Carina van der Walt. Ramsey Nasr reageer – Nationale dodenherdenking

Ramsey Nasr

Ramsey Nasr

Elke jaar op 4 Mei is dit Nationale dodenherdenking in Nederland. Dit beteken kortliks dat op dié dag alle slagoffers van die Tweede Wêreldoorlog herdenk word. Dit geld ook vir alle andere oorlogslagoffers sedertdien. Op talle plekke in die land word kransleggingsbyeenkomste gehou by monumente. Dit gebeur op verskillende plekke in Amsterdam. Die grootste byeenkoms is op die Damplein. Dit word direk op die nasionale televisie uitgesaai, klokslag om agtuur. Vir twee minute lank heers dan deur die hele land STILTE. Elke jaar op die aand van 4 Mei met nuustyd, absolute STILTE. Selfs vir my, wat nie deel in die kolletiewe, pynlike herinneringe van ‘n gebombardeerde en uitgehongerde Nederland nie, is dit aangrypend. Mens hou spontaan jou asem in.

Ramsey Nasr, die Vaderlandsdigter van Nederland, was ook op die Damplein in Amsterdam. Vir vier jaar lank is dit veral sy taak om hoogte-en dieptepunte in die Nederlandse samelewing in sy poësie te weerspieël. Sy digterlike interpretasie van iets wat gebeur en wat almal aangegryp het, word daarna in die NRC-Handelsblad gepubliseer. Iets het hier gebeur, driekwart part deur die stilte. Skielik. Iemand skree. ‘n Man aangetrek soos ‘n Ortodokse Jood. Kan dit waar wees? Binne-in so ‘n gewyde stilte wat ook die ses miljoen Joodse slagoffers herdenk?

Mense spat uit mekaar. Hulle loop die veiligheidstralies onderstebo. Ook mekaar. In ‘n ommesientje het die koningin, kroonprins Willem Alexander, prinses Maxima en ander hoogwaardigheidsbekleders verdwyn. Die skare weerspieël die massiewe angs van die bevolking. Op die televisie sien ‘n mens hoe loop veiligheidswagte met beseerdes in hulle arms na ambulanse. Ma’s en kinders staan en huil. Dan kom ‘n aankondiging dat iemand “onwel is geworden”, dat die verrigtinge sal voortgaan. Ek vertrou die aankondiging nie. “Onwel”? Het iemand geskreeu omdat hy siek voel?

Die koningin en haar gevolg verskyn weer. Die respekvolle stilte is aangetas, maar die volkslied word gesing. Die kransleggingsseremonie gaan voort. Die publiek is op die oog af weer kalm. Sulke gedrag verdien respek. Respek vir die Nederlandse bevolking se eerbied teenoor die verlede. Respek vir hulle houding teenoor voorouers en vriende wat hulle lewens opgeoffer het vir die vryheid van vandag. Respek vir almal se houding op die Damplein: ons laat ons nie deur ‘n versteurde se geskreeu ontwrig nie. 63 mense is beseer.           

Die oorangstige gedrag van die publiek is waarskynlik die gevolg van ‘n aanslag op die koningsgesin ‘n jaar gelede met Koninginnendag in Apeldoorn. Sewe mense het toe omgekom. Tallose was beseer. Een van die oorledenes was die 38-jarige Karts T wat met sy swart Suzuki Swift deur die sorgelose skare gejaag het. Hy het uiteindelik teen ‘n oorlogsgedenknaald tot stilstand gekom. Ook die moorde op Pim Fortuyn en Theo van Gogh is nog lewendig in die herinneringe.

Dit is deel van die Nederlandse psige om massa byeenkomste te hou: ernstige herdenkings, vrolike feeste of uitdagende betogings. Nou word hierdie byeenskomste veral van binne af bedreig. Elke burger het die vryheid om te doen wat hy wil. Dit word soms ten kwade uitgebuit. Nasr reageer so met:

 

‘n Mooi dag om stilte te verskeur

 

‘n Mooi dag om stilte te verskeur.

Oudrebelle staan en bewe langs die kant

die blikke op swartwit – en dit gebeur.

Sommerso, omdat dit kán gebeur. Omdat één man.

 

Dit is die wet van Nederland. By ons

moet alles een of ander tyd gebeur,

dan maar dít ook. Elkeen soek na die lig

soos hamsters in ‘n hok met oop deure.

 

Ek het vandag my oorlogsland herdenk

en struikel vorentoe sonder enige terugstaan

in so ‘n mate bevry dat ek ‘n kind vertrap.

 

Vlak voor my voete val ‘n hoogsbejaarde

in sy kostuum. Hy huil. Ek kyk.

Waar alles mag, is elkeen voëlvry.  

 

Bostaande gedig het verskyn op p. 3 in die NRC-Handelsblad van 6 Mei 2010.

Die oorspronklike Nederlandse gedig kan ook op Ramsey Nasr se amptelike webblad gelees word.

 

Carina van der Walt

 

 

 

Bookmark and Share

Een Kommentaar op “Carina van der Walt. Ramsey Nasr reageer – Nationale dodenherdenking”

  1. carina van der walt :

    1 jaar later en die man verantwoordelik vir die skreeu verlede jaar op die Dam sit vandag in die tronk vir winkeldiefstal…. “What’s going on here?”