Peter Snyders. Praatjie gelewer by Woordfees 2010 deur Robert Pearce

 

PETER SNYDERS

– nie ‘n Ordinary vriend-terugblik op 30 jaar van vriendskap

 deur Robert J Pearce

 

Praatjie gelewer ter viering van  Peter Snyders se 70ste verjaarsdag,

 Stellenbosch Woordfees 5 Maart 2010

 

 

Ek praat met U as vriend wat vir Peter al vir 30 Jaar ken. Van sy tyd as Christen tot nou as Boedhis. Ek sal probeer om chronolgies te wees, maar indien nie, vergewe maar.

Daar is die staaljie van die Blindes wat die Olifant bevoel het en elkeen het gedink dit is ‘n ander soort gedierte; net so met Peter. Wie ook na Peter verwys sal dit uit hul eie invalshoek doen. Francis, die Kinders en die Kleinkinders sal hom anders onthou as ons uit die Skrywers, Musiek en Teater wêreld sien hom anders-en so hoort dit. Hoe ons ookal vir Peter ervaar is subjektief en is onderhewe aan ons eie oordeel, maar niemand wat hier vanaand teenwoordig is kan nie sê dat Peter nie ons lewens geraak het nie. Vanuit Suid Afrika, tot in Nederland het Peter sy invloed laat geld. Baie van die mense wat vandag groot sterre is kan terug kyk en sê: ons het by Peter begin: Vinette Ebrahim, Solly Philander  en Denise Newman om maar net ‘n paar te noem.

Peter en sy Filosofie/Godsdiens

In 2002 in ‘n onderhoud met Anastacia de Vries van Rapport sê Peter oor sy  Filosofie en Godsdiens en sy ewige Jeug:

Ekkit op 17 Februarie 1971 ‘n expansion of consciousness beleef. My spiritual age is 31.  Ek verdiep my in Islam en  Boeddhisme. Ek loeppie kêkkie. My geestesbelewing is ‘n versoening tussen Christenskap, Islam en Boeddhisme.

 

Eerste Ontmoeting

1979 – Ek ontmoet Peter Snyders by die Belvillese Onderwys Kollege in 1979. Gerry Tertiens van Kleurlingsake het destyds Drama Akteur en Regie-kursusse georganiseer en mense vanuit alle wyke van die land het in die Kaap bymekaar gekom. Tertiens en Kie het ook die Streek Toneelfeeste en die Hooffees in die Joseph Stone, Athlone aangebied-Peter en Unison het nog nooit een gewennie, maar wel die Kellerprinz Fees kompetisie. Wat my bybly van die Dramakursus, wat deur Bill Curry aangebied is, is dat Peter die mees “challenging” vrae aan Bill Curry gevra het. Bill Curry kry swaar as hy probeer om ons te leer hoe om Regie te doen, want sien meeste van ons het al gevestigde drama groepe ne weet hoe om regie te doen. Peter het destyds al deur diep waters gegaan by die Space saam met Pieter Dirk-Uys (Tannie Evita) ensomeer. Peter se groep die Unison Players het hom ook harde bene laat kou en vergewe die pun, hulle het “Min Genade” vir hom gehad.

Ek en Peter ruil telefoonnommers en adresse uit en skryf aan mekaar en ruil tekste uit.

Peter leer my om Dagboek te hou en op elke moontlike ding te skryf waarop jy kan-soos Paul McCarthney van die Beatles wat “Yesterday” se lirieke op ‘n vuurhoutjie dosie geskryf het. Peter vertel my ook van al die liedjies wat hy al geskryf het en die pryse wat hy daarmee gewen het. Kaapse Bands soos Bloodshed het van sy liedjies opgeneem.

Peter wys my ook sy Gibson Semi-accoustic Jazz kitaar, en vir enige kitaarspeler is ‘n Gibson en ‘n Fender Stratocaster diè kitare wat jy eendag moet besit!

Fastforward na 1981- Brekfis met 4 (‘n voorloper vir ‘n Ordinary Mens) word gepubliseer en Peter laat weet my per brief. Nou ek soek nog iemand wat 20 bladsy briewe kan skryf op een slag-dit is ‘n gawe van Peter, selfs in hierdie dae van e-posse, sms en mixit, sal Peter nog vir jou ‘n brief skryf-hierdie briewe bewaar ek in my versamelings in die Unisa Argief en by NALN in Bloemfontein.

