Brieweboks

Tuin van Digters 2019

Friday, August 16th, 2019

                                      

‘Ons is nie skuldig nie, ons is (aan)dadig’

 

Die tema van 2019 se Tuin van Digters is (aan)dadig – ’n skerpskepping van Breyten Breytenbach, wat vanjaar die digter is wat by die Tuin van Digters gehuldig word.

Wees nie skuldig om uitdagend en skeppend te wees nie. Wees juis aandadig daaraan – en uiteindelik dadig. In Afrikaans, en saam met ander tale en taalsprekers in Afrikaans.                

VRYDAG 13 SEPTEMBER


VOEG DIE DAAD BY DIE WOORD

16:00 tot laat | Digterstuin
Kom dink (en dig) diep en voeg die dade by die woorde en klanke en beelde in ’n tuin en ’n skepplek vol digskeppings.

KINDERDADIG
17:00 tot moegwordtyd | Agter die geel deur
Kinders, soek die geel deur. As jy by hierdie deur instap, kan jy jou ma of pa maar alleen los. Daar is genoeg boeke om te lees. Selfs iemand wat vir jou voorlees.

GOLWE VOL WOORDE EN KLANKE
17:30 – 18:30 | Akkoordtent en Tuin

Met: Andrea van Tonder, Tayne Ruddock en Justin Jefthas
Die talentvolle jong Akimba-musiekgroep bestaan uit Andrea (stem, ukulele, kitaar) van Bellville, Tayne (stem, klassieke kitaar, voetdrom) van Stellenbosch en Justin (elektriese kitaar, akoestiese kitaar, baskitaar, mandolien, viool, perkussie) van Stings of Justice in Pniël. Goeie oorspronklike musiek, diep betekenis van mooi woorde in Engels en Afrikaans is hulle sielskos.

(AAN)DADIGE KUNSUITSTALLING OPEN
18:00 – 18:30 | Breytenbach Galery

Openingspreker: Ashraf Jamal, kulturele analis by die Fakulteit van Ontwerp en Informatika aan die Kaapse Skiereiland Universiteit van Tegnologie, skrywer van ‘Predicaments of Culture in South Africa’ en medeskrywer van ‘Art in South Africa: the Future-Present’
Byna twintig genooide kunstenaars poog om aktief met hulle kuns (aan)dadig te wees aan die bou van ’n beter en mooier plek vir almal.

WARMER VOOR DIE TUIMELDROËR
19:00 – 19:45 | Akkoordtent
Met: Danie du Toit, voorsanger en skrywer van Spoegwolf, en sy kitaar
Reënwolf sing pikswart rympies oor die lewe as ’n seerower. Tussenin praat hy oor sy digkuns, sy musiek en sy pad van Ysterkoei na Spoegwolf.

BREYTEN BREYTENBACH: DIE MAN MET DIE GROEN TRUI VAN BURGERSTRAAT
20:00 – 20:45 | Akkoordtent
Met: Andries Bezuidenhout, Yves T’Sjoen, Kerneels Breytenbach, Ampie Coetzee (en ander)
Die digter, skrywer en kunstenaar Breyten Breytenbach, ’n oud-Wellingtonner wat in die huis waar die Breytenbach-sentrum gevestig is, saam met sy ouers gewoon het, is die digter wat vanjaar by Tuin van Digters gehuldig word. Andries Bezuidenhout, akademikus, sanger en ook digter en kunstenaar in eie reg, sal die huldigingsboodskap lewer. Die oud-uitgewer Kerneels Breytenbach en prof. Yves T’Sjoen van die Universiteit van Gent sal ook hulde bring terwyl prof. Ampie Coetzee op ’n spesiale manier dadigheid by Breyten se woorde sal voeg.

OM BREYTEN TE TOONSET
21:00 – 21:30 | Akkoordtent

Met: Laurinda Hofmeyr en Schalk Joubert
Die sangeres en toonsetter Laurinda Hofmeyr vertel hoe dit gebeur het dat sy Breyten Breytenbach se gedigte begin toonset het. Sy sing van haar bekendste toonsettings van sy gedigte, bygestaan deur baskitaarspeler Schalk Joubert.

LAATAAND SAAM MET NUWE VRESE
21:30 – 22:30 | Akkoordtent
Met: Willem S. van der Merwe, Craig Vee en Daniel Hugo
Laataand. Die speelse tyd vir digters en digdinkendes om glasies dadig te klink en aandagtig te luister na mekaar. Willem S. van der Merwe verwoord in sy tweede digbundel, Nuwe Vrese, die ontnugtering en nostalgie van die middeljare in alle erns met humor en slim woordspeling. Die digter en vertaler Daniel Hugo sorg saam met Willem en kitaarmaestro Craig Vee vir ’n bekendstelling anders as die gewone. Dalk rafel die digtersfees uit . . .

SATERDAG, 14 SEPTEMBER

 

DADIGE TUIN
08:00 tot laat | Digterstuin
Soek bundels en boeke en gedigte, plante en bome, fonteine en water, tente en muurwoorde, mense en voëls, beelde en klanke, koppe en . . . pampoene.

KINDERDADIG
08:00 tot moegwordtyd | Agter die geel deur
Kinders, iewers is ’n geel deur. Los jou ma en pa en stap in. Binne is boeke om te lees, papier om ’n eie gedig op te skryf, ’n leser van verse en rympies en groot sagte kussings om op te slaap.

DIGTERS VAN HOOP
08:20 – 08:50 | Akkoordtent
Met: Ashlene Ayford en Marlize Fortuin
Leerders van Weltevrede Sekondêr in Wellington en hulle twee Afrikaanse onderwysers is sonder ophou besig om in samewerking met die Breytenbach-sentrum hoop vir hulself en mekaar te skep met hul lewensgedigte in Afrikaans. Luister hoe lees, sing en rymklets die jong digters hul skeppings.

’N FYN, FYN LYN … TUSSEN ’N FAIRYTAIL EN ’N JOKE
09:00 – 09:25 | Akkoordtent
Met: Alma Nel (regisseur en samesteller), Janette van Rensburg (assistent-regisseur) en akteurs Amke Grootboom, Shane Witbooi, Meagan Fortuin, Shar-nell Swarts, Franco Muller en Carin Swarts
Poësieteater deur die Breytenbach-sentrum se dramagroep. ’n Opwindende samestelling van verskeie materiaal rondom ’n sentrale tema: Die stormagtige aard van die liefde. ’n Reis van klank, dans, die woord, maar bo en behalwe alles: ’n eerlike storie – soos die agterkant van ’n mixtape wat daai een groot liefde lank terug vir jou gegee het. Poësie op steroids met verwerkings en samestellings van skrywers soos Early B, Ronelda S Kamfer, Nathan Trantaal, Jaco Jacobs, Banna Spammer – om net ’n paar te noem.

INDRUKWEKKENDE CHRISALIS
09:30 – 10:00 | Woordtent
Met: Christo van der Westhuizen en Daniel Hugo
Chrisalis is Christo van der Westhuizen se indrukwekkende debuut digbundel, uitgegee deur Naledi, wat deur die digters Daniel Hugo en Johann de Lange op die omslag aanbeveel word. Dit is verse waarin realiteit self op sy kop gekeer word en waar die alledaagse vreemd gemaak word. Die digter en vertaler Daniel Hugo gesels met Christo.

WOORDENAAR WOORDNAR
10:15 – 11:15 | Akkoordtent
Met: Andries Visagie, Francis Galloway en bydraers tot die publikasies
Die Akademie vir Wetenskap en Kuns se huldigingsbundel oor Breyten Breytenbach, breyten breytenbach, woordenaar woordnar, word bekendgestel. Die bundel is saamgestel deur dr. Francis Galloway – die outeur van onder meer die monografie Breyten Breytenbach as openbare figuur – met die hulp van verskeie bydraers. Prof. Andries Visagie van die Departement Afrikaans en Nederlands aan die Universiteit Stellenbosch gesels met haar en ander (aan)dadiges oor dié huldigingsbundel.

UNIVERSITEIT VAN GENT VIER BREYTEN
11:30
– 12:00 |Woordtent
Met: Yves T’Sjoen
Prof. Yves T’Sjoen van die Universiteit van Gent praat “over de activiteiten die we in Oktober in Gent op het getouw zetten ter gelegenheid van de tachtigste verjaardag van Breyten Breytenbach, ook vijf jaar eredoctor (2014)”.

