Gedigte

De Waal Venter. Het jy ‘n maan

Monday, December 3rd, 2018

Het jy ’n maan?

 

Het jy ’n maan?

’n Ronde een

met die reeks oranjes en gele

van ’n ryp appelkoos,

die onsigbare donsigheid

van ’n heuningby se bors.

Het jy ’n maan

wat ou liedjies neurie,

gesandsuiker op die bodem van jou geheue,

wat glimlag

sonder om ’n mond te trek,

en waatlemoen met sy hande eet,

’n maan

so buitenissig soos sy vriend, Lucretius,

iemand

wat so hard aan jou hart kan vat

soos sy vriendin, Sappho,

iemand

so geduldig in sy swaarkry

soos Stephen Hawking?

 

Het jy ’n maan

wat van koffie hou

omdat dit die geur het van osse

wat rooigrond ooptrek

sodat jy kan hoor

hoe die aarde asemhaal.

 

Het jy ’n maan

wat altyd weer taan

en tog weer bult

wanneer dit water kry

en ’n vryf op die kop daarby?

 

’n Maan

wat ’n baba was

en nou nog is,

maar wys

van die yseeue

en skroeiende somers

en jou wys

waar jy moet grawe

vir die wortels.

Het jy ’n maan? Indien nie,

kry een.

 

 

© De Waal Venter / 2018

 

 

 

Marius Crous. Malewitsj

Wednesday, November 28th, 2018

MALEWITSJ 

What the hell is the difference between a painting done by a person who wishes to paint like a child, and a child’s painting? – PATSY STONE

It took me four years to paint like Raphael, but a lifetime to paint like a child. – PICASSO

 

Malewitsj se rooi huis het drie dakvensters

Malewitsj se kosmos is ’n groen sirkel en twee oranje reghoeke

Malewitsj hou van wit op wit

Malewitsj plaas twee swart vierkante langs twee wittes

Malewitsj noem homself ’n suprematis in die spieël

Malewitsj teken vroue met emmers sillindries

Malewitsj en Majakofskij maak saam propgandaplakkate

$60 miljoen toe $85.8 miljoen vir ’n Malewitsj

’n uitmekaarspat van blou en groen en geel

’n verlate blokkie pienk onder in die hoek

$450.3 miljoen is sinvol vir ’n Leonardo

So ook $250 miljoen vir ‘n Cézanne

Of $39.7 miljoen vir `n vaas sonneblomme deur Van Gogh

Hoekom $69.6 miljoen betaal vir Cy Twombly

se wit krapsels op ’n grys agtergrond

Of $63.5 miljoen vir De Kooning se meetkundespel in geel

Wat is mooi aan Pollock se verfdrupsels

Pragtig aan Picasso se skeefgeslaande gevrete

Gee my ’n miljoen en ek gee jou ’n kartonboks

vol met yskasprente en omkrulblaaie

die kunstenaar se naam krom en skeef

bedek helfte van die blad

soos ’n Malewitsj-parallelogram

 

 

© Marius Crous / 2018

 

 

 

Clinton V du Plessis. With or without you

Friday, November 16th, 2018

With or without you

(U2)

 

 

Soms

word ek snags

in onbekende plekke langs jou wakker

bly dan só lê

te bang om jou ritme te versteur

ek luister gespits en stip in die donker

na die geluide van elke nuwe bestemming.

 

Soms

‘n stad se sinlose

banaal drukgang van bestaan

lééf diep die nag in

die wemel van lyf

die wroeg in verkeer.

 

Soms

aan die kus

bly die branders deur die nag breek

maar jy bly slaap

en ek luister na jou

bang vir wanneer jou asem

eendag stil sal wees.

 

Here, wat doen ek dán, só sonder jou?

 

Soms

op dorp

skaars aan mens

staan ek saans

op, staar na die suinige straatlig buite

die oordaad donker

en sterre skerp en helder

gespikkel, gespansel, gestrooi

teen die ruim se plafon

ligjare ver

dán maak ek jou wakker

en ons verwonder só saam.

 

Soggens sien ons hoe dit welig

boom, blom en bedding

skoenlapper en by en vink

in vlug.

