Brieweboks

Persvrystelling : Ingrid Jonker-prys: Kortlys 2019

Friday, June 14th, 2019

Persvrystelling :  Ingrid Jonker-prys: Kortlys 2019

Die kortlys vir die Ingrid Jonker-prys vir Afrikaanse debuutdigbundels wat in 2017 en 2018 gepubliseer is, is pas bekend gemaak. Die prys word jaarliks beurtelings aan ʼn Afrikaanse of ’n Engelse debuutdigbundel toegeken – die twee tale waarin Ingrid Jonker geskryf het.

ʼn Rekordgetal van sewentien bundels is voorgelê en die kompetisie was besonder straf. Die volgende bundels verskyn op die kortlys (in alfabetiese volgorde volgens die digters se vanne): Corné Coetzee se Nou, hier, Pieter Odendaal se Asof geen berge ooit hier gewoon het nie en Jolyn Phillips se Radbraak.

Die wenner word op 1 Julie bekend gemaak en die prys word in September by die Breytenbach-sentrum in Wellington se Tuin van Digters oorhandig.

Aangesien die beoordelaars van die prys volgens die reglement gepubliseerde digters moet wees, is dit ’n prys van digters aan digters. Vanjaar is die beoordelaars Zandra Bezuidenhout, Martjie Bosman en Ronelda Kamfer.

Ronel de Goede is die sameroeper van die Ingrid Jonker-komitee. Die ander komiteelede is Finuala Dowling, Vincent Oliphant, Kobus Moolman en Marius Crous. Danie Marais, vorige voorsitter, tree as adviseur op.

Kontakpersoon: Ronel de Goede (Foster): rf@sun.ac.za

PEN Afrikaans Jaarplan 2019

Saturday, February 16th, 2019

Beste lede en vriende van PEN Afrikaans

Jaarplan 2019

2019 is in volle vaart aan die gang en ons sien uit na ‘n produktiewe jaar in samewerking met ons lede.

Ons deel graag vanjaar ’n jaarplan met datums wat vir ons bedrywighede en hopelik vir ons lede relevant is. Dit sluit datums vir kunstefeeste, literêre feeste, skryfkompetisies en skryfkursusse in. Die jaarprogram kan hier afgelaai word.

Ons sal die jaarprogram opdateer soos nuwe datums en geleenthede bekend word en by volgende maande se nuusbriewe insluit.

 

Resensiekursus en slypskool by die US Woordfees

Die US Woordfees is om die draai en dit is vir PEN Afrikaans ’n plesier om betrokke te wees by twee kursusse op die feesprogram. Een is daarop gemik is om terug te ploeg in die boekjoernalistiek deur die opleiding van resensente, terwyl die ander daarop gemik is om jong skrywers te begeester en op te lei in die skryfkuns.

Op 2 Maart word die WOW-Skryfskool in samewerking met PEN Afrikaans en die ATKV-Skryfskool van die NWU aangebied. Tydens dié slypskool sal hoërskoolleerders en studente touwys gemaak word oor die fynere kuns van skryf. Die kursus is gratis, maar plek is beperk. Hierdie slypskool is vir aspirantskrywers ’n gulde geleentheid om onder leiding van Bernard Odendaal en Franci Greyling, kenners en gesoute aanbieders, die eerste stap in hul skryfloopbaan te neem. Meer inligting is hier beskikbaar.

Netwerk24 en NB-Uitgewers bied in samewerking met PEN Afrikaans op 9 Maart ’n resensiekursus by die Woordfees aan. Kerneels Breytenbach, Jo Prins en Anastasia de Vries sal kursusgangers met praktiese wenke en voorbeelde lei. ’n Nuwe roman uit NB-Uitgewers se stal sal met die oog op die kursus deur deelnemers geresenseer word. Sien hier vir meer inligting.

 

Die Wysigingswetsontwerp op Outeursreg: volgende stappe en ‘n simposium

Die Gekose Komitee oor Handel en Internasionale Betrekkinge beoog om hierdie maand oor die wysigingswetsontwerp te vergader, met insette van die Departement Handel en Nywerheid. Na verwagting sal belanghebbendes dan genooi word om kommentaar in te dien. Dit sal die laaste geleentheid wees om kommentaar te lewer voordat die wetsontwerp na die Nasionale Raad van Provinsies gaan vir goedkeuring. Ons sal ons lede op hoogte hou van verwikkelinge.

Op 19 Februarie bied ANFASA ‘n simposium aan oor die impak van die kopiereg-wysigingswetsontwerp op akademiese skryfwerk en die publikasie daarvan in Suid-Afrika.

Die sentrale vraag wat by die simposium gevra sal word, is wie by dié kopieregwysigings sal baat. Hierdie vraagstuk sal uit ’n verskeidenheid perspektiewe belig word.

Toegang is gratis, maar plek is beperk. RSVP om ‘n sitplek te bespreek. Sien volledige inligting onder.


