Nini Bennett

Nini Bennett. Hoekie vir eensames

Monday, September 17th, 2018

 

 

Alleenwees het ’n lonende bedryf geword. Daar is verhoudingsbloggers, huweliksmakelaars, liefdesoekwebwerwe, aanlynromanse en kuberontrouheid. Welkom in die wêreld van virtuele liefde. Welkom, Webliefde 2.0. En nou praat ek nie eens van die slimfoontoeps en TV-programme wat alleenlopers bymekaar uitbring nie. Kyk, alleenwees is ’n bemarkbare kommoditeit. Dit behels persoonlike branding, maar jy moet net nie te eklekties wees nie. As ’n reël is mense maar sku vir Outsiders. Die ideale profiel is gangbaar, ietwat konvensioneel (dit boesem vertroue in), maar met daardie X-faktor. Ek is eensaam, maar ook gesog en nie net nog ’n verloopte alleenloper nie. Die profileerders en rooflesers mag lag, maar vir enkellopendes is dit ’n ernstige saak. (Wat my nou laat wonder of daar dan ook webweduwees en -wewenaars bestaan?)

Te oordeel aan die maandelikse fooie om aan te sluit by ’n alleenloperswebwerf, is dit te verstane dat mense hulle soeke na liefde gratis op die sosiale media uitleef. Daar bestaan ’n legio groepsbladsye waarin die frase “hoekie vir eensames” voorkom. En talle variasies op die tema: Alleenlopers van Delmas, Klerksdorp, Volksrust, Delareyville, Orkney, De Aar, Ermelo, ensovoort. En, baie insiggewend: nie een van hierdie groepe spel die woord “alleenlopers” reg nie – nee, dit word as “alleen lopers” (sic) aangegee. ’n Soort Freudiaanse glips dalk, om die woord “alleen” te aksentueer? “Alleenlopers” het tog so weemoedige klank. Suid-Afrikaners kon nog nooit saamstaan nie, ook nie die enkellopendes ter plaatse nie. Hoekies spat uitmekaar, breek weg, halsstarrig soos Afrikaner politieke platforms en tentkerke want almal soek mos ’n seepkis om op te staan. Kyk, ek geniét hierdie navorsing. Een hoekie verander gans van gedaante en word oornag “stoutgat singles” – vermoedelik geld ander kriteria hiér. En nog een met ’n meer stigtelike karakter word “silwer gerwe alleenlopers”. Maar die goue oues bly: Smag na ware liefde, Alleenlopers bo veertig, Gebreekte harte en Enkel en ernstig vir liefde.

Vir die alleenlopers wat ledegelde wil betaal en meer professionele pasmaats wil ontmoet, is daar webwerwe wat jou data versamel en in lyn met jou unieke alleenlopersprofiel vir jou ’n geskikte maat soek. ’n Pasmaat, pasgemaak. Sagtewareprogramme, rekenaars en statistiek mistifiseer die meeste mense. ’n Rekenaar maak mos nie foute nie en vertel ook nie leuens nie. Voeg net die woord “lab / laboratorium” by “dating”, en voila – die eensame koop in, duur ledegelde ten spyt, want nou word eensaamheid op analitiese wyse geprofileer. Veral vroue gee mildelik persoonlike inligting uit. Wat interessant is, is die wyse waarop die biografiese vorms ingevul word; die stelwyses en die ekstras. Op so ’n webwerf verklap ’n ene Meraai van Mpumalanga dat haar droomman 210 cm (of langer!) moet wees. Hierdie dame mik hóóg –  of dalk is haar wiskunde nie so goed nie. Die langste Springbok tot op hede was Andries Bekker wat 208 cm in sy sokkies gerank het.

Die tradisionele hoekie vir eensames soos ons dit ken, het nie veel verander nie: dit bly geskoei op dieselfde sjabloon van dekades gelede en soos dit verskyn het in Huisgenoot of Keur. Of die Landbouweekblad se immergroen Opsitkers. Ek moet bieg: hoekies maak my kloustrofobies, dis soos stegies en mens verwag enige oomblik die silhoeët van ’n man wat, mes in die hand, tussen die bosse kan uitspring. Tog is hierdie hoekies die oudste en mees gevestigde konsep van eensaamwees. Ek doen ’n uitgebreide soektog op die sosiale media na al wat oop groep is: al die hoekies beland in my visier. Want ek is patologies nuuskierig; dit is my beste en slegste eienskap. Uiteindelik ontdek ek ’n Facebook-gemeenskap met 25 000 lede, ’n oop groepsbladsy waar die meeste van my vriende ook rondsnuffel. Want hier het ons pret; sluip ons in die virtuele gange rond met die voyeuristiese genot wat net ’n skrywer verstaan. Só kom ek op drie Hoekies vir eensames af, maar elkeen het slegs een lid. Nou dít is tragies, is my eerste gedagte, en ek wonder of dit nie die een of ander grap is nie. Nee. (Tog wil ek byvoeg: as ek op ’n godverlate dorp met net ’n paar huise, ‘n kerk, ’n plaasskool en ’n PEP Store gewoon het, het ek waarskynlik ook ’n Hoekie begin met myself as enigste lid en administrateur.) Wat my egter meer kwel, is die Hoekies wat uit drie lede bestaan. Het dit uiteindelik uitgemasel tot die een of ander makabere liefdesdriehoek? Het dit?

Ek haal enkele van die aanlynversoeke hier aan. En ek plaas dit met taal- en spelfoute en al, omdat laasgenoemde nogal heelwat van die mentaliteit, die opderrigpeil en psige van alleenwees verraai. Ek kon dit nie verhelp nie en het spontaan onder aan die plasings begin kommentaar lewer.

Sterretjie

Ek is ‘n plaasmeisie van die Limpopo. Ek hou van die natuur, alles wat mooi is, dans, kamp, kuier om ’n kampvuur en tuinmaak. My ideale man mag nie rook of drink nie en moet ’n lidmaat wees van die AGS-kerk. Mans (35-40) met dieselfde belangstellings mag skryf. Geen kansvatters, asb.  

NB: Hierdie is min of meer die standaard versoek en lingua franca van die hoekies vir eensame mense. Die versoeke klink oorwegend homogeen, want almal hou van die natuur en die mooi dinge in die lewe. Wat ’n mens laat wonder waarom eensames met dieselfde belangstellings dan nie pasmaats kry nie? O, en let op die pedanterie: “mag nie rook of drink nie en moet ’n lidmaat wees van die AGS-kerk.” As daar reeds soveel voorskriftelikheid geld vóór die verhouding, is ’n pantoffelregering gewis die twee se voorland.

Shadow

Ek is ‘n boeremeisie van Noordwes. Ek hou van jag, braai, skyfskiet, avontuur en kleilat. Ek is eintlik maar ’n tomboy, maar probeer hard om ’n dame te wees. Manne (24-30) wat kans sien vir my, kan gerus skryf.

Op die foto kniel ’n jong vrou in kamoe-klere met witgekeukelde vingers om ’n bok se horings. Die bebloede trofee staar met glasige oë in die kamera, en sý glimlag triomfantlik soos ’n amasone van ouds. Jaaaa, juig die manne, kom ons speel kleilat, toe.

NB: Natuurlik het die vrou ’n paar mans se alfamangeen geprikkel. Ek weet nie, maar hierdie versoek maak my kriewelrig. Maar vir al wat ons weet is Shadow een van daardie beskermende moeders wat Saterdae die ánder ma’s langs die kantlyn opdons as haar laaitie bulletjierugby speel.

Leo

Ek is ’n 25-jarige boerseun op soek na ’n goed passende maat. Ek boer met gras en beeste in die Wes-Kaap. Ek het ’n nuwe Hilux met pad tyres sodat ek jou baie kan uitvat. My mags blink. Ek het vele talente, ek kan my eie bier oopmaak. Ek hou van vuur aansteek maar ek het genoeg vriende wat die rooster kan draai. Ons het ’n redelike groot familie so ons neem gewoonlik selfies met 3 kameras. My perfekte lewensmaat is iemand met kort voetjies sodat sy nader aan die stoof kan staan. Nee, ek grap net, ek het maar ’n goeie sin vir humor. So as enige enkellopende dame ’n kans wil vat, ek verjaar die 21 ste Augustus dan sal ek die gelukkige een kies. Maak gou, ek hou julle dop.

NB: Daar bestaan regtig mens wat dink hulle karre se magnesiumwiele gaan ’n vrou se hart vinniger laat klop. As ’n man jou eers probeer beïndruk met sy grotmanhumor, is die kans goed dat hy wel ’n seksis is. Hierdie klink soos die een of ander raffle of lucky draw.

Woestynroos

Ons probeer een laaste keer. Goeie middag. Ons wag geduldig vir die reën…en ek…ek wag vir my ander helfte, my pot se deksel, my beste vriend. Ek is ’n 32-jarige vrou van die Karoo. Ek is die ma van 2 klein karnallies wat my jonk hou en uit die moeilikheid hou…maar ek het ’n leemte in my, daar kort iets in my lewe. Ek soek ’n man wat vir my sal lief wees maar ook vir my seuns. Ons is ’n package deal! Hy moet eerlik, opreg en getrou wees. Hy moet asb. ’n werk hê, ek verwag van die man in my lewe om so hard soos ek te werk. Hy kan kinders hê…dis geen probleem nie. Buiten my twee seuns bly my ouers ook by my. Hulle is my verantwoordelikheid en deel van wie ek is. As enige van die goedjies vir jou ’n issue is ….hou verby, maar as jy iemand soek wat jou hart sal bewaar en waarde heg aan familiebande, godsdiens en lojaliteit….los ’n boodskap of like.

Sy skryf soos ’n vrou met planne. Hiérdie gaan ’n veeleisende pasmaat wees; geen wonder sy probeer “een laaste keer” nie. Sterkte daar, Meneer.

Tarzan

Hallo dames haha wel ek gaan volgende jaar oorsee ek’s nou 26 ’n wit outjie 😅 😃 🙄  lol haha ek soek net vriende om mee te gesels 🍿 🍤 🍩 🍡 🍦 🌯 ek het op ’n plaas groot geraak  🐒 🐖 🐄 🐃 🐐  haha as jy graag meer wil weet los ’n comment of ’n like 😉 hoor gou van julle 🌹 🌺 🌻  (sic)

NB: Iemand wat so baie emojis gebruik is emosioneel onvolwasse.

Billboy

Hiiiii. Ek’s 26 van Secunda ’n nederige God vreesende (sic) man plat op die grond (sic) tipe ou. Ek’s baie romantics (sic) en lojaal…Indien iemand sou belangstel om my beter te leer ken… Jy weet wat om te doen xxxxxx

NB: Glimlag.

Jasmyntjie

Hi hi! Ek is ’n amper 39-jarige weduwee van Centurion. Ek het ’n geballanseerde uitsig (sic) oor die lewe Ek is ’n baie selfstandige enkelma met 2 kids. Ek’s opsoek na ’n maaikie (sic) om my lewe te deel.

NB: Jasmyntjie is ‘amper’ ’n weduwee. Sy laat nie gras onder haar voete groei nie! Wees versigtig, Meneer: heel moontlik soek hierdie dame net ’n man om vir haar en haar twee kinders te sorg.

Plaaspop

Okay hier gaan ons vir die laaste keer. Ek is 33 jaar oud ek bly in Cradock in die Oos-Kaap en is op soek na my ridder op sy wit perd (bakkie). Ek soek ’n man wat na homself kan kyk, ’n man wat weet hoe om ’n vrou op sy hande te dra (sic) en nie bang is vir ‘curves’ nie.  ’n Man wat die Here liefhet en glo aan respek vir ’n vrou! Mag julle almal gebles (sic) en bewaar word. As jy die post like of comment is jy gereed om vriende te wees en vinnig op ’n date te gaan. Slegs geldig tot 31 Augustus 2017.

NB: Die laaste keer wat ek gesien het hoe ’n man ’n vrou op sy hande dra, was met die Boswell Wilkie Circus in 1997. Plaaspop is haastig. Terwyl voorraad hou.

Goedkoop bemarkingslenters word ingespan om die Self meer aanloklik te maak. En van die alleenlopers verromantiseer hulle eensaamheid en raak skoon digterlik daaroor… soos die hookline van ’n goedkoop popsong.

Die menslike kondisie is inderdaad  ’n tragiese een.

 

Hoekie vir eensames

 

Hoe tintel die bloed as die hormone ontwaak

en ’n vreemde gloed die liggaam laat ontdooi.

Nou roer die rower met kwyl aan sy kaak

nou sidder die sag en gewillige prooi.

Ek droom van ’n slagter met bloed aan sy mes –

kom kalmeer die bewing van Bakvissie op S.

 

Die blom het ontvou met ’n bedwelmende geur

om die oesman na die tuin te lok.