VERSE OOR HUIS EN TAAL (in Afrikaans, Xhosa en Engels)
12:10 – 12:50 | Akkoordtent
Aangebied deur PEN Afrikaans
Met: Frieda van den Heever, Danie Marais, Jolyn Phillips, Lwanda Sindaphi, Diana Ferrus en Daniel Hugo
Frieda van den Heever, aanbieder van RSG se gewilde poësieprogram Vers en klank, deel die verhoog met verskeie digters wat hul werk sal voorlees en besin oor die temas van huis en taal. Kom luister na verse in Afrikaans, Xhosa en Engels en dink saam oor wat ons deur vertaling wen en verloor.

PEN AFRIKAANS – JAARVERGADERING
13:00 – 14:00 | Wellington-biblioteek (oorkant die Breytenbach-sentrum)

Opbetaalde lede van PEN Afrikaans kan die Tuin van Digters gratis bywoon en op PEN se jaarvergadering hul insette lewer oor hoe skrywers en digters (aan)dadig moet wees. Die nuwe bestuur word ook verkies.

WOORDE OP AKKOORDE
13:00 – 14:00 | Akkoordtent

Met: Onder andere Jolyn Phillips, Diana Ferrus, Churchil Naudé, Deniel Barry, Hermien de Vos en Frazer Barry
’n Magiese musikale reis van woordkuns, sang, digkuns, dreunsang en rymklets. Net die antwoord om sin te maak van die lewe se kakofonie van klank. By die KKNK genomineer vir Kannas-toekennings in drie kategorieë.

‘A CELEBRATION’ – DIANA FERRUS EN DIE MENGELMOESDIGTERS
14:00 – 14:45 | Woordtent

Met: Diana Ferrus, Merle Heather Danhouse en Gaireyah Fredericks en hul nuwe bundels
Hierdie jaar vier die Mengelmoesdigters sy ontstaan in 2012 by die Breytenbach-sentrum onder leiding van die digter Diana Ferrus met die bekendstelling van drie Mengelmoesers se digbundels – Diana se nuutste digbundel, DIE VREDE KOM LATER, Merle Heather Danhauser se DIE BROODJIE en Gaireyah Fredericks se meTTie mAAn gePLa, ’n bloemlesing saam met Jadrick Pedro-Koopman en Duane Miller.

PANEELBESPREKING: IS BREYTEN SE GEDIGTE VERTAALBAAR?
14:50 – 16:00 | Akkoordtent
Met: Catherine du Toit, Breyten Breytenbach, Yves T’Sjoen, Ampie Coetzee en André van der Hoven
Breyten Breytenbach word uitgevra oor hoe hy voel oor die vertaling van gedigte en spesifiek sy eie gedigte. Prof. Catherine du Toit, hoof van die Departement Moderne Vreemde Tale aan die Universiteit Stellenbosch, is die gesprekleier. Deelnemers is prof. Yves T’Sjoen van die Universiteit van Gent, prof. Ampie Coetzee, vertaler van Breyten se gedigte, en André van der Hoven, student by die Departement Moderne Vreemde Tale. Deelname uit die gehoor is welkom.

ONS KLYNTJI 2019 – AMPTELIKE BEKENDSTELLING
16:15
– 17:00 |Woordtent
Met: Toast Coetzer (aanbieder), Erns Grundlingh en die rymkletsgroep ‘Getuies’
Ons Klyntji is ’n alternatiewe, veeltalige zine wat gedigte, kortverhale, fotografie en comics publiseer. Van die digters en skrywers gaan hulle gedigte en verhale voorlees. Getuies se werk verskyn ook in Ons Klyntji en die trio, bestaan uit Romano Mentoor (Getuie Blikskottel), Anwill Valentine (Jamex) en Curtley Jones (P.I.K), sal dit voordra. Hulle is van tussen Wellington en die Paarl en het in 2009 ontstaan. Hulle is tekenend van die ondergrondse rymkletskultuur met die boomkapklank wat die sterk lirieke dra en dryf.

‘BEGINNE EN EINDES’
17:15 – 18:00 | Akkoordtent

Met: Willemien/Philomène & :amaFranx
Die liedjieskrywer Willemien/Philomène ondersoek die tema van begin- en eindpunte in die konteks van die lewe, die liefde en die spasies tussenin. Sy het ses jaar lank klas in Frans aan die Universiteit van Pretoria gegee voordat sy in 2017 haar musiekprojekte na die voorgrond geskuif het en nou betrokke is by verskeie musiekprojekte. :amaFranx is ‘n gevestigde musikant in die Suid-Afrikaanse musiekindustrie en het sy bekendheid gedeeltelik verwerf as oorspronklike lid van die prog-rock groep Isochronus. Hy het onlangs sy derde solo EP, Unmask the Unknown, bekendgestel.

RASENDE RYME
18:15 – 18:45 | Akkoordtent
Met: Elsabé Daneel
Die aktrise en woordkunstenaar Elsabé Daneel lees treffend en roerend Afrikaanse gedigte voor, insluitende van Breyten Breytenbach en Ingrid Jonker.

TOEKENNING VAN DIE INGRID JONKER-PRYS
19:00
– 19:30 |Akkoordtent
Met: Ronel Foster (voorsitter van die Ingrid Jonker-pryskomitee), Kabous Meiring (programleier) en Simone Garcia Marques (Ingrid Jonker se dogter)
Die Ingrid Jonker-prys word jaarliks beurtelings toegeken aan die skrywer van ’n debuutbundel in Afrikaans en Engels, die twee tale waarin Jonker geskryf het. Die prysgeld is geskenk deur die Dagbreek Trust. Simone Garcia Marques sal die beeldjie, geskenk deur die Breytenbach-sentrum, oorhandig aan die wenner, Pieter Odendaal, vir sy bundel asof geen berge ooit hier gewoon het nie. Pieter sal ná die oorhandiging van sy gedigte voordra met eie klavierbegeleiding.

(AAN)DADIG SAAM MET BREYTEN
19:30
– 20:15 |Akkoordtent
Met: Breyten Breytenbach, Schalk Joubert
Breyten Breytenbach lees van sy gedigte voor met die baskitaarspeler Schalk Joubert wat vir die musiekbegeleiding sorg.

LIEKE JOOSEN: EEN RIJZENDE STER – IN AFRIKAANS
20:45 – 21:45
| Akkoordtent
Met: Lieke Joosen (stem, kitaar), Sven Kunenborg (kitaar) en Mark Teeuwen (perkussie)
Die Nederlander Lieke Joosen neem met haar Afrikaanse liedjies in Afrikaans die gehoor op ’n musikale soektog. Bestaande Afrikaanse liedjies is vermeng met eie toonsettings in Afrikaans van gedigte van onder andere Antjie Krog. Hoewel sy Nederlands is, ‘het sy haar stem in Afrikaans gevind’. Saam met haar twee musikante skep hulle ’n droomlandskap van Afrika waarin sy antwoorde probeer vind. Na wie of wat soek sy? En is ons nie uiteindelik almal soekend nie? Dit is hulle eerste besoek en optrede in Suid-Afrika.

NOU IS ONS AANDADIG
22:00 – 23:00
| Akkoordtent
’n Groep digters en musikante van die nag en onbekende en bekende aandadiges sluit Tuin van Digters af met voorlesings, sang en klank.

 

                                                 XXXXXXXXXXXXXXXXXX

Hier word plegtig afgespreek dat dit gaan om die sluiting van vennootskappe op absoluut deursigtige en gelyke grond – waar iedereen haar of sy bydrae sal kan lewer, uit hoofde van vaardigheid of vermoë of potensiaal.                                                                                       – Breyten Breytenbach (2008)

 

(AAN)DADIGE GROEPUITSTALLING

“Ons is nie skuldig nie, ons is (aan)dadig”

skuldig       – b.nm. en bw. 1. Verskuldig, wat nog betaal moet word.
                    2. Wat ’n verkeerde daad gedoen het of medepligtig was

aandadig   –  b.nw. Saam met ’n ander skuldig: medepligtig
aan             – 1. waarmee was die handelende persoon besig of in aanraking
2. dui die begin of die voortsetting van ’n handeling aan.
dadig          – s.nw. Doen, handeling: iets wat gedoen is (word), deurgevoer is
Met goeie advies, planne, maar ook praktiese wyse.

  • HAT, Verklarende Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal
    Vyfde Uitgawe, F.F. Odendal & R.H.Gouws

 

Met hierdie groepuitstalling in die Breytenbach-galery poog die kunstenaar om, deur sy/haar kuns, (aan)dadig te wees deur aktief deel te neem en ‘dadig’, aan die daad te wees aan die opbou van ’n beter en mooier plek vir almal, waar selfs die bewusmaking/weerspieëling van die werklikheid die kyker sal dwing om te KYK en deel te neem. Breyten Breytenbach, Hardy Botha, Jacques Dhont, Ruhan Jansen van Vuuren, Bastiaan van Stenis, Liekie Fouche, Nhlanla Nhlapo, Ruan Huisamen, Mishelle Nigrini, Henk Serfontein, Christiaan Diedericks, Sharlé Matthews, Jan Blohm, Estelle Marais, Joubert Stander, Susan Bloemhof, Selwin Pekeur, Jo Roets en ander.

