Brieweboks

Tuin van Digters. 14 – 15 Sept. 2018. Breytenbach-sentrum, Wellington.

Saturday, September 1st, 2018

Dink #BuitedieBoek by Tuin van Digters

2018

Die sewende Tuin van Digters, die jaarlikse hoogtepunt op die kalender van Afrikaanse digkuns in die land, vind vanjaar op Vrydag en Saterdag 14 en 15 September by die Breytenbach-sentrum plaas. Vanjaar se tema is buitedieboek –  daar word onder meer gefokus op hoe verskillende mense uit verskillende gemeenskappe op verskillende maniere (in ’n gedig, deur musiek, met kunswerke, in openbare ruimtes, deur animasie, ensovoorts) uiting gee aan woorde, frases of gedigte om in ’n boodskap oor te dra. Kaartjies vir ’n tweedagpakket kos weer R300 per persoon en sluit alle aanbiedings in. Net vir Vrydag is die prys R120 per persoon en net vir die Saterdag R220 per persoon. Studente betaal R60 per dag. Bespreek nou al by 021 873 2786 of besprekings@breytenbachsentrum.co.za.

Kliek hier om die 2018 Tuin van Digters program af te laai

Breyten Breytenbach en Yves T’Sjoen. De moord op een dichter

Monday, July 30th, 2018

Tom Gouws

De moord op een dichter

Breyten Breytenbach en Yves T’Sjoen

Gepubliceerd in De Standaard, 30 juli 2018

Hoop vervliegt. De kleuren van de Zuid-Afrikaanse regenboognatie worden vaal. Anderhalf jaar geleden schreef Ignaas Devisch (http://idevisch.blogspot.com/2017/01/mijn-kerststukje-in-de-standaard-over.html, De Standaard, 3/1/2017) een indringend stuk over de gruwelijke moord op de schrijfster Winnie Rust. Zij is thuis door een zwarte tiener en een dertigjarige oom om het leven gebracht. Een van hen was geen onbekende. Voor sport en school ontving de jongeman van de familie Rust in Wellington geregeld geld en de nodige steun.

Enkele dagen geleden, op woensdag 25 juli, is in de buurt van Pretoria Tom Gouws (1961-2018) doodgeschoten. Vader van zes kinderen en landelijk een bekend dichter. Enkele jaren geleden ontving hij nog een gerenommeerde poëzieprijs. In Zuid-Afrika staat Gouws geboekstaafd als belangrijk literair auteur. Na thuiskomst verschansten zich volgens persberichten zeven jonge mannen in het huis. Nadat Tom Gouws’ echtgenote en ook de enige aanwezige zoon zijn gekneveld, is de schrijver in de borst geschoten. De indringers, van wie drie of vier gewapend waren, stalen een mobile telefoon en een laptop. De Afrikaanse literaire wereld is ontsteld. Het is de zoveelste moordpartij op blanke Afrikaners.

Ignaas Devisch sprak begin 2017 ondanks de moord nog hoop uit. Zwarte jongeren zullen opstaan op hun land te leiden. Niet alles wat in Zuid-Afrika geschiedt stemt tot zwartgalligheid. Er is rechtspraak, niet iedere moordenaar verdwijnt in de anonieme massa. Nu ik op nieuwssites elke dag lees over moordpartijen, rooftochten, gijzelnemingen en verkrachtingen op de plaas (veraf gelegen boerderij), ook in dorpjes niet zo ver van de stad, vrees ik de hoop stilaan te moeten opbergen. Het is bekend dat Zuid-Afrika het gewelddadigste land ter wereld is waar geen oorlog woedt. Zuid-Afrikaanse vrienden spreken al langer, nu sinds de moord op Tom Gouws met nadruk, over een onomkeerbare situatie. Oorlog tegen witte mensen. Ook vele zwarten en bruinmensen zijn slachtoffer voeg ik toe. Het land gaat naar de verdoemenis, zeggen zij. Zuid-Afrikanen die ik spreek, wit en ook bruin en zwart, zijn bang. Ze leven dagelijks in een beklemmende sfeer van angst. Iedereen is op zijn hoede, verschanst zich achter tralies. Indien kapitaalkrachtig genoeg worden alarminstallaties aangebracht. Het aantal privébewakingsdiensten neemt hand over hand toe. Mensen trachten zich zo goed mogelijk te beschermen tegen het gevaar dat achter elke hoek gluurt, zware criminaliteit die het land in een wurggreep heeft. De overheid is onmachtig. Het is niet meer beheersbaar.

Tom Gouws, auteur van vijf dichtbundels en toneelteksten, is ook in de Lage Landen bekend. Toen Gerrit Komrij in 1999 zijn bloemlezing De Afrikaanse poëzie in 1000 en enige gedichten samenstelde, zijn drie gedichten van Gouws opgenomen. Hij was een graag geziene gast op poëzie- en kunstenfestivals. De doctor in de letterkunde schreef over Afrikaanse poëzie beklijvende bijdragen. Op 56-jarige leeftijd heeft een moordbende een bruusk einde gemaakt aan Gouws leven. Nochtans woonde hij met zijn gezin in een van die vele beveiligde compounds. Onderzoek moet uitwijzen hoe de moordenaars het pand konden betreden. De Afrikaanse letterkunde is na Winnie Rust in een nog diepere rouw verzonken. In een van de door Komrij gebloemleesde gedichten is sprake van “indringers [die] veilig buite” worden gehouden. Neen dus.

Met Ignaas Devisch hoop ik dat veel kinderen op Zuid-Afrikaanse scholen de poëzie van Tom Gouws mogen lezen. Laten we hopen dat zij niet alleen het tragische nieuws te weten komen, maar ook het dichterschap ontdekken. Dan is er nog hoop voor een complex land dat maar niet herstelt van die gruwelijke apartheidsperiode. Al vrees ik dat poëzie de wereld van Zuid-Afrika niet zal redden. Eens te meer geldt wat in een roman van de beminnelijke Winnie Rust staat: Dis ’n storie wat vertel moet word. Vandaag zijn er echter zoveel verhalen die moeten worden verteld dat niemand ze in Zuid-Afrika nog kan lezen. Laat staan er geloof aan hechten.