Naas Steenkamp (1933 – 2018)

’n Geleentheid ter herdenking van die lewe van Naas Steenkamp, ’n stigterslid van PEN Afrikaans, is op 4 Februarie in Somerset-Wes gehou.

By dié geleentheid is Naas Steenkamp se sentrale rol in die totstandkoming van PEN Afrikaans onder andere belig. Ons is hom dankbaar vir sy reuse-aandeel in ons vestiging as PEN-sentrum. Sy nalatenskap is ryk en sy bydrae groot.

Lees hier meer.

 

’n Nuwe artikelreeks

In 2018 het PEN Afrikaans by kenners aangeklop oor regskwessies wat skrywers raak. Hul deelname en kundige insette het tot gevolg gehad dat ons maandeliks nuttige artikels met ons lede kon deel oor praktiese en wetlike sake wat hul raak. Kyk gerus na ons webportaal om die artikels na te gaan of soek op Facebook en Twitter met die hutsmerk #WatElkeSkrywerMoetWeet.

Hierdie jaar beplan ons ’n nuwe reeks artikels waarin skrywers self aan die woord is. Ons sien uit om te lees oor ’n verskeidenheid onderwerpe wat met die wêreld van die skrywer te doen het.

Die eerste skrywer aan die beurt is PEN Afrikaans-bestuurslid, bekroonde digter, resensent en nou ook romansier, Charl-Pierre Naudé.  Hy skryf hierdie maand oor die rol van netwerke en netwerkskepping in sy loopbaan as skrywer, en brei uit oor skrywersresidensieprogramme waaraan hy al deelgeneem het.

Hou gerus ons sosialemedia-platforms dop vir die artikel.

 

Spesiale aanbod: PharosAanlyn

Opbetaalde lede van PEN Afrikaans kry tot einde Maart 15%-korting by PharosAanlyn, Pharos se aanlyn versameling van algemene en vakwoordeboeke. PharosAanlyn is ’n omvattende naslaanbron vir elkeen wat effektief in Afrikaans, Engels en ander tale wil kommunikeer. Hierdie versameling sluit ’n wye verskeidenheid tegniese woordeboeke in en word deurlopend aangevul wanneer nuwe titels verskyn. Daar is tans meer as 30 woordeboeke in die versameling.

Daar is vir enkelgebruikers vier pakkette om van te kies.  Meer inligting oor die pakkette is hier beskikbaar en hier is ’n kort video wat illustreer hoe om PharosAanlyn te gebruik.

Fakture vir ledegeld, wat nie vanjaar verhoog sal word nie en dus steeds R300 beloop, sal binnekort uitgereik word. Lede wat hul ledefooi betaal het, kan by PharosAanlyn ’n koeponkode kry om teen dié afslag toegang tot ’n pakket van hul keuse te kry.

Ná vereffening van die faktuur, kan opbetaalde lede van PEN Afrikaans ’n e-pos stuur aan sales@pharosonline.co.za om ’n afslagkoepon te kry. Lidmaatskap moet bevestig word deur ’n kwitansie vir 2019-ledegeld by die e-pos aan te heg.

 

Maandelikse resensie-oorsig


Klik hier vir ons oorsig van Afrikaanse resensies wat in Januarie 2019 verskyn het en digitaal beskikbaar is. Hierdie oorsig sluit boekbesprekings, boekgesprekke en voorlesings in wat op die radio of TV uitgesaai is.

Indien jy weet van ander gerekende publikasies wat ook Afrikaanse resensies en boekgesprekke plaas en dit digitaal beskikbaar maak, laat weet asseblief na penafrikaans@gmail.com.

Ons wil graag elke maandelikse oorsig so volledig moontlik maak.

 

Nuwe Afrikaanse boeke in Januarie en Februarie 2019

Die stewige lys van nuwe Afrikaanse boeke wat in Januarie en Februarie verskyn het, voorspel goeie dinge vir ’n jaar vol boeke. Baie geluk aan al ons lede wat nuwe boeke op die rak het.

Die publikasielyste kan hier in Excel-formaat afgelaai word.

 

Vriendelike groete
Catrina Wessels
Bestuurder: PEN Afrikaans

 

PEN Afrikaans Bestuurder

Catrina Wessels

 

PEN Afrikaans Bestuur

Voorsitter: Marga Stoffer
Ondervoorsitter: Danie Marais
Tesourier: Naomi Bruwer

Ander bestuurslede:
Izak de Vries
Francis Galloway
Charl-Pierre Naudé
Bernard Odendaal
Andries Visagie
Fiona van Kerwel

Die Ingrid Jonker-prys vir Afrikaanse poësie 2019

Wednesday, January 30th, 2019

DIE INGRID JONKER-PRYS VIR AFRIKAANSE POËSIE 2019

Digters of hul uitgewers word uitgenooi om in te skryf vir die Ingrid Jonker-prys vir Afrikaanse poësie van 2019.