FOTO-UITSTALLING: CLOETE BREYTENBACH
Cloete Breytenbach (85), stigterslid van die Breytenbach-kultuursentrum en broer van Jan, Breyten, Rachel en wyle Sebastiaan is op 31 Mei 2019 in die Panorama-hospitaal in Kaapstad na ’n hartomleidingsoperasie oorlede. Cloete was ’n bekende nuus- en oorlogsfotograaf wie se foto’s oor onregte van die mensdom regoor die wêreld vertoon is. Verskeie boeke van sy foto’s het ook verskyn. Sy vrou Brenda het van sy foto’s beskikbaar gestel vir ’n uitstalling in die gemeenskapsgalery op die grondvloer van die Breytenbach-sentrum. Die foto-uitstalling sal tot 30 September besigtig kan word.

‘DORA EN EK’ – KUNSPROJEK IN DIE BÔRDIENGHUIS
Die kunswerk op die verhoog van Die Bôrdienghuis-teater, ‘Dora en Ek’, is geinspireer deur Penny Siopis se “Dora and the other woman”. Die modemaker en kunsstudent by die Kaapse Skiereland Universiteit in Wellington, Dinah Maria Visagie (30), het die rok gemaak uit gedigte. Die betekenis van die kunswerk is ’n universele storie: Vroue kan in ’n boks geplaas word as ‘histeries’ in verhoudings met mans wat manipulatief, onverantwoordelik of emosioneel onbewus is. In hierdie tipe tragedie sal die man selfsugtig sy eie manlike emosies uitleef, maar die vrou van haar innerlike waarheid en emosionele uitdrukking stroop. In so ’n situasie word die emosionele lewe van die vrou ’n tipe verbanning van self en die vrou se eensaamheid en isolasie neem toe. Sommige vroue maak dit deur hierdie hel, soms omdat hul uitdrukking vind in ’n sosiaal “aanvaarbare” vorm van emosies, soos die digkuns. Later ontmoet hul dalk ’n verantwoordelike, volwasse en gebalanseerde man. Ons weet egter uit die geskiedenis dat sommige vroue dit nooit maak nie, soos Ingrid Jonker en die eerste vrou van die Engelse digter Percy Bysshe Shelley, naamlik Harriet Westbrook.

VOLTOOI BREYTEN SE KUNSWERK
Net die regterkantste helfte van ’n skildery van Breyten Breytenbach verskyn vanjaar op die bemarkingsplakkaat van Tuin van Digters 2019. Gaan kyk gerus in die gemeenskapsgalery op die grondvloer van die hoofgebou. Daar is van die ‘halwe’ kunswerke met ’n ‘oop’ helfte aan die linkerkant. Besoekers word genooi om hierdie helfte te voltooi met hulle eie kunswerk soos wat hulle dit sien en ervaar. ’n Keuse van die volledige ‘nuwe’ gekombineerde kunswerk (regs Breyten se helfte en links joune) sal later as ’n uitstalling in die gemeenskapsgalery gehang word.

GEHEUE VAN WIND – ’N MOMENT VAN NOU
Skryf woorde en gedagtes oor die oomblik en wat nou hier gebeur op die groot doek teen die muur in Die Bôrdienghuis. ’n Dadigheid om te bewaar vir die dadiges van die toekoms.

PEN AFRIKAANS SE LEDE GRATIS
Lede van PEN Afrikaans, wat hom onder meer beywer vir die bevordering van Afrikaanse woordkuns en die letterkunde in die algemeen, sowel as vir uitdrukkingsvryheid en taalregte, se lede wie se ledegeld opbetaal is, kan die Tuin van Digters gratis bywoon. Vir vereistes vir lidmaatskap van PEN Afrikaans, besoek www.litnet.co.za/pen-afrikaans-aansoekvorm/. PEN Afrikaans is deur sy lidmaatskap van PEN International die verteenwoordiger van sy lede en die Afrikaanse skrywersgemeenskap in ’n internasionale verband. PEN Afrikaans se jaarvergadering word op Saterdag 14 September om 13:00 by die Tuin van Digters gehou.

WAT JY MOET WEET
Daar is twee ingange tot die Tuin van Digters: In Burgerstraat langs die hoofgebou by die hek na die tuin en by die parkeerterrein regs agter die sentrum deur die groot hek.
Alle vertonings, behalwe as dit anders aangedui word, sal in die Woordtent en die Akkoordtent agter die hoofgebou aangebied word.
Digters se bundels sowel as ander bundels en boeke sal by Protea Boekwinkel in Stellenbosch se stalletjie in die Akkoordtent te koop wees. Besoek ook The Book Traders, die tweedehandse boekwinkel op die grondvloer van die hoofgebou.
Verversings sal in en buite Die Bôrdienghuis-teater te koop wees.
Soek jy ’n kunstige geskenk? Besoek die Kardoes-winkel langs die Breytenbach-galery vir kunsgeskenke.

 

 

AGTER DIE GEEL DEUR – NET VIR KINDERS
Net langs die Akkoordtent agter die geel deur is ’n interaktiewe lokaal waar kinders besig gehou word of hulleself op skeppende maniere kan vermaak. Daar sal genoeg boeke wees om te lees en, daar sal selfs vir jou voorgelees word as jy wil en jy kan ook jou eie gedig skryf.

SÓ HELP ONS
Francois Lötter

Bestuurder en hooforganiseerder
083 408 1902; fees@tuinvandigters.co.za

Jessica Ruiters
Administrasie en noodhulp
063 525 9636; info@tuinvandigtersco.za

Jeanne-Mari Gerber
Kaartjies en besprekings
073 435 1022; besprekings@breytenbachsentrum.co.za

Anne-Ghrett Erasmus
Breytenbach Galery
083 415 0002; galery@breytenbachsentrum.co.za

Esther Kotzé
The Book Traders boekwinkel
072 997 4813; thebooktraders@gmail.com

Anja van Wyk
Feesterrein, logistiek
072 509 4343

Kabous Meiring
Programleier

WELLINGTON TOERISME
Skakel met die Wellington Toerisme-kantoor by info@wellington.co.za om jou te help met jou verblyfbesprekings en om ander inligting oor Wellington en die omgewing te kry.

VERDERE NAVRAE
Breytenbach Sentrum, Burgerstraat 14, Wellington. Kontak ons by 021 873 2786 of per e-pos by info@breytenbachsentrum.co.za.

KAARTJIEPRYSE
Toegang vir Vrydag 13 September: R150 per persoon (sluit alle aanbiedings op die program in vir 13 September)
Toegang vir Saterdag 14 September: R250 per persoon (sluit alle aanbiedings op die program in vir 14 September)
Tweedagpakket: R350 per persoon (Sluit alle aanbiedings in op 13 en 14 September)
Studente-afslag: R50 per persoon per dag (met geldige studentekaart)
Opbetaalde lede van PEN Afrikaans: Gratis toegang

BESPREKINGS EN NAVRAE
Jeanne-Mari Gerber 021 873 2786 / 073 435 1022
besprekings@breytenbachsentrum.co.za
H/v Burger- en Malherbestraat, Wellington

BORGE
Dagbreek Trust, Naspers, ATKV, LW Hiemstra Trust, Wes-Kaapse Departement van Kuns en Sport, NLDTF (Nasionale Lotery), Rupert-musiekstigting, Drakenstein Munisipaliteit, Jannie Mouton Stigting, Prosperity Management Africa, Wellington Wynroete.

VENNOTE
NB Uitgewers, Naledi, Protea Boekwinkel (Stellenbosch), Ons Klyntji Internasionaal, PEN Afrikaans, Toyota US Woordfees, Wellington Toerisme, Print.

VERBLYFBORG
Dankie aan Cummings Gastehuis. Kontak hulle gerus by 021 873 3474 of stuur ’n e-pos na mattievisser@wellington.accommodation.com en kom kuier sommer die hele naweek saam met ons.

PROGRAM ONDERHEWIG AAN VERANDERING
Volg Breytenbachsentrum op Facebook en @breytenbachsent op Twitter en hou ons webwerf, www.breytenbachsentrum.co.za, dop vir die nuutste inligting oor die Tuin van Digters 2019.