Yves T’Sjoen.

 

Ademen is langer leven

 

Zolang er lucht is in dit leven

wil ik vrolijk lachen in mijn longen

en krachtig langs mijn goede spieren

mijn keel met zoete zuurstof strelen.

 

Met volle teugen van de vreugde drinken

aan de bronnen van de adem openhartig.

Wat zacht is in de borst, is lavend

voor de dorst en lekker als gestilde honger.

 

Mijn longen zijn mijn beste vrienden,

ik heb ze lief, ik draag ze in mijn handen,

breekbaar als een koppel witte duiven.

 

Ik houd ze teder als de sneeuw en zuiver

in de weelde der genezing van dit leven,

ik bescherm ze als een moeder en een vader.

 

Paul Snoek, Welkom in mijn onderwereld (1978).

———————————————————

Versindaba voeg graag die volgende huldigingsgedigte aan Tom Gouws hierby. Indien jy ‘n gedig het om by te voeg, (of reeds in ‘n kommentaar ook wil wys,  stuur dit ook asseblief aan Versindaba:

 

Spiegel im spiegel

Nou kyk ons nog in ‘n dowwe spieël en sien ‘n raaiselagtige beeld,
maar eendag sal ons alles sien soos dit werklik is.
– 1 Kor. 13: 12

.

Hoe futiel is dit nie – ʼn spieël
wat in ʼn ander reflekteer en selfsaam
die een aan die ander
wys –

ʼn man en sy gesin kom tuis
sewe rowers wag hulle in: drie met wapens
vier daarsonder
goedsmoeds en trompop
is nie woorde
van verdriet nie, want hulle
reflekteer
mekaar nie, maar verklaar tog

die man op die kombuisvloer in eie bloed
sy vrou op haar knieë langs hom, rewolwer teen die kop
vir ʼn selfoon
en ʼn skootrekenaar
terwyl buite die tralies
ʼn amperse volmaan hierdie raaisel
buig tot eendag van aangesig
tot aangesig

soos musiekstukke wat mekaar terugkaats
as treursang vir ʼn digter.
Maar in godsnaam, hoe futiel
is dit nie.

.

– In memoriam: Tom Gouws, 25.07.18

(c) Louis Esterhuizen / Julie 2018

 

.

 

Huldigingshaikoe aan Tom Gouws

Somer het gebreek,
blare hang leeg en stil –
hy verken verder.

 

© De Waal Venter / Julie 2018

 

. 

Verwond
(Vir Tom Gouws)

 

In die begin was die woord
en in Stigmata, die skrywes juis óók oor die dood.

In hierdie land moet jy leer om lig te loop
katvoet, rats,
die rot,
die roes,
die roof
te (probeer) ontduik,
grotbewoner word,
ten einde te oorleef.

Hier op God se kleinhoewe
bestaanboer jy met vers, brand jy jou kers,
in Afrika, vir Afrika.

Maar, lewensgevaarlik word die besit van:
Handsak.
Selfoon.
Skootrekenaar.

En Iewers in hierdie droewe land is die geheue
van jou skootrekenaar nou reeds skoongevee
gestroop van gedig, van vers, van woord.

En al wat bly, die koeêlwond en jou stil mond.

.

© Clinton V du Plessis. Julie 2018

.

 

gedig vir woorde

 

dis nie dat ek na julle wat woorde is soek

(sê wié van wanneer ?)

want ek weet julle lê eweneens

agter my bloed kom klop

aan die sinnelose hart wat al lank

‘n eggokamer van vlerkslae is

en jaag soms sillabes op in die donker

soos die ettering van ou swere

weer bloei

 

luister

moenie blindemol speel

moenie ophou voel-voel na omlyning

van die herinnerde gesig

in die donker bloed nie

 

ek sal hier wees soos altyd

(effens vervloek van ‘n té lang reis)

in die leë gedig

om verby genade die holtes oop te hou

en die fees van vlervoëls weer verbeel

vir julle huis toe kom

 

en indien dit dan moet wees

dat ons ons afwesighede aanneem

is dit ook goed

sweer ek hier met my hand op papier

 

kyk

in die skryflaai van raaisels

is die goëlaar se handkaart gebore

en weggebêre

(myne ? van wanneer af ?)

 

neem dit

sodat julle die beweging

na mag maak

om aan die skyn

van volbringing te raak

 

© Breyten Breytenbach. 2018

.

Bloedmaan

By die dood van  Tom Gouws

 

 

Miskien het die digter sy potloodsak

reeds oopgerits, op dié eenmalige sfeer

gewag om tot Teken te verwoord –

sterflinge, soos ons almal,

sal vir jare nog hierdie skouspel

in stories oorvertel –

Miskien sou hy juis daardie aand

vredig wou boeke vat

om aan dié godswonder, soos die gras

van die veld, nederig dank te bring

toe die duisternis hom (voortydig) oorval.

 

© Eunice Basson, 2018.

 

 

 

Digter en resensent Tom Gouws sterf

Thursday, July 26th, 2018

Tom Gouws

Dis met groot skok en leedwese dat ons verneem het van die sinnelose moord op Tom Gouws se lewe, een van Afrikaans se vernaamste digters en as resensent ‘n gereelde bydraer tot Versindaba. Gewis sal sy entoesiastiese deelname en gewaardeerde ondersteuning gemis word.

Die berig kan hier gelees word:

https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/bekende-digter-in-huis-op-landgoed-doodgeskiet/

Ook:
https://www.netwerk24.com/Nuus/Misdaad/
tom-gouws-die-sudoku-sal-oningevul-bly-20180726

Gouws, bekend as letterkundige, onderwysspesialis, skrywer, bekroonde dramaturg (Nag van die lang messe). was ook digter (Diaspora, Troglodiet, Syspoor, Ligloop en Stigmata). In 2011 ontvang Gouws met Ligloop die ATKV-veertjie vir Poësie. Hy het o.a. gedoseer aan die Universiteit van Potchefstroom, ook dié se Vaaldriehoekkampus, die Universiteit van Pretoria, die Universiteit van Noord-Wes (as waarnemende visekanselier en rektor) en die Graduate Academy of Southern Africa (as kanselier). Die gesin woon op ‘n kleinhoewe buite Pretoria, waar die tragiese voorval gebeur het.

