Versindaba
~ die Afrikaanse digkuns in een kraal ~

Ek wil graag vir Joan Hambidge gelukwens met haar uitstekende gedig oor Fiona Coyne. Wat ‘n intellek en medemenslike meelewing verg dit nie om so ‘n tragedie so treffend poëties te verwoord nie. Ek het ook al Hambidge se ander gedigte op die Versindaba gelees en vind al die werk daar ‘n stralende bevestiging dat sy ontwikkel het in een van die beste Afrikaanse digters, indien nie die heel beste nie. Haar werk het vir my ‘n nog groter poëtiese intensiteit en intellektuele onderbou as die gedigte van Van Wyk Louw en Elisabeth Eybers. Dit is ‘n skande dat Joan Hambidge nog nie met die Hertzogprys bekroon is nie. Hopelik is dit volgende jaar sulke tyd.

Ons moet ons nasionale skatte koester en al die lof en eer gee wat hulle toekom. Nie net as skrywer nie, maar ook as akademikus is Hambidge fenomenaal en het sy nie haar gelyke in hierdie land nie, in Afrikaans én Engels. ‘n Land wat geseën is met so ‘n enorme talent kan net geseënd voel.

Die uwe

Madeleine Gelderblom

Brief aan Die Burger. 31 Augustus 2010

Dit is met verbystering dat ek kennis geneem het dat die Ingrid Jonker-prys, vanjaar vir ‘n Engelse debutant, nie toegeken gaan word nie. Daar is só min pryse vir digters en dan word hierdie een nou versmaai. In feite beteken dit dat ‘n digter nou met meer digters sal kompeteer oor ‘n langer tyd. Dit is onregverdig teenoor debutante. Daar is glo in Maart besluit om die reëls te hersien. Dis nou amper ses maande later. Kon die sameroepers nie die probleme opgelos het nie?

Ek gaan volledig met Daniel Hugo akkoord:

“Die reëls is glashelder en eenvoudig – daar is beslis geen nodigheid vir ­‘presieser reëls’ nie.”

Ons verneem ook dat konsultasie met die komitee nie noodsaaklik was nie? Wat beteken dit? Dat die hele tradisie van die Ingrid Jonker-prys, wat uit ‘n komitee bestaan, bloot negeer word?

Ek was by geleentheid ‘n beoordelaar vir die Engelse prys. Jy lees die bundels, maak ‘n aanbeveling en konsulteer met die ander beoordelaar(s). Jy kan dit per e-pos doen of iemand skakel. Boonop moet iemand vir Rustum Kozain inlig dat hierdie prestigeryke prys nie ‘n  groot geldprys is nie, maar ‘n simboliese toekenning met ‘n bronsmedalje.‘n Prys waar digters ander digters bekroon. Iemand soos ‘n Tania van Schalkwyk se puik Hyphen. Engelse debutante soos Arthur Attwell (Killing Time), Sarah Johnson (Personae), Kim McClenaghan (Revisitings) en Fiona Herbst (Time and Again), verder terug in die tyd, behoort ook protes aan te teken namens ander debutante. Daar is nog tyd tot die Versindaba om ‘n toekenning te maak. Opskud, manne!

Dit is helaas ‘n mini-skandaal.

Joan Hambidge

Die sesde Versindaba word op 17 en 18 September vir die eerste keer onder die vlerk van die US Woordfees op Stellenbosch aangebied. Dié jaarlikse gebeurtenis op die Afrikaanse poësiekalender is in 2005 deur die Stellenbosse digters Louis Esterhuizen en Marlise Joubert op die been gebring.

Poësie-liefhebbers kan uitsien na interessante aanbiedinge en hulle verlustig in die teenwoordigheid van opwindende digterstemme in Afrikaans. Die internasionaal gevierde Marlene van Niekerk bied op 17 September ʼn kollokwium getiteld “Brief aan Suid-Afrika” aan namens die US se Departement Afrikaans en Nederlands. Sy het digters soos Loftus Marais, Marius Crous, Diana Ferrus, Louis Esterhuizen, Melt Myburgh en Petra Müller genooi om ʼn variasie, herdigting of vertaling van ʼn Allen Ginsberg-gedig te skryf en aan te bied as ʼn brief aan Suid-Afrika. Breyten Breytenbach het reeds ʼn gedig gestuur wat deur Antoinette Kellermann voorgelees sal word. Toegang tot die kollokwium, wat op 17 September om 19:00 in die Sasol Kunsmuseum plaasvind, is gratis.