1982-Peter besoek vir Sylvia en myself in Eersterus om Chemie Prakties by Unisa te kom doen.

Ek skryf die volgende gedig vir Peter:

 

Kaapse Visitor

(Vir Peter Snyders tydens sy besoek aan Eersterust gedurende 1982)

 

Verlore kom hy in Pretoria aan

“Hallo”, ‘n skrywershandruk en die vriendskap is herbeklink.

“Wees my Gids vir ‘n week of wat, wys my Pretoria want my mission

  is serious

 

Anker my vir die tyd in Pretoria

Wie anker jou in die Kaap?

My vrou, my skryfwerk, my studies, my plek.

 

Ek wys:

Dis Pretoria Stasie

Daar is die Museum, die Voortrekker Monument, en Oom Paul se Square.

So klop Eersterust se hart.

Is dit al?

 

Ek wys:

Die rigting van die lewe,

praat kultuur, politiek, filosofie

praat oor lewe in die hiernamaals…

Is dit al?

 

Waar is Unisa?

Daar

Waar is die hemel?

Stilte

Waar is die hel?

Stilte

Wat is predestination?

Stilte.

 

Is jy uitgepraat?

Nee…maar het jy nie eie antwoorde, directions en landmarks?

 

25/11/82

Eersterust, Pretoria.

 

Pretoria middestad in 1982 is nog lelie-blank. Peter reis per trein vanaf ons huis in Eersterust na Unisa, want die busse is net vir wittes. Saans as Peter tuiskom na aandete vra hy dat ons hom net gou sal verskoon, dan verwdyn hy in die Gastekamer. Na twee dae van die patroon vra ek waarom? Nee, sê Peter, hy bring sy Dagboek op datum deur die dag se gebeure op te skryf. Ek leer ook hierdie gewoonte aan en tot vandag toe skryf ek of soggens of saans.

Ek en Peter se eie Deafiance Campaign: Ek neem Peter een dag na Kerklpein (waar oom Paul se Standbeeld is), die Voortrekker Monument en die Pretoriase Stadsaal waar Marthinus en Andries se Standbeelde is. By Kerkplein is daar die groot Bushalte. Op die busbankies staan geskrywe: slegs vir “blankes/europeans only”. Ek en Peter besluit om die wette te defy en gaan sit daarop. Onthou, destyds kon hulle jou opsluit onder enige van die “Acts” wat Peter in Political Joke noem: Terrorisme ensomeer en die straf was “detention without trial”. Daar was geen repurkussies nie en ek en Peter se protes aksie val plat. Maar dit was, dink ek, die voorloper vir Allan Hendrickse en sy Arbeiders se latere swemmery by Kings Beach, Port Elizabeth. Dan wil die comrades nou nog na liberation vra: wat het julle Bruines in die struggle gedoen? Ons het die wette deliberately oortree.

Gedurende die tyd stel ek vir Peter voor aan Anthony “Speedo” Wilson, Neville Nash en andere. Speedo doen toe ‘n poësie program “‘n dag innie lewe van Peter Snyders” wat in die destydse Staatsteater opgevoer is. Later neem Speedo ook ‘n Televisie program op “Skakerings” met Peter en Neville as gaste. Die boere by die SAUK hou nie van Skakerings as naam en Peter stel voor die titel: “Met ander woorde” wat aanvaar word. Dit was ‘n beter gesêls program as Dali Tambo s’n of die van Felecia Mabuza-Shuttle.

