Chris van der Westhuizen. Bloot mens
Blogfokus
In die eerste gedig in haar bundel haal Jelleke Wierenga die deelteken van “poësie” af. Kru miskien, maar hierdie sê is ‘n raaksê oor die houding van die gemiddelde Afrikaanssprekende teenoor die digkuns.
Sy het redelik lank gesukkel om gepubliseer te kry, dus is die gedigte in haar debuutbundel goed “ingeleef”. Ek dink deel 3, “Galery van gewese geliefdes”, is eintlik haar forté en ek het gehoor dat gedurende een van die eerste probeerslae om haar werk voor te lê vir publikasie, Charles Fryer haar aangeraai het om te konsentreer op die erotiese gedig. Dit is egter nie al nie, in deel 1 en 2 stel sy haarself en haar verhouding met die woord bekend, met ‘n aantal intertekstuele verwysings na Breyten Breytenbach.en bv. die gedig Profiel, waarin amper elke tweede woord met ‘n P begin.
Sy skryf oor die omgewingskwessies, in “Geklassifiseer Gedoem“: Bome my bome / vergewe ons: / want ons wil nie weet / wat ons doen nie. Sy sê ook haar politieke sê, bv. in die gedig “Dislojale Verset“, die titel n.a.v. N.P. van Wyk Louw se Lojale Verset.
Sy skryf diep rakende gedigte, soos 10 September 2007:
My sussie Sybokkie,
onthou jy hoe ons perskes gesteel het
…
Sussie,
jy het die kanker gekoester
in jou kop die ondraaglike pyn
want as kind al
was jy te kaal teen die kil.
Sy raak geestelik in God, ons almal se pel:
Heilig ons nog iets/iemand
knieverniel op die viniel
in die koue kombuis
Ek lees poësie om twee redes. Eerstens seker die normale rede hoekom lesers poësie lees, tweedens omdat ek altyd besig is om te soek na woorde wat hulle in ritme en note wil laat hokslaan tot liedjes. Aangesien my eie woorde maar min is, soek ek ook in ander mense se woorde. En as ek dit kry, dan is daardie bundel my gunsteling bundel tot eendag. So ‘n paar weke gelede het dit met my en die gedig “Van Blou” uit hierdie bundel gebeur. Ek moet sê dit was nie maklik nie, by tye het ek gedink dis onmoonlik, maar ek het geweet daar is iets in daardie gedig. En toe werk dit. Dit wérk! Gisteraand het ons die nuwe fliek Jakhalsdans gaan kyk, ek sien Theuns Jordaan in die rol van die kluisenaarsanger Ruan Landman met sy bloedbelope oë “deur die windpomp se wieke”, welliswaar in Loxton, nie Barrydale nie, maar skielik word die liedjie vir my werklikheid:
nooit het die blou
verdof in jou dronk
of rooi geaar
of pers gepimpel
soos jou arme knol
van ‘n neus nie
Blou was jou oë
in Barrydale
die dag deur die windpomp
se wieke en blouwinde
wat wapper
Daarom is hierdie my gunsteling bundel op die oomblik, van Jelleke Wierenga, bloot mens: “Bloot mens“.
Groete,
Chris van der Westhuizen