ʼn Digtersgala by die Lanzerac Hotel se Kelder beloof om groot aandag te trek. By dié spoggeleentheid, aangebied deur Politika-Uitgewers en mev. Caro Wiese, sal voorste digters soos Marlene van Niekerk, Tom Gouws, Johann Lodewyk Marais, Joan Hambidge en Louis Esterhuizen optree. Hulde word gebring aan veteraandigter M.M. Walters, wat vanjaar sy 80ste lewensjaar vier. Gesoute stemkunstenaars Johann Nell en Elsabé Daneel dra verse voor van Breyten Breytenbach, Fanie Olivier, Lina Spies, Kobus Lombard en Hans Pienaar. Lize Beekman sorg vir musiek en die Protea-prys vir Poësie word die aand oorhandig.

Die Dana Mouton-gedenklesing word vanjaar vir die vyfde keer aangebied deur Joan Hambidge, bekroonde digter en professor in Kreatiewe Skryfwerk aan die UK. Die titel: “Die digteres as Lorelei: Ingrid Jonker se tweede lewe in enkele verse van Johann de Lange.”

Jong Afrikaanse gesigte gaan opval by die Versindaba se dagprogram wat Saterdag die 18de in die historiese Ou Hoofgebou aangebied word. Die US Woordfees se WOW-projek open woordwêrelde vir sowat 250 laerskoolleerders met twee werkswinkels wat aangebied word. Die WOW Woelige Werkswinkels leer laerskoolkinders om gedigte te skryf, dit voor te dra en lirieke daarvan te maak. Graad 1 tot 5-leerders word by ʼn Verf en Vers-werkswinkel touwys gemaak in tegnieke om kunswerke met woorde en verf te skep. Hulle leer boonop om self goedkoop verf te maak vir hul eie vingertekeninge. Dié werkswinkels word aangebied met die ondersteuning van die ATKV.

ʼn Interessante groep jeugdigters uit Scottsville, ʼn woonbuurt naby Kraaifontein, tree by Versindaba op. Met die jarelange onderskraging van Thérèse Hulme het ʼn aantal tieners met aangrypende verse vorendag gekom wat gepubliseer is in die bundel Piemp. Hulle vertel hul inspirerende verhaal aan Fiona van Kerwel van die US Woordfees se Woorde Open Wêrelde-projek.

By die Lanzerac se Kelder wys studentedigters uit die Wes-Kaap hul slag met Verras!, ʼn loslit geleentheid waar gedigte voorgelees word. Lize Beekman deel ʼn podium met jong, opkomende sterre: André Trantraal, Fourie Botha, Pieter Odendaal, Lee-Ann Stone, Pieter Botha, Karen Kuhn, Pieter du Toit en Aniel Botha. Lede van die publiek is ook welkom om hul verse van dié podium te laat hoor.

Kraakvars! is ʼn program waarin digters wat die afgelope jaar gedebuteer het, hul stemme laat hoor. Ronel de Goede stel vir Melt Myburgh (Oewerbestaan) en Martina Klopper (Nadoodse ondersoek) voor saam met die volgende Nuwe Stemme 4-debutante: Willem Jansen, Pieter Hugo, Bibi Slippers, Marius Swart, Lewies Botha, Annie Klopper en Jannie Malan. Niël Rademan en Rika Vermeulen wys by dié geleentheid hoe heerlik gedigte neerslag kan vind in kabaret en musiek.

Antjie Krog se teenwoordigheid beloof om, soos altyd in die verlede, ʼn hoogtepunt te wees. Sy tree op saam met Koos Oosthuysen, wie se vertaling van Afrikaanse, Engelse en Nederlandse gedigte in Xhosa, onlangs as Twintig verse in vertaling gepubliseer is. Dié twee het gehore al dikwels rasend gehad met hul meeslepende voorlesings in Xhosa en Afrikaans.