Die soet trosse hang vol geswel en verkleur

aan die gewillige loot van die wingerdstok.

Die ganse oes sal ek gewilliglik gee –

dis die aanbod van Jong Dame op E.

 

Ek word stadig gesetter maar steeds leef die hoop

dat ’n ridder sal kom om my te verlos.

Die swaaibrug is af en die poort staan oop

en die preutse bewaarder het sy greep laat los.

Hoe lank moet ek nog vrugteloos kla –

dis die noodsein van Middeljarige Dame op K.

 

Die rimpels vermeerder en die spiere verslap

net die een beklemming bly leef om die hart.

Aan wie kan ek die geheim verklap

van die één begeerte wat die ouderdom tart?

Voordat ek sterf moet ek die groot dors les –

dis die wanhopige bede van Ou Dame op S.

 

M.M. Walters

 

Verwysing

 

Brink, A.P. 2008. Groot Verseboek. Deel 2. Kaapstad: Tafelberg.

 

Nini Bennett. Voetstoots

Sunday, August 19th, 2018

 

1.

 

Die reuk van vrees is altyd bekend.

Die diere het dit eerste geweet. Hulle het begin hardloop met platgetrekte ore en neusvleuels wydgesper. Dae voor die ramp was die waarskuwing daar: ’n subtiele verandering in lugdruk. Lae frekwensieklank was duideliker hoorbaar as normaalweg. Niemand weet presies hoe diere dit weet nie, maar diere is fyner gekallibreer.

Die aarde se magneetveld het opgelaai, prikkelbaar soos ’n lading statiese elektrisiteit. Daar is foutlyne en frakture in die aardkors.

Huiskatte het dit ook vermoed, en soos die diere van die veld, dae vantevore reeds verkas – uiteindelik getrou aan hulle wilde natuur. Net honde, die mens se beste vriend, het by hulle eienaars gewag en gewaak, hulle gesigte gelek en getjank; bondgenote tot die dood.

Ook die voëls was hiervan bewus. Hulle het laat spaander met ’n gekrys en die skerp kringfluit van fladderende veerstof; ’n brokkeling vlerke wat die lug, die wolke, en later die son sou klad. Die drang om te lewe is brutaal.

Tydens ’n aardbewing word alle menslike kapasiteit opgeskort. Tyd ontspil. Iets verskrikliks is op pad, die zero-uur is op hand.

In sy oerste wese herken iedereen ’n natuurramp. Strate spleet oop, afgryslik en swart soos ’n adder of rolgolf wat reg onder die oppervlak kronkel. Monde gaap oop in gille maar nié die getjank van sirenes en alarms, nié die geskreeu uit stembande maak enige verskil nie.

Geboue steier; tuimel op mekaar in soos domino’s. Die stad sneuwel voor hierdie aanslag, nietig soos ’n diorama; tragies, soos ’n kind se geografieprojek by die skool.

Die kosmiese afslaer is elke oomblik van die dag bedrywig. Op wie word die hoogste bod toegestaan? Wie word tweedehands opgeveil, en wie word voetstoots uitverkoop aan die noodlot? Wié van ons het die afslaer se simpatie?

Dan rammel die aarde finaal in ’n reuse grand mal – die gebeur en gekreun van skuiwende tektone. Die chaos is ontsagwekkend. ’n Kraak beitel vanself af in die pad tot by ’n vulstasie en ontvlam in ’n oogwink. Die ontploffingshitte van die brandstof se opgaartenks lig die motors op en slinger dit skuins die bruisende vure in, die insittendes soos vlermuise in ’n swart inferno.

Uit die lug vlie wrakstukke, stukke dak en puin en glas en skerp metaal en tuimel op die weerloses neer. ’n Verdwaalde skoen. Uit gebarste pypleiding pomp water, surrealisties mooi, en verdeel in kleiner fonteine. So ver as die oog kan kan sien, blits die kragdrade. Sweisvuur.

En argeloos, hoog bo die verwoesting, draal ’n kind se heliumballon steeds hoër die wolke in.

Ek is uit my seismiese diepte geruk.

Vanoggend vroeg was ek by die rivier. Dit was stil. Loodstil. Ek het vorentoe gebuk en gekyk hoe rimpels oor die wateroppervlak breek: konsentriese sirkels soos vinnig uitkringende wentelbane. Daar was geen geluid, geen stoornis. Toe het ek die hadidas hoor skree. Was dit nader, dringender as tevore? Ek weet nie. Dalk was dit die wanklank van dissonante sirenes wat doof op die menslike oor val. Maar soos ek sê, niemand weet hoe diere dit weet nie. Plotseling het ’n vrees my beetgepak en ek wou wegkom, maar ek het nie geweet waarom, waarheen nie. Ek was weerloos, net ’n mens. “Die kind is weer ongedurig vandag,” sou my ouma gesê het.

*

“Die kind is weer ongedurig vandag,” het sy ’n paar dae tevore voorspel.

Ek staan styf teen haar kamerdeur met my kinderlyf teen die raam, my oor sentimeters van die deurslot af. Dis donker; dis nag, ’n dag losgeskeur uit die somer van 1985.

Die geluid van ’n outydse vanity case wat ooprits. Ek verbeel my sy kyk in die dowwe bedlamp na die geheime goetertjies wat haar vrouwees definieer. Sakdoekies met kantpatrone, in presiese vierkante gestryk. Parfuum. Lipstiffie. Ek rek my oë in die stilte wat volg. Tjieng…kirrr. Klonk. Die fyn perkussie van ys in ’n glas. Die halfjack is oop: die goudstof stort nou oor die glas se rand.

Ek beweeg my oor nader aan die deurknop. Voor sy die eerste sluk whisky vat, is daar ’n siddering; die geluid van ’n vrou wat geluidloos huil, verdriet wat in een golfbeweging deur haar skouers breek.

Teug diep, my matriarg: drink, en laat die eufemisme oor jou spoel. Versigtig; haal versigtig asem nou. Die godedrank is sterk, dit blus jou keel, dit vlam hoog deur die sinusholtes, dit brand salig in die slukderm. Dit streel jou stembande; dit herken jou stemlose pyn. Sjuut. Die bekende lafenis is op hand.

Sekondes later volg die neweling van die brein. Die sig versag in dowwer piksels. Stiller nou, my ou moeder. Voel jy dit? Ek weet; ek weet jy huil nie voor mense nie.

*

Sy vee oor haar bolip. “My ma se dogters huil nie voor mense nie.”

Hy frons. “Jou neus bloei,” en hy leun besorg vorentoe.

Hulle is anders grootgemaak,” hou sy vol.

“Jy het nie agtergekom nie,” val hy haar weer in die rede. “Jou neus bloei.”

“Nie óns nie. Nee, ons huil nie in die openbaar nie.” Sy hou onverwags op met praat en kyk minagtend na die bloedstreep op die rugkant van haar hand.

(Bostaande fragment is geneem uit ’n groter teksgeheel.)

2.

Desember 2006 het ek die noodlot leer ken. En dis nie ’n vriend wat jy intiem wil leer ken nie: nié deur die onverwagse dood van ’n eggenoot; nié op die wyse waarop jy oornag padgee van ’n groot kleinhoewe omdat dit bloot te gevaarlik geword het om alleen daar te bly nie. Ook nie die finansiële terugslae of die aanslag op jou gesondheid nie. Ek onthou dit was kort voor kersfees en ek het in die straat gaan staan en vir ’n halfuur aaneen gelag, ’n leë lag tot net my maagspiere later geruk het en daar geen lag meer wou uitkom nie. Die naskokke van ’n noodlotsgebeurtenis besoek jou nog vir jare daarna in jou drome: dit bly herhaal in swoel en donker drome. En dit herhaal wéér wanneer jy hoor van die moord op ’n vriend; die siekte van ’n geliefde.

Vandag, as ek my oë toemaak, dink ek aan daardie tyd as ’n aardbewing. Dit is die enigste metafoor, simbool, allegorie, analoog, of wat ook al wat reg laat geskied aan die impak en ontwrigting van soveel kataklismiese lewensgebeurtenisse. Vrees en respek beweeg baie ná aan mekaar. Die Moment Magnitude, noem kenners dit – die omvang van ’n aardskok.

Tog is ’n aardbewing nie ’n onderwerp waaroor digters dikwels dig nie, waarskynlik as gevolg van die gelokaliseerdheid van so ’n ramp. ’n Aardbewing word eerder geassosieer met distopiese en apokaliptiese romans en films. Of die eindtye, aldus die Bybel.

Tog is daar ’n groot voorkoms van aardbewingpoësie onder Japannese digters. Na die katastrofiese aardbewing, gevolg deur ’n seebewing wat Japan 11 Maart 2011* getref het, het verskeie digters dwarsoor die wêreld aangesluit by webtuistes as deel van ’n gemeenskapsprojek om hierdie slagoffers en oorlewendes by te staan. Die verse is oorwegend kort. Ook Twitter-poësie het oornag ’n nuwe impetus gekry, en verse, wat kwalik as poësie in die ware sin van die woord geklassifiseer kan word maar wat as “pebble poetry” bekend staan, het vir weke lank deur die Net geblits. Eenreël-verse wat poog om die skok en ongeloof oor die onlangse gebeure poëties te verwoord. ’n Mens kan iets hiervan verstaan: na ’n aardbewing is die topografie verwoes. Samehang ontbreek. Dit is moeilik om ’n lang vers oor ’n aardbewing te skryf. Japannese vertalers het op hul beurt van die verse vertaal na Engels, en uit alle tale en dwarsoor die wêreld het opkomende en gevestigde digters die Tohokoe-ramp uit een mond in versfragmente betreur.

Enkele voorbeelde, en ek haal aan vanuit die webtuistes.

The earthquake and tsunami that devastated Tôhoku last March and the nuclear crisis that followed continue to affect every aspect of Japanese life. Literature is no exception. Struggling against a despairing sense that this was no time for literature, contemporary writers have responded in a variety of ways since disaster struck on March 11.

Almost immediately, a number of poets responded with lines that were plain, poignant, and fierce. Wago Ryoichi, a Fukushima-based poet previously known for rather abstruse contemporary verse, suddenly shifted gears after the disaster, using Twitter to publish a succession of short pieces that rapidly gained a substantial following:

 

Radiation is falling. The night is quiet.

In the end, there are only tears. I want to write furiously, like a man possessed.

 

*

 

Will we meet again?

Here at your flowering grave:

two white butterflies

 

― Matsuo Basho. Vertaal deur Michael R. Burch.

 

*

 

Spring has come:

the nameless hill

lies shrouded in mist

 

― Matsuo Basho. Vertaal deur Michael R. Burch.

 

*

 

A kite floats

at the same place in the sky

where yesterday it floated …

 

― Buson Yosa. Vertaal deur Michael R. Burch.

 

*

 

We cannot see the moon

and yet the waves still rise

 

― Shiki Masaoka. Vertaal deur Michael R. Burch.

 

*

 

What indeed is Earth but a Nest

from whose rim we are all falling?

 

—Emily Dickinson.

 

*

 

To see a World in a grain of sand

And a Heaven in a wild flower,

Hold Infinity in the palm of your hand

And Eternity in an hour.

 

—William Blake.

 

*

 

Ring the bells that still can ring

Forget your perfect offering

There is a crack in everything

That’s how the light gets in.

 

—Leonard Cohen.

 

*

 

I took one Draught of Life—

I’ll tell you what I paid—

Precisely an existence—

The market price, they said.

 

—Emily Dickinson.

 

*

 

Our life here on earth:

to what shall we compare it?

It is not like a rowboat

departing at daybreak,

leaving no trace of us in its wake?

 

― Takaha Shugyo. Vertaal deur Michael R. Burch.

 

*

 

The snake slipped away

but his eyes, having held mine,

still stare in the grass

 

― Kyoshi Takahama. Vertaal deur Michael R. Burch.

 

*

 

Which plunderer’s hand

ransacked the pure gold statute of your dreams

In this horrendous storm?

 

—Nadia Anjuman, Afghaanse digter.

 

*

 

Meanwhile, Henmi Yo published a series of vivid, almost grotesque poems titled “Me no umi—Watashi no shisha tachi ni (Sea of Eyes: To My Departed)”. For the author, who grew up in one of the Tôhoku towns devastated by the tsunami, the work is at once an act of mourning, a requiem, and above all, a poet’s desperate attempt to summon the power of poetic expression and pit it defiantly against the violent forces of the universe.

 

My departed dead:

You must sing your poems alone.

Let the shore daisies keep from flowering,

Let the yellow plants that cling to the cliffs refrain

from mourning—

Until the right words have been found, each one unique

and singular,

And assigned to the lungs

Of my departed dead.