Ons innige meegevoel met sy vrou, Retha, en gesin.

Versindaba Redaksie: Marlise Joubert & Louis Esterhuizen

 

I wish I’d said. (Versamelbundel deur AVBOB) Persverklaring

Saturday, June 23rd, 2018


Persverklaring:

BACKGROUND: THE AVBOB POETRY COMPETITION

(I wish I’d said, saamgestel deur Johann de Lange en  dr Mantoa Motinyane Masoko.  Naledi, 2018)

Begrafnisdienste- en versekeringsverskaffer AVBOB, deur die borg van die AVBOB Digbundel-projek, het aan Suid-Afrika die mees sensitiewe en insluitende vorm van vertroosting gebied, in die vorm van ‘n aanlyn digkompetisie in all 11 amptelike landstale.

Digters het woorde van verlies en vertroosting in al 11 landstale ingeskryf. Redakteurs in alle tale is met sorg uitgekies om met die versameling gedigte wat ingeskryf is te werk en hulle was self verander deur die proses.

Hierdie is ‘n digkuns-portaal vir alle Suid-Afrikaners- ‘n ruimte vir katarsis waar amateur- en gevestigde digters hul kuns kan gebruik om ander te vertroos.

Brand Et al is ‘n bemarkings- en openbare verhoudingsagentskap wat ‘n wye reeks verwante dienste lewer en het met die Avbob Poësie Projek reeds vier Prism Awards ontvang.

Daar is twee samestellers van hierdie bundel:

Johann de Lange het gedebuteer met Akwarelle van die dors (1982) waarvoor hy die Ingrid Jonker-prys gewen het. In 2009 ontvang hy die Hertzog-prys vir Digkuns vir Die algebra van nood. Hy woon in Kaapstad.

Dr Mantoa Motinyane-Masoko het haar Meestersgraad en ‘n Doktorsgraad by die Universiteit van Florida in die Verenigde State verwerf. Sy is ‘n senior lector en hoof van Afrika-tale by die Universiteit van Kaapstad.

*

On 1 August 2017, a remarkable and unorthodox event took place in the social media space: the launch of a poetry competition in all 11 official languages to serve South Africans as a source of comfort and catharsis.

Sponsored by AVBOB Mutual Assurance Society and funeral service provider, a competition of this reach was unprecedented in South Africa. And while a modest 5 000 poems were anticipated, 20 774 were finally entered. Of these, 3 108 were published on www.avbobpoetry.co.za. From there, three poems in each language category were selected, and at a gracious gala evening on 20 June 2018, the AVBOB Poetry Prize was presented to the first-placed poets.

The winning poems covered the totemic themes of Love, Hope, Birth and Death, and were drawn from that pool of over 20 000 poetic voices, each bravely articulating the inner life of countless amateur poets across South Africa. Poets as young as 10 and as old as 97 submitted their poems for approval on the website. While Gauteng proved to be the poetic heartland of SA, poems were submitted from Cape Town to Kuruman, from Bhisho to Bela Bela and beyond.

And while English is definitely the poetic lingua franca of our country, the beauty of this project lay in the convergence of all the voices of our land, forming a poetic patchwork quilt in isiXhosa, Sepedi, Tshivenḓa, Xitsonga, isiZulu, Setswana, isiNdebele, Afrikaans, Sesotho and Siswati.

We learnt, in Jeremy Cronin’s words, ‘how to speak with the voices of this land’, but finally it came down to the most powerfully crafted poems in each mother tongue. And the range of poems – and the poets behind them – are both a celebration of the richness of South Africa and a collective praise poem of hope and healing.

 

In alphabetical order of language category, they are:

 

2nd place 3rd place
Susan Smith

Poem: passaat

Herman Lategan

Poem: vir ‘n bidsprinkaan

 

 

2nd place 3rd place
Helen Moffett
Poem: Brain MRI
Mfundo Mthombeni
Poem: It’s been too long

 

2nd place 3rd place
Nurse Nhlanhla Mbonani
Poem: Khetha Yena
Thabi Mahamba
Poem: Ngiyathokoza ngokungikhulisa

 

 

2nd place 3rd place
Sihle Ndamane
Poem: Ndicela ningandilileli
Simphiwe Nolusthungu
Poem: Ndiye ndalibala

 

 

2nd place 3rd place
Lungile Chamane
Poem: Siwile isihlahla
SOZ Mkhize
Poem: Kuzofa ukufa

 

 

2nd place 3rd place
Deo Mogoera
Poem: Sefofane
Themba Motete
Poem: Nako jwale e fihlile

 

 

2nd place 3rd place
Keabetswe Ramatlo
Poem: Mma o re siile
Fikile Moilwa
Poem: Se itlhoboge

 

 

2nd place 3rd place
Moses Seletisha
Poem: Mahlodi
Mokgetji Glory Tladi
Poem: Ditebogo di kae?


 

2nd place 3rd place
Obed Hearthstones
Poem: Kumtsatsile
Ncobile Madonsela
Poem: Kufa

 

2nd place 3rd place
Domina Napoleon Munzhelele
Poem: Ndi nwana wau
Ndivhuyafhi Godfrey Musubi
Poem: Maduvha a kalakataho

 

2nd place 3rd place
Musa Aubrey Baloyi
Poem: U rhukane swikwembu
Ximbani Eric Mabaso
Poem: Maxangu na nhlomulo

 

 

PROFILES: AVBOB POETRY PRIZEWINNERS
Each of the 11 first-place winners of the AVBOB Poetry Prize received a R10 000 cash prize and a R2 500 book voucher, sponsored by AVBOB. They came to the competition for various reasons, in search of something beyond the ordinary, and gave us poems that comfort, provoke and challenge.

