Gedigte

Breyten Breytenbach. inskrywing

Friday, August 9th, 2019

inskrywing 

 

dié dagnagboek

en daarom ‘n reisjoernaal …

 

kyk, hierdie is die soom van jou lewe

losgetorring al langs die plooi

van oorlewe

ter wille van vérder te wil bewe

totdat die teef jou inhaal

en jou doderok verskeur…

so-ewe moes jy jou juis inkdink in die sewe beswerings

omdat klippe haar nie van die werf gaan verwilder

en jy beter pad moet vat na diepsee se einder

 

kyk, hierdie is die naat van my lewe

al is dit ook ‘n gewaande seestraat

as verbeelde streep gelaat

in die nat van bewussyn

 

kyk stip, Antonio Machado lê as verstekeling

begrawe in die lies van hierdie grens

wat sy oorsteekstreep was na ballingskap

se diékant daaikant daai kant diékant …

digby die see van lig wat nie

die dood se land is nie

omdat die gedig in sy toegevoude hand ‘n klippie

versteen soos die dromer se skip

beskerm teen die gekerm van onthouspoel en sand

 

en wanneer die laaste uitvaart se dag aanbreek 

en die boot wat nooit weer om hoef te draai 

te water gaan om die sloot eindstreep toe te trek 

sal jy my met min bagasie aan boord vind

half kaal en vry soos die see se kind 

 

vertaal nou die verbeende lyk en vou dit oop

in jou droombesoekboek se some ingebind

om daardie skeepsjoernaal in bewereis te stippel

terwyl hordes halfgeklede toeriste blind

in die sonlig hul dooie lewens oorlewe

skaars ‘n klipgooi ver van hierdie werf

se diékant daaikant skrywe …

asof geen sout of water ooit sal wéét

van ‘n verskeepde nagjoernaal

versand in die steengroef van ballingskap nie …

 

en maak of hulle tot plooiens toe lag en versigtig suip

terwyl daar gewag word vir die maan wit lap

– wié wéét, dood se halfverskeurde onderrok? –

om te wys dis weer veilig vir drenkelinge

om te swem in die see van vergeet

 

                                             Collioure, 7 Augustus 2019

 

[© Breyten Breytenbach.]

Bert Bevers. Vier gedichten

Wednesday, August 7th, 2019

Sluitertijd zeer kort

.

Terwijl bij afdrukken aan weerszijden

van de lens zeer kort niets te zien valt

is als de vis van de adelaar de klauwen

ontwaart het water aan beide kanten

nog eventjes glad als een spiegel, eventjes.

 

 

Niemand verdwaalt graag

.

Ooit durfden ze elkaar onbeschroomd vrienden

noemen, profeten van leegte. Waren ze te jong

voor wraak, te oud voor trots? In de dommel

van de dag verzonken staan ze daar, valiezen

gepakt. Ogen zijn spionnen voor het verleden.

 

 

Vogeltjes

.

Vannacht was ik een Bolognezer. Een ieder

die mij op de Piazza Verdi passeerde deelde

ik zebravinkjes uit, ontelbare zebravinkjes.

Uit alle ramen van de universiteit staken

gezichten met vraagtekens. Ik weende niet.

 

 

Niet bang

.

Is het echt zo donker op zolder? In iedere

slaap woont een dromer. Hij loopt op lichte

schoenen, en is niet bang. Van vertrouwde

koude weg noemt hij winter niet bij naam,

maar negeert hij stil de geesten in de gang.

 

© Bert Bevers, 2019

Johann Lodewyk Marais. Rivierpampoen

Wednesday, July 10th, 2019

RIVIERPAMPOEN

Gunnera perpensa

 

Die rivierpampoen se lappe blare

floreer op plekke waar dit modderig,

verafgeleë en onbegaanbaar is.

 

Met voete in die drasserige vlei

skuifel die tydelose grysgroen plaat

miljoene jare lank die skuinste af.

 

Dié krui skep sy eie metafore,

speek sy groot, gelobte sambrele oop

en hang ’n skaduwee aan die middag.