Terwyl Peter by ons kuier nooi ek hom na verskillende Drama aande, en die een naweek wil ek Pap-wors-tamatiesous en Atchaar naweek doop. Die Vrydag by ons huis (soos in enige ander Eersterust huis) eet ons Pap-wors-tamatiesous en Atchaar; Peter eet saam. Dieselfde aan gaan kyk ons na ‘n Drama in die Eersterust gemeenskap saal en soos gewoonlik is daar ‘n onthaal na die tyd en raai wat is oppie menu: Pap-wors-tamatiesous en Atchaar. Die Saterdag het ‘n vriend van ons ‘n verjaarsdag partytjie en ek en Peter woon by, die menu? Pap-wors-tamatiesous en Atchaar. Die vriend het darem ‘n Skaaptjoppie en ‘n stukkie steak ook bygevoeg. Teen Sondag kon Peter dit nie meer hou nie en skreeu dat hy darem nou lus het vir ‘n stukkie snoek! Tot vandag toe, as ek in die Kaap kom, koop ek snoek en chips-maar Peter is nou ‘n vegetariëer en eet net groente en soya.

 

1983- 22 jaar gelede besoek ek Sylvia en die Kinders vir Peter en Francis in Greenhaven vir ‘n week. Peter is elke aan by UWK en spook om sy BA graad in Afrikaans en Linguistiek klaar te maak. Elke aand moet ek luister hoe Peter gestry het met UWK se dosente oor Afrikaans (standaard?) en Kaaps-sien die saak staan so UWK se Taalpuriste kyk neer op Kaaps en Peter is Kaaps en bevorder dit-goeie spanning vir lekker drama-‘n ander storie wat ek na moes luister was die teorieë van Chomsky en Piaget oor die aanleer van twee verskillende Tale tegelyk (byvoorbeeld Engels en Afrikaans) en dat daar gaan “mixing of registers” wees. Peter besluit toe hy gaan Chomsky en Piaget verkeerd bewys. Peter praat met Angie net Engels en Francis met haar Kaaps/Afrikaans. Chomsky en Piaget sê dat Angie gaan verwaard groot work met die “mixing of registers” en Peter hou vol, hy sal die teendeel bewys. Angie is nie verwaard as jong dame, ook nie gemix nie-sy is Engels met Daddy en Afrikaans/Kaaps met Mammie!-Dankie Peter.

Endorphins-ons deel ons kennis daarmee oor “the runners high”-natuurlike opkikkers in jou eie brein.

 

1992 -‘n Waarskynlike Mens. Ek en Sylvia en die Kinders woon in Vendaland en Peter stuur die Bundel aan ons-self uitgegee. Tafelberg sit 10 jaar met ‘n Waarskynlike Mens, na die uitgee van ‘n Ordinary Mens. Toe Peter dit self uitgee vra Tafelberg: nou hoekom so haastig?

Ek skryf die volgende reëls vir Peter as troos:

Seën die angstige skrywer wat wil publiseer, maar seën meer vir geduldige Peter wat tien jaar moes wag vir tweede bundel publikasie.

Saam met Peter Snyders seën dan meer vir:

 

Arthur Nortjè

Bessie Head

Richard Rive

Don Mattera

Leonard Khoza

Ingrid Jonker

Dennis Brutus

Con Januarie O’ Shea

Anthony Wilson

Alex La Guma

James Matthews

David Ernest

Adam Small

Melvin Whitebooi

Ingrid Geldenhuys

Valda Jansen

Oorlede Roger Wastijn en sy vrou Suzanne

Oorlede Patrick Petersen, Elize, Amos, Renate, Antie Sarah en die Sondagdigters

laat ons nie vergeet van die Maandagdigters. 

 

Peter en Kaaps

Peter se Referaat: Die Skrywer as waghond – 2de Swart Afrikaanse simposium Paternoster 1995.

My kultuur het sy eie taal ontwikkel: Kaaps

3rde Swart Afrikaanse simposium 2005-UWK:

My moedertaal is Kaaps. Maar my taal word nie deur hierdie regering erken nie al praat min of meer vier miljoen mense hom op een of ander manier.

Kaaps is nie ‘n variant of dialek van Afrikaans nie. Kaaps was ook nog nooit Afrikaans nie.

Kaaps is ‘n taal uit eie reg.

 

OF HOE ?

 

                                    Moetie daai Gammataal gerykie

                                    dit issie mooi nie

dit degrade die Coloured mense

of Hoe ?

 

Wat try djy ?

Om ‘n Coloured culture te create

Of dink jy di’s snaaks om soe te skryf

Of hoe ?