How does one begin to sing their praises? Theirs, and each and every poet who penned a poem and submitted their work for appraisal. The winners, says AVBOB CEO, Frik Rademan, “represent the best, the bravest and most talented of our rainbow nation. What moves me to the core is that each of these poets had the courage to dig deep into their own vulnerability to find the words to not only express their pain, but to help others on their road to healing.”

Lynthia Julius grew up in Kimberley, and is a postgraduate student of philosophy at the University of the Free State. As a child, her mother read her sister and her a bedtime poem to fuel their dreams. The competition offered her a therapeutic space in which to unpack unresolved emotions.

Caroline F Archer grew up on a Free State farm but is now based in Pretoria as an editor, translator, poet and author. She began writing poetry as a school girl and simply never stopped.  She found the competition’s online format a brilliant tool to disseminate poetry in an environment where it is poorly supported.

Queen Mahlangu grew up in Mpumalanga, is a Soshanguve resident and a student of paralegal studies at TUT. At just 19 years old, she’s the youngest of the first-prize winners. She entered the competition – her very first! – in the hope of healing others with her words, and as a nod to the poets who have inspired her.

Nolusindiso Penxa is an admin clerk for the Department of Justice in Port Elizabeth. During her high school years, she compiled a book of poems which she wrote herself. Although she says she loves poetry, as a working mother of four children she doesn’t give herself much time to sit and write. She entered the competition after being motivated by a friend who passed away.

Kutsi Emmanuel Lindinkosi Mpanza is a freelance artist living in Cosmo City who grew up surrounded by community-minded sisters who organised gatherings where drama, poetry, dance and music were celebrated. The competition allowed him to write in his mother tongue and the competition’s archetypal themes resonated richly with him.

Tieho Mkhendane grew up in Ficksburg and now lives in Komati, Mpumalanga. At age seven, a tribute poem to his late grandmother launched his career as a professional praise poet at community functions. He entered the competition to share his own gifts with others and to learn from them in turn.

Nthabiseng Cujane grew up in the village of Verdwaal in North West. After the loss of her father in 2014, she began to write poetry in earnest. But lack of funds forced her out of her studies, and poetry was pushed aside for a time. The competition revived her love of the form, and reinforced her belief in its transformative power.

Mosima Phakane grew up in a village in Limpopo and is currently studying civil engineering at Wits. Encouraged by a school teacher, she wrote her first poem in 2010 and has never looked back. She saw the competition as an opportunity to grow as a poet, and to revisit her mother tongue as a medium.

Thembi Gwebu was born and bred in Tsakane township in Ekurhuleni, and now works as a labour relations practitioner and youth care worker. What attracted her to the competition was the open-ended theme, “I wish I’d said…”, and the fact that it gave everyone the opportunity to write in their own language of origin.

Ngwedzeni Tshovhota grew up in Thohoyandou in Limpopo, and is now a team leader for a major insurer in the region. He was a latecomer to poetry in 2014, but published a collection of poems the following year under the title, Mutshakavhili (Eclipse). The competition offered him the chance to refine his craft.

At just 22, Mashimbye Owners Hluvukani has already packed poetry, teaching and a commerce degree into his short life. A resident of Thohoyandou, he is furthering his career in account management at a major utility, and says poetry offers him a place to express his emotions and serves as a remedy to life’s ills.

 

THE AVBOB POETRY GALA

 

The AVBOB Poetry Gala evening on 20 June in Pretoria signalled a celebration of the human spirit, and of the power of poetry to heal and transform.

And that power is captured in a print anthology* –  published by Naledi – under the competition tagline, “I Wish I’d said…”. The two winning poems in each language category will now live on alongside the work of seven accomplished South African poets, each commissioned to write a poem in each language category for the anthology. And, in the spirit of inclusivity, the 100th poem in the collection is written in Khoisan.

Why 100 poems? Because in this, AVBOB’s centenary year, they wanted to give back to South Africa in a deeply symbolic way.

But what inspired it all?

The inspiration for the AVBOB Poetry Project took form at the funeral of a two-year-old boy, who had died from a common childhood cancer. At his funeral, so great was his grandfather’s sense of loss, that he could barely speak. He managed to muster these two words: ‘Ta ta, kiewiet.’ ‘Goodbye, little plover, little bird.’

This loss of words in the face of the loss of a loved one is something AVBOB sees daily. It is a very human moment in which the mind, in the throes of a great sorrow, struggles to find the right words to articulate grief. The words used daily will not do. They come across as mere platitudes, empty phrases that cannot match the emotions at play.

“AVBOB asked, ‘how can we provide all our policyholders, all our people, with a way to give voice to their grief?’,” explains AVBOB CEO, Frik Rademan. “At AVBOB, we make a promise: ‘We’re here for you.’ We wanted to demonstrate this, to provide people with comfort when they are most vulnerable. And we found that, in times of great emotional stress, people often turn to verse to find a way forward. They look to psalms, songs and poems for consolation.”

This is how the AVBOB Poetry Project was born. The competition would serve a dual purpose: firstly, it would provide a safe place of catharsis. Here, ordinary South Africans could weave words about their own wounds. It could be a place for them to unburden, to share stories of their own loss. But it had to be more than this. For while AVBOB deals in death daily, they see themselves as traders in hope.

And so, the competition gave South Africans the gentlest, most inclusive form of bereavement counselling. And that was, indeed, the second aim of the competition: to create an online anthology of original poems that mourners could access and make use of, for funeral pamphlets or for personal consolation.

“The success of the competition suggests that poetry is alive and thriving in SA,” adds Mr Rademan. “If the social media response is anything to go by, there is a profound need for this sort of platform. And so, it is with great delight that AVBOB announces the launch of the 2018 AVBOB Poetry Competition, which will run from 1 August to 30 November 2018.”

In the words of the great English poet, TS Eliot: “For last year’s words belong to last year’s language. And next year’s words await another voice. And to make an end is to make a beginning.”

And so, it begins again. AVBOB encourages all those who were touched by the 2017 competition to spread the word and sow the seeds for the next season, and to bring the beauty of poetry back to its people once more.