ʼn Samestelling van Uys Krige se briewe, Briewe van Uys Krige uit Frankryk en Spanje, word die Saterdagoggend om 09:00 in die Ou Hoofgebou bekend gestel. Uitgewer Petrovna Metelerkamp gesels met Peet van Aardt, oud-student van prof. John Kannemeyer, oor die briewe van een van die kleurrykste en bemindste karakters wat die Afrikaanse poësie ooit geken het. Nic de Jager sal van Krige se briewe en gedigte voorlees.

Die ontslape digter Wilhelm Knobel sou vanjaar 75 geword het. Sy broer, Deon, en dr. Marius Crous van die NMMU, bring hulde aan die digter met ʼn oorsig van sy werk en sy lewe. By dié geleentheid in die Ou Hoofgebou op die Matie-kampus sal Wilhelm Knobel se dokumente en manuskripte amptelik aan die J.S. Gericke-biblioteek se Dokumentesentrum oorhandig word.

Amanda Botha tree later die dag in gesprek met prof. Wium van Zyl van die UWK en Etienne Bloemhof van NB-Uitgewers. In dié boeiende gesprek gesels Botha, verantwoordelik vir die nagelate werk van Sheila Cussons en I.L. de Villiers, met haar gespreksgenote oor die besluite waarvoor ʼn letterkundige kurator te staan kom met veral ongepubliseerde en onvoltooide werk van ontslape digters.

Protea Boekhuis publiseer vanjaar weer ʼn bundel waarin van die deelnemers se werk opgeneem is - Versindaba 2010. Dié publikasie is binnekort beskikbaar by alle goeie boekhandelaars.

Die volledige Versindaba-program kan reeds op LitNet en www.versindaba.co.za gelees word. Besprekings open op 1 September by Computicket: skakel dan 083 915 8000 of besoek www.computicket.co.za. Kaartjiepryse wissel tussen R30 en R50 en ʼn dagkaartjie wat toegang bied tot alle aanbiedings is beskikbaar teen R120.

2010 se Versindaba word moontlik gemaak deur die ondersteuning van mnr. Jannie Mouton, Naspers, Politika-Uitgewers, Protea Boekhuis, Fonds Neerlandistiek, die US en sy Departement Afrikaans en Nederlands, die ATKV, Lourensford, Lanzerac, Distell en die wynmaker, Teddy Hall.

Uitgereik deur die US Woordfees.

Beste mensen,

Reuzenlied

Onze rijkdom hier in Antwerpen komt voort uit ondernemingszin, kijk maar naar het havenbedrijf. Onze ondernemingszin voerde ons naar Afrika… De handjes op het MAS: de Zuid-Afrikaanse meesterdichter Naudé zag de afgehakte handjes ten tijde van Leopold II voor zich. Samen doorploegden Charl-Pierre  en ik de geschiedenis van ‘t Stad. We bezochten ‘de vierde toren’. Op die plek zie je het reusachtige havengebied - zo onbekend bij de Antwerpenaar en zo belangrijk voor zijn ‘welvaart’.

In vervlogen tijden, toen de zee wegtrok en zandbanken overbleven waarop de eerste nederzettingen kwamen (ik woon in een ‘heem op een berg’: Berchem), geloofde men dat hier ooit reuzen geleefd hebben. Die legende komt van érgens. Als er walvisbeenderen werden opgegraven, zei men: zie,  Druon Antigoon en de zijnen, ze moeten echt hebben bestaan. Maar ként de Antwerpenaar wel zijn geschiedenis? Hoe zat dat met Lumumba? (zie Naudé) En wat was er met Silvius Brabo aan de hand (zie HH)? Een oerlegende verhaalt dat de reus van Antwerpen in vervoering geraakte bij het gezang van onze held. Vandaar een ‘Reuzenlied’ (PHH) en bij Naudé een reuzengedicht dat de link legt met Afrika en met andere culturen. Het werd een wandtapijt waarop bloederige diamanten fonkelen als op de riem van Elvis. Kent de Antwerpenaar wel zijn eigen geschiedenis? Daarom dat ik de hoogtepunten nog even op een rijtje zet (Rubens komt in beide gedichten voort, soms ‘haken’ ze ‘in elkaar’). Voorbeeld: in de achttiende eeuw startte hier de Ommeganck, voortvloeiend uit oude gebruiken - vanuit heidense riten naar rondgangen rond de kerk. De Reuskes van Borgehout, ja, die kent men hier. Maar: Deurne en Borgerhout waren lang één gemeente en de Reuzen van Deurne mogen niet onderschat. Eén van was John Lundström, een Antwerpse volkszanger pur sang. ‘Vake Viool’, zei men in Deurne, want hij kwam vaak naar het oude centrum van Deurne, componeerde zelfs een eigen reuzenlied. Antwerpenaren zijn dus een volk van reuzenmakers. Maar ook van dwergen: de poesjenellen. Die stangpoppen hebben geen last van een dikke nek, integendeel, ze geven er kopstoten mee. De commedia dell’arte bracht deze ‘Poesjes’ voort. Maar: ‘horen wil wie hoort’…