 

Try om ôs liewerste op te lig

Ons praat mossie soe nie

Of Hoe ?

 

Van Kaaps gepraat. Peter het my persoonlik meegedeel dat Adam Small skryf meer Bo-Kaaps… die Distrik Ses Taal, terwyl hy (Snyders) meer die Kaapse Vlakte Kaaps skryf.

 

Peter as Kleurling

 

Paternoster 1995

Peter lewer die referaat: Die Skrywer as waghond

Daarin sê hy onder andere: Ek aanvaar ek is Kleurling, Bruin, Hotnot of wat ookal…die Khoi-khoi, die swart deel van my geskiedenis is ‘n groep op wie ek trots kan wees….

Uit Political Joke II (1999)

Spieëltjie , Spieëltjie aan die wand, is ek ‘n Swarte in die land?

Die Spieëltjie antwoord: Hy fokkòf Coloured

By die derde Swart Afrikaanse Skrywersverening in 2005 by UWK verklaar Peter ruiterlik:

Ek is ‘n Kleurling met ‘n capital “K”

 

Belangrik vir my op Paternoster, is dat ek die kans gekry het om ‘n foto wat ek al vir 30jaar gesmag het om te neem: een saam met Peter Snyders en Adam Small-drome word waar.

 

Peter se Selfportret

Petersê in “Deur ‘n bril” Ek is klein, dra bril en my hare verdun op ‘n

nie te mooi voorkop. Wat sal sy dink as sy my sien? Dat ek klein is, bril

dra en nie te sleg lyk nie.

 

Peter en die Kritici

Behalwe vir Jakes Gerwel, Vernon February, Hein Willemse, Richard Rive en Steward van Wyk. Petersen, Philander, en Small was hoofsaaklik, maar nie uitsluitlik gekritiseer deur Die Dertigers, Veertigers en Sestigers en Snyders deur meer jonger kritici.Sinspeel jy daarop dat Wittes nie Bruines se skryfwerk kan kritiseer nie? Dat Wit kritici hul Digters soos Totius en Opperman en van Wyk Louw en I D Du Plessis as nie norm en standaard beskou waaraan die Bruin skrywers gemeet moet word?Die Wittes se ervaringswêreld is anders. Hulle meet gewoonlik Bruin Skrywers aan skrywers wat vir hulle bekend is soos Totius, DJ Opperman, of N.P. van wyk Louw. Hulle vergelyk nooit byvoorbeeld Small met ‘n Township digter soos Mzwake Mbuli of ander Swart Afrika Digters. As die Wit kritici net ‘n slag minder negatief wil wees en ophou om Bruin Digters paternalisties volgens Europese kriteria beoordeel .

Peter Snyders het ook al lekker deurgeloop onder die kritici. Ja, in 1981 het ene Elhaivo die volgende te sê gehad oor Snyders en sy gedigte nadat Snyders in Brekfis met Vier gedebuteer het: “Waar die mannetjie [Peter Snyders] aan die absurde gemors kom, sal net hy weet. ‘n Mens kan sy taal nie eens ‘n dialek noem nie. Dan het hy nog die vermetelheid om dit Kaapse Afrikaans te noem….Geen opgevoede mens praat so nie-‘n mens kry dit net by leke en skollie-elemente…Aan Snyders wil ek net sê: gaan studeer eers poësie woor jy weer gedigte skryf. Volgens my weet jy maar min van poësie.”

Daai is nog niks, hoor wat het die Gay digter/kritikus Johan De Lange te sê gehad na die verskyning van Peter se “‘n Ordinary Mens”: “Hierdie gedigte mis die integrasie en skryende ironie van Adam Small […] Die Kleurlingpoësie is simptomaties van ‘n geestelike armoede en stagnasie:in Maslow se hiërargie van behoeftes het hulle vasgesteek by die mees

elementêre behoeftes naamlik voedsel en sekuriteit, en dit lyk nie of hulle enige aspirasies of inisiatief het om verder te ontwikkel nie….”

‘n Growe veralgemening van ‘n Gay laaitie. As sy argument waarde oor die Kleurlinge, dan kan daar ook veralgemeen word en gesê word: Johan De Lange is ‘n Gay man, dus is alle mans Gay…!