Voltooi asb die aangehegte inskrywingsvorm en besorg dit saam met drie eksemplare van ‘n Afrikaanse debuut-digbundel wat in die jare 2017 en 2018 verskyn het en volgens die reglement* vir die Ingrid Jonker-prys in aanmerking kom, aan:

 

Die Ingrid Jonker-pryskomitee

P/a Protea Boekwinkel

Bergzicht Plaza

Andringastraat

Stellenbosch

7600

Stuur asseblief ook die inskrywingsvorm aan die sameroeper van die komitee, Ronel de Goede (Foster), by: rf@sun.ac.za

Let asb op dat die Protea Boekwinkel slegs as ontvangspunt van die bundels dien. Navrae moet nie aan Protea gerig word nie, maar aan Ronel de Goede. Die komitee is groot dank verskuldig aan die Protea Boekwinkel.

Die sluitingsdatum vir voorleggings is 28 Februarie. Die kortlys sal teen 15 Junie bekend gemaak word en die wenner sal op 1 Julie aangekondig word. Prysoorhandiging sal in September by die Tuin van Digters in die Breytenbach-sentrum in Wellington geskied.

* Die reglement verskyn hier op Versindaba se webblad.

——————————————————————

Ingrid Jonker-prys

Inskrywingsvorm 2019

(vir Afrikaanse digbundels met ‘n ISBN wat in 2017 of 2018 gepubliseer is)

 

Lees asb die reglement* deur om seker te maak dat u bundel kwalifiseer.

 

Digter: Van en naam: ………………………………………………………………………………………………..

 

Bundeltitel: ……………………………………………………………………………………………………………….

 

………………………………………………………………………………………………………………………………….

 

ISBN: ………………………………………………………………………………………………………………………….

 

Uitgewer: …………………………………………………………………………………………………………………..

 

Kontakbesonderhede:

E-posadres van uitgewer: ………………………………………………………………………………..

Telefoon-/selnommer van uitgewer: ……………………………………………………………….

E-posadres van digter: ……………………………………………………………………………………..

Telefoon-/selnommer van digter: ………………………..…………………………………………..

 

Hierdie inskrywingsvorm moet saam met drie eksemplare van u bundel besorg word aan:

 

Die Ingrid Jonker Pryskomitee

P/a Protea Boekwinkel

Bergzicht Plaza

Andringastraat

Stellenbosch

7600

 

Stuur asseblief ook die inskrywingsvorm aan die Sameroeper van die komitee, Ronel de Goede, by: rf@sun.ac.za

 

Let asb op dat die Protea Boekwinkel slegs as ontvangspunt van die bundels dien. Navrae moet nie aan Protea gerig word nie, maar aan Ronel de Goede. Die komitee is groot dank verskuldig aan die Protea Boekwinkel.

 

Die sluitingsdatum vir inskrywings is 28 Februarie.

 

Tuin van Digters. 14 – 15 Sept. 2018. Breytenbach-sentrum, Wellington.

Saturday, September 1st, 2018

Dink #BuitedieBoek by Tuin van Digters

2018

Die sewende Tuin van Digters, die jaarlikse hoogtepunt op die kalender van Afrikaanse digkuns in die land, vind vanjaar op Vrydag en Saterdag 14 en 15 September by die Breytenbach-sentrum plaas. Vanjaar se tema is buitedieboek –  daar word onder meer gefokus op hoe verskillende mense uit verskillende gemeenskappe op verskillende maniere (in ’n gedig, deur musiek, met kunswerke, in openbare ruimtes, deur animasie, ensovoorts) uiting gee aan woorde, frases of gedigte om in ’n boodskap oor te dra. Kaartjies vir ’n tweedagpakket kos weer R300 per persoon en sluit alle aanbiedings in. Net vir Vrydag is die prys R120 per persoon en net vir die Saterdag R220 per persoon. Studente betaal R60 per dag. Bespreek nou al by 021 873 2786 of besprekings@breytenbachsentrum.co.za.

Kliek hier om die 2018 Tuin van Digters program af te laai

Breyten Breytenbach en Yves T’Sjoen. De moord op een dichter

Monday, July 30th, 2018

Tom Gouws

De moord op een dichter

Breyten Breytenbach en Yves T’Sjoen

Gepubliceerd in De Standaard, 30 juli 2018

Hoop vervliegt. De kleuren van de Zuid-Afrikaanse regenboognatie worden vaal. Anderhalf jaar geleden schreef Ignaas Devisch (http://idevisch.blogspot.com/2017/01/mijn-kerststukje-in-de-standaard-over.html, De Standaard, 3/1/2017) een indringend stuk over de gruwelijke moord op de schrijfster Winnie Rust. Zij is thuis door een zwarte tiener en een dertigjarige oom om het leven gebracht. Een van hen was geen onbekende. Voor sport en school ontving de jongeman van de familie Rust in Wellington geregeld geld en de nodige steun.