* Op Vrydag 11 Maart 2011 het ‘n katastrofiese aardbewing, gevolg deur ’n seebewing, Japan getref. Met die episentrum diep onder in die see sowat 70 km van die Osjika-skiereiland van Tohokoe, het dit die aarde met ‘n krag van 9.0 op die MM-skaal geruk en die planeet se as na berekening met byna tien sentimeter laat skuif. Duisende mense is gedood en vermis en minstens drie kernkragreaktors is beskadig.

 

Verwysings

 

https://japan-afterthebigearthquake.blogspot.com/2012/04/poetry-after-march-2011.html

http://www.thehypertexts.com/Japan%20Earthquake%20Tsunami%20Poetry.htm

http://www.asahi.com/ajw/articles/AJ201804140021.html

 

 

 

Nini Bennett. Die taal van bome

Friday, July 27th, 2018

Bioloë, ekoloë en dendroloë beweer dat bome kan praat; en dat mense na alle waarskynlikheid kan leer om hierdie “taal” te verstaan. Sommiges van ons sukkel om laasgenoemde konsep te begryp, omdat ons bome in isolasie, in stede van interafhanklike netwerke beskou. Netwerkgedrag / interafhanklikheid, soos in die geval van enige sosiale groep, vereis kommunikasie en die ontwikkeling van taal. Vir ’n stedeling kan dit selfs absurd klink. Die skrywer en bioloog David George Haskell verwys as voorbeeld graag na die reënwoude in die Amasone se Waorani-inwoners. In Waorani-taal is die pluraliteit van biologiese wesens geïmpliseer, en vind dit ook neerslag in hulle taal.  ’n “Kapokboom”, byvoorbeeld, is nie net ’n “kapokboom” nie, maar ‘’n kapokboom, bedek met sampioene”, of “die kapokboom, oortrek met klimop.” Dit is moeilik om Waorani-begrippe na Engels te vertaal, aangesien Westerse sienings boomspesies individueel, en sonder ekologiese konteks definieer.

Deur die geskiedenis van musiek en letterkunde is daar verwysings na die sang van bome en die wyse waarop bome praat: denne fluister; dis die gekraak van vallende blare, of die hipnotiese gezoem van bye in ’n woud. Kunstenaars het nog altyd op ’n fundamentele vlak verstaan dat bome kan praat of kommunikeer. Volgens die ekoloog, professor Suzanne Simard, wat reeds vir 30 jaar navorsing in woude doen, is die taal (of moontlik linguistiek) van bome ’n logiese volgende stap. Simard spesialiseer in die wetenskap van boomkommunikasie, en meer spesifiek: die ondergrondse netwerke van fungi wat bome aan mekaar verbind en só die interaksie en voortspruitende kommunikasie tussen bome bewerkstellig. Onder die woud se blaremat, diep onder die grond lewe daar ’n ander wêreld; ’n oneindige wêreld van biologiese vertakkinge en substrata wat inligting uitruil en al die bome as een organisme laat optree. Dit herinner aan ’n hoër intelligensie, soortgelyk aan die internet of aan neurale netwerke by die mens.

Bome ruil chemikalieë met fungi uit en stuur hulle saad soos inligtingspakkies via die wind, vlermuise, voëls, en ander boodskappers. Die mikroskopiese sampioenspore word versprei deur lugstrome en verander dan in die grond in miselium. Staan jy in ’n woud, vertak daar honderde kilometer miselium reg onder jou voete. Filamente van fungi versprei voedingstowwe, water en koolstofdioksied na die bome van álle spesies. Hierdie simbiotiese netwerke is baie menslik en mimiek die sosiale netwerke van die mens. Die moederbome is op sentrale punte gesetel om die inligtingsvloei na die res van die bome te reguleer; en die interverwantskap tussen alle bome help die bioom as geheel om siektes soos swaminfeksies te beveg. Moederbome wat in gevaar verkeer, stuur betyds hulle inligting na die nuwe generasie saailinge / jong bome. In Simard se navorsing lewer sy ’n pleidooi vir die moederbome – as al die moederbome in ’n woud gelyk uitgekap word, is die hele woud in gevaar en staar dit dalk uitwissing in die gesig.

Die bosbou-wetenskaplike, Peter Wohlleben het navorsing gedoen in ’n antieke beuke-plantasie in Duitsland. Op ’n dag het hy gestruikel oor ’n ou stomp sonder enige blare. Die stomp was meer as 500 jaar oud, maar was groen van die chlorofil en het steeds gelewe. Alle lewende organismes het voeding nodig om te leef. Die buurbome het hierdie ou stomp aan die lewe gehou deur ’n suikeroplossing! Hierdie deurbraak in Wohlleben se werk verander die siening dat bome bloot wedywer om sonlig, voeding, en ruimte. Dis vir die plantasie as geheel belangrik dat al die bome in die kollektief moet lewe. Wohlleben se werk, The Hidden Life of Trees was in 2015 ’n blitsverkoper in Duitsland, en is steeds in aanvraag in 11 lande, onder meer die VSA en Kanada.

Dendrochronoloë, die wetenskaplikes wat ’n studie maak van bome se jaarringe, weet dat jaarringe ’n boom se outobiografie is, ’n rekord van alle biofisiese inligting soos klimatologiese faktore, droogtes, oorstromings, vulkane, aardverwarming, ensovoort. Kenners het geleer om hierdie boomgeskrifte of natuurhistoriese argiewe onder die boombas korrek te lees, en die ouderdom van bome deur die tel van jaarringe en radiokoolstofdatering te bepaal. Net soos die mens se vingerafdrukke van individu tot individu verskil, so sal jaarringe van boom tot boom ook verskil. Die donker ringe dui op ’n stadiger groeitempo in die laat somer (die volheid van die seisoen.) Gedurende die lente vermeerder die boom se selle vinnig, en lente en nuwe lewe word verteenwoordig deur ligte patrone. Groot spasies tussen die ringe dui op gunstige groeitoestande, temperature en genoeg reën: dit gaan goed met die boom. Smal spasies tussen die jaarringe dui op swak groei, veroorsaak deur droogte, lang koue winters, of ’n strestoestand soos insek- of fungusbesmetting. Die boom het swaar gekry; trek noustrop, en dis of die fyner ringe ook konkreet die meer fynbesnaarde karakter van die boom en sy beproewing uitbeeld.

Haskell verwys na bome as ons biologiese filosowe. Want bome is nie beweeglik nie, tog is hulle sterk en hulle floreer, ’n bewys dat hulle ’n spesifieke lokus báie goed verstaan, selfs beter as die andersins beweeglike of nomadiese diere.

Volgens Wohlleben het wetenskaplikes die afgelope 100 jaar na die natuur gekyk asof dit ’n masjien is, ’n gemeganiseerde proses sonder ’n siel. Hy vervolg: bome het vriende, ervaar eensaamheid, skreeu geluidloos van pyn, en kommunikeer ondergronds via ’n woudwye web. Bome kommunikeer ook met mekaar deur middel van reuke en feromone, en wanneer ’n boom seerkry, stuur dit elektriese impulse uit, soortgelyk aan gewonde menslike weefsel. Sommige bome tree op as goeie ouers, sibbe en bure. Deur hulle wortelstelsels ken en herken bome mekaar. Sommige verrotte stompe, afgesny van die sosiale struktuur van ander bome, is soos kluisenaars; en in ’n sekere sin funksioneer ’n woud of plantasie soos ’n dorp. In die diereryk, as ’n dier afdwaal van sy trop, of binne die menslike samelewing, wanneer ’n kluisenaar of buitestaander ontwortel is van ’n sosiale groep, is hulle ook kwesbaarder. Bome vorm binne ’n kollektief ook alliansies of verbintenisse; dis nou afgesien van vriendskappe. Die skrywer verwys na baie ou bome wat sáám groei: na hulle skeletagtige, yl winterkrone; en dat bejaarde bome nie mekaar se ruimte om sonlig betree nie. Sterf een van die ou bome, sal ’n ander een kort ná hom volg, want hulle hegte verwantskap is tot in hulle wortels verweef. Die kroonprinse wag immers dat die ou monarge val om hulle regmatige plek in te neem in die volle glorie van die son…En dit alles gebeur stadig, baie stadig, want die tydlyn van bome is lank en strek oor honderde jare. En van verbintenisse en alliansies gepraat: ’n boomkollektief tree op soos een super-organisme om indringers te verdryf. Wohlleben aan die woord, en ek haal aan:

 Four decades ago, scientists noticed something on the African savannah. The giraffes there were feeding on umbrella thorn acacias, and the trees didn’t like this one bit. It took the acacias mere minutes to start pumping toxic substances into their leaves to rid themselves of the large herbivores. The giraffes got the message and moved on to other trees in the vicinity. But did they move on to trees close by? No, for the time being, they walked right by a few trees and resumed their meal only when they had moved about 100 yards away.

The reason for this behavior is astonishing. The acacia trees that were being eaten gave off a warning gas (specifically, ethylene) that signaled to neighboring trees of the same species that a crisis was at hand. Right away, all the forewarned trees also pumped toxins into their leaves to prepare themselves. The giraffes were wise to this game and therefore moved farther away to a part of the savannah where they could find trees that were oblivious to what was going on. Or else they moved upwind. For the scent messages are carried to nearby trees on the breeze, and if the animals walked upwind, they could find acacias close by that had no idea the giraffes were there.

David Haskell het in sy grensverskuiwende The Song of Trees: Stories from Nature’s Great Connectors (2017) geskryf oor die ekosoniese elemente van ’n woud. Om op empiriese vlak die taal of linguistiek van ’n reënwoud te definieer, is ’n komplekse proses en reuse uitdading. Tog is Haskell se observasies belangrik en magies – en dit lees soos vloeibare poësie.

Amazonian rain differs not just in the volume of what it has to tell — three and a half meters dropped every year, six times gray London’s count — but in its vocabulary and syntax. Invisible spores and plant chemicals mist the air above the forest canopy. These aerosols are the seeds onto which water vapor coalesces, then swells. Every teaspoon of air here has a thousand or more of these particles, a haze ten times less dense than air away from the Amazon. Wherever people aggregate in significant numbers, we loose to the sky billions of particles from engines and chimneys. Like birds in a dust bath, the vigorous flapping of our industrial lives raises a fog. Each fleck of pollution, dusty mote of soil, or spore from a woodland is a potential raindrop. The Amazon forest is vast, and over much of its extent the air is mostly a product of the forest, not the activities of industrious birds. Winds sometimes bring pulses of dust from Africa or smog from a city, but mostly the Amazon speaks its own tongue. With fewer seeds and abundant water vapor, raindrops bloat to exceptional sizes. The rain falls in big syllables, phonemes unlike the clipped rain speech of most other landmasses.

Bome het emosies en ’n karakter van hulle eie. Ons dink verkeerdelik aan plante as robotiese wesens, uitgelewer aan ’n genetiese kode. Nee: bome se sosiale gedrag herinner aan etniese groepsgedrag. Bome beskerm onverwyld hulle eie spesies. Beuke, byvoorbeeld, intimideer ander spesies (soos eike) tot hulle begin verswak. Dennefamilies (soos die Douglas fir en die spruce) vind bondgenote in mekaar. Wilge, op hulle beurt, is alleenbome. Hulle saad waai honderde kilometer, wég van ander bome af. Ook populiere is nie baie sosiaal nie, en berke sal ander bome verdring om meer ruimte vir hulle krone te kry. Dit herinner aan ’n trotse familie, geneties sterk, maar met ’n neerbuigende karakter. Stadsbome, weer, is soos straatkinders – geïsoleer en gewikkel in ’n alleenstryd teen die elemente van verstedeliking, maar sonder sterk wortels of stewige fondasie.

Poëtiese wetenskaplektuur met dendrologie as tema is aan die toeneem. ’n Boom: ’n ekologiese esteet. ’n Misterieuse gestalt. Bome word in verband met gebring met die antieke kuns van dendromansie. In die Griekse mitologie tree eike op as pratende orakels wat die toekoms kan voorspel, en dis vir die duiwe en ander ingewydes om hierdie profesieë te verstaan. Al vir eeue probeer skrywers en digters die taal van bome beskryf in liriese prosa of poësie, want ’n boom verbeeld die kragtigste metafoor in die siklus van lewe en dood. En dit wat skrywers vermoed – of intuïtief wéét – probeer die wetenskap later bewys. Maar uiteindelik deel die wetenskap en letterkunde dieselfde siening, om Haskell en ander skrywers voor hom aan te haal: “There can be no separate literature of science because the aim of science is to discover and illuminate truth, which is also the aim of literature.”

Amper ’n eeu gelede het Hermann Hesse hierdie aangrypende fragment oor bome geskryf.