PEN Afrikaans. Nuusbrief Augustus 2019

Friday, August 9th, 2019

Beste lede en vriende van PEN Afrikaans

Voorleggings ingewag: Toyota US Woordfees-kortverhaalbundel

Dit is tyd vir die vyfde Toyota US Woordfees-kortverhaalbundel. Die eerste vier bundels is baie goed deur skrywers en die leserspubliek ondersteun en ook gunstig deur kritici ontvang. Hierdie kortverhaalbundels sal in die komende jare dien as ’n dokument van die tydsgees waarin veral Afrikaanssprekende Suid-Afrikaners hulself tans bevind.

Du Toitskloof Wyne, ’n gewaardeerde Woordfees-vennoot, borg weer in 2020 die R30 000 prysgeld wat aan die skrywer van die wenverhaal toegeken word. Die skrywers wat in dié bundel opgeneem word, sal elkeen R5 000 ontvang. Du Toitskloof maak ook ’n bydrae tot hierdie prysgeld en borg die bekendstellingsgeleentheid van die kortverhaalbundel, wat by die 2020 Toyota US Woordfees aangebied sal word.

Soos vanjaar sal een van die verhale in die 2020-bundel gekies word om as kortfilm deur kykNET vir die Silwerskermfees verwerk te word.

Skrywers wie se verhale in die bundel opgeneem gaan word, sal by die Woordfeesprogrambekendstelling in November 2019 bekend gemaak word. Die wenverhaal asook die verhaal wat vir ‘n verwerking tot kortfilm gekies is, sal eers tydens die bekendstelling van die bundel, gedurende die Toyota US Woordfees van 6-15 Maart 2020, aangekondig word.

Die sluitingsdatum is 30 September om 16:00.
Die volledige persverklaring is hier beskikbaar.

Oproep: Perspektiewe op Breytenbach

By geleentheid van die tagtigste verjaardag van Breyten Breytenbach op 16 September 2019 word ’n digitale publikasie voorberei waarin die aandag uitgaan na afsonderlike gedigte in sy omvangryke oeuvre.
Die idee is dat gedigte uit hulle bundelkonteks gehaal word en aan ’n teksgerigte lesing onderwerp word. Hierdie versameling van tekste waarin enkelgedigte geïnterpreteer word, kan naas stiplees- of close reading-oefeninge byvoorbeeld ook tematiese, poëtikale of politiek-ideologiese interpretasies van enkelgedigte bevat.
Die interpretasies moet ongeveer 1000 woorde (uitgesonderd dié van die gedig wat bespreek word) beslaan. Die plan is dat die publikasie nie net multidissiplinêr nie, maar ook transnasionaal ingevul sal word.
Lesers en vertalers van Breytenbach se poësie, in Suid-Afrika en Europa, word dus uitgenooi om te fokus op ’n spesifieke gedig wat hulleself gekies het vir interpretasie.

Die tekste word in die week van die Breytenbach se tagtigste verjaardag op LitNet gepubliseer, moontlik later gebundel en ook in harde kopie gepubliseer.
Tydens die Tuin van Digters en later tydens die colloquium van die Gents Centrum voor het Afrikaans en de Studie van Zuid-Afrika (Universiteit Gent, 17–18 Oktober 2019) word die projek in die teenwoordigheid van die digter bekendgestel.
Voorstelle van ongeveer 100 woorde met vermelding van die gedig (en die titel van die bundel waarin dit oorspronklik verskyn het) wat geïnterpreteer gaan word, kan tot 15 Augustus aan Louise Viljoen (lv@sun.ac.za) en Yves T’Sjoen (Yves.TSjoen@UGent.be) gestuur word.

Die finale kopie word op die laaste op 5 September verwag.
Publikasie word beplan vir die week van 9 tot 16 September.

Werkswinkel: Kom slyp jou Afrikaans

(Her)ontdek ’n paar geheime van goeie geskrewe taalgebruik tydens die gesellige Kom-slyp-jou-Afrikaans-werkswinkel op Donderdag 5 September 2019 by die Afrikaanse Taalmonument op Paarlberg.

Dié werkswinkel, aangebied deur die talentvolle taalkenners Jana Luther van die Virtuele Instituut vir Afrikaans (VivA) en Fred Pheiffer van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT), is gemik op die algemene publiek en taalpraktisyns. Dit sal fokus op taalverwikkelinge soos opgeneem in die jongste Afrikaanse woordelys en spelreëls (AWS), asook algemene goeie praktyke, taalversorging, leestekengebruik en skryfwyses (vas of los; koppel- en deeltekens; hoof- of kleinletters), en so meer. Gereelde foute, soos woorde wat verkeerd gebruik of gespel word, sal behandel word en deelnemers kan ook vrae oor hulle eie taalprobleme vra.
Die werkswinkel kos slegs R250 per persoon en vind van 09:00 tot 13:00 in die konferensiesaal van die Besoekersentrum plaas. Ingesluit is koffie/tee/soetgoed asook ʼn gratis begeleide toer van die ikoniese monument.

Vir besonderhede en besprekings, kontak Jeffrey Pietersen by 021 872 3441 of stuur ʼn e-pos na bemarking2@taalmuseum.co.za.

Aankondiging: Versindaba se nuwe inhoudsbestuurder

Marlies Taljard

Versindaba het einde April sy tiende verjaarsdag gevier. Vir ’n dekade is dié inisiatief al ’n heenkome vir poësieliefhebbers. Ons lig ons hoed vir Marlise Joubert en Louis Esterhuizen vir hul jarelange toewyding aan hierdie belangrike ruimte.
Dit is onlangs aangekondig dat Marlies Taljard voortaan inhoudsbestuurder van Versindaba sal wees. Ons wens haar hartlik geluk en alle voorspoed toe.

In memoriam

In Julie moes ons afskeid neem van ‘n skrywer en ‘n musikant wat nie net met hul kreatiewe uitsette ’n blywende indruk gemaak het nie, maar ook met hul menswees en benadering tot ander.

Die aangrypende huldeblyke wat ingestroom het by die afsterwe van Harry Kalmer spreek boekdele. Lees gerus wat skryf Marita van der Vyver op Vrye Weekblad en Schalk Schoombie op Netwerk24.

‘n Huldigingsgeleentheid word vir 16 Augustus beplan.

Nog ’n groot stem wat stil geword het, is dié van Johnny Clegg. Hy sal onthou word as ‘n musikant van formaat, maar ook as brugbouer en ambassadeur vir ons land.

Konstitusionele Hof-toetssaak oor taal

Groot belangstelling heers onder akademici en in onderwyskringe oor ‘n toetssaak in die Konstitusionele Hof rakende die kwessie van die reg tot onderrig in Suid-Afrika se inheemse tale op tersiêre vlak. Hierdie saak word Donderdag 8 Augustus 2019 in die Konstitusionele Hof in Johannesburg aangehoor.

Tuin van Digters 2019

Opbetaalde lede van PEN Afrikaans sal vanjaar weer gratis toegang tot die Tuin van Digters kry. Die fees vind op 13 en 14 September plaas en die feesprogram sal eersdaags beskikbaar wees.

PEN Afrikaans sien uit daarna om op Saterdag 14 September om 10:00 ’n item op die program aan te bied en om 12:30 ons algemene jaarvergadering in die Wellington-biblioteek reg oorkant die Breytenbach-sentrum te hou. Ons hoop om soveel as moontlik van ons lede daar te sien. ’n Nuwe bestuur sal by die vergadering verkies word.

Ons sal weer volmagvorms beskikbaar maak vir diegene wat nie die vergadering kan bywoon nie. Ons vra ons opbetaalde lede om asseblief van die volmagvorm gebruik te maak om hul stemme te laat hoor – en om ’n kworum by die vergadering te verseker.

Maandelikse resensie-oorsig

Klik  hier vir ons oorsig van Afrikaanse resensies wat in Julie 2019 verskyn het en digitaal beskikbaar is. Hierdie oorsig sluit boekbesprekings, boekgesprekke en voorlesings in wat op die radio of TV uitgesaai is.
Indien jy weet van ander gerekende publikasies wat ook Afrikaanse resensies en boekgesprekke plaas en dit digitaal beskikbaar maak, laat weet asseblief na penafrikaans@gmail.com.
Ons wil graag elke maandelikse oorsig so volledig moontlik maak.

Nuwe Afrikaanse boeke in Augustus 2019

Ten slotte is dit lekker om die maand se lys van nuwe Afrikaanse boeke te kan deel.
Hartlik geluk aan al ons lede wat hierdie maand nuwe boeke op die rak het.

Mag die skryf- en leeswerk gedy.