Enkele dagen geleden, op woensdag 25 juli, is in de buurt van Pretoria Tom Gouws (1961-2018) doodgeschoten. Vader van zes kinderen en landelijk een bekend dichter. Enkele jaren geleden ontving hij nog een gerenommeerde poëzieprijs. In Zuid-Afrika staat Gouws geboekstaafd als belangrijk literair auteur. Na thuiskomst verschansten zich volgens persberichten zeven jonge mannen in het huis. Nadat Tom Gouws’ echtgenote en ook de enige aanwezige zoon zijn gekneveld, is de schrijver in de borst geschoten. De indringers, van wie drie of vier gewapend waren, stalen een mobile telefoon en een laptop. De Afrikaanse literaire wereld is ontsteld. Het is de zoveelste moordpartij op blanke Afrikaners.

Ignaas Devisch sprak begin 2017 ondanks de moord nog hoop uit. Zwarte jongeren zullen opstaan op hun land te leiden. Niet alles wat in Zuid-Afrika geschiedt stemt tot zwartgalligheid. Er is rechtspraak, niet iedere moordenaar verdwijnt in de anonieme massa. Nu ik op nieuwssites elke dag lees over moordpartijen, rooftochten, gijzelnemingen en verkrachtingen op de plaas (veraf gelegen boerderij), ook in dorpjes niet zo ver van de stad, vrees ik de hoop stilaan te moeten opbergen. Het is bekend dat Zuid-Afrika het gewelddadigste land ter wereld is waar geen oorlog woedt. Zuid-Afrikaanse vrienden spreken al langer, nu sinds de moord op Tom Gouws met nadruk, over een onomkeerbare situatie. Oorlog tegen witte mensen. Ook vele zwarten en bruinmensen zijn slachtoffer voeg ik toe. Het land gaat naar de verdoemenis, zeggen zij. Zuid-Afrikanen die ik spreek, wit en ook bruin en zwart, zijn bang. Ze leven dagelijks in een beklemmende sfeer van angst. Iedereen is op zijn hoede, verschanst zich achter tralies. Indien kapitaalkrachtig genoeg worden alarminstallaties aangebracht. Het aantal privébewakingsdiensten neemt hand over hand toe. Mensen trachten zich zo goed mogelijk te beschermen tegen het gevaar dat achter elke hoek gluurt, zware criminaliteit die het land in een wurggreep heeft. De overheid is onmachtig. Het is niet meer beheersbaar.

Tom Gouws, auteur van vijf dichtbundels en toneelteksten, is ook in de Lage Landen bekend. Toen Gerrit Komrij in 1999 zijn bloemlezing De Afrikaanse poëzie in 1000 en enige gedichten samenstelde, zijn drie gedichten van Gouws opgenomen. Hij was een graag geziene gast op poëzie- en kunstenfestivals. De doctor in de letterkunde schreef over Afrikaanse poëzie beklijvende bijdragen. Op 56-jarige leeftijd heeft een moordbende een bruusk einde gemaakt aan Gouws leven. Nochtans woonde hij met zijn gezin in een van die vele beveiligde compounds. Onderzoek moet uitwijzen hoe de moordenaars het pand konden betreden. De Afrikaanse letterkunde is na Winnie Rust in een nog diepere rouw verzonken. In een van de door Komrij gebloemleesde gedichten is sprake van “indringers [die] veilig buite” worden gehouden. Neen dus.

Met Ignaas Devisch hoop ik dat veel kinderen op Zuid-Afrikaanse scholen de poëzie van Tom Gouws mogen lezen. Laten we hopen dat zij niet alleen het tragische nieuws te weten komen, maar ook het dichterschap ontdekken. Dan is er nog hoop voor een complex land dat maar niet herstelt van die gruwelijke apartheidsperiode. Al vrees ik dat poëzie de wereld van Zuid-Afrika niet zal redden. Eens te meer geldt wat in een roman van de beminnelijke Winnie Rust staat: Dis ’n storie wat vertel moet word. Vandaag zijn er echter zoveel verhalen die moeten worden verteld dat niemand ze in Zuid-Afrika nog kan lezen. Laat staan er geloof aan hechten.

Yves T’Sjoen.

 

Ademen is langer leven

 

Zolang er lucht is in dit leven

wil ik vrolijk lachen in mijn longen

en krachtig langs mijn goede spieren

mijn keel met zoete zuurstof strelen.

 

Met volle teugen van de vreugde drinken

aan de bronnen van de adem openhartig.

Wat zacht is in de borst, is lavend

voor de dorst en lekker als gestilde honger.

 

Mijn longen zijn mijn beste vrienden,

ik heb ze lief, ik draag ze in mijn handen,

breekbaar als een koppel witte duiven.

 

Ik houd ze teder als de sneeuw en zuiver

in de weelde der genezing van dit leven,

ik bescherm ze als een moeder en een vader.

 

Paul Snoek, Welkom in mijn onderwereld (1978).

———————————————————

Versindaba voeg graag die volgende huldigingsgedigte aan Tom Gouws hierby. Indien jy ‘n gedig het om by te voeg, (of reeds in ‘n kommentaar ook wil wys,  stuur dit ook asseblief aan Versindaba:

 

Spiegel im spiegel

Nou kyk ons nog in ‘n dowwe spieël en sien ‘n raaiselagtige beeld,
maar eendag sal ons alles sien soos dit werklik is.
– 1 Kor. 13: 12

.