For me, trees have always been the most penetrating preachers. I revere them when they live in tribes and families, in forests and groves. And even more I revere them when they stand alone. They are like lonely persons. Not like hermits who have stolen away out of some weakness, but like great, solitary men, like Beethoven and Nietzsche. In their highest boughs the world rustles, their roots rest in infinity; but they do not lose themselves there, they struggle with all the force of their lives for one thing only: to fulfill themselves according to their own laws, to build up their own form, to represent themselves. Nothing is holier, nothing is more exemplary than a beautiful, strong tree. When a tree is cut down and reveals its naked death-wound to the sun, one can read its whole history in the luminous, inscribed disk of its trunk: in the rings of its years, its scars, all the struggle, all the suffering, all the sickness, all the happiness and prosperity stand truly written, the narrow years and the luxurious years, the attacks withstood, the storms endured. And every young farmboy knows that the hardest and noblest wood has the narrowest rings, that high on the mountains and in continuing danger the most indestructible, the strongest, the ideal trees grow.

Trees are sanctuaries. Whoever knows how to speak to them, whoever knows how to listen to them, can learn the truth. They do not preach learning and precepts, they preach, undeterred by particulars, the ancient law of life.

A tree says: A kernel is hidden in me, a spark, a thought, I am life from eternal life. The attempt and the risk that the eternal mother took with me is unique, unique the form and veins of my skin, unique the smallest play of leaves in my branches and the smallest scar on my bark. I was made to form and reveal the eternal in my smallest special detail.

A tree says: My strength is trust. I know nothing about my fathers, I know nothing about the thousand children that every year spring out of me. I live out the secret of my seed to the very end, and I care for nothing else. I trust that God is in me. I trust that my labor is holy. Out of this trust I live.  

Soos aangehaal uit Hermann Hesse: Wandering, Notes and Sketches (1920).

Die kommunikasie tussen bome en die mens het ook uiteraard ook neerslag gevind in die Afrikaanse letterkunde. Vervolgens ’n gedig van Dolf van Niekierk.

 

2111

 

Herfs breek in vlokkies geel

ná witstinkhout se najaarsbieg

op die nat aarde van my bos;

buurstamme glim swart in hul waternate.

Ek praat met die bome,

voel hul stuwing deur my vel

en in die brein tril ’n lied

oor my boom se kaal verdriet

en die aarde se beskeie plekkie in die niet.

 

Wind sonder naam raap die blare op;

dit warrel oor die horisonne,

kantel in geel lug van fabrieke en skoorstene

in kontinente, skroei in oorverhitte landskappe,

verkleur tot roes in suurreën

wat woude verskrompel.

 

Witstinkhout se blare bedek die aarde

en waar dit val, gloei alles geel

in ’n seisoen van stilte – ’n geel planeet,

museumstuk in die ruim.

 

Uit: Bleek planeet, 2013

 

 

Verwysings

 

Hesse, H. en Wright, J. 1972. Hermann Hesse: Wandering, Notes and Sketches (1920). New York: Farrar, Straus & Giroux.

Van Niekerk, D. 2013. Bleek planeet. Pretoria: Protea Boekhuis.

https://www.smithsonianmag.com/science-nature/the-whispering-trees-180968084/

The Songs of Trees: A Biologist’s Lyrical Ode to How Relationships Weave the Fabric of Life

https://www.theguardian.com/environment/2016/sep/12/peter-wohlleben-man-who-believes-trees-talk-to-each-other

 

Nini Bennett. Sonde met die bure

Friday, June 22nd, 2018

 

’n Spreuk is ’n baie ou digvorm, ’n bondige segswyse wat ’n didaktiese, moraliserende of godsdienstige strekking het. Deur die eeue heen hou mense daarvan as daar seën op hulle huishoudings rus, en huisspreuke is oral in huise op gebruiksartikels aangetref. Vandag is dit steeds die geval. Of dit ’n kombuisteël met woorde van wysheid is, of die tonikumgedagtes op yskasmagnete; dalk muurplakkers met inspirerende woorde, of heel moontlik die skurwe lewenswaarhede van kroegmemorabilia – die spore van ou huisspreuke maak steeds deel uit van ons dekor.

Hans du Plessis se Griekwapsalms bly gewild.

C. J. Langenhoven was ’n mensekenner par excellence – en hy het ook heelwat spreuke oor bure en die vreugdes en frustrasies van buurmanskap geskryf. Dit is nou afgesien van sy roman, Sonde met die bure, (1921).

  • Stuur jou buurman se vee skut toe en vind die skutgeld te min om vir jouself nog ’n veewagter te huur.
  • Vat al die kwaad wat jy in jou buurman sien en al die goed wat jy in jouself sien, en maak daar ’n derde mens uit. Hy sal maar naastenby so lyk soos elk van julle twee.
  • Koop jou wingerdstokkies van jou buurman. Jy het nie die vreemde wingerd se druiwe geproe nie.
  • Dis nie reg van my buurman om te bid vir reën solank as my gerwe nog op die land lê nie. Waarom dink hy net aan sy eie belange?
  • Dis makliker om die gemeente lief te hê as jou buurman, en die hele menslike geslag as jou vrou se familie.

*

Twee jaar gelede het ek en my geliefde getrek na ’n kraaknuwe landgoed in Somerset-Wes. ’n Trek is soos ’n troue, het my ma nog geskerts: daar loop altyd iets verkeerd. Maar wonder bo wonder het alles seepglad verloop. Die probleme het eers ná die intrekkery begin.

Die betrokke Saterdagaand het ek spykers in die muur gekap, besig om my portette op te hang. Dit was tien voor agt: ek hét die huisreëls, wat die agent my in die hand gestop het, bestudeer. Jy mag nie na agt op ’n Saterdagaand met toebehore werk wat ’n geraas maak nie.  Ek was nog betyds. Ek het iewers in die agtergrond verneem dat die Springbokke weer ’n epiese neerlaag teen die All Blacks gely het. Nie dat dit my kon skeel nie: ek was ywerig aan’t uitpak en nesskrop, verstrik in my talle lysies. Beddegoed in hoofslaapkamer. Koppel eerste yskas, ketel, mikrogolf. Badkamer toiletpapier NB. Reël vir wifi. Etes?? Mr D Food. Onthou medikasie in handsak.

Die volgende oomblik is daar ’n harde klop aan die voordeur. Onthuts sit ek my hamer neer; dan weer: dié keer ’n gebulder van ’n vuis teen die deur.

Ek maak oop. Voor my staan ‘n jongman. Aggressief. Hy praat my groet dood en val summier met die deur in die huis: “Jy raas! As jy aanhou kap, dan sal jy ’n ding sien. Ek kom  ?#@*&%!  breek hierdie deur van jou af.”

Ek protesteer; beduie dat ek binne die huisreëls is – dit is nog nie agtuur nie, dat ons nuwe intrekkers is, en dat ek net my skilderye ophang…

Mellet kom om die draai en staan nader. “Wat is die probleem?”

Maar nou het Buurman ’n ander man gesien, ’n rooi doek voor ’n bul. Hy fleks sy armspiere. 100% beef, lees ek op sy T-hemp.

“Térug,” waarsku ek hom. Jy kom nie in nie.”

Hy gluur na my en bly onseker op my nuwe Welcome-deurmat staan. Die geveg waarop hy gehoop het, gaan nie plaasvind nie.

Mellet praat met die knaap soos hy met ’n rebelse student praat. Stadig, bedaard, en in ’n lae stemtoon. Ek draai om na my selfoon wat op die eetkemertafel lê; aktiveer ongemerk die bandopname-ikon. Buurman se tirade duur voort. Hy vertel ons in kleur en geur dat hy ‘n Libanees nie (ja, hy het Afrikaans grootgeword), maar dat sy pa “hoog op” is in die Libanese mafia; en in gekruide taal (waarvan ek nie die sosiolek kan vasstel nie, dalk bendetaal in die tronk?) dreig hy wat hy nog alles aan ons gaan doen. Die Springbokke het verloor, maar sy alfaman-geen het ontwaak. “Gaan slaap nou maar. Gaan slaap jou roes af, ” bits ek tussenbeide voor ons saam die voordeur toedruk.

“Ek gaan polisie toe. Ons het skaars ingetrek en ons word gedreig met die dood,” lig ek my geliefde inderhaas in en gryp die motorsleutel. En só ry ek, agtuur op ’n Saterdagaand, op soek na Somerset-Wes Polisie. By die klagtetoonbank sit ’n konstabel, besig om ’n weekoue verkreukelde Son te lees. En verder geen siel in sig nie: geen gewondes, geen misdadigers, geen klagtes; nie eers ’n burger wat ’n Kommissaris van Ede se polisiestempel benodig nie.

Weer vertel ek die storie van my buurman, die Afrikaanse Libanees (of die Libanese Afrikaner, ek is nie seker nie.) Die konstabel lyk vaak. Sy luister onbetrokke, buig dan vertroulik vorentoe en sê: “Die karre daar by julle estate staan onder ’n skadunet. Ons het al baie klagtes gekry van karre wat gekrap word…Mevroutjie wil tog nie hê hy moet jou kar beskadig nie? Ignoreer hom net, hy sal iewers afkoel.” Die son sien alles is die laaste wat ek op die voorblad lees voor ek op my tande kners en wegloop. Nou voel ek éérs geviktimiseer. In die kar herroep ek stories van frustrerende pennelekkers en staatsamptenare. In Nikolai Gogol se legendariese kortverhaal, Die jas, het Akakii Akakiiwitsj ná die diefstal van sy jas tragies tot sterwe gekom en by ’n polisiegeneraal begin spook. En in Marcel Aymé se verhaal, Die man wat deur mure geloop het, het die afgeknoude klerk, Dutelleul, op sy baas wraak geneem deur op ’n magiese wyse dwarsdeur mure te beweeg. Die frustrasie met die burokrasie is ’n gewilde onderwerp in die ouer Russiese en Wes-Europese kortverhaalkuns. Want daar was en ís altyd ’n amptenaar wat die burgery se lewens versuur.

Voor ek onder die skadunet indraai, luier ek eers stadig by Buurman se parkeerplek verby. Hy ry ’n Ford Fiesta, en sy kar staan wydsbeen geparkeer oor twee parkeerareas. Die ekstra een is seker vir sy pa, my gesiglose vyand in die Libanese mafia.

En geen verwelkoming by ons nuwe tuiste nie – net ’n ontgroening. Maar as ek so na koshuispolitiek kyk, is verwelkoming en ontgroening dalk een en dieselfde ding. Enkele bure het kom inloer; hulself vlugtig voorgestel. Geen koek of karmenaadjie in die hand, soos outydse plattelandse etiket vereis nie. Tye verander. Tog gebruik mense dwarsoor die wêreld vandag steeds verwelkomingsrituele om ’n nuwe huis in te wy, en hierdie rituele, bygelowe, of seënwense is afkomstig uit verskillende kulture en gelowe.

Die brand van ’n kers die eerste nag is ’n belangrike verwelkomingsritueel. Volgens oorlewering besweer dit slegte geeste en dryf die duisternis simbolies na buite. Hierdie brandende kers word vergesel van ’n gebed, seënwens, of vorm deel van ’n groter offergawe of sakrament.  “Housewarming” beteken ook die aansteek van ’n vuur in die kaggel; ’n ou tradisie wat op sy beurt sy herkoms in die middeleeue het. Vuur is ’n kragtige simbool van lewe en dit beliggaam suiwerheid.

Brood en sout. Die bygeloof (uit Joods-Russiese oorsprong) lui dat brood en sout die eerste items moet wees wat oor die drumpel van die nuwe huis gebring word. Beide brood en sout simboliseer gasvryheid en voorspoed. Brood is ook bedien saam met maaltye in Europese huishoudings, en sout, wat eens op ’n tyd so kosbaar en skaars was dat dit as handelseenheid gebruik is, verteenwoordig die smaak van die lewe.

Lui ‘n klok in elke vertrek. Vir diegene wat Feng Shui in hulle huise beoefen, is die lui van ‘n Tibetaanse klok niks nuut nie. Die beierende klok reinig die nuwe huis van ou en stagnante energie (si Chi). Die oopmaak van vensters, die oopdraai van waaiers en die verwelkoming van sonstrale is ander maniere om positiewe energie binne te laat.

Tradisionele Boeddhistiese intrekrituele is volop. Binne die Thaise kultuur word ’n onewe getal monnikke genooi om die nuwe woonplek te seën, ook bekend as die Khuan Ban Mai-seremonie. Tydens so ’n geleentheid ontvang die huisbewoners geskenke, en word spesiale disse berei; die huisbewoners dra dan die Sai Seen, of ’n heilige draad of toutjie om hulle polse.

Die brand van gedroogde salie. Daar word geglo dat wanneer jy hierdie krui aan die brand steek en saggies daaroor blaas totdat dit rook, dit kragtige beskerming teen bose invloede kan bied. Die gebruik is ontleen van inheemse Amerikaanse stamtradisies. Tydens hierdie ritueel word alle elektroniese toestelle afgeskakel, en die spieëls en vensters in ’n huis word toegegooi met ’n kleed.