 

Dit lewe. Ons sterwe met elke hartklop.

 

Ek en jy is toeriste

sonder padkaart

sonder kompas

sonder stuurwiel in die hand

soms dut jy teen my

ons hande vervleg

maar, ek bly wakker

ek lees die teks van die landskap

deur die bus se venster:

 

oer is die heuwel en berg

dor die bossie

bang blink die oog van dier

stil sitskuil die sterwe op ons skouers.

 

Die dood vra nie paspoort of visum nie.

 

Ons reis stadig, tydsaam saam

na iewers, waar ons hoop ons pad nêrens sal vurk nie.

 

Want, wat doen ek dán, hoe bly ek beweeg

só sonder jou?

 

 

 

© Clinton V du Plessis / 2018

Hilda Smits. vir hj

Wednesday, November 14th, 2018

vir hj

wou skryf oor die geheim van jou

voor(t)spoed op ‘n trein onder die lug so wit soos nul & bome wat groei

tot honger vlieë soos motte swaar & sagter as die reën

tot Vuillard of tot onkruid op teen die regop ruit op waar-

agter jou Slowakaanse liggaam van deeg soos ‘n bruid soos ‘n hele

waarheid jou mond se glim, oë neergeslaan soos hande wat weet die kamer –

a is ‘n leuen wat ek van jou lomp & met liefde

in Český Krumlov is kastele van water & vure wat heelnag

 

 

(© Hilda Smits, 2018)

De Waal Venter. Gedigte oor sterflikheid en verganklikheid

Monday, October 22nd, 2018

Skaakmat

.

Elke keer as ek skuif

verander die spel.

Partykeer minimaal

lyk dit.

Ander kere katastrofaal

blykbaar.

Partykeer voordelig,

hoop mens.

.

Nouja, my opponent is Swart,

Die Skadu sigself,

waar Lewe nie is nie,

die ongesiene Teenstander van die Bewussyn.

.

Elke keer as ek skuif

vorder ek

verder in Swart se gebied,

vasberade om hom af te maak,

en ek weet ek gaan sukses behaal,

ek gaan die Koning doodmaak.

.

Maar dan is die spel verby.

 

***

 

Miskien kom hiënas nader

.

Die hiënas huil

daar in die lappie doringbome,

maar my vuur brand nog,

elke oggend gooi ek droë hout op.

.

Oral lê daar nog droë hout.

.

In die swart armholte van die nag

huil die hiënas,

miskien is hul al nader,

maar my vuur brand nog

goed genoeg vir warmte

in die donker armholte

van die nag.

.

Daar huil die hiënas

in die lang, droë grasse

onder die toe ooglede

van die nag.

My kole lê rooi,

maar ek het nog hout

wat ek optel

in die oop gesig van die dag.

.

Die hiënas huil

net daar by die skuins rotsrif

in die ligloosheid

van die nag

se toegevoude arms;

maar ek sit nog hout op,

droë hout wat lank gelede

jonk was.

.

Ek het nog hout.

.

As die son die donkerte kom aanjaag

oor die dun rant

van die oggend

gaan soek ek weer hout;

daar is nog baie.

.

Bome hou nooit op doodgaan nie.

Ek het ’n stapel hout

en vanaand luister ek weer

hoe die hiënas huil

met ’n sterk stok

in my hand.

 

© De Waal Venter. 2018

De Waal Venter. Riglyne tot gebed

Friday, October 12th, 2018

Riglyne tot gebed

 

My gedagtes wat wyd rondloop

begin stadig naderstaan

om die klip.

 

Dit vat langer vir party

om by te kom,

want hulle was baie ver.

 

Een het gesit en kyk

hoe ’n vrou

grassaad tussen haar hande vryf

tot daar ’n hopie lê

op die velletjie voor haar.

 

’n Ander een

het met ’n stok

(toegegee, nie ’n baie geskikte instrument nie)

gesteek-steek in die los grond

in die stikdonkerte

van ’n sonlose deel van die maan.