‘n Mens moenie kwaad met kwaad vergeld nie. De Lange ken vandag ten dele maar hy sal eendag ten volle verstaan.

In die De Vries onderhoud 2002, nadat hy gevra is of die kritici nie dalk genoeg waardering  vir sy werk het nie  sê  ,Peter:  “Newwer,  ek skryffie ien vi’ hulle nie, soe ek liessie die goete wat hulle oo’ my wêk skryffie. Miskien loep lies ekkit in my toilet!”

 

Tekens van die tye

Titel klink vir my soos die Jehova Getuienes se traktaatjie. Ek dink die Bundel was oorspronklik getiteld: Gemiddelde Mens, maar Protea uitgewers het dit verander. Fanie Olivier sê daar is niks nuuts nie en Snyders speel maar op sy ou Raamkietjie voort…Fanie moes nog net bygevoeg het “Ou Ryperd”-dan was dit ‘n regte Dozi-boere resensie.

 

Gemiddelde Mens

Toe Peter my vra om te help keur uit al die gedigte, het ek so gedoen, maar ek vra ook vir Peter om ek  “Tighten your belt-revisited” kan publiseer in Nederland in die bundel Concept-uit vrees dat die gedig in sy oorspronklike vorm nooit gepubliseer gaan word nie. Peter gee toestemming en so verskyn die glorieryke oorsponklike woorde in die slot (soos wat Peter dit al in 1982 wou gehad het in ‘n Ordinary Mens): …en hier staan ek met geen kak in my mag en hulle vra my aanhoudend om te tighten, maar daar is niks meer om te tighten!

 

Brunch met twee

Peter en Clinton Du Plessis se bundel….

 

Political Joke II, [daais nou politics (1999)]

Peter woon gedurende die tyd in Kempton Park en hy nader vir my en Speedo om daarin te speel. Speedo speel Ralph, die rol wat Ivan Abrahams oorspronklik gespeel het en ek speel Sammy, die rol wat Solly Philander oorspronklik gespeel het. Daarin definieer Peter meeste van die Swartes (dit skemer ook deur in Tekens van die tye): tricameral blacks, aangenaaide swartes, pseudo-intellektuele swartes ensomeer. Al die swartes het Speedo so verwaar dat hy een aand by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees swetend van die verhoog gestorm het. Peter praat ook van Jakes Gewel se Literatuur en Apartheid, van Desmond Tutu, Advokaat Bizos ensomeer. Na een van die vertonings storm die joernalis Heinrich Wyngaard na my toe en sê: “Ek dink dit is tyd dat Peter Snyders reguit vir Jakes Gerwel in sy gesig sê wat hy van hom dink!” Ja-nee dink ek: die teater is die spieëlbeeld van die samelewing-does art imitate life or does life imitate art? Ek sê toe vir Heinrich dat Peter maar net teen UWK se Akademici was wat closset struggle politicians was-volgens wat Peter my meegedeel het het daai Akademici net ge-march as daar TV Kameras was en nooit traangas of persreën ervaar nie.Nevvermind om te sê, Heinrich het ‘n negatiewe resensie oor die play geskryf.

 

Fastforward Unisa 1999-2008

Elke jaar toe ek nog by Unisa gewerk het, het ek Takbesoek aan die Parow Takbiblioteek van Unisa gebring-dan surprise ek Peter met ‘n visit. Merkwaardig is, dat nadat ek en Peter gegroet het, hy ons gesprek van ‘n jaar tevore hervat oor Politiek, Kaaps, die Families ensomeer, asof ek net gou toilet toe gegaan het. Laas jaar (2008), weer ‘n surprise, maar Francis sê, Peter mediteer. Ek het maar gewag…daarna het ek en Peter lekker geargumenteer oor Katolisisme (my geloof) en Buddisme (Peter s’n). Uit ons gesprekke oorreed ek ook vir Peter om van sy oorspronklike geskrifte en dokumente aan  Unisa se Argief te skenk ter bewaring vir die nageslag. Dit doen hy en Unisa stel ‘n Inventaris op wat beskikbaar is.