Daar bestaan talle Indiese huisverwelkomingstradisies. Die nuwe intrekkers kook rys in melk tot die kastrol letterlik oorloop: dit simboliseer reinheid en ’n lang lewe van oorvloed. Volgens ’n ander tradisie moet jy ’n melkkoei met ’n blommekrans om die nek oor jou drumpel lei, en dié ritueel waarborg glo voorspoed en vooruitgang in alles wat jy aanpak.

Hartlike Franse verwelkomingstradisies. Die Franse het ’n instelling dat die skoorsteen se haak, oftewel die pendaison de crémaillère verander moet word tydens die voorbereiding van ’n dankseggingsmaaltyd.

In Suid-Afrika verwys ons na “dak natmaak”, ’n gebruik waartydens mense genooi word vir ’n ete of braai om die nuwe woning in te wy. Geskenke word onderling uitgeruil. Die herkoms van die uitdrukking is afgelei van ’n tradisie waar die bouer of eienaar van ’n gebou letterlik die dak moet natmaak om te bepaal of dit waterdig is. ’n Tweede herkoms van die gebruik is om wyn tydens ’n fees op die grond uit te giet as dankoffer om die gode te behaag.

Tydens verwelkomingsrituele gee gaste ook graag vir die nuwe inwoners gedigte of mooi groetekaartjies. Ek het afgekom op ’n paar webwerwe wat pasgemaakte verse, kompleet met template en grafika, vir dié geleentheid voorberei het. Die verse is nie bedoel om groot poësie te wees nie, maar om die liminale oorgang (die intrek in ’n nuwe woonplek) te vier en die seën daaroor uit te spreek.

Maar terug na ons trek en Buurman se onwelkome ontvangs.

Dit is ’n mooi landgoed met die Hottentots-Hollandberge in die agtergrond wat kort-kort verkleur, ligspelend tussen grys, Pruisiese blou en skakerings van gekneusde pers. Die name van plekke bly voortdurend verander; dorpe, strate, stede… maar die name van berge verander selde, indien ooit. Berge is die bloedlyne van ’n landskap. Dit staan vas. En dit is ’n deftige landgoed: selfs die katte stap aan leirieme. Dit is nie sommer hierjy rondloperkatte nie – nee, elke troeteldier dra ’n blink naamplaatjie met die besonderhede van die eienaar aan die halsband. Reëls, reëls; hier is streng huisreëls. Ek ontmoet die opsigter. Sy naam is Giep Steyn. Hy is ’n dun gedrinkte man met ’n jaartbesem vir ’n snor. Hy dra geruite hemde en groet almal in die verbygaan, glimlaggend met sy spierwit klawerbord. Sy kunsgebit is te groot. Hy maak ’n fluitgeluid as hy ’n ‘s’ sê, kompleet soos ’n ou Hervormde predikant wat aandgodsdiens hou. Sjomersjet-Wesj. Die groot snor dra ’n geel skynsel van te veel Paul Revere. Binne die mikrokosmos van die landgoed is Giep ’n belangrike man. Hiér het hy mag. En jy mag nie na hom verwys as die “opsigter” of “caretaker” nie, nee, hy is die voorsittende beampte. Uit die staanspoor besef ek hier word die bodorp en die onderdorp se vetes net voortgesit, maar hierdie keer in die gedaante van rusies tussen die huurders en die eienaars, deeltitelakte en huisreëls in die hand. Giep moet beslis. En soos dit mos gaan, het eienaars altyd meer seggenskap as huurders. Maar dit was ná ons ingetrek het, en maande voor die Groot Droogte.

Februarie hierdie jaar ontvang ek ’n selfoonvideo van me Zille – (waar hét die DA my nommer in die hande gekry?) Die Weskaapse premier praat met ’n beswaarde gesig en met haar platgekamde, praktiese nuwe haarstyl. Water is skaars. Kapenaars bad hopeloos te veel – ’n vlugtige stort een, hoogstens twee maal ’n week is meer as genoeg. “Daar is niks verkeerd met ’n outydse waskom en lap nie,” vervolg sy. Die politikus is geklee in ’n knalrooi baadjiepak om die erns van haar boodskap te beklemtoon. Sy word die simbool van droogte en van ’n vegtende matriarg wat die lot van miljoene droogtegeteisterde Kapenaars op haar skouers neem. Kort na hierdie onthutsende boodskap ontvang ek nóg ’n video, die keer van Mmusi Maimane. Hy is minder dreigend en meer paaiend as die premier. Daarna biep my foon met ’n skakel na ’n rits klagtenommers om jou bure te rapporteer indien hulle water misbruik. Nou kyk, dis nie baie bevorderlik vir goeie buurmanskap as die leier van die amptelike opposisie jou aansê om op jou bure te spioeneer en hulle te verklik vir watervermorsing nie. Op die landgoed is daar baie buitekrane – dit vorm deel van die gemeenskaplike eiendom. En o wee die arme drommel wat vinnig sy emmer probeer opvul…Giep Steyn se waterpatrollie het begin. Hy huiwer, altyd iewers in die agtergrond en binne sigafstand van ’n kraan. Water is ’n nasionele bate, en die opsigter neem sy nuwe taak ernstig op, al rokende, ’n blik Coke in die ander hand en ’n bofbalkeps op sy kop teen die bloedige son. Dan tree die nuwe Vlak 6B-waterbeperkings in werking en die inwoners se agterdog verander in paranoia: wie het onlangs hulle motors gewas? En hoe is daardie motor gewas? Die karwassers, wat altyd met hulle waentjies vol skoonmaakmiddels en stofsuiers ronddool tussen die parkeerareas, raak oornag ’n skaars gesig. Die motors onder die skadunette vertoon al dowwer en stowweriger, bemors met die skuins blertse van die hadidas. Die gebruik van ’n tuinslang is teen dié tyd lankal geskiedenis.

Op ’n dag klop ’n karwasser blinkgesig aan my deur. “Ek het water gekry, maar ek charge nou R10 meer vir die was, want ek moet ’n deposit op die water neersit.”

“Ja..?” vra ek ongelowig. En met ’n omweg vertel hy my dat die kroegman water verkoop, of eerder: dat daar ’n florerende sluikhandel in gryswater in die landgoed se klubhuis ontstaan het. “Cheap-cheap”, en hy knipoog toe hy die motorsleutel by my neem.

’n Huis is ’n sosiale konstruk, ’n idee. ’n Tuiste, daarenteen, is ’n woonplek wat ingeleef en beliggaam word; dit dra die slytasie en verweer van die lewe self. Dit is die beloftes van kosgeure half sewe elke aand… of die vingermerke op verkillende hoogtes teen die mure wat verklap dat jong, groeiende kinders hier speel. En “tuiste” impliseer ’n moedswillige buurman wat met die lang verwagte winterreën van 2018 sy moddervoete aan my deurmat kom afvee. Maar ek het geleer om hom op ’n geamuseerde afstand te bejeën. Uiteindelik kom dit neer op grense.

Anders as die moraliserende spreuke van Langenhoven, skryf Robert Frost met ’n satiriese knyp oor die grense van buurmanskap.

Mending Wall

Something there is that doesn’t love a wall,

That sends the frozen-ground-swell under it,

And spills the upper boulders in the sun;

And makes gaps even two can pass abreast.

The work of hunters is another thing:

I have come after them and made repair

Where they have left not one stone on a stone,

But they would have the rabbit out of hiding,

To please the yelping dogs. The gaps I mean,

No one has seen them made or heard them made,

But at spring mending-time we find them there.

I let my neighbour know beyond the hill;

And on a day we meet to walk the line

And set the wall between us once again.

We keep the wall between us as we go.

To each the boulders that have fallen to each.

And some are loaves and some so nearly balls

We have to use a spell to make them balance:

“Stay where you are until our backs are turned!”

We wear our fingers rough with handling them.

Oh, just another kind of out-door game,

One on a side. It comes to little more:

There where it is we do not need the wall:

He is all pine and I am apple orchard.

My apple trees will never get across

And eat the cones under his pines, I tell him.

He only says, “Good fences make good neighbours.”

Spring is the mischief in me, and I wonder

If I could put a notion in his head:

“Why do they make good neighbours? Isn’t it

Where there are cows? But here there are no cows.

Before I built a wall I’d ask to know

What I was walling in or walling out,

And to whom I was like to give offence.

Something there is that doesn’t love a wall,

That wants it down.” I could say “Elves” to him,

But it’s not elves exactly, and I’d rather

He said it for himself. I see him there

Bringing a stone grasped firmly by the top

In each hand, like an old-stone savage armed.

He moves in darkness as it seems to me,

Not of woods only and the shade of trees.

He will not go behind his father’s saying,

And he likes having thought of it so well

He says again, “Good fences make good neighbours.”

 

Verwysings:

Cloete, T.T. (red.). 1992. Literêre terme en teorieë. Pretoria: HAUM-Literêr.

Scannel, J. Spreuke van Langenhoven. 2002. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers.

https://holidappy.com/greeting-cards/Congratulations-messages-for-new-home-Housewarming-wishes-poems-and-quotes-for-new-home-cards

https://www.bustle.com/articles/118785-8-housewarming-traditions-from-around-the-world

10 of the Best Poems about Houses and Homes

https://maroelamedia.co.za/afrikaans/idiome-en-uitdrukkings/uitdrukking-dak-natmaak/

 

 

 

 

 

Nini Bennett. Van afstand en verbintenis

Thursday, June 7th, 2018

 

Ons almal herken die prototipe: hy is ’n Suid-Afrikaanse man, waarkynlik nie meer te jonk nie; en hy lig sy vergrootglas en gesels geesdriftig oor sy eerstedagkoeverte, vastereekse en herdenkingseëls. Hy beduie hoe kosbaar die Kaapse Driehoek of die Penny Black is, en sy gedagtes dwaal na Eeufeesvieringe. Hy kan jou pa, oupa, broer of oom wees: ’n filatelis, of versamelaar van seëls. Dit is ’n stokperdjie wat stadigaan besig is om uit te sterf.

*

Ek lees nou die dag ’n artikel op Literary Hub oor internasionale skrywers en digters wat vereer word op posseëls. In 2011 het die Amerikaanse Posdiens die reël dat ’n skrywer slegs ná sy afsterwe verewig mag word op ’n posseël, gewysig. Hierdie eer val nou lewende digters en skrywers ook te beurt. Die 2016-Nobelpryswenner vir Letterkunde, Bob Dylan, loop al vir dekades onder die posstempel deur, eers as sanger, nou as literêre figuur. Daar sirkuleer meer as 50 seëls met dié legende se gesig op.

Hierdie seël is deur die Sweedse Akademie in 1993 uitgereik, dieselfde jaar wat Toni Morrison die Nobelprys vir Letterkunde verower het.

Wole Soyinka, een van Nigerië se grootste skrywers, is in 2006 vereer. Die Nigeriese Posdiens het ’n nuwe huldigingsreeks bekendgestel as deel van ’n projek om die publiek bewus te maak van hul landsburgers se buitengewone bydraes in die wetenskappe en kunste.

Dan wonder ’n mens onwillekeurig: hoeveel Suid-Afrikaanse skrywers se gesigte pryk op posseëls? Ek kon enkele voorbeelde op die internet opspoor.

Langenhoven

Totius

Nadine Gordimer

…En die gewaarwording dat skrywers ter plaatse veel minder as hulle eweknieë in die buiteland vereer word.

Die literêre studieveld wat hom bemoei met die brief as subgenre word “epistolografie” genoem. Die skryf van briewe is helaas so oud soos die letterkunde self; en die skryf van briewe as literêre medium dateer so ver terug as die Hellenistiese periode in Griekeland. Onder die Romeinse briefskrywers was Cicero waarskynlik die belangrikste eksponent.