Hoe futiel is dit nie – ʼn spieël
wat in ʼn ander reflekteer en selfsaam
die een aan die ander
wys –

ʼn man en sy gesin kom tuis
sewe rowers wag hulle in: drie met wapens
vier daarsonder
goedsmoeds en trompop
is nie woorde
van verdriet nie, want hulle
reflekteer
mekaar nie, maar verklaar tog

die man op die kombuisvloer in eie bloed
sy vrou op haar knieë langs hom, rewolwer teen die kop
vir ʼn selfoon
en ʼn skootrekenaar
terwyl buite die tralies
ʼn amperse volmaan hierdie raaisel
buig tot eendag van aangesig
tot aangesig

soos musiekstukke wat mekaar terugkaats
as treursang vir ʼn digter.
Maar in godsnaam, hoe futiel
is dit nie.

.

– In memoriam: Tom Gouws, 25.07.18

(c) Louis Esterhuizen / Julie 2018

 

.

 

Huldigingshaikoe aan Tom Gouws

Somer het gebreek,
blare hang leeg en stil –
hy verken verder.

 

© De Waal Venter / Julie 2018

 

. 

Verwond
(Vir Tom Gouws)

 

In die begin was die woord
en in Stigmata, die skrywes juis óók oor die dood.

In hierdie land moet jy leer om lig te loop
katvoet, rats,
die rot,
die roes,
die roof
te (probeer) ontduik,
grotbewoner word,
ten einde te oorleef.

Hier op God se kleinhoewe
bestaanboer jy met vers, brand jy jou kers,
in Afrika, vir Afrika.

Maar, lewensgevaarlik word die besit van:
Handsak.
Selfoon.
Skootrekenaar.

En Iewers in hierdie droewe land is die geheue
van jou skootrekenaar nou reeds skoongevee
gestroop van gedig, van vers, van woord.

En al wat bly, die koeêlwond en jou stil mond.

.

© Clinton V du Plessis. Julie 2018

.

 

gedig vir woorde

 

dis nie dat ek na julle wat woorde is soek

(sê wié van wanneer ?)

want ek weet julle lê eweneens

agter my bloed kom klop

aan die sinnelose hart wat al lank

‘n eggokamer van vlerkslae is

en jaag soms sillabes op in die donker

soos die ettering van ou swere

weer bloei

 

luister

moenie blindemol speel

moenie ophou voel-voel na omlyning

van die herinnerde gesig

in die donker bloed nie

 

ek sal hier wees soos altyd

(effens vervloek van ‘n té lang reis)

in die leë gedig

om verby genade die holtes oop te hou

en die fees van vlervoëls weer verbeel

vir julle huis toe kom

 

en indien dit dan moet wees

dat ons ons afwesighede aanneem

is dit ook goed

sweer ek hier met my hand op papier

 

kyk

in die skryflaai van raaisels

is die goëlaar se handkaart gebore

en weggebêre

(myne ? van wanneer af ?)

 

neem dit

sodat julle die beweging

na mag maak

om aan die skyn

van volbringing te raak

 

© Breyten Breytenbach. 2018

.

Bloedmaan

By die dood van  Tom Gouws

 

 

Miskien het die digter sy potloodsak

reeds oopgerits, op dié eenmalige sfeer

gewag om tot Teken te verwoord –

sterflinge, soos ons almal,

sal vir jare nog hierdie skouspel

in stories oorvertel –

Miskien sou hy juis daardie aand

vredig wou boeke vat

om aan dié godswonder, soos die gras

van die veld, nederig dank te bring

toe die duisternis hom (voortydig) oorval.

 

© Eunice Basson, 2018.

 

 

 

Digter en resensent Tom Gouws sterf

Thursday, July 26th, 2018

Tom Gouws

Dis met groot skok en leedwese dat ons verneem het van die sinnelose moord op Tom Gouws se lewe, een van Afrikaans se vernaamste digters en as resensent ‘n gereelde bydraer tot Versindaba. Gewis sal sy entoesiastiese deelname en gewaardeerde ondersteuning gemis word.

Die berig kan hier gelees word:

https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/bekende-digter-in-huis-op-landgoed-doodgeskiet/

Ook:
https://www.netwerk24.com/Nuus/Misdaad/
tom-gouws-die-sudoku-sal-oningevul-bly-20180726

Gouws, bekend as letterkundige, onderwysspesialis, skrywer, bekroonde dramaturg (Nag van die lang messe). was ook digter (Diaspora, Troglodiet, Syspoor, Ligloop en Stigmata). In 2011 ontvang Gouws met Ligloop die ATKV-veertjie vir Poësie. Hy het o.a. gedoseer aan die Universiteit van Potchefstroom, ook dié se Vaaldriehoekkampus, die Universiteit van Pretoria, die Universiteit van Noord-Wes (as waarnemende visekanselier en rektor) en die Graduate Academy of Southern Africa (as kanselier). Die gesin woon op ‘n kleinhoewe buite Pretoria, waar die tragiese voorval gebeur het.