Vriendelike groete
Catrina Wessels
Bestuurder: PEN Afrikaans

Marlene Malan. Avbob digkunsprojek

Wednesday, July 31st, 2019

Die Avbob digkunsprojek

In Suid-Afrika lééf die digkuns– en dit danksy die reuse-belegging wat een maatskappy in die poësie én in die bevordering van al elf amptelike landstale maak.

Avbob se aanlyn-poësiekompetisie, wat op 1 Augustus vir die derde agtereenvolgende jaar bekend gestel is, is die bewys hiervan, sê Christo van der Westhuizen, uitvoerende hoof van die reklameagentskap Brand et al wat dié projek namens Avbob bestuur.

So lyk die statistiek ná die suksesvolle afhandeling van twee kompetisies waaraan gepubliseerde en ongepubliseerde digters deelgeneem het: 50 000 inskrywings is ontvang wat vier temas (geboorte, hoop, liefde en die dood) dek, 6 000 gekeurde gedigte is op die Avbob Poetry-webtuiste geplaas. Elf redakteurs (een vir elke amptelike taal) en een hoofredakteur doen die oorsig- en keurwerk, en twee bundels poësie (I wish I’d said I en II) is deur Naledi gepubliseer, met onderskeidelik 100 en 101 gedigte.

Vanjaar se wenners van die Afrikaanse afdeling is Tom Dreyer (1ste), Gaireyah Fredericks (2de), Hélen Möller (3de) en Maretha Maartens (4de).

“’n Mens kan jou maar net begin indink waar die statistiek aan die einde van jaar drie, dit is op 30 November, gaan staan,” sê Van der Westhuizen. Avbob maak ‘n aansienlike belegging in die digkuns met hierdie projek. “Wat die belangrikheid van die program en projek betref, meen ek dat Avbob nie naastenby die erkenning kry wat dit verdien nie. Geen ander korporatiewe instelling het al ooit so ’n belegging in die geskrewe woord – wat nog te sê die poësie – gemaak nie. Die projek bevorder die digkuns van alle inheemse tale, waarvan Afrikaans een is. Só iets bestaan gewoon nêrens elders nie.”

Die projek is al nasionaal en internasionaal bekroon: Pendoring, Assegai, PRISM en M&M Global Awards.

Jaarliks word die nuwe skryfkompetisie op twee maniere aangekondig: Die bekendstelling van ’n nuwe bloemlesing I wish I’d said, vanjaar met Johann de Lange en Mandla Maphumulo as redakteurs (verlede jaar De Lange en Mantoa Motinyane), asook die opname van ’n TV-gespreksprogram (Ek wou nog sê …). Vanjaar bevat dit onderhoude met twintig Afrikaanse digters en liriekskrywers wat later op VIA-TV uitgesaai gaan word. Daniel Hugo is die gespreksleier. In die TV-reeks gesels die genooide digters oor die belangrikheid – en genot – van hul skryfwerk in Afrikaans.

I wish I’d said II bestaan uit die verse van die wenners sowel as dié van opdragdigters – mét die Engelse vertalings van die gedigte uit die tien inheemse tale. Dit maak daarvan terselfdertyd een van die grootste literêre vertaalprojekte in die land.

Naledi kan nou met reg as Suid-Afrika se voorste uitgewer van die digkuns beskou word, sê Hugo. Nege bundels het sedert begin vanjaar by hulle verskyn.

 Volgens Johan Coetzee, uitvoerende hoof van Naledi, beleef Suid-Afrika beslis ’n poësie-oplewing in alle taalgemeenskappe, “maar in die besonder in Afrikaans. Dis belangrik vir die behoud en groei van ons letterkunde dat daar ’n professionele en inklusiewe platform sal wees wat digters aanmoedig en beloon en die digkuns bevorder. Digkompetisies soos hierdie, asook mediablootstelling soos die TV-program, is baie waardevol. Poësie is nie meer buite bereik van gewone mense nie. As uitgewer probeer ons meedoen hieraan en ’n meer verwelkomende atmosfeer vir opkomende en gevestigde digters skep.”

“Hoewel baie gevestigde digters aan die kompetisie deelgeneem het, is die vier wenners óf ongepubliseerde óf selfgepubliseerde digters,” vertel Hugo. “Nie een is as digter deel van die hoofstroomletterkunde nie. Die gehalte van hul werk was besonder goed. Die gesprekke tydens die opname was met ’n groot verskeidenheid digters, onder andere die vertaler De Waal Venter, die liriekskrywer Jak de Priester en die toonsetter van gedigte Leon Gropp.”

Twee digters wat aan die program deelgeneem en vanjaar by Naledi gepubliseer het, Willem van der Merwe (Nuwe vrese) en Hannes Visser (Die jaar toe pa …) sê die projek en die TV-program is goeie nuus vir die digkuns.

Hannes Visser en Daniel Hugo op die stel.

Volgens Visser “is daar ’n oplewing in die Suid-Afrikaanse digkuns. Dit het ’n voor- én nadeel. Die nadeel is dat gedigte teen die spoed van lig op Facebook uitgespoeg word sonder enige redaksionele versorging. Die Avbob-projek is ’n puik platform waar gedigte deur ’n keuringsproses gaan wat sorg dat dit wat op die web geplaas word, kwaliteit is. Ons almal lees poësie om persoonlike redes. Vir mý lê die waarde van digkuns daarin dat die leser met die minimum woorde ’n volledige prentjie kry – dit stimuleer die verbeelding en bied nie alles op ’n skinkbord nie. Om na ’n program soos Ek wou nog sê… te kyk, voeg ’n derde dimensie by die poësie – daar is die woorde op die blad, die klank in die ore en nou ook die visuele waar die kyker die digter kan sien.”

Van der Merwe sê “op die stel het Daniel my gerusgestel en ek het begin babbel oor inspirasie, belesenheid en hoekom ek so lank gewag het om my tweede bundel te publiseer. Ek het amper slim gevoel. En toe voel ek skielik ’n ongekende deernis oor hoe aktief en lewendig die digkuns nog in ons land is”.

Volgens Hugo het talle digters op Donderdagaand 25 Julie by die oorhandiging van die pryse gesê hulle is bekommerd oor die voortbestaan van hul moedertaal “en dat dié projek die enigste in die land is wat hul skryfwerk publiseer, op die webtuiste en in boekvorm. Jy hoop verniet die regering gaan iets doen om moedertale te bevorder. Dit móét met privaatgeld gedoen word.”

In I wish I’d said II skryf De Lange die Avbob-poësieprojek “het die reservoir vir elegiese digkuns geword”. Die gedigte kom uit “die hele spektrum van die Suid-Afrikaanse samelewing. Nie net gedigte oor die dood en verlies nie, maar ook gedigte oor die viering van die lewe, gedigte wat met die afwesiges én aanwesiges praat, wat ’n stem gee aan die stilte en die stilgemaaktes, wat praat oor woorde wat mense nagelaat het om te sê.”

Frik Rademan, uitvoerende hoof van Avbob, skryf in die inleiding tot die bloemlesing dat die kompetisie nie net ’n ruimte bied waar gewone Suid-Afrikaners oor hul hartseer en hoop kan praat nie, “maar dit is ook ’n plek waar ons mekaar kan ontmoet en gedagtes uitruil, waar ons ons gevoelens met mekaar kan deel, en waar ons sáám kan droom.”

Van der Westhuizen meen die belangrikheid van die projek lê daarin dat dit “véél eerder gaan oor hoop in ’n wanhopige land en tydsgewrig. Dit laat mense óór taal- en kultuurgroeperings van hul verskille vergeet. Die poësie bind hulle saam.”

  • Besoek avbobpoetry.co.za of Avbob Poetry se Facebook-blad om aan die kompetisie deel te neem.
  • I wish I’d said I en II: naledi.co.za; R200 en R220 onderskeidelik. Bestel by info@naledi.online of te koop by alle voorste boekwinkels.
  • Digters wat aan vanjaar se TV-program deelneem, is: Tom Dreyer, Gaireyah Fredericks, Hélen Möller, Hannes Visser, Emma Bekker, Fourie Botha, Clinton V du Plessis, Willem van der Merwe, Danie Marais, Eunice Basson, Jo Prins, Charl-Pierre Naudé, Jannie Malan, Jolyn Phillips, Fanie Olivier, De Waal Venter, Pieter Hugo, Christo van der Westhuizen, asook Leon Gropp en Jak de Priester.
  • TV-uitsendings, VIA (Kanaal 147):

.