In ’n artikel verwys Meghan Forbes na die materialiteit van ’n handgekrewe brief, of na alles wat die kommunikasieproses omring: die tipe skryfpapier en koevert, die sender se handskrif, die noukeurige toevou van die brief binne-in die koevert, die natlek van die seël…In ons moderne tyd waarin elektroniese kommunikasie hoogty vier, raak die brief, die outentieke dokument, weer belangrik. Dit is eklekties. ’n Handgeskrewe brief maak aanspraak op ’n enkelvoudige hier en nou en dit is gestempel deur die geskiedenis self. E-poskommunikasie bestaan in meervoudige rekords: in konsepkopieë of in die inmandjie, of in lêers wat reeds versend is – en die gehoor is nie duidelik gedefinieer nie, byvoorbeeld ’n deurslagkopie van ’n brief kan ook aan ander mense gestuur word (die Cc-funksie), om van die blinde kopie (of Bcc) nie te praat nie – die gesiglose gehoor. Voorts kan ’n e-pos afgelaai, uitgedruk of verder versprei word. E-posse kan geredigeer word en is uitgelewer aan meganiese reproduksie. Handgeskrewe briewe verklap onbetwisbaar die vlek van menswees, soos byvoorbeeld koffiekolle, vingermerke en die moeë skiflyne waar die brief herhaaldelik oop- en toegevou is. Forbes beskryf hoe sy dertig jaar ná ‘n ou skoolkys die Tipp-Ex in ’n ou liefdesbriefie afkrap. En wat sal sy sien? I ♥ U. Jesse Taylor. Die seun, Jesse, het homself kennelik bedink en weer die hartjie toegeverf. Sy moed het hom begewe. En drie dekades later sit die middeljarige blogger en wonder nostalgies: wat het van Jesse geword? Was Jesse regtig lief vir haar? Is Jesse lief vir haar? Dit is moeilik om gekonfronteer te word met jou jonger self. En die ironiese gewaarwording: die hartjie is seker die oudste emoji wat bestaan.

’n Handgeskrewe brief is ’n tydsdokument. ’n Egodokument. Uit die gapings, foute en verlore letters probeer ons ’n narratief saamstel van dit wat behoue gebly het. En binne hierdie narratiewe gapings – of dít wat foutiewelik onthou word – word daar ruimte geskep vir verbeelding. ’n Handgeskrewe brief maak van sekondêre lesers voyeurs: beide die briefskrywer en aangesprokene raak kwesbaar. ’n Posstempel, op sy beurt, is die tussenganger, ’n noodsaaklike hindernis in die kommunikasieproses. Dit dateer die vertraging tussen die versending en die ontvangs van die brief. In sy kortverhaal, The Empties kyk die skrywer Jess Row nostalgies terug:

She had never perfected the trick of moistening the envelope flap with the tip of her tongue so it would stick and lie perfectly flat. In those days, perfect meant as if untouched by hands. Her flaps were always overwet and lumpy; when she pressed them down, she made them worse. Still, she loved folding the paper twice over, into three equal parts; she loved writing addresses, but especially her name and address in the upper-left corner. J. Seiden. 29 Portnock Road. The dignity, the businesslike efficiency of these slim objects, asking nothing, never disclosing more than they needed to. An envelope with only a check inside flapped like a flag, but an envelope containing a two-page letter had a solid integrity on every plane. A writer only in the sense that she loved having written. She slid the envelopes under the metal lid of the mailbox on her parents’ porch and stared at them for a few moments. Proof of her existence in the world. Proof the world existed. You could count on it: someone was coming to take them away. Proof you would be sent, proof you would arrive.

Kan epistolografie elektronies wees? Skryfpapier is in ’n sekere sin ’n bewys van ons realiteit, of dit nou duur Smythson-produkte met ’n watermark is, of die CNA-skryfpapier met prentjies van die Grensoorlog wat skoolmeisies in die tagtigerjare so graag uitgeruil het. Die dialoog tussen posstempels, seëls en ander hanteermerke van possorteerders lewer ’n konkrete bewys dat die brief inderdaad plaasgevind het. Vandag se WhatsApps is die telegramme en poskaarte van gister. Maar virtuele pos is gewigloos, sonder die risiko’s, romantiek of gravitas van handgeskrewe briewe.

So bestel ek vir my Griffen and Sabine: An extraordinary correspondence, die 1991-topverkoper deur Nick Bantock. Dit is méér as ’n briefroman of mooi koffietafelboek: dit is ’n aangrypende werk. Die kunstenaar Griffen Moss woon in Londen en illustreer poskaarte vir ’n lewe. Op ’n dag ontvang hy ’n kriptiese poskaart van Sabine Strohem, ’n kunstenaar wat op haar beurt posseëls ontwerp en illustreer om ‘n inkomste te genereer. Sy woon op ’n fiktiewe eiland iewers suid van die Stille Oseaan, en die twee kunstenaars begin te korrespondeer. Spoedig vind Griffen uit dat Sabine alles van hom weet – selfs wat hy dink. Is dit telepatie? Bestaan sy ooit werklik? Of het hy haar opgetower uit sy eensaamheid? Is Sabine sy alter-ego, of is dit die sielsbeminde waarop hy sy lewe lank nog wag? Stadigaan ontvou die verhaal, ’n narratief wat viervoudig sin maak met kuns, mitologie, moderne filosofie en Jungiaanse sielkunde as onderbou. Hierdie boek is nie net ’n triomf vir die skrywer en kunstenaars betrokke by die projek nie; dit is ook ’n triomf vir die uitgewersbedryf. Die leserskontrak is ’n ouwêreldse een, en die leser volg die verhaal deur die getikte en handgeskrewe briewe versigtig uit die lugposkoeverte te trek, te lees, en weer terug te skuif in die koeverte. Elke koevert en seël is met die grootste sorg en in detail met die hand geïllustreer om epistolografie te laat herleef tot visuele kuns.

Dink mens aan briewe en Afrikaanse digters, dan kom Elisabeth Eybers se naam dadelik op.

*

Blare per pos

Twee herfsblare – gewebde paar

aan één pols vas, doodsbleek deuraar –

het vroeg hul tak tot siens gewenk,

die wind ontwyk met ’n kort swenk,

die suiderkruis gekies tot skyf,

daglank, naglank ’n boog beskryf.

Dor soos die blad waaraan hul kleef

reik hul te voorskyn uit die skreef.

Aan die motief wat ingegrif

bly – vae stempel op die skrif –

mag mens jou weer eens vergewis

van afstand, van verbintenis.

Elisabeth Eybers. Uit: Balans. 1962.

*

Ek gaan maak vir laas ’n draai by ’n internetveiling. “My seëlversameling is baie werd. Kyk hierdie skaars een…” My hart krimp ineen, want ’n bejaarde man plaas met trots ’n foto van sy boekie, Die Filatelieburo. Maar die bod wat toegestaan word, is nie hoog nie. Inteendeel; dit is terleurstellend laag. Die valuta van posseëls verhandel nie goed teen elektroniese briewe nie.

Verwysings

 

https://en.wikipedia.org/wiki/Griffin_and_Sabine

http://users.telenet.be/gaston.d.haese/eybers.html

Bantock, N. 1991, 2016. Griffen & Sabine. San Francisco: Chronicle Books.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nini Bennett. Die estetika van staal

Tuesday, May 29th, 2018

Dit is meedoënlose poësie – en dit praat die taal van skroewe, spykers, gebreekte klip en die stof van atome.

I swallowed an iron moon

they called it a screw

I swallowed industrial wastewater and unemployment forms

bent over machines, our youth died young

I swallowed labor, I swallowed poverty

swallowed pedestrian bridges, swallowed this rusted-out life

I can’t swallow any more

everything I’ve swallowed roils up in my throat

I spread across my country

a poem of shame

Uit die vers “Iron moon”, soos opgeneem in A new day.

Die 24-jarige Chinese fabriekswerker Xu Lizhi is die digter. In September 2014 het Xu selfmoord gepleeg deur sy liggaam van die sewentiende verdieping uit ’n gebou in die suidelike distrik van Shenzhen te slinger. Tog vorm dié tragedie net een digterstem in die groeiende en protesterende koor fabriekswerkers in China. Xu Lizhi was werksaam by Foxconn, ’n vervaardiger van elektronika en een van die grootste verskaffers van Apple iPhones. In stede daarvan dat Xu – soos die ander voor hom – ingesluk word deur China se ekonomiese groei en transformasie, was sy opoffering nie tevergeefs nie. Na sy dood het vriende ’n versameling van sy verse laat publiseer in ’n plaaslike Shenzhen-koerant; ’n rare eer vir ’n digter afkomstig uit ’n metropool met dertien miljoen inwoners. Die nuwe gesig van Chinese poësie is dié van die werkersklas, wat onder meer as “migranteliteratuur” geklassifiseer word. Verby is die dae wat die kuns van arbeiders as minderwaardig beskou is – die Chinese letterkunde het immers ’n lang en glorieryke geskiedenis met poësie as die mees gerespekteerde nasionale kultuurbate, ’n erfenis wat geassosieer is met die dinastie en met formele of hoër onderrig. Die tradisionele siening was dat skrywers en lesers gekultiveerd is in teenstelling met die ongekultiveerde werkersklas. Volgens Paul Carter is verplasings- of migranteliteratuur die beskouing van literêre uitsette van verskillende lande waarin daar ’n konstruksie, sowel as ’n verwerking plaasvind van die verplaastes se ervaring in ’n wêreldruimte waarin beweging die norm is. Verplasingsliteratuur fokus op kwessies soos identiteit, kulturele wortels, emigrasie, die postkoloniale wêreld, en die politiek van ballingskap en vlugtelingskap. Binne hierdie verplasingspoësie het ’n unieke werkersklaspoësie van die ontheemde fabriekswerkers in China ontstaan.

Ná die verskyning van Xu se verse in die koerant, het vertalers begin om sy werk te bundel, en A new day het die lig gesien. Een van die vertalers, Eleanor Goodman het tydens die saamstel van Xu se nagelate verse die behoefte onder digtende fabriekswerkers raakgesien, en ’n tweede versamelbundel, Iron moon, het verskyn. Waar dokumentêre programme oor China se groeiende ekonomie dekades gelede ’n antropologiese invalshoek gehad het, word daar vandag gefokus op die lot van vlugtelingwerkers, die skeppende werkersklas-individu wat sedert die middel negentigs tradisionele poësie begin uitdaag het met ’n vars en intimiderende eerlikheid. Die dokumentêre film, Iron moon (weer na analogie van Xu se gelyknamige vers) het opnuut die aandag gevestig op verplasingspoësie. In klassieke Chinese poësie word die maan gesien as metafoor van eensaamheid, romantiek of kameraderie; en ’n jukstaposisie van die maan met yster vorm ’n amalgaam van uiterstes. Hierdie ontluistering van die “tradisionele” maan word bewustelik deur fabriekswerkers ingespan om hulle vernietigende werkservaring te verbeeld.

Opvallend van hierdie poësie is die personifikasie van fabriekswerktuig, wat op sy beurt lei tot die objektivering van menswees. Die digter berig oor moordende 14-uur skofte met geen werksekerheid nie; oor toksiese gasse en besoedelde riviere, oor “vampiermasjiene” wat nie net werkers se jeug nie, maar ook hulle gesondheid en ledemate verteer (soos die baie ongelukke in fabrieke getuig.) Die meeste van hierdie poësie word na werk op ’n selfoon getik en aanlyn gepubliseer. Die industrialisasie van China, in tandem met vinnige internet-toegang, het ongeëwenaarde nuwe moontlikhede vir die skrywers van werkersklasletterkunde geskep. Soortgelyk aan die industriële rewolusie in Engeland, bied hierdie poësie ’n nuwe (of versteurde) siening van tyd en ruimte: die ontwrigting van menstruele siklusse; die vervaging van dag en nag en die gevoel van ankerloosheid waar beide die stad, sowel as die platteland as onbewoonbaar ervaar word. Deur poësie te skryf, eis die fabriekswerker ’n stem as individu op. Die neerskryf van hierdie gedagtes / verse is in wese die doel self, ’n strewe na selfvervulling in ’n milieu waar daar ook vervreemding heers teenoor ánder werkers en teenoor die glansbeeld van ’n vooruitstrewende ekonomie. Die digter, Zheng Xiaoqiong noem hierdie mikro-narratiewe van die fabrieksdigters nie om dowe neute die “estetika van staal”  nie: die lotgevalle van uitbuiting, menseregtevergrype, uitputting, ’n gemeganiseerde leefstyl, swak lone, en min of geen vooruitsigte binne ’n groter konteks van besoedeling bied ’n tipe ekopoësie wat nie op ’n veilige afstand geskryf is nie, maar eerstehands, gebore uit dure ondervinding.

Die volgende reëls in ’n vers van Xiaoqiong beeld die naatlose simbiose van mens en masjien uit:

I speak this sharp-edged, oiled language

of cast iron–the language of silent workers

a language of tightened screws the crimping and memories of iron sheets

a language like callouses fierce crying unlucky

hurting hungry language back pay of the machines’ roar occupational

diseases

language of severed fingers life’s foundational language in the dark place

of unemployment

between the damp steel bars these sad languages

. . . . . . . . I speak them softly

En elders betreur ’n digter haar lot só: “: “My finest five years went into the input feeder of a machine. / I watched those five youthful years come out of the machine’s / asshole—each formed into an elliptical plastic toy.”