Ons innige meegevoel met sy vrou, Retha, en gesin.

Versindaba Redaksie: Marlise Joubert & Louis Esterhuizen

 

I wish I’d said. (Versamelbundel deur AVBOB) Persverklaring

Saturday, June 23rd, 2018


Persverklaring:

BACKGROUND: THE AVBOB POETRY COMPETITION

(I wish I’d said, saamgestel deur Johann de Lange en  dr Mantoa Motinyane Masoko.  Naledi, 2018)

Begrafnisdienste- en versekeringsverskaffer AVBOB, deur die borg van die AVBOB Digbundel-projek, het aan Suid-Afrika die mees sensitiewe en insluitende vorm van vertroosting gebied, in die vorm van ‘n aanlyn digkompetisie in all 11 amptelike landstale.

Digters het woorde van verlies en vertroosting in al 11 landstale ingeskryf. Redakteurs in alle tale is met sorg uitgekies om met die versameling gedigte wat ingeskryf is te werk en hulle was self verander deur die proses.

Hierdie is ‘n digkuns-portaal vir alle Suid-Afrikaners- ‘n ruimte vir katarsis waar amateur- en gevestigde digters hul kuns kan gebruik om ander te vertroos.

Brand Et al is ‘n bemarkings- en openbare verhoudingsagentskap wat ‘n wye reeks verwante dienste lewer en het met die Avbob Poësie Projek reeds vier Prism Awards ontvang.

Daar is twee samestellers van hierdie bundel:

Johann de Lange het gedebuteer met Akwarelle van die dors (1982) waarvoor hy die Ingrid Jonker-prys gewen het. In 2009 ontvang hy die Hertzog-prys vir Digkuns vir Die algebra van nood. Hy woon in Kaapstad.

Dr Mantoa Motinyane-Masoko het haar Meestersgraad en ‘n Doktorsgraad by die Universiteit van Florida in die Verenigde State verwerf. Sy is ‘n senior lector en hoof van Afrika-tale by die Universiteit van Kaapstad.

*

On 1 August 2017, a remarkable and unorthodox event took place in the social media space: the launch of a poetry competition in all 11 official languages to serve South Africans as a source of comfort and catharsis.

Sponsored by AVBOB Mutual Assurance Society and funeral service provider, a competition of this reach was unprecedented in South Africa. And while a modest 5 000 poems were anticipated, 20 774 were finally entered. Of these, 3 108 were published on www.avbobpoetry.co.za. From there, three poems in each language category were selected, and at a gracious gala evening on 20 June 2018, the AVBOB Poetry Prize was presented to the first-placed poets.

The winning poems covered the totemic themes of Love, Hope, Birth and Death, and were drawn from that pool of over 20 000 poetic voices, each bravely articulating the inner life of countless amateur poets across South Africa. Poets as young as 10 and as old as 97 submitted their poems for approval on the website. While Gauteng proved to be the poetic heartland of SA, poems were submitted from Cape Town to Kuruman, from Bhisho to Bela Bela and beyond.

And while English is definitely the poetic lingua franca of our country, the beauty of this project lay in the convergence of all the voices of our land, forming a poetic patchwork quilt in isiXhosa, Sepedi, Tshivenḓa, Xitsonga, isiZulu, Setswana, isiNdebele, Afrikaans, Sesotho and Siswati.

We learnt, in Jeremy Cronin’s words, ‘how to speak with the voices of this land’, but finally it came down to the most powerfully crafted poems in each mother tongue. And the range of poems – and the poets behind them – are both a celebration of the richness of South Africa and a collective praise poem of hope and healing.

 

In alphabetical order of language category, they are:

 

2nd place 3rd place
Susan Smith

Poem: passaat

Herman Lategan

Poem: vir ‘n bidsprinkaan

 

 

2nd place 3rd place
Helen Moffett
Poem: Brain MRI
Mfundo Mthombeni
Poem: It’s been too long

 

2nd place 3rd place
Nurse Nhlanhla Mbonani
Poem: Khetha Yena
Thabi Mahamba
Poem: Ngiyathokoza ngokungikhulisa

 

 

2nd place 3rd place
Sihle Ndamane
Poem: Ndicela ningandilileli
Simphiwe Nolusthungu
Poem: Ndiye ndalibala

 

 

2nd place 3rd place
Lungile Chamane
Poem: Siwile isihlahla
SOZ Mkhize
Poem: Kuzofa ukufa

 

 

2nd place 3rd place
Deo Mogoera
Poem: Sefofane
Themba Motete
Poem: Nako jwale e fihlile

 

 

2nd place 3rd place
Keabetswe Ramatlo
Poem: Mma o re siile
Fikile Moilwa
Poem: Se itlhoboge

 

 

2nd place 3rd place
Moses Seletisha
Poem: Mahlodi
Mokgetji Glory Tladi
Poem: Ditebogo di kae?