Onze namen verdwijnen in de mist der tijden, en de tijden zelf hullen zich in een waas van mist. We boetseren onze eigen geschiedenis, onze eigen herinneringen… Laat ons daarom terug nieuwe liedjes en verhalen maken, nu de oude uit zo vele repertoria verdwijnen. Mijn ‘Reuzenlied’ eindigt met een ‘reuzenwijsje’, een berceuse met knipoog naar Van Ostaijen, dat je als slaapliedje kunt aanleren aan je kindjes. Of zingen voor de Kleine Reuzin op een mooie vrijdagavond, als ze slaapt.

Want als de reuzen komen, hangt er poëzie in de stad. 20 augustus ook LETTERLIJK vanaf TWEE tweetalige banieren. Tweetalig? Ah ja, de reuzen van Royal de Luxe spreken geen Vlaams.

Vergeet niet, ten tijde van de Hessenhuizen: het Eilandje was een broeihaard van culturen. Zo veel verandert er niet doorheen de eeuwen. Sommige dingen blijven, onder een nieuw technologische verpakking, bij het oude. Kijk, daar staat een moderne Rubens te wachten op een vrachtje, want met kunst is ook groot geld te verdienen.

Geef mij maar een mooi lied gezongen door een niet onschuldig kind, dat wil ik doorgeven aan het nageslacht.

Peter Holvoet-Hanssen

Stadsdichter: Antwerpen 

23 Augustus 2010

Beste Outeur

NB-Uitgewers is diep besorg oor die verreikende gevolge wat die sensuurmaatreëls in die beoogde Wetsontwerp op die Beskerming van Inligting sal hê op spraakvryheid in Suid-Afrika. Onder spraakvryheid sluit ons in die vryheid wat elke skrywer het om hom of haar in boeke uit te druk, onbelemmer deur die oogmerke van die nuwe wetgewing - ‘n vryheid wat implisiet deur ons land se Grondwet verskans is. Ons wil ons ten sterkste teen die nuwe wetgewing uitspreek, en moedig skrywers wat by enige van ons drukname publiseer, aan om hul stem te laat hoor op die webwerf van LitNet deur te skryf aan media@litnet.co.za, asook deur die petisie te onderteken wat deur André P. Brink en Nadine Gordimer begin is. Om laasgenoemde te doen, kan ‘n e-pos gestuur word aan writers@mweb.co.za. 

Met beste wense

Eloise Wessels, Marga Collings, Thérèse Herbert en Ian Scott - namens NB-Uitgewers

*** 

23 August 2010

Dear Author

NB Publishers is very concerned about the far-reaching implications the censorship in the planned Protection of Information Act will have on freedom of speech in South Africa.  To us freedom of speech includes the freedom every author has to express him or herself in books unfettered by the aims of the proposed new legislation - a freedom implicitly enshrined in our Constitution.  We wish to express our strongest opposition to the proposed new legislation and encourage authors that publish under any of our imprints to voice their protest on the LitNet website by writing to media@litnet.co.za, as well as signing the petition that was initiated by André P. Brink and Nadine Gordimer.  In order to do so, you may send an e-mail to writers@mweb.co.za.

With best wishes

Eloise Wessels, Marga Collings, Thérèse Herbert and Ian Scott - on behalf of NB Publishers

Best Books (’n druknaam van NB-Uitgewers) stel ‘n digbundel saam met die oog op voorskrywing vir leerders van 10 tot 14 jaar oud. Best Books wil graag soveel as moontlik nuwe gedigte daarin opneem.