 

Enter the dinosaurs! Die plasenta

van dier en mens is hier gevoed en verlos

om lewe te baar en te verseker.

 

Die taai, hardnekkige rivierpampoen

weer hom met sy ruie gebladerte,

behaarde nerf en krullende slingels.

 

Uit die oerbos kom genesing en troos

vir veldsere en ek brou wortelbier

sodat ek snags aan die sterre kan raak.

 

 

©Johann Lodewyk Marais / 2019

 

Willem M Roggeman. Milaan laat in de morgen

Friday, July 5th, 2019

 

Milaan laat in de morgen

voor de Milanese vrienden
Fabio en Dorothé

 

Want elke morgen tekent de stad een andere gedaante.
En telkens herschrijft zij ook sierlijk haar familienaam.
De Duomo jongleert dan met zijn duizenden beeldjes.

De wolken lijken af en toe op een schapenvel.
Een openstaand raam in de woning van Manzoni
biedt een vergezicht dat tot diep in de tijd dringt.

In de Santa Maria delle Grazie kerk
kleven vijf eeuwen aan een muur
als verblekende kleuren van een fresco.
Dertien personages zitten aan een tafel
en eten samen voor de laatste maal.
In een nis speelt Leonardo accordeon.

Buiten begint een voorbijganger te roesten.
Een werkwoord staat er lang werkloos bij.
Een ineengefrommelde bal krantenpapier
rolt over de straatstenen achter een auto aan.

Aan de rand van het grote ronde plein
dat Piazza Meda heet, maar eigenlijk
een uitstulping is van de Corso Matteotti
waar de auto’s razend voorbijsnellen
staat de sculptuur van Arnaldo Pomodoro,
een enorme bronzen schijf die recht staat
op haar anderhalve meter brede zijkant.
Gepolijst schittert deze blind in de zon.

Op het ronde vlak van deze sculptuur
vormen tientallen verticale inkervingen
als dubbele stralen in alle richtingen
een bevlogen onleesbare tekst in reliëf,
poëzie opgetekend in een onaardse taal.

Hier vlakbij zoekt de Scala de perfectie,
terwijl aria’s van Guiseppe Verdi zingen
tussen de verloren gebaren van een zwaan
looft iemand de iconen van de eenmaking.

Rustig wandelend op de sterk uitvergrote lanen
verschoof Umberto Eco al de betekenislagen
binnen in zijn roman “De naam van de roos”.
De obsederende cadans van de metrowielen
laat zijn naam nog ondergronds nazinderen.

Een wreed weerspiegelend winkelraam
slorpt te luidruchtige stadsbeelden op.
De affiches van een jazzfestival zingen
aan de gevels voor enkele schoolmeisjes.

Een hotelkamer als verjaardagscadeau.
Een stem die verdwaalt in de Povlakte.
De verbeelding zoekt een medeplichtige.
De stad haalt spelend een eeuw uit elkaar.

© Willem M. Roggeman  2019

Nini Bennett. Kristal

Sunday, June 9th, 2019

Kristal

Kristalsaad en aluin.
In my gloei die geometrie van blomme.
Ek skiet vuurpyle diep
uit ‘n berg se oermoer,
dóér uit kieselaarde.
Ek rig galaksies van klip,
ek stip sneeuvlokkies
in kantpatrone. Ek is die dood
wat lewe, die profeet by die fontein;
hulle streel my, ‘n huisgod
vir dié wat sterf, my
breeklig van sout en water.
Want hulle dae vergaan
soos spieëls agter mirages, herhalend
in ‘n kringlied
om ‘n nooitvolprese aarde.