Hy het die los grond opgetel

(handskoene aan, natuurlik)

en in die skerp lig van sy flits

gesoek na yskristalle.

Ja, hier en daar het iets geblink.

 

Uiteindelik was naastenby almal

rondom die klip bymekaar.

 

En nou dat ons bymekaar is?

Nou stap ons in,

sê die sterk een wat uit die niere kom.

 

Ons stap in.

Binne welf die blou kristalplafonne

hoog bokant ons.

Waterpoele lê stil

soos slapende koeie

in kristallyne holtes.

 

’n Luggie trek en streel oor ons neuse.

Hier binne

kan mens bid.

Dink net baie mooi

wat jy wil vra.

Jou gebed bly net hier.

 

© De Waal Venter. 2018

Melanie Grobler. Twee gedigte

Tuesday, October 9th, 2018

Die meisie in haar wit rok

 

Twee weke lank stap die meisie deur die berkebome

  na die houtkerk waar ’n bedelbakkie asook

  herfsblare deur die ruimte leviteer; die mirre-olie

  wat sy aan haar polse smeer het reeds die heilige geskrifte

  en voetstappe van die heiliges uitgewis.

 

Hier is Rachel, die meisie met die wit rok

wat tussen die berke begrawe is.

 

Veertien jaar gelede het haar ma gesterf

haar boetie diep begrawe

haar pa weggeraap

haar hele lewe wou Rachel

haar pa se lui bewegings leer ken.

 

Toe ek ’n jong vrou was

het ek ook ’n babaseuntjie gehad

wat duisternis bo die lig van lewe

gekies het

fout was sy sterwe

kind wat my nooit sal ken nie, nooit.

 

***

(vir die ongebore kind)

 

Vanaand in die omhelsing

van weemoed

om my weemoed

om my sterf die sterre

 

ek kruip verder na die plek

na die plek leeg van lig

my liefie toegedraai

toegedraai in die nag

 

en ek langs jou

ek langs jou

na die leegheid

en die litanie

 

en die skaduwee

bevry my, my verlies

my verlies en die litanie

en die skaduwee, sterre sterf.

 

©Melanie Grobler 2018

Delphine Lecompte. Gedicht voor alle moeders die niet op Marie Curie lijken

Tuesday, October 2nd, 2018

Gedicht voor alle moeders die niet op Marie Curie lijken

 

We staan in een kerk voor het beeld van een neusloze heilige

Je draagt de witte schoenen van je dode vader

Hij was een grote astronoom en een kleine cholerieke huistiran

Je moeder leeft nog, ze leeft voor haar geborduurde teckels

Maar toen je opgroeide was er een echte jaloerse teckel, Milord genaamd.

 

We keren terug naar ons hotel, het circus is in de stad

Enkele vermoeide clowns en gesarde olifanten stappen door de nauwe lanen

Drie kinderen kraaien van plezier, vier andere kinderen snoeren hen de mond

Ik neem een bad terwijl jij terugdenkt aan een film over Marie Curie

Eigenlijk vind je dat alle vrouwen op Marie Curie moeten lijken, en niet op je moeder.

 

Ik lijk op je moeder; ik ben hulpeloos en zoek troost bij dieren

Mijn plannen zijn opgeborgen en ik zal nooit nuttig of belangrijk worden

Ik probeer mijn borsten te bijten, maar ze glippen weg

Terwijl ik hier lig te weken staat mijn stoere geëmancipeerde nicht op een podium

In Moskou een zaal neurologen of landmeters de les te spellen over airco.

 

Zo relevant, airco

Zo mooi, mijn nicht met haar fatale benen en haar boerinnenwangen

En haar hals als een tere sage, en haar vulva als een argonnautische legende

Je klopt op de deur en vraagt of ik al verdronken ben

Ik antwoord: ‘Ja, maar ook daar heb ik honger!’

 

We eten repen chocolade en drinken kleine flesjes wodka

Je hebt de witte schoenen van je vader op het balkon gezet

Ze lijken op twee gedumpte foetussen

Als je me vannacht zwanger maakt plak ik morgen de neus terug op de heilige.

 

© Delphine Lecompte  2018