Recensie: Zo meteen gaat deze kogel een hoop rotzooi aanrichten (Jess De Gruyter)

Jess De Gruyter-tile 

Periscopen in de vijver

(Zo meteen gaat deze kogel een hoop rotzooi aanrichten, Jess De Gruyter)

door Bert Bevers

Het is al elf jaar geleden dat I Thought We Just Left That Party verscheen, het poëziedebuut van Jess De Gruyter (° 1973). Twee jaar later verscheen de opvolger, It Was A Boring Conversation Anyway. Het was de bedoeling dat een derde bundel bij het Poëziecentrum een trilogie zou voltooien, maar die is er nooit gekomen. Op de valreep van 2015 zag nu Zo meteen gaat deze kogel een hoop rotzooi aanrichten het licht, opnieuw een fascinerende zwerftocht door van alles en nog wat. Waarbij oorlog en film constanten zijn. Dat mag geen verwondering wekken vermits De Gruyter van opleiding cineast is. Hij is niet alleen als dichter actief, maar ook als videast. Dat ook in deze discipline film zelf een inspiratiebron voor hem is moge blijken uit Telefon!. Tik die titel en zijn naam maar eens in op YouTube. Smullen voor filmliefhebbers, want het filmpje is ook een soort quiz. Wie smijt die telefoon op de haak, en in welke film?

In zijn debuut, opgedragen aan Sylvia Kristel, duiken reeds Steve McQueen, Cary Grant en Laura Gemser op, terwijl in de tweede bundel (de naar de bescheiden mening van steller dezes oogverblindende) Liv Tyler en Grace Kelly, Natalie Wood, Humphrey Bogart, Lauren Bacall, Richard Burton, Elisabeth Taylor, Jean-Paul Belmondo en Jean Gabin figureren.

In het eerste gedicht van deze nieuwe bundel duikt in het eerste gedicht al een scene uit From Russia With Love op, met Robert Shaw. Voorts zijn Gudrun Ensslin (zelfs deze medeoprichter van de Rote Armee Fraktion blijkt een klein filmisch verleden te hebben: ze speelde in 1967 mee in het experimentele filmpje Das Abonnement), Kim Novak, Clint Eastwood, Lou Ferrigno, Bela Lugosi, Marlon Brando en weer Bogart filmiconen van dienst.

Maar er duiken ook een scenarist (Raymond Chandler), een componist van filmmuziek (John Barry) en een regisseur (Sam Peckinpah) op.

En dat allemaal in litanieachtige verzen waarin kinderen worden gered uit een weeshuis dat in lichterlaaie staat, messentrekkende desperado’s in het deurgat verschijnen, pijlgifkikkerurine gedronken wordt, walnoten worden verbrand om lijkgeur te verdrijven, met braamstruiken gesproken wordt, in de soep van een Taiwanese kok gerocheld wordt en in vijvers periscopen worden waargenomen.

De in de afdelingen I. tot en met V. verdeelde bundel is als een roetsjbaan die je in een rotvaart langs citaten, droombeelden, flarden geschiedenis en scènes uit films voert. Het mag dan ook niet verbazen dat Zo meteen gaat deze kogel een hoop rotzooi aanrichten uitermate filmisch overkomt.

Dat de film een van de leitmotiven is blijkt ook uit het feit dat de hoofdpersoon (de dichter zelf?) graag gastoptredens zou hebben gehad in Columbo, Murder She Wrote en Loveboat. Wanneer Jess De Gruyter op bladzijde 20 een engel laat zeggen John Barry dood Lou Ferrigno dood Bela Lugosi dood moet ik natuurlijk even de encyclopedieën in om bevestigd te zien dat Lou Ferrigno wel degelijk nog tot de levenden behoort. Is het om te testen hoe alert zijn lezers zijn?

Deze poëzie heeft afwisselend een documentair en een fantastisch karakter, en staat bomvol beklijvende strofen als we knielden niet / we vielen // voor het kindmeisje / dat blasfemisch sprak / in dode talen // we kregen gratie / maar smeekten om de strop en wij vervloeken de goden / bidden als ketters / weten dat als hij nu / de eeuwige jachtvelden betreedt / er morgen weer een onweer losbarst / dat zijn gelijke niet kent.

De Gruyters fascinatie voor oorlog duikt herhaaldelijk op in allerhande heftige beelden (het gekrijs van een aan flarden / geschoten kameraad in niemandsland), waarbij vooral de Tweede Wereldoorlog herkenbaar in beeld is (middels bijvoorbeeld Omaha Beach, het terras van de Berghof en generaal Gerd von Rundstedt).

Ook Lee Harvey Oswald (van wie de Amerikaanse geheime diensten graag hebben dat we geloven dat hij de moordenaar van John Fitzgerald Kennedy was), reeds in de vorige bundel aanwezig (waarin hij hooguit in zijn achtertuin op wat lege colaflesjes heeft geschoten) duikt weer op als de dichter/de hoofdpersoon (doorhalen wat niet van toepassing is) droomt van Oswalds laatste minuut en de schaduw van / zijn gezwollen wenkbrauw (bladzijde 6). Dat veel in dit boekje naar veel verwijst blijkt uit de schim op de Grassy Knoll (waar de échte Kennedymoordenaars hebben gestaan) die op pagina 36 verschijnt.

Wat mij betreft duurt het niet nóg eens acht jaar vooraleer Jess De Gruyter met een nieuwe bundel komt. Ik lees zijn werk, waarbij je nooit echt goed weet aan welke kant van de lens je je bevindt, erg graag.

Zo meteen gaat deze kogel een hoop rotzooi aanrichten, Jess De Gruyter, het balanseer, Gent, 2015, ISBN 9 789079 202317

 

Bookmark and Share

Comments are closed.