Please visit the AVBOB online poetry anthology, which is freely available on www.avbobpoetry.co.za. For what was produced for AVBOB’s customers and policyholders, for poets across South Africa, and for all the bereaved across this nation, is a resource of beauty and solace that will endure for generations. In this, AVBOB’s centenary year, this competition marks a profound demonstration of AVBOB’s commitment to the communities in which they operate, of their willingness to give more, and of their ability to provide emotional and intellectual upliftment for all South Africans.

*The anthology can be ordered at www.naledi.online or 078 648 8616, and is available from most good bookstores. Alternatively, SMS the word ‘poem’ to 41199 (at a standard cost of R1.50 per SMS) to have it posted to you at a total cost of R200.

 

Media queries:

Annie da Silva

PR and Communications Manager

Hein Viljoen. Hersiene lemma (Plagiaat) op LTT

Friday, May 25th, 2018

Wat is plagiaat? Die pas hersiene lemma deur Ronél Johl daaroor in Literêre terme en teorieë (LTT) gee ‘n prikkelende ander kyk daarop en bevraagteken onder andere die metafoor van diefstal. Johl skryf ook:

“Die geskiedenis van die moderne literêre gebruik van die term wys dat dit sedert die agtiende eeu selektief in die kritiek aangewend word om groot skrywers se kreatiwiteit en oorspronklikheid aan te prys en mindere skrywers tot die vergetelheid te relegeer.”

Lees verder by

http://www.litterm.co.za/index.php/lemmas/33-p/1574-plagiaat-2.

Literêre terme en teorieë, ‘n omvattende ensiklopedie van literêre terme in Afrikaans onder redaksie van T T Cloete, het in 1992 by HAUM-Literêr verskyn. Dit is lankal uit druk, maar ons het dit  vanaf 2009 gedigitaliseer en dit is sedert 2015 gratis aanlyn beskikbaar by www.litterm.co.za. Die teks van die 2007-uitgawe van Van Gorp et al. se Lexicon van literaire termen maak, met die goedgunstige toestemming van die  outeurs, deel uit van LTT aanlyn. LTT is daarom ‘n onskatbare bron van literêre kennis en literêre begrippe in Afrikaans (en ook in Nederlands).

LTT word tans hersien en bygewerk danksy ‘n ruim finansiële toekenning van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns. Plagiaat is die jongste hersiene lemma wat geplaas word.

Kommentaar op Plagiaat en op LTT in die algemeen is welkom. Ek is veral op soek na medewerkers vir die verdere bywerking van LTT. As jy ‘n goeie stuk oor ‘n belangrike literêre begrip êrens in jou rekenaar (of laai) het, laat my weet. Dan kan ons dit vir LTT oorweeg. Ek kan ook vir jou ‘n lys van lemmas stuur waarvoor ons nog skrywers soek.

Hein Viljoen

hein.viljoen@nwu.ac.za

LTT webadres: http://www.litterm.co.za/index.php

 

Woordfees 2018. Skrywersprogram

Saturday, February 10th, 2018

Woordfees 2018

Stellenbosch  2 tot 11 Maart

*

Vir digters is daar vanjaar heerlike proekos!

Hieronder volg gedeeltes uit  Woordfees se program wat alle

digkunsliefhebbers sal geniet. Die volledige program kan hier afgelaai word.

Besoek ook Woordfees se webwerf vir meer inligting.

 

AANBIEDINGS

Antjie Krog

ANTJIE KROG – SUSKE EN WISKE EN MANDELA

Met: Daniël du Plessis, Willem Samuel en Loyiso Mkize

Honderd jaar ná Mandela se geboorte kyk Antjie hoe hy – én Suid-Afrika – uitgebeeld word in twee Vlaamse comics uit die Suske en Wiske-reeks. Ná die visuele aanbieding gesels sy met drie jong plaaslike comics-kunstenaars.

7 Maart 09:30

90 min | Drostdy-teater | R50 | R60 by die deur 

Leonard Cohen

 DAMES EN HERE, LEONARD!

Met: Danie Marais, Kerneels Breytenbach en Andries Bezuidenhout

Die Kanadese digter-troebadoer, skepper van ‘Suzanne’ (1967) en ‘Hallelujah’ (1984), is in November 2016 op 82 dood ná ‘n verstommende oplewing laat in sy loopbaan. ‘n Deeglike evaluering van die poësie in sy lirieke, met nuwe insigte, baie bewondering en heelwat heimwee. As bonus sing Andries, nogal saam met Lise Swart, die onbekender lang weergawe van ‘So long, Marianne’.

8 Maart 17:00

75 min | Drostdy-teater | R50 | R60 by die deur

 

BOEKGESPREKKE

Adam Small. Foto: Nadien Masie

 

Adam Small: Denker, digter, dramaturg

Met: Sandra Kotze, Cobus Rossouw, Steward van Wyk en Pieter Odendaal

Aangebied deur Protea Boekhuis

In 1974, tydens die eerste professionele opvoering van Kanna hy kô huis toe in die toe Nico Malan-teater, was die wit gehoor in vervoering oor dié poëtiese “nuwe stem”. Sandra was Makiet onder regie van Pieter Fourie en Cobus, Kanna. In ‘n gesprek met Heindrich Wyngaard onthou dié twee teatergrotes daardie vroeë verhoogdae, terwyl Steward terugkyk na Small se letterkundige nalatenskap en Pieter sy aangrypende gedig voorlees oor sy pa en Adam Small.

7 Maart 15:30

60 min | ATKV-Boektent | R50 | R60 by die deur

Jolyn Phillips. Foto: Pierre J Olivier

CONVERSE

Met: Pieter Odendaal, Adrian ‘Diff” van Wyk, Koleka Putuma, Lwanda Sindaphi, Jolyn Phillips en ander

‘n Baldadige viering van gedigte in vier tale deur die InZync-span. Om dié veeltalige poësiebundel, waarin die werk van 16 vars stemme versamel is, bekend te stel gaan ‘n tiental jong digters mekaar probeer troef met heen-en-weer vertalings tussen Afrikaans, Xhosa, Engels en Tswana.