Hoofuitsendings:

S02E01: 16 Oktober @ 18:30

S02E02: 23 Oktober @ 18:30

S02E03: 30 Oktober @ 18:30

S02E04: 6 November @ 18:30

S02E05: 13 November @ 18:30

S02E06: 20 November @ 18:30

S02E07: 27 November @ 18:30

S02E08: 4 Desember @ 18:30

S02E09: 11 Desember @ 18:30

S02E10: 18 Desember @ 18:30

Herhalings:

S02E01: 27 Oktober @ 16:00

S02E02: 3 November @ 16:00

S02E03: 10 November @ 16:00

S02E04: 17 November @ 16:00

S02E05: 24 November @ 16:00

S02E06: 1 Desember @ 16:00

S02E07: 8 Desember @ 16:00

S02E08: 15 Desember @ 16:00

S02E09: 22 Desember @ 16:00

S02E10: 29 Desember @ 16:00

.

© Marlene Malan – 2019

Yves T’Sjoen. Montreal in Bloemfontein

Sunday, July 7th, 2019

Montreal in Bloemfontein

Charl-Pierre Naudé refereert in een reactie op Versindaba aan een heel bijzonder moment tijdens het Bloemfonteinse kunstenfeest van de afgelopen week. “What can Lit do? Canadian Writers talk”.

Gilbert Gibson

Op vrijdag 5 juli vond tijdens het Vrystaat Kunstefees een door de Canada Council for the Arts gefaciliteerd gesprek plaats met vier Canadese schrijfsters. De brochure kondigt aan dat “verskille in literatuur-strominge” aan bod komen. De Engelstalige jonge Canadezen reflecteerden in een orkestratie van moderator-dichter Gilbert Gibson over “hul uiteenlopende begrippe van ’n nasionale letterkundige tradisie, hoe hul eie skryfwerk en lewenservaringe oorvleuel of kapsies maak teen die dominante narratief van letterkundige verwagtinge”.

 De schrijversprotagonisten Paige Cooper, Kayla Czaga (dochter van een geëmigreerde Hongaarse vader), Klara du Plessis en Kim Fu wisselden van gedachten over tendensen in contemporaine Engelse literatuur van Canada en weidden uit over eigen werk (proza en poëzie). In het rustieke decor van de Kanselierskamer richtte het gesprek zich op het verdeelde taallandschap, de Franse en Engelse literaire scenes in het Noord-Amerikaanse land die nauwelijks of niet met elkaar interageren.

Klara du Plessis

De schrijvers erkenden volmondig dat tendensen in de francofone literatuur, in het anderstalige gebied, aan hun aandacht ontsnappen. Geen wisselwerking tussen de taalgebieden. Het is makkelijk pleiten voor meertaligheid, de praktijk in de realiteit duidt doorgaans op een ander fenomeen. De vaststelling tijdens het onderhoud strookt met de taal- en literatuurgebieden in België, wellicht het enige land ter wereld dat gescheiden is door een taalgrens en beschermd door taalwetten. Het culturele akkoord tussen Vlaanderen en Wallonië is van recente datum, lang nadat de Vlaamse gemeenschap soortgelijke samenwerkingsverbanden tot stand bracht met het dichter en verre buitenland. Talige diversiteit is in verschillende werelden een fata morgana en blijft dode letter. Dit is geen moraliserende veroordeling maar een observatie.

En toch. Ik ben gunstig gestemd. Het kunstenfestival is niet uitsluitend op Afrikaans gericht en moet veeleer als inclusief worden voorgesteld.  Het presenteert een internationaal gezelschap van dichters en prozaschrijvers. Het valt wellicht aan te bevelen in de toekomst ook de meertaligheid en de culturele diversiteit van Zuid-Afrika te laten zien: literaire auteurs die in andere inheemse talen hun pad banen in de literatuur. Met simultaanvertaling of in Engels als lingua franca moet een dergelijk gesprek mogelijk zijn. Deze optie zal een aanzienlijke dimensie toevoegen aan dit Zuid-Afrikaanse culturele en literaire feest.

Naast Nederlandstalige auteurs tekende zoals vorig jaar ook nu weer een delegatie uit Canada present in de Vrystaat. Deze organisatorische keuze getuigt van een open beleid met belangstelling voor dialogen tussen schrijvers en literaturen. Revelerend zijn Ekke van Klara du Plessis, een tweetalige bundel (Afrikaans en Engels), en Paige Coopers prozadebuut Zolitude, korte verhalen gedrenkt in sci-fi en fantasy. Ook de twee andere dichters Kim Fu en Kayla Czaga boeiden het publiek met hun soepele bespiegelingen over de stand van de Canadese (Engelse) literatuur. Er roert en broeit wat in de literaire scene.

Gescheiden door duizenden kilometers, op het verhoog van een Vrystaats kunstenfeest, kwam in verschillende gesprekken een dialoog tot stand tussen Canadese, Zuid-Afrikaanse en Nederlandstalige auteurs. Getalenteerde jonge schrijvers die het publiek inzicht verleenden in de wijze waarop zij met literatuur aan de slag gaan, de relevantie van literatuur in een maatschappelijke context, in het panorama van het literaire bedrijf op drie verschillende continenten. De transnationale en meertalige ontmoetingen geven blijk van een open vizier, van een doordacht programmatorisch beleid, van aandacht voor strekkingen die zich elders in de wereld manifesteren. Waar de schrijver zich ook bevindt, spelen vergelijkbare besognes, de worsteling met taal, de reflectie over mens en samenleving in literatuur.

Genreverschuiving, vooral de ontwikkeling van hybride genres, is een patroon dat in verschillende taal- en cultuurgebieden op de voorgrond treedt. Het internationale vertoog over jonge literaire producties, in Canada, Nederland, Vlaanderen en Zuid-Afrika, kreeg een megafoon aangereikt op het Kunstefees. Het is dankzij de bemiddeling van de Zuid-Afrikaanse en Canadese debutant Klara du Plessis, auteur van de in Canada gepubliceerde dichtbundel Ekke, dat de Canadian Council betrokken is bij het culturele feest en schrijvers kon uitnodigen.

Dankzij de pertinente en bijwijlen ironische en speelse interventies van Gilbert Gibson loste het breed opgezette debat met de Canadese schrijfsters de verwachtingen in. Montreal kwam dichterbij in Bloemfontein. Corneli van den Berg, de ondernemende coördinator van het letterkundige programma, doet er goed aan de ingeslagen weg verder te bewandelen. Teksten en schrijvers zwemmen nu immers buiten het taalgebied waarin de literaire productie tot stand komt. Montreal, de titel van de Vlaamse schrijver Pol Hoste (een schitterend boek over diens residentieverblijf), is in Bloem nu ook een metafoor geworden voor de inspirerende productiviteit van transnationale schrijversontmoetingen. De volgende dagen lees ik in mijn schrijversresidentie in Pretoria de verzamelde boekuitgaven.

Yves T’Sjoen 2019

Yves T’Sjoen. Vrystaatse kunstefees

Wednesday, July 3rd, 2019

Vrystaat Kunstefees

Dezer dagen wordt in Bloemfontein een indrukwekkend feestprogramma georganiseerd. De omvang van de festiviteiten vertaalt zich in een op glanzend papier gedrukte brochure van 135 pagina’s. Als binnenwaartse buitenstaander beweeg ik mij tussen de feestnummers op de campus van de Universiteit van die Vrystaat.

Recht tegenover het departement Theologie, niet ver dus van het goddelijke mysterie, is de hoofdzaal van het festival gevestigd. Geflankeerd door boeken, overwegend Afrikaans, hebben lezingen en performances plaats. Samen met Daniel Hugo mocht ik er op dinsdag de vertaling van Benno Barnards Het trouwservies presenteren.

