Louis Esterhuizen. Suiderland-blues

Suiderland-blues

          Kollokwium, 17 September 2010. Stellenbosch

 

 

It occurs to me that I am America.

I am talking to myself again.

– Allen Ginsberg (uit: America)

 

 

*

 

 

Suiderland, o Suid-Afrika –

land is jy van verplooide dongas en slote

land van hoogtes en in jou laagtes

die beendere van waens en riviere diep gekeep

in die handpalms van ons verstrooiing.

 

Suiderland, o Suid-Afrika –

land is jy deurtrek met huise van modder en stok

land wat gebaken lê met die kaart en transport

van ons wanbesit.

 

Die gedagte kom by my op

dat jy niks hiervan is nie: nie die stywenekkranse,

die akkedis wat leepoog op die rotsbank lê en droom,

nie die bergstroom wat bergaf druis na waar

kinders speel in ’n waterpoel

met geen roete daarheen of daarvandaan nie,

 

want ons is jy en soos jy, o Suiderland,

is ons leeftye reeds dood –

 

Ja, ons moeders het hul hare afgeskeer, kerse

geoffer, en gehuil, ons vaders het hul lippe saamgepers,

na buite gegaan en nog hout gaan kap,

want hulle het geweet hoe groot die vuur is

wat gepak sal moet word vir al die sterftes wat jy

van ons gaan vra –

 

Van die verkoolde hutte in Boipatong

tot die bloedheuwels van KwaMashu, orals ons lyke

wat tussen skares deur na vore gebring word.

En ons loop in David Webster se stoet, staan selfs

agter die pilaar terwyl Chris Hani in sy oprit probeer

om inkopiesakke bymekaar te maak.

 

En die kerse wat ons moeders aangesteek het, smelt weg

in ’n hitte, ’n hitte véél erger as wat verwag is

toe ons nog deur Soweto se strate

huilend met die geknakte woede van Hector Peterson

in ons arms kon loop, soos die jeug tevore

toe ons in Sharpeville ook reeds tussen die bladsye

van ’n pasboek geval het.

 

Sedertdien is ons vaders ylbehaard en krom,

ons susters getroud, ons moeders moeg en sloofsiek

tussen die skaam mure van ons agterstand.

Sedertdien is ons families uitgedun soos die bome

in Langa en Gugulethu.

Sedertdien is ons vernoem deur nageslagte,

is al ons kinders en hul vaders wees gelaat en betreur.

 

Want ons is jy, o Suiderland,  en soos jy

leeftye reeds dood –

 

Ja, sterwend lê ons steeds in die sagte sand

van ons grens, in die moerasgebiede

van die Okavango en die bosse van Angola,

selfs aan die tralies in Steve Bantu Biko se sel

hang ons, en sedertdien

dra ons ook aan hom, saam met

die stil liefdes en donker feeste

waarmee ons ons dooies soms nog vermaak,

want ons weet nie meer hoe om te treur

sedert ons nie wil hê dat God ons moet vergeld nie

sedert ons nie wil hê dat vriende moet skryf of bel nie

sedert ons geheue nie meer ’n bondgenoot is nie

en ons daarteen laer getrek het

met vee en gesinne veilig agter doringtralies

sedert soveel uitgedoof en versoen word

soveel vergeet

soveel verdraai en beroof

soveel verkrag en vermoor op die plase

van naasbestaan, in die statute

van selfregverdiging.

 

Intussen het die seisoen verander, 

intussen kan woorde nie meer vertrou word nie,

het die woorde sélf verwond

geraak, soos vloerplanke waardeur bloed ondertoe

druppel sonder ’n kraan se hoop

om gestuit te word: dit is swaargewigdrome wat ons nou

met donswoorde probeer balanseer, wil jy sê –

Nee, moenie sê daar’s soveel om dankbaar voor te wees nie,

want ons wil weer voor jou staan soos tóé,

weer naglank deur jou dryf soos ’n vis deur lui water,

weer van voor af begin, ons name weer in die boek

van die burgerskap skryf, aanhou

skryf, elke dag, tot ons hande daarvan kramp.

 

Want soveel maniere is daar waarop ons vir jóú kon sterf,

soveel koeëls wat ons kon tref, soveel bomskerwe

of, ja, selfs hartaanval of motorwrak.

Nee, moenie sê dat dit alles tog oorleef is nie,

want jare lank lê ons koud en verlore

langs ’n klipsteenharde paradegrond op Voortrekkerhoogte

terwyl die verlede ons inhaal teen die spoed

waarmee sneeu in klowe smelt en water bergaf

stroom na ons uitgedunde dorpies

in jóú laagte,

 

o Suiderland,

o bloeddeurdrenkte hinterland

van verdeelde drome –

 

Wees eerder stil saam met ons

en vergewe ons vir wat ons nie kon doen nie.

 

’n Koue skouer

is al wat ons nog het

om te gee.

 

 

 

 

(c) Louis Esterhuizen. Sept. 2010

 

 


Vrylik verwerk en aangepas uit “Langnagvure, Deel VII”. (In: Sloper, 2007, Protea Boekhuis)

 

 

Bookmark and Share

Comments are closed.