 

2nd place 3rd place
Obed Hearthstones
Poem: Kumtsatsile
Ncobile Madonsela
Poem: Kufa

 

2nd place 3rd place
Domina Napoleon Munzhelele
Poem: Ndi nwana wau
Ndivhuyafhi Godfrey Musubi
Poem: Maduvha a kalakataho

 

2nd place 3rd place
Musa Aubrey Baloyi
Poem: U rhukane swikwembu
Ximbani Eric Mabaso
Poem: Maxangu na nhlomulo

 

 

PROFILES: AVBOB POETRY PRIZEWINNERS
Each of the 11 first-place winners of the AVBOB Poetry Prize received a R10 000 cash prize and a R2 500 book voucher, sponsored by AVBOB. They came to the competition for various reasons, in search of something beyond the ordinary, and gave us poems that comfort, provoke and challenge.

How does one begin to sing their praises? Theirs, and each and every poet who penned a poem and submitted their work for appraisal. The winners, says AVBOB CEO, Frik Rademan, “represent the best, the bravest and most talented of our rainbow nation. What moves me to the core is that each of these poets had the courage to dig deep into their own vulnerability to find the words to not only express their pain, but to help others on their road to healing.”

Lynthia Julius grew up in Kimberley, and is a postgraduate student of philosophy at the University of the Free State. As a child, her mother read her sister and her a bedtime poem to fuel their dreams. The competition offered her a therapeutic space in which to unpack unresolved emotions.

Caroline F Archer grew up on a Free State farm but is now based in Pretoria as an editor, translator, poet and author. She began writing poetry as a school girl and simply never stopped.  She found the competition’s online format a brilliant tool to disseminate poetry in an environment where it is poorly supported.

Queen Mahlangu grew up in Mpumalanga, is a Soshanguve resident and a student of paralegal studies at TUT. At just 19 years old, she’s the youngest of the first-prize winners. She entered the competition – her very first! – in the hope of healing others with her words, and as a nod to the poets who have inspired her.

Nolusindiso Penxa is an admin clerk for the Department of Justice in Port Elizabeth. During her high school years, she compiled a book of poems which she wrote herself. Although she says she loves poetry, as a working mother of four children she doesn’t give herself much time to sit and write. She entered the competition after being motivated by a friend who passed away.

Kutsi Emmanuel Lindinkosi Mpanza is a freelance artist living in Cosmo City who grew up surrounded by community-minded sisters who organised gatherings where drama, poetry, dance and music were celebrated. The competition allowed him to write in his mother tongue and the competition’s archetypal themes resonated richly with him.

Tieho Mkhendane grew up in Ficksburg and now lives in Komati, Mpumalanga. At age seven, a tribute poem to his late grandmother launched his career as a professional praise poet at community functions. He entered the competition to share his own gifts with others and to learn from them in turn.

Nthabiseng Cujane grew up in the village of Verdwaal in North West. After the loss of her father in 2014, she began to write poetry in earnest. But lack of funds forced her out of her studies, and poetry was pushed aside for a time. The competition revived her love of the form, and reinforced her belief in its transformative power.

Mosima Phakane grew up in a village in Limpopo and is currently studying civil engineering at Wits. Encouraged by a school teacher, she wrote her first poem in 2010 and has never looked back. She saw the competition as an opportunity to grow as a poet, and to revisit her mother tongue as a medium.

Thembi Gwebu was born and bred in Tsakane township in Ekurhuleni, and now works as a labour relations practitioner and youth care worker. What attracted her to the competition was the open-ended theme, “I wish I’d said…”, and the fact that it gave everyone the opportunity to write in their own language of origin.

Ngwedzeni Tshovhota grew up in Thohoyandou in Limpopo, and is now a team leader for a major insurer in the region. He was a latecomer to poetry in 2014, but published a collection of poems the following year under the title, Mutshakavhili (Eclipse). The competition offered him the chance to refine his craft.

At just 22, Mashimbye Owners Hluvukani has already packed poetry, teaching and a commerce degree into his short life. A resident of Thohoyandou, he is furthering his career in account management at a major utility, and says poetry offers him a place to express his emotions and serves as a remedy to life’s ills.

 

THE AVBOB POETRY GALA

 

The AVBOB Poetry Gala evening on 20 June in Pretoria signalled a celebration of the human spirit, and of the power of poetry to heal and transform.

And that power is captured in a print anthology* –  published by Naledi – under the competition tagline, “I Wish I’d said…”. The two winning poems in each language category will now live on alongside the work of seven accomplished South African poets, each commissioned to write a poem in each language category for the anthology. And, in the spirit of inclusivity, the 100th poem in the collection is written in Khoisan.

Why 100 poems? Because in this, AVBOB’s centenary year, they wanted to give back to South Africa in a deeply symbolic way.

But what inspired it all?