Stuur asseblief jou gedig/te aan die samesteller, Jeanette Ferreira, by deerpark@vodamail.co.za.

Tantième vir verse wat aanvaar word, word per versreël bereken. Die titel is vonk@verse.

Die volgende temas word in die bundel gedek:

• 1. Omgewing
• 2. Liefde
• 3. Tegnologie
• 4. Ikone
• 5. Ubuntu
• 6. Sport (veral ‘n vers oor vuvuzelas en die WB 2010 sal baie welkom wees!)
• 7. Hemelruim
• 8. Geskiedenis, mondelinge literatuur
• 9. Huisdiere

Beste Redaksie

My laaste brief aan Lucas Malan bevat informasie wat ook vir ander digters nuttig mag wees, en in dié gees bied ek dié brief vir Versindaba aan.

Hennie Aucamp

——————————

9 November 2009

Lucas, jy en Charl-Pierre Naudé het ‘n boeiende ding beet, rakende die verskille en ooreenkomste tussen prosa en poësie. Hoekom bou julle dit nie uit tot ‘n artikel nie, opgevolg deur ‘n bloemlesing prosa omgesit tot poësie? So iets is al gedoen, en raai, ek kon mý voorbeeld van dié praktyk in een van my ou Amerikaanse dagboeke opspoor. Ek sluit ‘n kopie van die aankondiging daarvan in. Dit gaan om die aanpassings van enkele inskrywings in Nathaniel Hawthorne se American Notebooks in. Walt Whitman se Specimen Days (prosa) leen hom selfs beter tot die omstelling van prosa na poësie, en van sy “prosas” is dan ook getoonset, o.a. deur Ned Rorem. Daaroor later.

Hoe is dit dat poësie - goeie poësie sowel as “sogenaamde” poësie - sig nie altyd leen tot omstelling na soliede, geritmeerde prosa nie? Onder sogenaamde poësie reken ek daardie soort poësie wat albei stoele missit, die prosastoel én die poësiestoel, ‘n hibried wat vroeër tereg skamper “proësie” genoem is. Die prosas van Jan Rabie slaag sowel as poësie en as prosa; op die koop toe kan jy ‘n paragraaf uit enige verhaal in 21 herhaal en dit speel-speel omsit in aanneemlike poësie.

Ek het ‘n baie bruikbare vertrekpunt vir jou/julle bespreking van dié kwessie, n.a.v. The Poetic Memoirs of Lady Daibu, c. 1174 - c.1232. Sy was ‘n hofdame van die Keiserin Tokuto, in Kyoto, Japan. Hofdames was uiteraard ook “gesellinne” vir hoë gaste. Die intelligente en beskaafde Lady Daibu het natuurlik besef dat sy nie verlief durf raak op een van haar “kliënte” nie, maar ja, daar gebeur dit toe tog, en só, sê sy, “I also came to know love’s miseries.”

Ek laat volg die res van haar inskrywing:

“Once, while this affair was causing me a great deal of heartache, I was at my home, lost in thought and gazing westward into the distance. The light of the evening sun was fading on the treetops and that filled me with melancholy. Then the sky darkened and the fitful winter ruin began to fall. As I looked out at this, I felt:

Caught in the last rays

Of the setting sun, the treetops

Darken in the chilling rain:

So too my heart is dimmed

And clouded over in its misery.

Bron: The Book of Life: A compendium of the best autobiographical and memoir writing, edited by Eve Claxton. Ebury Press, London, 2005.

Dié boek word voortdurend heruitgegee, en staan o.a. by Wordsworth, maar ook by Louis in Stellenbosch. Lady Daibu se inskrywing moet een van die min voorbeelde in die wêreldletterkunde wees waar ‘n identiese emosionele ervaring eers as prosa gegee word, daarna as poësie, beide mededelings getrou aan hul wesensaard. En nou laat ek aan jou en Charl-Pierre “die besonderhede en verdriet”.

As julle ernstig is, kan ek julle na wonderlike digte prosapassasies by Gustav Preller, Sangiro, Van Melle, Karel Schoeman, en ander lei. O, ja, ook by Cussons, Petra Müller, Rabie en Braam de Vries.

