geroezemoes

een vorstelijk banket, jagers in een herfstbos

zegels en paperassen, gesluierde naakte vrouwen

iedereen ziet in de vijverwand iets anders

maar allemaal blikken ze diep in de tijd terug

en eindelijk kunnen de hofvissen ook eens

over de schubbenhuid van de daken uitkijken

naar de glinsterende torens en ijspaleizen

de bomen bij de duinen, het gele strandzand

‘kijk’, stoten de vissen elkaar aan, ‘dat zilvergrijze

dat schitterende schuimende, woelende weidse

dat zich daar uitstrekt tot aan de einder en verder

dat is nou de zee, ja dat daar is de zee’.

Een klassieker, wat mij betreft, en het was een plezierig weerzien. Ik vind dit echt een heel mooi gedicht. Ik woon in de regio Den Haag en telkens als ik de Hofvijver passeer moet ik denken aan die vissen die elkaar aanstoten en naar de zee wijzen. Toch, bedacht ik me terwijl ik het gedicht herlas, is het een gedicht dat ik zelf nooit zo zou kunnen en willen schrijven.

Het hele gedicht gaat uit van één gedachte, namelijk de gedachte wat er zou gebeuren als je de Haagse Hofvijver overeind zet. Een gekke gedachte. Dat had zomaar mis kunnen gaan. Er bestaat namelijk veel poëzie waarbij de dichter een ‘gekke’, of ‘slimme’ gedachte kreeg, en bij het krijgen van die gedachte het gedicht al als half geschreven beschouwde. Dat resulteert niet zelden in weinig interessante overwegingen, bijvoorbeeld over dat het voetbalspel veel weg heeft van het leven zelf, of over wat een koe in een weiland denkt.

Zelf verlang ik van poëzie iets anders. Leuke, gekke, grappige of mooie gedachten kun je namelijk ook kwijt in een column, op een blog of op Facebook. Poëzie is veel méér dan dat. Of misschien heeft het er ook wel mee te maken dat ik zelden of nooit een gedachte heb die ik zonder aarzelen als ‘interessant’ zou bestempelen. Als ik bijvoorbeeld een voor mijn doen filosofische of gekke gedachte heb, is er altijd wel iemand (een filosoof bijvoorbeeld) die de gedachte eerder en beter heeft gehad, en scherper heeft verwoord. En mijn gekke gedachten wil ik niemand aandoen.

Het leven heeft mijn gedachten niet nodig om interessant te zijn. Ik zoek in mijn eigen gedichten dan ook geen woorden om mee te beschrijven wat ik denk, ik probeer te beschrijven wat ik waarneem. Ik interesseer me voor het leven zelf: de dingen, de mensen, de gebeurtenissen, de mysterieuze verbanden ertussen - en hoe dit alles in de taal kan worden vormgegeven.

Ik ben van weinig werkelijk overtuigd, maar van bovenstaand ben ik, vrees ik, niet meer af te brengen. Behalve af en toe door een geweldig gedicht van bijvoorbeeld K. Michel. Een gedicht dat een ‘gekke’ gedachte als vanzelf heel ver doorvoert, en er prachtige beelden uit haalt. En ik geniet telkens van de soepele en subtiele formuleringen. Het gedicht maakt zodoende mijn poëticale opvattingen – in ieder geval voor de duur van het gedicht – irrelevant. Dat is altijd fijn.

 (Edwin Fagel)