Gilbert Gibson

Op het geanimeerde Kunstefees treden naast toonaangevende Afrikaanse schrijvers, onder wie Gilbert Gibson, Daniel Hugo, Charl-Pierre Naudé, Pieter Odendaal, Jolyn Phillips en Ingrid Winterbach, buitenlandse gasten op. Met steun van de Nederlandse en Vlaamse Letterenfondsen én een toelage van de Vlaamse Regeringsvertegenwoordiging in Pretoria zijn de Vlaamse schrijvers Saskia de Coster en Annelies Verbeke te gast. Benno Barnard moest helaas afzeggen. Wytske Versteeg, auteur van het geprezen boek Boy, is de Nederlandse auteur die hier aanwezig is. De auteurs praten over hun literaire werk en breed geformuleerde thema’s zoals “What women write: love, ambition, grief” en “Becoming Human”. Aan die laatste sessie nemen naast de schrijfster Ingrid Winterbach, die later nog praat over haar boek Die troebel tyd, ook Mira Feticu (auteur van Al mijn vaders) en de Canadese Paige Cooper (met het in Canada opgemerkte debuut met korte verhalen Zolitude) deel. Een festival is naast een ontmoetingsplek een ontdekkingstocht, een avontuurlijke reis door hedendaagse literatuur. Wat het kunstenfestival in Bloemfontein zo bijzonder maakt, is de internationale samenstelling van de setlist. Dankzij de Canadees-Zuid-Afrikaanse dichter Klara du Plessis, gedebuteerd met de bijzonder lovend onthaalde tweetalige bundel Ekke, is een uitgelezen gezelschap van Canadese (Engelstalige) schrijvers present. In de ATKV-Boeke-oase is zelfs een gesprek gepland met als titel “What Can Lit do? Canadian writers talk” met Kayla Czaga, Paige Cooper, Kim Fu en Klara du Plessis (met de steun van de Canada Council fort he Arts). Niet alleen de debuutbundel Ekke van Du Plessis is een bijzondere ontmoeting in talen. De schrijfster verdient in de Lage Landen de nodige aandacht. Ook de andere Canadese schrijvers, aanstormend talent en meestal met één of een paar titels op hun conto, zijn revelaties.

Jolyn Phillips

Het festival is een platform waar nieuwe schrijversnamen de revue passeren, met boekpresentaties, gesprekken over talen heen, muziek- en dansoptredens, beschouwingen over de Afrikaanse literatuurgeschiedenis (Etienne Leroux, Karel Schoeman, A.G. Visser). Een van de hoogtepunten is beslist de Sol Plaatjie-lezing door Diana Ferrus. Ook academici presenteren hun boeken. In NALN, het Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum, hebben gesprekken plaats over Die storie van Afrikaans: uit Europa en van Afrika – die biografie van ’n taal (Wannie Carstens), Verbintenis en venster: die Nederlandse letterkunde van aanvang tot hede. ’n Nederlandse literatuurgeskiedenis in Afrikaans (H.P. van Coller, red.) en Heilna du Plooys boeken over P.G. du Plessis en Elize Botha. Het werk van Antjie Krog en Breyten Breytenbach, meer in het bijzonder de relaties met de Lage Landen, komt ter sprake.

Het programma biedt een bonte mengeling van literaire optredens (poetry slam, met optredens van Hemelbesem en Wasgoedlyn), voordrachten zoals de geslaagde polyfonie met vijf dichtersstemmen “Deep Curation Poetry reading” (georkestreerd door Klara du Plessis, met onder anderen de Nigeriaanse schrijver Samuel Osaze), en geanimeerde gesprekken. Voor mij is de kennismaking met Canadese talenten, die een blik gunnen op literaire ontwikkelingen in een ander deel van de wereld, een van de bijzondere momenten. Het Kunstefees brengt taalwerelden samen. Alle lof gaat naar Corneli van den Berg, coördinator van het literair programma, die zoveel ontmoetingen in talen en werelden weet te realiseren.

Yves T’Sjoen

Persverklaring: Wenner van die Ingrid Jonker-prys

Sunday, June 30th, 2019

Ingrid Jonker-prys

Media-uitreiking

 

Wenner van die Ingrid Jonker-prys vir Afrikaanse poësie vir 2019

Die wenner van die Ingrid Jonker-prys vir 2019 is pas aangekondig. Dit is Pieter Odendaal vir sy bundel Asof geen berge ooit hier gewoon het nie (uitgegee deur Tafelberg Uitgewers). ’n Rekordgetal van 17 bundels is voorgelê en die kompetisie was besonder straf. Die ander twee digters op die kortlys was (alfabeties) Corné Coetzee vir Nou, hier en Jolyn Phillips vir Radbraak (albei uitgegee deur Human & Rousseau).

              Die grootste verdienste van Odendaal se bundel is volgens een van die drie beoordelaars “die oorspronklike, verbeeldingryke en vernuftige wyse waarop hy die huidige Suid-Afrikaanse samelewing in ’n toestand van ‘op-weg-wees’ uitbeeld”. Lesers word gekonfronteer met vrae rondom persoonlike betrokkenheid en aandadigheid, historiese verbande en erfenis, verantwoordelikheid, en ander verwante vraagstukke. Die sukses van die bundel berus nie slegs op die hantering van hoogs aktuele tematiek nie, maar “op ’n deurlopende toepassing van ontwikkelde verstegniek om dit lewend en skrynend te maak”.

              Die ongewone bundeltitel, Asof geen berge ooit hier gewoon het nie, vang die aandag vas deur die oproep van “ʼn alternatiewe, ongeskonde bestel, ʼn natuurlike oerbestaan sonder die eietydse problematiek wat deur menslike intervensies geskep is. Die vraag wat bly hang, is wat die mens te doen staan om sin te maak van die gevolge – op sigself ʼn boeiende gedagte.”

              Die kanon word verryk “met ’n vars en ongewone vorm van betrokke literatuur”. Die hantering daarvan is besonder volwasse: “die gedagtegoed is verruimend en die verstegniek reeds gevorderd en skerp. Ook ten opsigte van diepte en wydte van sowel die denke as die verbeelding, die taalvernuf en die gesuggereerde tematiese samehang” is dit ʼn wenbundel.

Die beoordelaars het ook groot lof gehad vir die ander twee bundels op die kortlys.

Corné Coetzee se Hier, nou word bestempel as “’n besondere debuut, ’n digte teks waarin die talige selde die aandag vir sigself opeis, maar so keurig versorg is dat dit wat anderkant die talige aanbod lê, die fokus van die leser se aandag word, om weer láter te besin oor presies hoe stip die taal aangewend is. Dit is ’n bundel wat spreek van rypheid, oorwoënheid en menslikheid”. ʼn Ander beoordelaar skryf dat hoewel die tematiese inkleding rondom die persoonlike sentreer (die huis, gesin en aktiwiteite wat daarmee verband hou), is die werking daarvan eksemplaries: “Dit is die agterdoek waarteen die algemeen-menslike situasie, en veral die tragiek van gebrokenheid, onvrede, buitestaanderskap en desillusie, hom afspeel – as metafore vir die bestaansituasie, maar ook as eenheidskeppende faktor.”

Jolyn Phillips se Radbraak word as ʼn “merkwaardige” debuutbundel beskou, veral deur die “volgehoue verkenning van gebrokenheid en gebroke taal”. Die benutting van die taal van verskillende streke, soos Gansbaai, Perdeberg en die Kaapse Vlakte, asook van isiXhosa, is “’n verfrissende toevoeging tot die Afrikaanse digkuns”. Die karakters en stemme wat in hierdie toeganklike, sterk en afgeronde bundel aanwesig is, “kompeteer nie met mekaar nie en hierdeur normaliseer Phillips amper hul uniekheid”, lui ʼn ander verslag. Die digter is in beheer van haar stof en die kwesbaarheid van mense in haar omgewing word met “sagtheid” aangebied. Die liriese kwaliteit van die verse word ook aangeprys –die sangerigheid van sommige gedigte word as “sjarmant” beskou.

              Die Ingrid Jonker-prys word jaarliks beurtelings toegeken aan ’n Afrikaanse of ’n Engelse debuutdigbundel – die twee tale waarin Ingrid Jonker geskryf het. Die beoordelaars was die digters Zandra Bezuidenhout, Martjie Bosman en Ronelda Kamfer. Die komiteelede is almal vrywilligers: Ronel de Goede (Foster) is die sameroeper, en die ander lede is Finuala Dowling, Vincent Oliphant, Kobus Moolman en Marius Crous. Danie Marais, vorige sameroeper, tree as adviseur op. Die prys word op 14 September by die Tuin van Digters in Wellington oorhandig. Die prysgeld van R10 000 is ’n skenking deur die Dagbreek Trust.

 

Kontakpersoon: Ronel de Goede (Foster), rf@sun.ac.za; sel 083 79 707 92

Persvrystelling : Ingrid Jonker-prys: Kortlys 2019

Friday, June 14th, 2019

Persvrystelling :  Ingrid Jonker-prys: Kortlys 2019

Die kortlys vir die Ingrid Jonker-prys vir Afrikaanse debuutdigbundels wat in 2017 en 2018 gepubliseer is, is pas bekend gemaak. Die prys word jaarliks beurtelings aan ʼn Afrikaanse of ’n Engelse debuutdigbundel toegeken – die twee tale waarin Ingrid Jonker geskryf het.

ʼn Rekordgetal van sewentien bundels is voorgelê en die kompetisie was besonder straf. Die volgende bundels verskyn op die kortlys (in alfabetiese volgorde volgens die digters se vanne): Corné Coetzee se Nou, hier, Pieter Odendaal se Asof geen berge ooit hier gewoon het nie en Jolyn Phillips se Radbraak.