 

(© Nini Bennett. 2019)

Willie van der Merwe. Twee gedigte

Monday, June 3rd, 2019

Die Here is nie meer my herder nie

(vir Lucia, Psalm 23)

 

Die Here is nie meer my herder nie
want by jou kan niks ontbreek nie
jy lê my neer in groenweivelde
jou asem, jou  kus is waters van rus
jy verkwik my siel en lei my in die spore
van jou geregtigheid net om my ontwil
al gaan ek deur die dal van doodskaduwee
pleeg ek steeds onheil met jou
want jou nek en jou skouers vertroos my
jou borste berei die tafel voor my aangesig
my hoof is vet met olie
my beker loop oor
net goedheid en guns sal my volg
al die nagte van my lewe
en ek sal in jou tempel kom
tot in lengte van dae

*

 

my hart is ‘n fladderende duif

 

jy het my hart aangeraak

my hart is ’n fladderende duif

misplaas, onvanpas

paniekbevange teen die ruit

en die ruit is my borskas, jy weet?

 

toe ek streel oor jou voorkop en jou slape

het ek sagkens geloop met my vingers

oor elke letsel en ledemaat

eers met duimpie en toe met sy maat

en toe met langeraad

 

terstond het die duif genestel

grys en gespikkel, maar bronstig

en toe was dit te laat

 

jou voorkop, jou mond, jou gelaat

is ’n tempel, die tempel van Salomo

nee, die Taj Mahal, ’n bedevaartsoord

vir wie nie meer bid

 

ons moet die duif laat vlieg

hierdie hart van my moet vlerke kry

 

hoe doen ons dit?

.

©Willie van der Merwe / 2019

Zandra Bezuidenhout. Luister, Dokter

Wednesday, May 29th, 2019

LUISTER, DOKTER

 

Geagte dr. K.

 

Ek vertrou my liggaam aan jou toe.

Met moeite laat ek my skaamte in jou hande.

Luister asseblief en kyk my in die oë.

Begryp tog, of probeer

lyk of jy die skete, kwale en kommer

van ʼn sterfling ter harte neem.

Let goed op my woorde,

want ek formuleer versigtig

en my verhaal is gelardeer met feite, leidrade,

logies gerangskik en bondig geartikuleer

alles om jou diagnose te vergemaklik.

Jou gesig verrek geen spier nie, jou oë bly koel,

jy swyg terwyl jy sporadies notas maak.

Seker alles ou nuus vir jou

en dus vervelig en vermoeiend, gee ek toe.

Word wakker, dokter, maak oop jou mond

en sê “aah”,

antwoord my, brei uit en lewer kommentaar

al is dit met ʼn knik of pseudo-glimlag,

of lig jou wenkbrou net ʼn aks.

Dis nie opgeklitse stories nie, dokter,

nie een van ons het tyd vir twak nie.

En moenie dinge fabriseer om my te sus nie.

Is al die toetse, skanderings en verwysings

werklik nodig, of verryk jy jou kollegas?

Probeer ook my flou grappies snap

oor die absurditeit van die ontbloting,

maar jy sit sedig soos ʼn sfinks

in ʼn draaistoel voor jou imposante lessenaar

terwyl my organe roep en rebelleer.

Is dit ernstig, wil ek weet. Praat maar.

Ek betaal jou duur vir hierdie uur.

 

My liewe dokter K.,

gun my hierdie knippie gif:

“Ek dink jy is ʼn kwak!”

Gelate soos ʼn lam ter slagting

vereffen ek die rekening.

 

 

© Zandra Bezuidenhout / Aangepas 18 Mei 2018.

Willie van der Merwe. Bedevaartslied

Sunday, May 26th, 2019

 

Bedevaartslied

                                    (Psalm 121)

Ek slaan my oë op na jou skouers en jou nek
dan weer af na jou borste en jou dye
waar sal my hulp vandaan kom?
my hulp is in die naam van die Here
wat hemel en aarde gemaak het
want ek wil onheil pleeg
in sonde met jou leef
jou sonsteek gee bedags
jy moet so jags wees snags
dat jy nooit weer kan sluimer of slaap nie
Hy sal die skaduwee moet wees aan my regterhand
Hy sal jou ingange en jou uitgange moet beskerm
en behoed, van nou af tot in ewigheid

.
©Willie van der Merwe / 2019