5 Maart 20:30

90 min | Drostdy-teater | Gratis

 

DANA SNYMAN EN NATHAN TRANTRAAL – DIE KLEURE VAN ONS LAND

Aangebied deur Tafelberg en Kwela

‘n Reisskrywer en digter vertel elkeen skrynend eerlik die stories van hulle mense – Dana in sy reisverhaalbundel Op pad, en Nathan in Wit issie ‘n colour nie, oor die lewe in die buitewyke van die Kaapse Vlakte. Loftus Marais vra hulle uit.

9 Maart 10:30

60 min | ATKV-Boektent | R50 | R60 by die deur

Gilbert Gibson

DIGTERSPARADYS

Aangebied deur NB-Uitgewers, Naledi en Penguin Random House

‘n Jaarlikse hoogtepunt wanneer bekende en debuutdigters hulle werk deel. Gilbert Gibson, Jolyn Phillips, Pieter Fourie, Fourie Botha, Daniel Hugo, Clinton V. du Plessis en Nuwe Stemme 6 se Remona Voges en Jaco van der Merwe lees voor.

10 Maart 17:00

90 min | ATKV-Boektent | R50 | R60 by die deur

.

ELIZE BOTHA AS GESPREKSGENOOT – ‘N BRIEWEBOEK

Aangebied deur Litera

Chris van der Merwe gesels met samesteller Heilna du Plooy en wyle Prof. Elize Botha se dogter, Liesbeth, oor die briewe deur en aan dié geliefde literator en oud-kanselier van die US aan van die bekendste skrywers en letterkundiges van daardie tyd, en wil in besonder weet wat die verantwoordelikheid is wanneer ‘n mens werk met sulke persoonlike korrespondensie.

2 Maart 12:00

60 min | ATKV-Boektent | R50 | R60 by die deur

.

Ingrid Jonker

INGRID JONKER – DIE LAASTE BIOGRAFIE

Aangebied deur Penguin Random House  

Petrovna Metelerkamp het al die inligting wat sy oor dié kultusdigter versamel het nou bygewerk met indringende nuwe navorsing en eksklusiewe foto’s. Sy vertel vir Karin Schimke hoe talle voorheen onbeantwoorde vrae oor Ingrid se lewe en dood beantwoord word en hoe die beeld weerlê word wat die wêreld van Ingrid het. Sy wys van die foto’s en speel ook ‘n opname van ‘n voorlesing deur Ingrid self.

6 Maart 11:30

60 min | Drostdy-teater | R50 | R60 by die deur

 

JOHANNES DE VILLIERS: KALMTE IN DIE MALLE GEJAAG

Met: Erns Grundling

Aangebied deur Human & Rousseau

Jy wil stilstaan by dit wat saak maak, maar dit voel onmoontlik. Kom luister hoe Johannes aan Erns vertel wat dit beteken om “bewus”, of mindful, te lewe en na sy praktiese raad. Of kom 30 minute vroeër, laat hy jou wys hoe om die stilte te ervaar en in die oomblik te lewe.

6 Maart 17:45 Mindfulness-oefening | 18:30 Gesprek

105 min | Botaniese Tuin | R40 studente | R50 | R60 by die deur (Botteltjie water ingesluit)

Bibi Slippers. Foto: Pierre J Olivier

LOFTUS EN BIBI: SLEGTE SEKS & GIN

Met: Loftus Marais, Bibi Slippers, Desmond Painter, Ryan Pedro, Annie Klopper, Andries Bezuidenhout en Charlotte van den Broeck

Daar is te min gedigte oor slegte seks in Afrikaans, en te veel oor die natuur, voëls, God en die liefde. Ses Afrikaanse digters, een Vlaming en ‘n studentedigter is genooi om as deel van ‘n Vrydagaandse gin bar ‘n nuwe gedig oor slegte seks te kom voorlees saam met ‘n paar ander.

9 Maart 18:00

85 min | Drostdy-teater | R50 | R60 by die deur

 

Marlene van Niekerk

MARLENE VAN NIEKERK – DIE DIGTER

Aangebied deur Human & Rousseau

Vier jaar ná Kaar verskyn twee digbundels deur dié Hertzogpryswenner vir poësie. Louise Viljoen ontsluit die beeldgedigte van In die stille agterkamer en Gesant van die mispels aan die hand van foto’s van die werk van die Nederlandse skilders Adriaen Coorte (1659-1707) en Jan Mankes (1889-1920), waarop die gedigte gegrond is. In ‘n opname kan Marlene ook gehoor word waar sy self van die gedigte voorlees.

9 Maart 10:00

60 min | Drostdy-teater | R50 | R60 by die deur

.

Philip de Vos

PHILIP DE VOS: VANDAG IS EK ‘N WINDLAWAAI

Met: Piet Grobler

Aangebied deur Protea Boekhuis

Stuitige rympies is sy kos, maar ook insiggewende radioreekse oor klassieke komponiste. Met Vandag is ek ’n windlawaai, geïnspireer deur Robert Schumann se klavierwerk Kinderszenen, kombineer Philip dié twee talente en saam met Tertia Visser-Downie se klavierspel en die vertoning van Piet Grobler se sensitiewe illustrasies, word die aanbieding ‘n speelse, maar ook dromerige hunkering na kindwees.

6 Maart 14:00

60 min | Drostdy-teater | R50 | R60 by die deur

.

SCHALK VAN DER MERWE: ON RECORD

Met: Andries ‘Roof’ Bezuidenhout

Aangebied deur African Sun Media

In On Record; Music an Society in Recorded Popular Afrikaans Music Records, 1900-2017 bekyk Schalk die geskiedenis van opgeneemde populêre musiek – van die eerste opnames van die Transvaalse volkslied tydens die Boereoorlog, tot Steve Hofmeyr se optredes die afgelope twee jaar. Hy en Andries gesels oor wat hy raakgesien het en maak daarna saam musiek.

7 Maart 17:00

85 min | Drostdy-teater | R50 | R60 by die deur

.