The inspiration for the AVBOB Poetry Project took form at the funeral of a two-year-old boy, who had died from a common childhood cancer. At his funeral, so great was his grandfather’s sense of loss, that he could barely speak. He managed to muster these two words: ‘Ta ta, kiewiet.’ ‘Goodbye, little plover, little bird.’

This loss of words in the face of the loss of a loved one is something AVBOB sees daily. It is a very human moment in which the mind, in the throes of a great sorrow, struggles to find the right words to articulate grief. The words used daily will not do. They come across as mere platitudes, empty phrases that cannot match the emotions at play.

“AVBOB asked, ‘how can we provide all our policyholders, all our people, with a way to give voice to their grief?’,” explains AVBOB CEO, Frik Rademan. “At AVBOB, we make a promise: ‘We’re here for you.’ We wanted to demonstrate this, to provide people with comfort when they are most vulnerable. And we found that, in times of great emotional stress, people often turn to verse to find a way forward. They look to psalms, songs and poems for consolation.”

This is how the AVBOB Poetry Project was born. The competition would serve a dual purpose: firstly, it would provide a safe place of catharsis. Here, ordinary South Africans could weave words about their own wounds. It could be a place for them to unburden, to share stories of their own loss. But it had to be more than this. For while AVBOB deals in death daily, they see themselves as traders in hope.

And so, the competition gave South Africans the gentlest, most inclusive form of bereavement counselling. And that was, indeed, the second aim of the competition: to create an online anthology of original poems that mourners could access and make use of, for funeral pamphlets or for personal consolation.

“The success of the competition suggests that poetry is alive and thriving in SA,” adds Mr Rademan. “If the social media response is anything to go by, there is a profound need for this sort of platform. And so, it is with great delight that AVBOB announces the launch of the 2018 AVBOB Poetry Competition, which will run from 1 August to 30 November 2018.”

In the words of the great English poet, TS Eliot: “For last year’s words belong to last year’s language. And next year’s words await another voice. And to make an end is to make a beginning.”

And so, it begins again. AVBOB encourages all those who were touched by the 2017 competition to spread the word and sow the seeds for the next season, and to bring the beauty of poetry back to its people once more.

Please visit the AVBOB online poetry anthology, which is freely available on www.avbobpoetry.co.za. For what was produced for AVBOB’s customers and policyholders, for poets across South Africa, and for all the bereaved across this nation, is a resource of beauty and solace that will endure for generations. In this, AVBOB’s centenary year, this competition marks a profound demonstration of AVBOB’s commitment to the communities in which they operate, of their willingness to give more, and of their ability to provide emotional and intellectual upliftment for all South Africans.

*The anthology can be ordered at www.naledi.online or 078 648 8616, and is available from most good bookstores. Alternatively, SMS the word ‘poem’ to 41199 (at a standard cost of R1.50 per SMS) to have it posted to you at a total cost of R200.

 

Media queries:

Annie da Silva

PR and Communications Manager

Hein Viljoen. Hersiene lemma (Plagiaat) op LTT

Friday, May 25th, 2018

Wat is plagiaat? Die pas hersiene lemma deur Ronél Johl daaroor in Literêre terme en teorieë (LTT) gee ‘n prikkelende ander kyk daarop en bevraagteken onder andere die metafoor van diefstal. Johl skryf ook:

“Die geskiedenis van die moderne literêre gebruik van die term wys dat dit sedert die agtiende eeu selektief in die kritiek aangewend word om groot skrywers se kreatiwiteit en oorspronklikheid aan te prys en mindere skrywers tot die vergetelheid te relegeer.”

Lees verder by

http://www.litterm.co.za/index.php/lemmas/33-p/1574-plagiaat-2.

Literêre terme en teorieë, ‘n omvattende ensiklopedie van literêre terme in Afrikaans onder redaksie van T T Cloete, het in 1992 by HAUM-Literêr verskyn. Dit is lankal uit druk, maar ons het dit  vanaf 2009 gedigitaliseer en dit is sedert 2015 gratis aanlyn beskikbaar by www.litterm.co.za. Die teks van die 2007-uitgawe van Van Gorp et al. se Lexicon van literaire termen maak, met die goedgunstige toestemming van die  outeurs, deel uit van LTT aanlyn. LTT is daarom ‘n onskatbare bron van literêre kennis en literêre begrippe in Afrikaans (en ook in Nederlands).

LTT word tans hersien en bygewerk danksy ‘n ruim finansiële toekenning van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns. Plagiaat is die jongste hersiene lemma wat geplaas word.

Kommentaar op Plagiaat en op LTT in die algemeen is welkom. Ek is veral op soek na medewerkers vir die verdere bywerking van LTT. As jy ‘n goeie stuk oor ‘n belangrike literêre begrip êrens in jou rekenaar (of laai) het, laat my weet. Dan kan ons dit vir LTT oorweeg. Ek kan ook vir jou ‘n lys van lemmas stuur waarvoor ons nog skrywers soek.

Hein Viljoen

hein.viljoen@nwu.ac.za

LTT webadres: http://www.litterm.co.za/index.php