Chris Coolsma. Fijn knutselen met woorden

Vrij spoedig na de kennismaking met Louis Esterhuizen kreeg ik zijn pas verschenen bundel Patzers (1997) onder ogen. Hoewel Afrikaans eenvoudig te begrijpen lijkt en door sommige – geestelijk nogal onvolwassen – Nederlanders als een kindertaaltje wordt gezien, merkte ik dat ik niet dicht genoeg bij het hart van deze verzen kon komen. Het lukte ook niet om mijn enthousiasme voor deze poëzie over te brengen op anderen, omdat ik de uitspraak in de verste verte niet beheerste (en beheers). Zo begon een vertaalproject, aanvankelijk ook voortgestuwd door de naïeve overtuiging dat deze bundel in vertaling gemakkelijk de interesse van een uitgever zou wekken. Ik was een beginner.

Het vertalen zelf is een aangename bezigheid, een combinatie van kruiswoordpuzzelen en creatief schrijven. Het dwingt tot nadenken, tot geduldig onderzoek en tot een verdieping van de dialoog met de auteur. Mijn vertalingen komen meestal in een korte, snelle actie tot stand, maar ik hou van de uitdaging om net zo lang door te zoeken, tot ik geen enkele verbetering meer kan bedenken. Wat dat betreft zijn er veel overeenkomsten met het zelf schrijven van een gedicht.

Die vertaalde bundel bleek niet uitgeefbaar in Nederland. Ik ben nu eenmaal niet Gerrit Komrij of Adriaan van Dis en we kunnen niet allemaal Antjie Krog zijn. Maar het vertalen heeft me sindsdien te pakken. Toen dan ook op een gezegende dag een vermakelijk gedicht van Billy Collins op mijn pad kwam (Man listening tot disc), dacht ik opnieuw naïef: Dit moet iedereen lezen! Ik ga het vertalen! Daarna wilde ik al zijn bundels hebben en nog wat later leek het mij een fijne vakantiebesteding om de daad bij het idee te voegen.

Wie Collins nog niet kent en nieuwsgierig is, kan de komende tijd veel over zijn gedichten lezen in mijn ‘ Wisselkaarten’. Veel ontroering, veel vrolijkheid en veel bewondering voor zijn vindingrijkheid, durf ik te beloven. Maar vandaag is het een druilerige zondag met Ajax-PSV op de radio, een middag om prettig te knutselen met taal. Ik presenteer met nauwverholen trots de vertaling van een Paradelle.

Dit is de toelichting door Collins bij zijn gedicht: ‘De paradelle is een van de meer uitdagende vaste Franse vormen, het eerst opduikend in de langued’oc liefdespoëzie van de elfde eeuw. Het is een gedicht van vier zesregelige strofes waarin de eerste en tweede regel en de derde en vierde regel van de eerste drie strofen gelijk moeten zijn. De vijfde en zesde regel, die traditioneel deze strofen oplossen, moeten alle woorden van de voorgaande regels gebruiken en alleen deze woorden. Op dezelfde manier moet de slotstrofe elk woord gebruiken van alle voorgaande strofen en alleen deze woorden.’ (SailingAloneAround the Room, blz 116).

In de vertaling heb ik erg mijn best gedaan om de losse eindjes aan elkaar te knopen. Natuurlijk is het oorspronkelijke gedicht het echte wonder, waar ik gebruik van kon maken, maar ik was heel blij toen de losse eindjes ‘was myintoit /Was with to to’ konden worden ‘wegvertaald’ met handhaving van de strenge vormregels. Daarom eerst mijn vertaling en dan de Paradelle for Susan. Laten we de vertaling ook maar aan haar opdragen.

 

 

Paradelle voor Susan

 

Ik herinner me de snelle, nerveuze vogel van je liefde.

Ik herinner me de snelle, nerveuze vogel van je liefde.

Altijd neergestreken op de dunste, hoogste tak.

Altijd neergestreken op de dunste, hoogste tak.

Dunste liefde, herinner je de snelle tak.

Altijd nerveuze ik, neergestreken op de hoogste vogel van me.

 

 

Het is tijd voor mij om de bergen over te steken.

Het is tijd voor mij om de bergen over te steken.

En een andere kust te vinden om met mijn pijn te verduisteren.

En een andere kust te vinden om met mijn pijn te verduisteren.

Een andere pijn is voor mij om de bergen te verduisteren.

En tijd het te vinden om met mijn kust over te steken.

 

 

Het weer warm, het handschrift vertrouwd.

Het weer warm, het handschrift vertrouwd.

Je brief vliegt van mijn hand in de wateren beneden.

Je brief vliegt van mijn hand in de wateren beneden.

De wateren vertrouwd, mijn hand warm je.

Je vliegt beneden in het handschrift van het weer.

 

 

Ik herinner me altijd weer het hoogste, de vogel in de dunste brief.

Vertrouwd met het nerveuze steken van de pijn

om een andere hand beneden je.

Het handschrift is voor mij neergestreken op de kust.

Snelle tijd, mijn tak vliegt warm van mijn liefde

over bergen om je te vinden, en wateren te verduisteren.

 

 

Paradelle for Susan

 

 

I remember the quick, nervous bird of your love.

I remember the quick, nervous bird of your love.

Always perched on the thinnest, highest branch.

Always perched on the thinnest, highest branch.

Thinnest love, I remember the quick branch.

Always nervous, I perched on your highest birdeye.

 

 

It is time for me to cross the mountain.

It is time for me to cross the mountain.

And find another shore to darken with my pain.

And find another shore to darken with my pain.

Another pain for me to darken the mountain.

And find the time, across the shore, to with it is to.

 

 

The weather warm, the handwriting familiar.

The weather warm, the handwriting familiar.

Your letter flies from my hand into the waters below.

Your letter flies from my hand into the waters below.

The familiar waters below my warm hand.

Into handwrting your weather flies you better the from the.

 

 

I always cross the highest letter, the thinnest bird.

Below the waters of my warm familiar pain,

Another hand to remenber my handwriting.

The weather perched for me on the shore.

Quick, your nervous branch flew from love.

Darken the mountain, time and find was my into it was with to to.

 

Bookmark and Share

Comments are closed.