TANT ANNA EN DIE 25 SHAKESPEARE-SONNETTE

Met: Karin Hougaard

Op 80 het Anna Neethling-Pohl, drama-doyenne en skoonsuster van NP van Wyk Louw, 25 van Shakespeare se sonnette in Afrikaans vertaal – “om te bewys dat ek nog kan “. Dié gedigte is nou op CD beskikbaar, voorgelees deur Karin Hougaard. Karin gesels oor die ontstaan van die projek met Ingrid Glorie, koördineerder van die Week van de Afrikaanse roman, en lees van die gedigte voor met musiek wat spesiaal vir die CD geskryf is.

5 Maart 14:00

60 min | Drostdy-teater | R50 | R60 by die deur

Danie Marais

TREE AAN: DIGTERS IN AKSIE!

Met: Danie Marais

Moontlik gemaak deur NB-Uitgewers, die Kaapse Forum vir Neerlandistiek, SASNEV en die Vlaamse Regering

Van die Kaapse Vlakte tot Antwerpen wys dié digters wat van ‘n gedig ‘n show maak. Die Kaapse rapper en woordtowenaar Churchil ‘Meneer  Naudé’ Naudé, die Gansbaaise digter Jolyn Phillips en die veelbekroonde Vlaamse digter en verhoogkunster Charlotte van den Broeck vertel – en wys –hoe jy poësie voordra, uit jou kop lees, met die gehoor speel, kletsrym, en jou verhoogvrees beheer sónder om beheer te verloor.

10 Maart 14:00

60 min | ATKV-Boektent | R50 | R60 by die deur

 

VROUE IN VERANDERING

Met: Christi van der Westhuizen, Sylvia Vollenhoven, Annie Klopper en Bettina Wyngaard, in gesprek met Lou-Marie Kruger

Wat haar fassineer van ’n manlike teenwoordigheid, sê Antjie Krog nadat sy die Hertzogprys vir poësie ontvang het, is “mans gaan nooit net weg nie, mans vat ook die mag saam met hulle weg en dan bly daar nou net ’n klomp vrouens oor en skielik daal die statuur van daardie beroep”… Op Internasionale Vrouedag debatteer vier skrywers oor vroue en hulle identiteit in Suid-Afrika vandag: Hoe het dit verander, hoe kry dit in hulle werk beslag, is daar so iets soos vroue wat mekaar bemagtig, of is presies die teenoorgestelde waar?

8 Maart 15:30

60 min | Drostdy-teater | R50 | R60 by die deur

 

 

VISUEEL EN WOORD

 

MIGRATIONS-MIGRASIES

Met: Piet Grobler, Paddy Bouma, Dale Blankenaar en Roger Mello van Brasilië

Meer as 300 illustreerders wêreldwyd het poskaarte gemaak ter ondersteuning van vlugtelingkinders wat in dié reisende uitstalling, met Piet as kurator, versamel is. MIGRATIONS is pas terug van Bratislava in Slowakye en van die Woordfees af op pad na Japan, Engeland en die internasionale kinderboekfees in Italië in 2019. Kom kyk na die hangende uitstalling in die voorportaal van die Visuele Kunste-gebou en luister na Piet in gesprek met van die kunstenaars tydens die opening.

5 Maart 18:00 Opening

60 min | Visuele Kunste-seminaarkamer | R50 | R60 by die deur

.

ROGER MELLO: ‘KWAAI PAPEGAAI’ 

In gesprek met Piet Grobler

Piet, seker een van ons bekendste illustreerders en deesdae professor van illustrasie aan die Universiteit van Worcester in Engeland, gesels met dié multibekroonde illustreerder uit Brasilië. Roger, ‘n gewilde en gesogte gas by boekfeeste wêreldwyd, het in 2014 die hoogste eer vir kinderboekillustrasie ontvang, die Hans Christiaan Andersen-medalje, vir sy delikate, kleurryke werk wat in die Visuele Kunste-gebou te koop is. Piet gesels met hom oor sy lewe, visuele taal en temas.

6 Maart 10:00

60 min | Drostdy-teater | R50 | R60 by die deur

.

WILLEM SAMUEL: SKREE ALLEEN, ‘N ‘SINGENDE’ UITSTALLING

Skree Alleen is ‘n stilgebore, vroeë naughties punk band wat dié multi-dissiplinêre kunstenaar her-animeer deur ‘n samevlegting van installasie, musiek en animasie. Die lirieke is die katalisator vir ‘n singende uitstalling wat die besoeker ‘n anderwêreldse ervaring van musiek en digkuns gee en heelweek ervaar kan word. Skree Alleen tree eksklusief op tydens die openingsgeleentheid – kom luister en kyk.

6 Maart 18:00 Opening

60 min | Visuele Kunste-Seminaarkamer 1008 | R50 | R60 by die deur

<<  >>

Johan Myburg: Word Art at 151

Wednesday, December 6th, 2017

René Bohnen, De Waal Venter, Corné Coetzee,

Grethe Fox, Johan Myburg en Jose Domingos.

Foto: André Clements

Johan Myburg in gesprek met Versindaba

oor die David Krut Projects, Johannesburg: Word Art at 151

Om Afrikaans te verstaan en dalk te praat kom vir nie-moedertaalsprekers straks nie só moeilik nie. Maar om poësie te lees as jy Afrikaans nie heeltemal onder die knie het nie, is ietwat meer uitdagend. “We would love to be able to understand Afrikaans poetry, but our knowledge of the language is a bit sketchy.” Dié opmerking kom ʼn mens nogal dikwels teë in ʼn omgewing waar Afrikaans nie die enigste taal is wat gepraat word nie.

ʼn Paar jaar gelede het Marlise Joubert dieselfde soort gewaarwording gehad, en boonop die behoefte aangevoel om Afrikaanse digkuns aan ʼn internasionale gehoor bekend te stel. Die projek wat sy begin het, het gelei tot die vertaling van Afrikaanse gedigte in Engels en het uiteindelik uitgeloop in die publikasie van In A Burning Sea: Contemporary Afrikaans Poetry in Translation, ʼn bloemlesing waarvan sy die redakteur was en wat in 2014 uitgegee is deur Protea.