Hierdie poësie eggo die waarskuwing van Erich Fromm in 1956: “The danger of the past was that men became slaves. The danger of the future is that men may become robots.” Die willose voetsoldate van die antieke Qin-dinastie is nou die outomate van die toekoms – die verontmenslikte en gesinchroniseerde beliggaming van ’n toekomstige metropool. Vervolgens die slotreëls uit Xu se gedig, “Terracotta army on the assembly line”, asook twee verse oor ’n monteerlyn:

(. . .)  these workers who can’t tell night from day

wearing

electrostatic clothes

electrostatic hats

electrostatic shoes

electrostatic gloves

electrostatic bracelets

all at the ready

silently awaiting their orders

when the bell rings

they’re sent back to the Qin

*

I fall asleep, just standing like that

The paper before my eyes fades yellow

With a steel pen I chisel on it uneven black

Full of working words

Workshop, assembly line, machine, work card, overtime, wages …

They’ve trained me to become docile

Don’t know how to shout or rebel

How to complain or denounce

Only how to silently suffer exhaustion

When I first set foot in this place

I hoped only for that grey pay slip on the tenth of each month

To grant me some belated solace

For this I had to grind away my corners, grind away my words

Refuse to skip work, refuse sick leave, refuse leave for private reasons

Refuse to be late, refuse to leave early

By the assembly line I stood straight like iron, hands like flight,

How many days, how many nights

Did I – just like that – standing fall asleep?

Xu Lizhi

Die metafoor van die monteerlyn is sinoniem met Chinese poësie. Die digter Shu Ting het nooit haar skoolopleiding voltooi nie; sy het by die Kulturele Rewolusie aangesluit en in ’n sementfabriek begin werk. In die sewentigerjare het sy begin poësie skryf, en in die tagtigerjare is sy verskeie kere bekroon vir haar werk.

Assembly line

In time’s assembly line

Night presses against night.

We come off the factory night-shift

In line as we march towards home.

Over our heads in a row

The assembly line of stars

Stretches across the sky.

Beside us, little trees

Stand numb in assembly lines.

The stars must be exhausted

After thousands of years

Of journeys which never change.

The little trees are all sick,

Choked on smog and monotony,

Stripped of their color and shape.

It’s not hard to feel for them;

We share the same tempo and rhythm.

Yes, I’m numb to my own existence

As if, like the trees and stars

– perhaps just out of habit

– perhaps just out of sorrow,

I’m unable to show concern

For my own manufactured fate.

Shu Ting

Met erkenning aan Lucas Klein, Carolyn Kizer en Eleanor Goodman vir die vertalings van aangehaalde verse in hierdie blog.

 

Verwysings

http://edition.cnn.com/2010/WORLD/asiapcf/06/28/china.migrant.workers/index.html

https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2014/11/12/the-haunting-poetry-of-a-chinese-factory-worker-who-committed-suicide/?noredirect=on&utm_term=.1773f5c7a406

http://uk.businessinsider.com/foxconn-factory-workers-suicide-poems-2014-11?IR=T

https://www.metafilter.com/167398/The-Chinese-factory-workers-who-write-poetry-on-their-phones

http://www.clb.org.hk/en/content/obituary-peanut-creatively-cynical-world-worker-poet-xu-lizhi

Foster, R., Y. T’Sjoen en T. Vaessens (reds.). 2009. Oor grense. ’n Vergelykende studie van Nederlandse, Vlaamse en Afrikaanse poësie. Leuven: Uitgeverij Acco.

McClatchy, J.D. 1996. The vintage book of contemporary world poetry. New York: Vintage Books.

 

Nini Bennett. Digterlike bloudrukke

Saturday, May 26th, 2018

        

Die hoofkarakter in Stieg Larsson se Millennium-trilogie het ’n onuitwisbare indruk op die hedendaagse zeitgeist gemaak. Die Sweedse aktrise Noomi Rapace vertolk die rol van ’n swaar getatoeëerde Lisbeth Salander in die 2011-film, The girl with the dragon tattoo. Selde was daar so opwindende protagonis soos Salander in moderne fiksie – sy is ’n kuberkraker en ly aan Asperger-sindroom; beskik oor ’n fotografiese geheue; is afsydig, biseksueel, onafhanklik, avontuurlustig en wraaksugtig. Sinoniem met die karakter is ’n tatoeëermerk van ’n draak op haar rug: dit vorm deel van Salander se ikoniese beeld.

Alhoewel die gebruik van tatoeëermerke 5000 jaar oud is, beleef ons die afgelope dekade werklik eers ’n tatoe-renaissance. “Waar het jy daardie mooi tatoe gekry?” skerts ’n vriendin van my onlangs. En sy antwoord laggend haar eie vraag: “Twaalf jaar vir messteek in Pollsmoor.” Dit som in ’n sekere sin die stereotipering, en sy tweeling, vooroordeel, jeens die dra van tatoeëermerke op. Studies rondom die aanbring – en die sielkundige dryfvere – rondom tatoeëermerke word gereeld geloods; dit is veral ’n gewilde onderwerp binne die populêre sielkunde. Hierdie bevindinge moet egter met omsigtigheid benader word. Die dae wat tatoes leuenverklikkers was vir ’n individu se promoskuïtieit, kriminele, verslawende of emosioneel labiele gedrag, is lankal verby. Tatoeëermerke is stadigaan besig om hulle sosiale taboes, wat bloot veldiep is, af te skud. Soortgelyk aan die mites rondom die terugspeel van langspeelplate wat kwansuis obskure, bose boodskappe bevat. Vandag is tatoeëermerke waarskynlik niks meer as ’n teken van selfekspressie of mode nie. Om Johnny Depp aan te haal: “My body is my journal, my tattoos are my story.”

Die woord “tatoe” is afgelei van die Tahitiaanse woord “tatu”, wat streep of vlek beteken, en behels ’n vorm van liggaamsmodifisering waar naalde gebruik word om ink onder die opperhuid aan te bring om die vel se pigment te verander. Die simboliese waarde van tatoes verskil van kultuur tot kultuur en van individu tot individu. Tatoes is onder meer tekens van liefde, assosiasie, stam en etnisiteit, beskerming, dapperheid, godsdiens, rang of seksualiteit. Die nagatiewe konnotasies verbonde aan tatoeëermerke is deels te wyte aan die volgende historiese faktore: (1) Keiser Konstantyn die Grote het in 330 n.C. die tatoeëering van gesigte verbied, terwyl die Tweede Konsilie van Nicea in 787 die tatoeëering van enige deel van die liggaam as ’n heidense praktyk verklaar het. (2) Slawe en gevangenes is met tatoes ‘gemerk’, byvoorbeeld die identifikasie van Jode in konsentrasiekampe deur die Nazi’s, asook die gesigstatoeëermerke wat die Zhou-dinastie in China aan gevangenes en slawe aangebring het. (3) Die negatiewe assosiasies rondom tatoes het later jare van China na Japan oorgespoel. Seevaarders, op hul beurt, het tatoeëerkuns na Europa gebring. ’n Mens kan vandag net jou kop skud oor die ondergrondse ateljees van daardie jare, die angs en die opwinding oor die verbode yk…en die onhigiëniese toerusting wat plek gemaak het vir moderne bio-elektriese werktuig en ’n groter toleransie jeens individualiteit. Baie ateljees is egter steeds laatnag of deurnag oop, omdat voornemende kliënte ná ’n partytjie of ’n paar drankies (waarskynlik heel impulsief) besluit om ’n tatoeëermerk te laat aanbring.

Die joernale van idividue se lewens verskil inderdaad: so sal die narratiewe van hulle liggaamskuns ook verskil. Literêre tatoes is al lankal nie meer ’n nuutjie nie, maar die aanvraag na boek- of poësietatoes het vinnig begin toeneem. Nadat ek honderde fotobeelde van literêre tatoeëermerke bekyk het, het ek tot die volgende gevolgtrekking gekom: literêre tatoes bestaan uit ikoniese tatoes, wat vir die individu ’n subjek of simbool rondom ’n vers of boek beliggaam; en literêre tatoes kan bestaan uit aanhalings, hetsy reëls uit ’n betrokke boek of vers, asook die hele vers, of ’n kombinasie van grafika en aanhalings.

Voorbeelde van ikoniese literêre tatoeëermerke    

Die gesig van Ernest Hemingway:

Die groen lig in The Great Gatsby:

Die vyeboom – en die siening rondom keuses – is geïnspireer deur die onderstaande gedeelte in Sylvia Plath se roman, The Bell Jar. Plath is ’n gunsteling onder vroue as dit by die keuse van literêre tatoeëermerke kom.

“…I saw my life branching out before me like the green fig tree in the story.

From the tip of every branch, like a fat purple fig, a wonderful future beckoned and winked. One fig was a husband and a happy home and children, and another fig was a famous poet and another fig was a brilliant professor, and another fig was Ee Gee, the amazing editor, and another fig was Europe and Africa and South America, and another fig was Constantin and Socrates and Attila and a pack of other lovers with queer names and offbeat professions, and another fig was an Olympic lady crew champion, and beyond and above these figs were many more figs I couldn’t quite make out.

I saw myself sitting in the crotch of this fig tree, starving to death, just because I couldn’t make up my mind which of the figs I would choose. I wanted each and every one of them, but choosing one meant losing all the rest, and, as I sat there, unable to decide, the figs began to wrinkle and go black, and, one by one, they plopped to the ground at my feet.”

Literêre tatoeëermerke: aanhalings en verse

Valentina Tagliabue het die hele Annabel Lee van Edgar Allan Poe op haar rug laat tatoeëer. Tydens ’n onderhoud op Contrawise. org vertel sy meer van die ervaring:

“The tattoo took me about eighteen hours, divided into three days plus one more afternoon to redo some letters. The font is called litos script. Why did I want the entire poem on me? Because my first love in this life is poetry; because when I met the brilliant works of Poe – his novels but especially his poems – they burned my soul so deeply that I wanted a sign of this feeling forever engraved also on my body. The whole text, because you never should break a poem in half or more: all, or nothing.” Tatoeëerkuns van Poe se werk is veral gewild onder aanhangers van die Gotiese subkultuur.

Klik gerus op die volgende skakel om die bekende  Annabel Lee te lees:  https://www.poetryfoundation.org/poems/44885/annabel-lee

Hierdie dame het die volgende aanhaling uit Charles Bukowski se vers op haar ribbes laat tatoeëer.

all theories

like clichés

shot to hell,

all these small faces

looking up

beautiful and believing;

I wish to weep

but sorrow is

stupid.

I wish to believe

but belief is a

graveyard.

we have narrowed it down to

the butcherknife and the

mockingbird

wish us

luck.

Die man in die onderstaande foto het ’n fragment uit Allen Ginsberg se vers, America, op sy arm laat tatoeëer.

Klik gerus op die skakel om die hele gedig te lees. https://www.poetryfoundation.org/poems/49305/america-56d22b41f119f

En vervolgens Robert Frost: die immergroen Stopping by woods on a snowy evening.

Whose woods these are I think I know.

His house is in the village though;

He will not see me stopping here

To watch his woods fill up with snow.

My little horse must think it queer

To stop without a farmhouse near

Between the woods and frozen lake

The darkest evening of the year.

He gives his harness bells a shake

To ask if there is some mistake.

The only other sound’s the sweep

Of easy wind and downy flake.

The woods are lovely, dark and deep,

But I have promises to keep,

And miles to go before I sleep,

And miles to go before I sleep.

*

Die gewilde Maya Angelou, soos die refrein, “Still I rise”, op hierdie vrou se arm getuig:

Still I rise

You may write me down in history

With your bitter, twisted lies,

You may trod me in the very dirt

But still, like dust, I’ll rise.

Does my sassiness upset you?

Why are you beset with gloom?

‘Cause I walk like I’ve got oil wells

Pumping in my living room.

Just like moons and like suns,

With the certainty of tides,

Just like hopes springing high,

Still I’ll rise.

Did you want to see me broken?

Bowed head and lowered eyes?

Shoulders falling down like teardrops,

Weakened by my soulful cries?

Does my haughtiness offend you?

Don’t you take it awful hard

‘Cause I laugh like I’ve got gold mines

Diggin’ in my own backyard.

You may shoot me with your words,

You may cut me with your eyes,

You may kill me with your hatefulness,

But still, like air, I’ll rise.

Does my sexiness upset you?

Does it come as a surprise

That I dance like I’ve got diamonds

At the meeting of my thighs?

Out of the huts of history’s shame

I rise

Up from a past that’s rooted in pain

I rise

I’m a black ocean, leaping and wide,

Welling and swelling I bear in the tide.

Leaving behind nights of terror and fear

I rise

Into a daybreak that’s wondrously clear

I rise

Bringing the gifts that my ancestors gave,

I am the dream and the hope of the slave.

I rise

I rise

I rise.