 

2009

Ek en my vrou verhuis na Port Elizabeth. Een Saterdag is ons oppad na George. Toe ons op Plettenbergbaai stop, sê my Muse vir my: bel vir Peter, gee hom jou nuwe kontaknommers. Raai wat, Francis antwoord weer en sê: Peter mediteer. Gee maar alle kontaknommers vir Francis en hoor niks van Peter tot September vanjaar by die Gala Aand van die Northern Arts festival van Billy Paulsen: Hier is Willem Fransman, Peter, Francis, Monty en andere-sommer net so!-iemand daar bo sorg vir ons!

 

David Ernest:

Nog belangriker, is toe David Ernest, ‘n vriend van Peter en myself sy MA verhandeling in Engels gedurende 2004 voltooi met die titel: Meaning in Small, Snyders and Pearce: an application of Lotman’s Semiotics to “coloured” literature. Hierin dui hy aan hoe die kollektiewe geheue en bewussyn regdeur die drama loop. Al drie dramas handel oor verskuiwings van mense onder die Groepsgebiedewet en sluit plekke in soos die Kaap en Pretoria. Die dramas is: Joanie Galant-hulle (Adam Small), Political Joke (Peter Snyders) en die Laaste Supper in Marabastad (Robert Pearce). David se vergelykende studie  het my beker laat oorloop dat een van my dramas, die Laaste Supper in Marabastad vergelyk word met twee van my Gurus se dramas.

Samevattend

Peter het my en ander hier teenwoordig (of nie) geïnspireer, of soos Jimmy Swaggart sê: She…sorry He touched me…Nadat Peter jou ge-touch het, sal jy nooit weer dieselfde wees nie.  Peter het regtig die hele spektrum van temas aangeduf vanaf satire, godsdiens, politiek, sosiale euwels, kleurkwessie, sondes van Apartheid, die Kaapse Vlakte ensomeer….

Is die temas nie ‘n bietjie verouderd nie? Van hulle is, maar mens moet onthou Peter het begin skryf  nog voor die eerste maanlanding, of voor die Internet, voor Soweto ’76, voor die rekenaar uitgevind is, voor ons liberation van 1994, voor PAGAD…… en selfs voor Viagra…

Ek weet dat Peter lekker nuwe temas iewers in ‘n laai of op ‘n Rekenaar se hardeskyf het. Hy gaan ons nog suprise in die tweede fase van sy lewe.

Peter Snyders het my help vorm en geleer om alles obstinaat (lees hardegat) te bevraagteken. Wees altyd jou eie mens, al is jy die odd-person-out. Daarom is Peter Snyders nie vir my ‘n Ordinary Vriend vir my en andere nie.

Hêppie 70th Birthday en mag jou Gode jou vir nog baie jare spaar vir Francis, die Kinders, Kleinkinders en vir ons-Jou Pêl, Robert-namens Sylvie, myself enons Kinders en Kleinkinders.

Dankie!

 

 

Bibliografie:

De Lange, Johan. 1982. Geen vordering ná Merim-en-die-kaalgat-perskes.   Die Vaderland,p.36.

De Vries, Anastacia. 2002. Snyders toon ook tekens van tye. Die Burger, p.5.

Elhaivo. 1981. Gedigte is absurd. Rapport, 12 Maart

Olivier, Fanie. 2002. Op vertroude ramkietjie voortgespeel? Beeld,.

Snyders, Peter.  1982. ‘n Ordinary Mens. Kaapstad: Tafelberg

Snyders, Peter.  1985.  Swart Afrikaanse digters en hul ambag: in  Smith, J et al.  Swart Afrikaanse Skrywers, verslag van ‘n  simposium gehou by die Universiteit van Wes-Kaapland, Bellville op 26-27 April 1985.

Snyders, Peter.  1992. ‘n Waarskynlike. Greenhaven: Unison

Snyders, Peter.  1995.  Die Skrywer as waghond. in   Willemse, Hein et al.  Swart Afrikaanse Skrywers, verslag van ‘n  simposium gehou op Paternoster  29 September tot 1 Oktober 1995.