Met die aanpak in dié bloemlesing as vertrekpunt – aan die een kant die Afrikaanse teks en op die teenoorstaande bladsy die vertaling in Engels – het die gedagte by my begin groei om ʼn aand van vertaalde Afrikaanse poësie in Johannesburg aan te bied. Spesiaal vir ʼn gehoor wat ʼn aanduiding wou kry van die stand van eietydse Afrikaanse digkuns.

Terselfdertyd het David Krut Projects in Johannesburg in 2016 besluit om meer poësieprogramme in sy boekwinkel in Jan Smutsrylaan te begin aanbied. En om ook Afrikaanse digters aan die woord te stel. Dié sluiting van die legendariese Boekehuis in Melville het ʼn leemte gelaat wat David Krut Bookstore met dié programme, “Word Art at 151”, wil vul.

Met voorstelle vir ʼn aand van vertaalde Afrikaanse verse het ek ʼn afspraak met Elzette de Beer van David Krut Projects gemaak en moontlikhede bespreek. Grethe Fox was van meet af betrokke en haar voorstel was dat vertalings van Uys Krige, haar ma se broer, ook ingesluit word as huldeblyk aan Krige wat 30 jaar gelede op 77 dood is.

Krige het as jong man en met ʼn aanvoeling vir die Mediterreense landskap heelwat vertalings gedoen uit Frans, Portugees en Spaans. Op dié manier het onder meer Vir die luit en die kitaar, Spaanse en Franse gedigte, in 1950 die lig gesien en in 1991 Spaanse dans, ʼn versameling Spaanse verse.

As maatstaf vir deelname is besluit op vier Johannesburgse digters wat vanjaar gepubliseer het: René Bohnen (Op die vingerpunte van die heelal uitgegee deur Naledi), Corné Coetzee (Nou, hier uitgegee deur Human & Rousseau), Johan Myburg (Uittogboek uitgegee deur Protea) en De Waal Venter (Oop sirkel uitgegee deur Naledi).

Die digters was bereid om hul eie werk te vertaal (enkele van my verse uit In A Burning Sea is ingesluit) en Verse / Vers: In Translation, With a Tribute to Uys Krige, ʼn program van net meer as 60 minute is saamgestel.

Van Krige is sy vertalings van gedigte deur Federico García Lorca, Pablo Neruda, Manuel Bandeira en Paul Éluard voorgedra. Die Spaans en Portugees is deur Jose Domingos voorgelees en die Frans en Afrikaans deur Grethe Fox.

Micah Myles het met sy akoestiese kitaar iets van die Iberiese skiereiland opgetower.

De Waal Venter, self ʼn knap vertaler van onder andere Neruda, het met een van sy vertalings van ʼn gedig van Ricardo Reis, heteroniem van Fernando Pessoa, voorgelees.

Elke digter het geleentheid gekry om vier of vyf verse in Afrikaans voor te lees, telkens met die Engelse vertalings gelees deur Domingos en Fox.

As dié geleentheid daartoe kon bydra dat ʼn anderstalige gehoor toegang kon kry tot Afrikaanse gedigte was dit deur en deur ʼn sukses. As ʼn groter vertaalbewussyn in die proses begin posvat het, is dit des te meer goeie nuus. Dit is hoog tyd dat Afrikaanse verse ʼn wyer gehoor bereik. Vertaling is die pad vorentoe.

 

(Johan Myburg)

 

Persbericht: Charlotte Köhler Prijs voor poëzie naar Alfred Schaffer

Tuesday, November 28th, 2017

Alfred Schaffer

PERSBERICHT: Charlotte Köhler Prijs voor poëzie naar Alfred Schaffer

Amsterdam, 24 november 2017

Dichter Alfred Schaffer krijgt de Charlotte Köhler Prijs voor zijn bundel Mens Dier Ding. De Charlotte Köhler Prijs is een driejaarlijkse onderscheiding voor een auteur die een hoogstaand proza-, poëzie- of toneelwerk heeft geschreven. Ook bekend gemaakt is de winnaar van het Charlotte Köhler Stipendium, een jaarlijkse aanmoedigingsprijs voor een beginnende Nederlandstalige auteur of vertaler. Deze wordt toegekend aan Enne Koens.

De Charlotte Köhler Prijs en het Stipendium worden allebei toegekend in steeds een ander genre. Deze keer waren dat respectievelijk de poëzie en de jeugdliteratuur.

Shaka Zoeloe

Met Mens Dier Ding (De Bezige Bij) stort Alfred Schaffer zich op de geschiedenis van de negentiende-eeuwse Zuid-Afrikaanse legerleider Shaka Zoeloe en de beeldvorming rond diens persoon. ‘Deze poëzie is rauw, treffend eerlijk, gruwelijk onnozel,’ aldus het juryrapport. ‘De politieke inzet ervan wordt voortdurend onder spanning gezet door de ironische toon, het spel met talloze poëtische en zelfs niet poëtische versvormen.’

De jury voor het stipendium prees het ‘jonge, maar toch al zeer veelzijdige proza-oeuvre’ van Enne Koens (Luitingh-Sijthoff) . ‘De vier jeugdboeken die tot nog toe van haar hand verschenen, tonen een mooie spreiding qua genres, doelgroepen, en onderwerpen. Haar oeuvre getuigt daarmee van een veelbelovende ontwikkeling, die de jury graag verder wil stimuleren.’

Over de prijs

Aan de Charlotte Köhler Prijs is een geldbedrag verbonden van € 15.000,-. De winnaar van het stipendium ontvangt € 5000,-. De prijzen worden toegekend door de Stichting Charlotte Köhler, die wordt beheerd door de Auteursbond. De jury voor de Charlotte Köhler Prijs bestond dit jaar uit Laurens Ham, Erwin Jans en Miek Zwamborn. De Jury voor het Stipendium bestond uit Sara van den Bossche, Annemarie Terhell en Derk Visser.

De prijzen worden uitgereikt op 8 december a.s. tijdens de Dag van de Bellettrie in Boom Chicago in Amsterdam.

Contact:

Bart Juttmann

Medewerker marketing en communicatie

Werkzaam op: di-wo-do

+31 (0) 20 624 08 03

+31 (6) 51875309

bureau@auteursbond.nl

www.auteursbond.nl