Hartlike groete

Hennie

NS        Uit nuuskierigheid, maar ook as kontrole by myself, luister ek toe gisteraand na ‘n CD: Ned Rorem: War Scenes, Five Songs etc.

•(1)     A Speciman Case

. . . Poor youth, so handsome, athletic, with profuse shining hair. One time, as I sat looking at him while he lay asleep, he suddenly, without the least start, awakenen’d, open’d his eyes, gave me a long steady look, turning his face very slightly to gaze easier - one long, clear, silent look - a slight sigh - then turne’d back and went into his doze again. Little he knew, poor death-stricken boy, the heart of the stranger that hover’d near.

•(2)     Inauguration Ball

At the dance and supper room I could not help thinking what a different scene they presented to my view a while since, fill’d with a crowded mass of the worst wounded of the war. Tonight, beautiful women, perfumes, the violins’ sweetness, the polka and the waltz; then the amputation, the blue face, the groan, the glassy eye of the dying, the clotted rag, the odor of wounds and blood, and many a mother’s son amidst strangers, passing away untended there . . .

En net vir vergelyking: ‘n Walt Whitman-gedig, ook getoonset deur Ned Rorem:

Look down, fair moon

            and bathe this scene,

Pour softly down night’s nimbus floods,

            on faces, ghastly, swollen, purple;

On the dead, on their backs;

            with arms tosse’d wide,

Pour down your unstinted

            nimbus, sacred moon.

Die prosa en die poësie van Walt Whitman het ‘n intense emosionele lading, en ook die bykomstige spanning van ‘n verbode emosie: homoërotiek. En beide prosa en poësie werk met teenstellings, met markante ritmes.

Hubert du Plessis het een prosateks getoonset, Dawid se Klaaglied oor Jonathan, en dit byna matematies geskandeer voordat hy begin komponeer het.

Komponiste kan ons baie leer omtrent stiplees.

Hennie

Woordveertjies

PROJEKORGANISEERDERS:   

Nita Cronjé en Jeanné Naudé

Gesogte ATKV-Woordveertjies vir presteerders

Die tyd vir woorde en wenners is net om die draai wanneer die jaarlikse ATKV-Woordveertjies, in samewerking met Sanlam, op Vrydag, 10 September by MolenVliet net buite Stellenbosch, aangebied word.

Tydens hierdie prestigegeleentheid word uitsonderlike prestasie rondom die Afrikaanse woord bekroon. ‘n Uitgesoekte groep gaste sal getrakteer word met spesiale spyse, pryse en woordvermaak.

Die hoogtepunt van die aand sal die toekenning van die ATKV-Prosaprys asook die ATKV-Prestigetoekenning wees. 

Finaliste (alfabeties gelys volgens van) in die volgende kategorieë, sluit in: 

ATKV-Prosaprys

• Thula-thula - Annelie Botes (Tafelberg)
• Skerpioen - Wynand Coetzer (LAPA Uitgewers)
• Santa Gamka - Eben Venter (Tafelberg)

Prys vir Liefdesroman

• Iemand vir ‘n scoop? - Marida Fitzpatrick (Tafelberg)
• Anderkant Pontenilo - Irma Joubert (Tafelberg)
• Reën oor die Serengeti - Connie Luyt (Human & Rousseau)

Prys vir Poësie

• Die algebra van nood - Johann de Lange (Human & Rousseau)
• Oogensiklopedie - Gilbert Gibson (Tafelberg)
• Vuurwiel - Joan Hambidge (Human & Rousseau)

Prys vir Romanses

• Voorskrif vir die hart - Kristel Loots (Tafelberg)
• Tussen jazz en rock - Elsa Winckler (LAPA Uitgewers)

Prys vir Spanningslektuur

• Plaasmoord - Karin Brynard (Human & Rousseau)
• Seisoen van sonde - Chris Karsten (Human & Rousseau)
• Boheem - Chanette Paul (LAPA Uitgewers)

Prys vir Dramateks

• Skrapnel - Willem Anker
• Porselein - Denise Bester
• Agterplaas - Charles J. Fourie

Woordwystoekenning

• Annerlike Afrikaans - Samesteller: Dr. Anton Prinsloo (Protea Boekhuis)

EINDE