Snyders, Peter. 2000. Political Joke 2: daais nou Politieks. Greenhaven: Unison

Snyders, Peter.  Tekens van die tye. 2002.  Pretoria. Protea Boekehuis

Snyders, Peter.  2005..Kaaps.  Referaat gelewer by die Swart Afrikaanse  simposium gehou by die Universiteit van Wes-Kaapland, Bellville op  22 Oktober 2005.

 

Robert Pearce

University Librarian

Director: Library & Information Services

Nelson Mandela Metropolitan University

           

 

PETER SNYDERS

biografiese inligting 29 Junie 2005

PETER JAMES SNYDERS is gebore in WYNBERG, Kaap op 14 November 1939. Hy het grootgeword in WYNBERG (6-7 jaar), HAZENDAL (so 2 jaar) en die res van sy jeugjare in SILVERTOWN

Peter het skool begin in Wynberg by Palmerston Primer (1945), tot standerd een by Bokmakierie Primêr (1948), primêre skool voltooi by Silverlea (1952) en daarna is hy HOëRSKOOl – ATHLONE toe waar hy GEMATRIKULEER het in 1957.

Peter het eers B.Sc (Chem.) sowel as B.A. by UNISA studeer. Hy het egter sy B.A. by DIE UNIVERSITEIT VAN WES-KAAP voltooi in 1989. Van beroep was Snyders meestal n LABORATORIUM TEGNIKUS. Tans is hy ‘n afgetrede voltydse SKRYWER van professie. Hy het ‘n magister in skeppende kunste o.l.v. professor Etienne van Heerden by U.K. 2001 tot 2003 geloop maar moes die studies staak weens n gebrek aan geld.

Hy was gemotiveer om te skryf omdat sy familie baie arm was en hy kon as kind geld kry as hy vir n Junior Times skryf. Uiteindelik is n mens seker maar gebore met die talent want wie ander as n malmens wil hom met die harde werk van skryfwerk bemoei?

Snyders is veral bekend vir die MENS in sy gedigte, daarom is daar ook n sterk SOSIALE element in sy werk. Sy gedigte is uniek want hy skryf weg van homself. Hy gebruik die mense om hulself te verwoord. Andersyds is hy n stem vir die stemlose mens in die straat. Hy skep karakters daarom is sy gedigte al getipeer as STRAATGEDIGTE  en PRAATPOëSIE. Met n drama agtergrond het ene Coetzee gou opgelet dat hy skryf  ‘PERFORMANCE GEDIGTE’.

Snyders is gedurig besig om aan n verskeidenheid projekte te werk. Daar is nie n tyd wanneer iets gaan verskyn nie; hy herskryf en herskryf tot die skrifstuk reg is vir die volgende stap. Andersyds is hy ‘superstitious’ en glo nie dat n skrywer moet hom uitlaat oor waarmee hy besig is nie.

Die treffendste bundel van Snyders is ‘n ORDINARY MENS. Hy beskou die ordinary mense as sy grootste kritici want net hulle weet waaroor sy gedigte rêrig gaan. Kritiek uit ander oorde is vir hom interessanthede maar dis nie altyd relevant nie want die wereld van die skrywer is heeltemal anders as die van die kritikus. Hy koop weinig koerant of tydskrifte dus, tensy iemand hom vertel dat daar iets oor hom iewers verskyn het, is hy gewoonlik blissfully onbewus van ander mense se opinies en kommentaar oor hom of sy werk.

Snyders skryf meestal in sy moedertaal, KAAPS.  Hy ken al die reëls van sy eie taal en, al het hy gemajor in Afrikaans en Linguistiek (ook in Afrikaans geloop), is Afrikaans steeds vir hom n taal wat dikwels met sy eie taal bots. As hy in Kaaps skryf is hy nie onseker van homself nie. Onder die tale wat hy studeer het val Afrikaans, Engels, Kaaps, Nederlands, Duits, Xhosa, Zoeloe en Khoitaal.

Al wat Snyders graag wil bereik met sy gedigte is dat mense wat hom lees moet weet dat daar iemand is wat hulle lot verstaan en al kan hy nie veel help nie probeer hy tog troos.