Die wenner word op 1 Julie bekend gemaak en die prys word in September by die Breytenbach-sentrum in Wellington se Tuin van Digters oorhandig.

Aangesien die beoordelaars van die prys volgens die reglement gepubliseerde digters moet wees, is dit ’n prys van digters aan digters. Vanjaar is die beoordelaars Zandra Bezuidenhout, Martjie Bosman en Ronelda Kamfer.

Ronel de Goede is die sameroeper van die Ingrid Jonker-komitee. Die ander komiteelede is Finuala Dowling, Vincent Oliphant, Kobus Moolman en Marius Crous. Danie Marais, vorige voorsitter, tree as adviseur op.

Kontakpersoon: Ronel de Goede (Foster): rf@sun.ac.za

PEN Afrikaans Jaarplan 2019

Saturday, February 16th, 2019

Beste lede en vriende van PEN Afrikaans

Jaarplan 2019

2019 is in volle vaart aan die gang en ons sien uit na ‘n produktiewe jaar in samewerking met ons lede.

Ons deel graag vanjaar ’n jaarplan met datums wat vir ons bedrywighede en hopelik vir ons lede relevant is. Dit sluit datums vir kunstefeeste, literêre feeste, skryfkompetisies en skryfkursusse in. Die jaarprogram kan hier afgelaai word.

Ons sal die jaarprogram opdateer soos nuwe datums en geleenthede bekend word en by volgende maande se nuusbriewe insluit.

 

Resensiekursus en slypskool by die US Woordfees

Die US Woordfees is om die draai en dit is vir PEN Afrikaans ’n plesier om betrokke te wees by twee kursusse op die feesprogram. Een is daarop gemik is om terug te ploeg in die boekjoernalistiek deur die opleiding van resensente, terwyl die ander daarop gemik is om jong skrywers te begeester en op te lei in die skryfkuns.

Op 2 Maart word die WOW-Skryfskool in samewerking met PEN Afrikaans en die ATKV-Skryfskool van die NWU aangebied. Tydens dié slypskool sal hoërskoolleerders en studente touwys gemaak word oor die fynere kuns van skryf. Die kursus is gratis, maar plek is beperk. Hierdie slypskool is vir aspirantskrywers ’n gulde geleentheid om onder leiding van Bernard Odendaal en Franci Greyling, kenners en gesoute aanbieders, die eerste stap in hul skryfloopbaan te neem. Meer inligting is hier beskikbaar.

Netwerk24 en NB-Uitgewers bied in samewerking met PEN Afrikaans op 9 Maart ’n resensiekursus by die Woordfees aan. Kerneels Breytenbach, Jo Prins en Anastasia de Vries sal kursusgangers met praktiese wenke en voorbeelde lei. ’n Nuwe roman uit NB-Uitgewers se stal sal met die oog op die kursus deur deelnemers geresenseer word. Sien hier vir meer inligting.

 

Die Wysigingswetsontwerp op Outeursreg: volgende stappe en ‘n simposium

Die Gekose Komitee oor Handel en Internasionale Betrekkinge beoog om hierdie maand oor die wysigingswetsontwerp te vergader, met insette van die Departement Handel en Nywerheid. Na verwagting sal belanghebbendes dan genooi word om kommentaar in te dien. Dit sal die laaste geleentheid wees om kommentaar te lewer voordat die wetsontwerp na die Nasionale Raad van Provinsies gaan vir goedkeuring. Ons sal ons lede op hoogte hou van verwikkelinge.

Op 19 Februarie bied ANFASA ‘n simposium aan oor die impak van die kopiereg-wysigingswetsontwerp op akademiese skryfwerk en die publikasie daarvan in Suid-Afrika.

Die sentrale vraag wat by die simposium gevra sal word, is wie by dié kopieregwysigings sal baat. Hierdie vraagstuk sal uit ’n verskeidenheid perspektiewe belig word.

Toegang is gratis, maar plek is beperk. RSVP om ‘n sitplek te bespreek. Sien volledige inligting onder.


Naas Steenkamp (1933 – 2018)

’n Geleentheid ter herdenking van die lewe van Naas Steenkamp, ’n stigterslid van PEN Afrikaans, is op 4 Februarie in Somerset-Wes gehou.

By dié geleentheid is Naas Steenkamp se sentrale rol in die totstandkoming van PEN Afrikaans onder andere belig. Ons is hom dankbaar vir sy reuse-aandeel in ons vestiging as PEN-sentrum. Sy nalatenskap is ryk en sy bydrae groot.

Lees hier meer.

 

’n Nuwe artikelreeks

In 2018 het PEN Afrikaans by kenners aangeklop oor regskwessies wat skrywers raak. Hul deelname en kundige insette het tot gevolg gehad dat ons maandeliks nuttige artikels met ons lede kon deel oor praktiese en wetlike sake wat hul raak. Kyk gerus na ons webportaal om die artikels na te gaan of soek op Facebook en Twitter met die hutsmerk #WatElkeSkrywerMoetWeet.

Hierdie jaar beplan ons ’n nuwe reeks artikels waarin skrywers self aan die woord is. Ons sien uit om te lees oor ’n verskeidenheid onderwerpe wat met die wêreld van die skrywer te doen het.

Die eerste skrywer aan die beurt is PEN Afrikaans-bestuurslid, bekroonde digter, resensent en nou ook romansier, Charl-Pierre Naudé.  Hy skryf hierdie maand oor die rol van netwerke en netwerkskepping in sy loopbaan as skrywer, en brei uit oor skrywersresidensieprogramme waaraan hy al deelgeneem het.

Hou gerus ons sosialemedia-platforms dop vir die artikel.

 

Spesiale aanbod: PharosAanlyn

Opbetaalde lede van PEN Afrikaans kry tot einde Maart 15%-korting by PharosAanlyn, Pharos se aanlyn versameling van algemene en vakwoordeboeke. PharosAanlyn is ’n omvattende naslaanbron vir elkeen wat effektief in Afrikaans, Engels en ander tale wil kommunikeer. Hierdie versameling sluit ’n wye verskeidenheid tegniese woordeboeke in en word deurlopend aangevul wanneer nuwe titels verskyn. Daar is tans meer as 30 woordeboeke in die versameling.

Daar is vir enkelgebruikers vier pakkette om van te kies.  Meer inligting oor die pakkette is hier beskikbaar en hier is ’n kort video wat illustreer hoe om PharosAanlyn te gebruik.

Fakture vir ledegeld, wat nie vanjaar verhoog sal word nie en dus steeds R300 beloop, sal binnekort uitgereik word. Lede wat hul ledefooi betaal het, kan by PharosAanlyn ’n koeponkode kry om teen dié afslag toegang tot ’n pakket van hul keuse te kry.

Ná vereffening van die faktuur, kan opbetaalde lede van PEN Afrikaans ’n e-pos stuur aan sales@pharosonline.co.za om ’n afslagkoepon te kry. Lidmaatskap moet bevestig word deur ’n kwitansie vir 2019-ledegeld by die e-pos aan te heg.

 

Maandelikse resensie-oorsig


Klik hier vir ons oorsig van Afrikaanse resensies wat in Januarie 2019 verskyn het en digitaal beskikbaar is. Hierdie oorsig sluit boekbesprekings, boekgesprekke en voorlesings in wat op die radio of TV uitgesaai is.

Indien jy weet van ander gerekende publikasies wat ook Afrikaanse resensies en boekgesprekke plaas en dit digitaal beskikbaar maak, laat weet asseblief na penafrikaans@gmail.com.

Ons wil graag elke maandelikse oorsig so volledig moontlik maak.

 

Nuwe Afrikaanse boeke in Januarie en Februarie 2019

Die stewige lys van nuwe Afrikaanse boeke wat in Januarie en Februarie verskyn het, voorspel goeie dinge vir ’n jaar vol boeke. Baie geluk aan al ons lede wat nuwe boeke op die rak het.

Die publikasielyste kan hier in Excel-formaat afgelaai word.

 

Vriendelike groete
Catrina Wessels
Bestuurder: PEN Afrikaans

 

PEN Afrikaans Bestuurder

Catrina Wessels

 

PEN Afrikaans Bestuur

Voorsitter: Marga Stoffer
Ondervoorsitter: Danie Marais
Tesourier: Naomi Bruwer

Ander bestuurslede:
Izak de Vries
Francis Galloway
Charl-Pierre Naudé
Bernard Odendaal
Andries Visagie
Fiona van Kerwel