Daar is geen behoeftes aan Snyders om enigiets meer te doen nie maar dit sal nogal nice wees as hy n novelle of  ‘n roman die lig kan laat sien. As sy gepubliseerde gedigte uit ‘n Ordinary mens en n Waarskynlike mens in South African English kan verskyn en as hy n CD kan uitbring van sy gedigte, met musiek en verwerkings wat hy self skep, sou dit ook ghrând wees. n Geestelike boek is ook n opsie maar dit seker na meer kontak met die innerlike Meester.

Snyders weet nie of hy n goeie digter is nie. Hy weet immers nie wat n goeie digter is nie. Al wat hy weet is dat hy steek baie skatte weg in sy werk. Miskien maak sy vernuf om mense weg te lei van sy skatte (d.m.v. humor, n taal wat geleerde mense verag, gewone karakters en alledaagse stof) van hom n goeie digter. Maar dit sal seker eers na sy dood op die proef gestel word.

PUBLIKASIES

POëSIE  

2005    Brekfis met vier (Human & Rousseau)

2002   Tekens van die tye (Protea Boekhuis)

1996    Verzachtende omstandigheden (Point)

1992     ‘n Waarskynlike mens (Unison)

1982     n Ordinary mens (Tafelberg)

1980     Brekfis met vier (Skoppensboer)

DRAMA 

2000    Political Joke II (Unison)

1983     Political Joke (Perskor)

KORT PROSA 

2001     Brunch met Twee met Clinton du Plessis

(Content lot)

 

Unisa Library Archives Manuscripts Collection 162

Peter Snyders Papers

 

1          Personal / Biographical

1.1        CV       2005

1.2        Correspondence            1978-2005

1.3        Copies of certificates     1976-1979

1.4        Finances: writer’s & composer’s expenses          1982-1995

1.5         Press cuttings              1974-1996

1.5.1    Printed poems & articles by Snyders

1.5.2    Reviews (theatre & literature)

1.6        Speeches

1.6.1      Protea Boekhuis           2002

1.6.2     Derde Swart Afrikaanse Skrywersimposium         2005

 

2          Notebooks and notes   1976 -1980; 2003-2005 and undated

 

3          Manuscripts / drafts

3.1        Brunch met twee            2001

Peter Snyders en Clinton v du Plessis

3.2        Beach games

3.3        Beloved inside me

3.4        Bones and Mina

3.5        Byklanke

3.6        Dankie my Baas

3.7        Daughter of Eve

3.8        Dr Olraait

3.9        Domastrant

3.10      Ek is oek important

3.11      Geestelike gedigte

3.12      God with no limits

3.13      Jou baadjie hang hier

3.14      Mirrored prayers

3.15      Negotiation

3.16      Paaie

3.17      Profile of so-called Aliens (ourselves)

3.18      Van alle kante Ektjoel-il diffrens betwien 6 en drie

3.19      Zen poems

3.20 – 3.21 Het ek “ons” gehoor;  Count out love;  Carrying a torch

                                                                     

4          Plays

4.1        The Birds and the Boys

4.2        Min genade

4.3        Violations 

       

5          Songs: words, music, chords and arrangements by

          Peter Snyders

5.1        Lists of submitted /  published titles       

5.2        Aching teenage heart

5.3        Adolessent /  Adolescent

5.4        Alles & almal

5.5        All right Baby

5.6        Altijd herinneringen /  Always remembering

5.7        Anything you want

5.8        Daai maakie saakie

5.9        Hoe

5.10      Hulle’t gesê

5.11      Jy in elke lyn

5.12    Kinderlike liefde

5.13      Komponeer jou lied

5.14      Kreet

5.15      Neem jou toevlug na binne

5.16      Roep van my hart

5.17      Sy laaiks my

5.18      Without you

5.19      Woman is made

 

6          Press cuttings  1979-1992

6.1        Afrikaans language & literature

6.2        Theatre reviews

6.3        “Brown” TV programmes

6.4        Labour Party

6.5        Black Afrikaans authors

6.6        Shrinking birth rate of Whites

 

7          Pamphlets & Brochures           1979-2004

7.1        Theatre programmes etc

List compiled: Marié Coetzee, Unisa Archives & Special Collections, Pretoria

February 2006

Bookmark and Share

Comments are closed.