Onderskeidend is natuurlik die betrokke individue en tatoeëerkunstenaars se vertolking van gekose literêre tatoes. “There is a bluebird in my heart that / wants to get out” van Bukowski word onder meer verbeeld as ’n anatomiese hart met ’n gevange voëltjie voel binne-in, of bloot net grafika van hierdie blou lyster. Die grootte en lettertipe, en die spesifieke lokalisering op die liggaam speel ’n intieme rol in die subjektiewe interpretasie van die idee of beeld. Die draers van literêre tatoes is diskreet in die keuses van hulle kuns (en verkies meesal net één (literêre) tatoe; smaakvol, en aggressie is opvallend afwesig.) Oor die redes vir hierdie liggaamskuns kan ’n mens lank spekuleer. In baie gevalle funksioneer die tatoeëermerke as ’n herinnering aan ’n moeilike tydperk in die persoon se lewe: die tatoe “merk” die persoonlike swaarkry as ’n liminale gebeurtenis, wat op sy beurt dien as tipe trofee vir die persoon se deursettingsvermoë. Hierdie herinnering dien dan as motivering om sterk of moedig te wees later. Die rol van die sosiale media lei tot nabootsing in die keuse van tatoes onder verbruikers, soos dit blyk uit die voorbeelde wat ek bekyk het via Google Image, Tumblr, Pinterest en Instagram. Die koste verbonde aan ’n tatoe, asook die beskikbaarheid van goeie of bekwame tatoeëerkunstenaars, is deurslaggewend in die finale keuse. Die populêre kultuur van die dag beïnvloed eweneens mense se sienswyses (byvoorbeeld Harry Potter), alhoewel aanhalings van Shakespeare steeds gewild blyk te wees. Sommige literêre tatoes signalleer bloot aangename herinneringe, soos die voorliefde vir Alice in Wonderland-tatoeëerkuns. Om die woorde van ’n vers te laat vervlees, of om ’n bloudruk daarvan op jou liggaam te ets vra vir diéper bepeinsing as ’n tatoeëermerk wat terloops na ’n verloopte partytjie bekom is.

Verwysings:

https://en.wikipedia.org/wiki/Tattoo

https://www.psychologytoday.com/us/blog/swim-in-denial/201310/if-tattoos-could-talk

https://www.poetryfoundation.org/poems

Nini Bennett. Desiderata en die populêre kultuur

Tuesday, February 27th, 2018

 

As kind het ek ’n Desiderata-plakkaat begeer. Kompleet in kalligrafie, met die eerste twee woorde “go placidly” in swierige hoofletters geskilder. Nes my vriendin, Michelle teen haar kamermuur gehad het, met A-ha en Duran Duran as bure. Jare later kan ek lag hieroor – maar vir ’n vyftienjarige was dit groot kuns… of lewenswysheid. Dit hang af hoe ’n mens daarna kyk. Vir sommiges is Desiderata ’n cliché wat in dieselfde asem genoem word as The Invitation van Oriah Mountain Dreamer, of Footprints in the Sand van Margaret Fishback Powers. Morele pedanterie in groetekaartstyl. Desiderata word oorhandig aan ’n jongeling saam met ’n silwer plastieksleutel tydens ’n mondigwordingspartytjie. Die populêre kultuur het die vers opgeraap en tot vervelens toe gereproduseer op stortgordyne, in kinderboeke, ’n tatoe op kaptein Jack Sparrow se rug, en vir dekades lank het refreine daarvan weerklink by monde van staatsmanne, hippies, sangers, en Hollywood-akteurs. In ’n artikel oor hierdie bekende vers beweer die skrywer, Daniel Nester: “Alongside rock lyrics, it was one of the first non-biblical texts I took as Bible truth.”

Onlangse soekresultate toon dat dit steeds een van die gewildste verse van ons tyd is. Die titelwoord Desiderata word méér in internetsoekmasjiene getik as The Waste Land van T.S. Eliot, of Robert Frost se The Road Not Taken – dit bly een van die verse wat die heel meeste nagespeur, gelees en aangehaal word. Gelukkig (of ongelukkig) het Desiderata sy wegholsukses aan die mite rondom die gedig te danke.

Die digter, Max Ehrmann het die vers in 1927 geskryf, waarna hy dit as getekende kerskaartjies na vriende uitgestuur het. In 1933 het die vers in die New York Times verskyn. Dis egter eers in 1956 wat die koors posgevat het – Eerwaarde Frederick Kates van die St. Paul’s Episcopal Church in Baltimore het die vers opgeneem in ’n kerkblad as deel van ’n reeks inspirerende skrywes vir Lent. Die drukkersduiwel het sy opwagting gemaak, en in stede van die digter se naam, het “Old St. Paul’s Church A.D. 1692” onder aan die vers verskyn. Duisende kopieë van die kerkblad is versprei, en mense het begeesterd begin verwys na die vers as “found in Old St. Paul’s Church, Baltimore, dated 1692.” Die mite is gebore, en dis hoe die mensdom nou eenmaal is: moenie ’n goeie storie met feite bederf nie. Volgens ‘n berig in die Washington Post het die kerk tot veertig oproepe ‘n week van Jan Publiek ontvang: hulle wou bitter graag die oorspronklike Desiderata sien. Soos oorlewering dit het, was die magiese gedig deur ’n naamlose digter uitgekerf teen die kerk se muur in 1692. Nodeloos om te noem dat die kerk in 1692 nog nie eens bestaan het nie.

14 Julie 1965 kom Adlai Stevenson, voormalige demokratiese presidensiële kandidaat en ambassadeur van die VN, tot sterwe. Die joernalis, Betty Beale, wat in dieselfde gastehuis as Stevenson tuisgegaan het, vind ’n kopie van Desiderata op sy bedkassie. En Beale se eksklusiewe storie is gereed: in ’n huldigingsartikel oor Stevenson skryf sy dat die staatsman dié vers in ’n 1965-kerskaart wou insluit, en dat dit in 1692 in ’n kerk in Baltimore gevind is. In ’n opvolgartikel het die erratum – dat die digter Max Ehrmann is – verskyn, maar die verwarring rondom die magiese gedig is nog lank nie die nek ingeslaan nie. Mense wou glo dat dit ’n sewentiende eeuse Amerikaanse wysheid is. Herdenkingsbylae met Stevenson se Desiderata-weergawe is met die ambassadeur se onderstreepte gedeeltes en al herdruk, en die geld het begin instroom. In die sestiger- en sewentigerjare is duisende plakkate van Desiderata wêreldwyd versprei.

Nie lank nie, of Hollywood het begin inkoop op Desiderata; die vers met die grootste verkoopsyfers nóg, al klink dit vreemd. Leonard Nimoy het laasgenoemde voorgelees en dit “Spock thoughts” genoem op sy 1968-album, Two Sides of Leonard Nimoy. 8 Januarie 1970 het die aktrise, Joan Crawford tydens ’n onderhoud met David Frost aangehaal uit Desiderata. In 1971 het Les Crane ’n oudio-weergawe van die vers vrygestel op ’n langspeelplaat. Die Duitse akteur, Friedrich Schütter het ’n Duitse klankweergawe van die vers die lig laat sien, terwyl ’n Spaanse plaat van die akteur, Arturo Benavides, in 1972 vrygestel is. National Lampoon het egter genoeg gehad van Desiderata, en in 1972 ’n parodie, Deteriorata uitgereik, waarin die reël “you are a fluke of the universe; you have no right to be here” in stede van “you are a child of the universe no less than the trees and the stars; you have a right to be here” gesing word. Maar, soos Tony Hendra in sy 2005-memoir, Father Joe tereg opmerk: “Parody is also a way of owning and containing what you were once in awe of.” In 1972 het minister Pierre Trudeau die Kanadese algemene verkiesing verloor, en in sy toespraak uit Desiderata aangehaal: “The universe is unfolding as it should.” Die Britse popgroep In the Nursery het Desiderata verwerk as ’n liedjie vir hulle album, Duality (1992); en Brian Davison se psigedeliese groep, Every Which Way, het die vers opgeneem met die titel “Glo Placidy”. Die vers is tot satwordens toe voorgelees tydens geselsprogramme – byvoorbeeld ’n Johnny Cash Show (1990); en, soos ’n mens kan verwag, het Desiderata ook vanuit Oprah Winfrey se kletssitkamer weerklink. Gospel-verwerkings (met gevoelige hapsichord-begeleiding) het van die rakke afgevlieg. Terre Haute! Die vers het stratosferiese afmetings begin aanneem. Die lys gebruike en verwerkings binne die populêre kultuur is lank: hierdie is net enkele voorbeelde.

Die digter Max Ehrmann was die seun van Duitse emigrante. Max senior, vader van vyf en oorspronklik van Bavaria, het sy gesin hervestig in Terre Haute, waar die digter die grootse deel van sy lewe woonagtig was. Ehrmann het in die Reg en Filosofie studeer, en tydens ’n onderhoud geborrel: “I contracted a disease which I have never shaken off. The disease was Idealism.” Volgens dagboekinskrywings wou die digter nooit ryk word nie – net “mooi boeke skryf.” (En hy hét, maar dit was sy weduwee wat skatryk geword het uit die royalties en ánder desideratas wat met die outeursreg van haar man se werk verband gehou het.) Ehrmann, ’n sentimentalis, het later jare sy werk as adjunk-staatsaanklaer bedank om voltyds te skryf, en sy broers, almal vermoënde sakemanne, het hom hierin ondersteun. In sy dagboek het hy genoem hoe hy soms tydens werksure al die vensters van sy kantoor oopgemaak en wierook gebrand het, en Emerson, Amiel, en Maurice de Guérin gelees het…of “some other books of sweeter air.” Ehrmann, ’n stoere oujongkêrel, is eers op die ouderdom van 72 getroud. Hy is egter drie maande na sy troue onverwags oorlede in 1945; en sy weduwee, Bertha Pratt King, het die outeursregte en opbrengs uit sy oeuvre geërf. Sy het die res van die lewe daaraan gewy om haar man se digterlike beeld en nalatenskap lewend te hou, maar die bittere twis en hofsake rondom die kopiereg van Desiderata het ook begin. Hierdie reël in die vers lees besonder ironies: “Exercise caution in your business affairs, for the world is full of trickery.” Miljoene dollar se regskoste later het Robert L. Bell in 2009 die kopiereg op Desiderata uitgekoop.

Doen mens ‘n Afrikaanse internetsoektog na Desiderata, duik die mite onmiddellik weer op. Om een blogger op ’n onbekende webblad aan te haal: “Julle moet almal hierdie mooi gedig lees. Dit is in die 1600’s in ’n kerk gevind.” En Facebook-resultate? Daar bestaan ’n legio Desiderata-groepe met duisende volgelinge – asook ’n gelyknamige charismatiese sekte. Vandag nog genees duisende soldate, Desiderata-traktaatjie in die hand. En om nuwe vuur in die mite te blaas, verskyn kaptein Jack Sparrow kaal bolyf in The Pirates of the Carribean – met die hele Desiderata op sy rug getatoeëer. Die minireeks speel af tydens die 1700’s, met ander woorde die seerower het definitief nie die Ehrmann-vers hier beet nie, maar die magiese ene, uitgekrap deur ’n gesiglose digter teen ’n kerkmuur in die 1600’s. Die nuwe generasie bewonderaars het gearriveer; en die populêre kultuur se aanvraag na die “tydlose meesterstuk” duur voort. Iewers het die meeste van ons ’n bittersoet Desiderata agtergelaat. Dinge verander, maar bly tegerlykertyd dieselfde. Heilsame woorde wat mens help om die lewe reg te lei en karakter te bou gaan seker nooit uit die mode nie.

*

Desiderata

Go placidly amid the noise and the haste, and remember what peace there may be in silence. As far as possible, without surrender, be on good terms with all persons.

Speak your truth quietly and clearly; and listen to others, even to the dull and the ignorant; they too have their story.

Avoid loud and aggressive persons; they are vexatious to the spirit. If you compare yourself with others, you may become vain or bitter, for always there will be greater and lesser persons than yourself.

Enjoy your achievements as well as your plans. Keep interested in your own career, however humble; it is a real possession in the changing fortunes of time.

Exercise caution in your business affairs, for the world is full of trickery. But let this not blind you to what virtue there is; many persons strive for high ideals, and everywhere life is full of heroism.

Be yourself. Especially, do not feign affection. Neither be cynical about love; for in the face of all aridity and disenchantment it is as perennial as the grass.

Take kindly the counsel of the years, gracefully surrendering the things of youth.

Nurture strength of spirit to shield you in sudden misfortune. But do not distress yourself with dark imaginings. Many fears are born of fatigue and loneliness.

Beyond a wholesome discipline, be gentle with yourself. You are a child of the universe no less than the trees and the stars; you have a right to be here.

And whether or not it is clear to you, no doubt the universe is unfolding as it should. Therefore be at peace with God, whatever you conceive Him to be. And whatever your labors and aspirations, in the noisy confusion of life, keep peace in your soul. With all its sham, drudgery and broken dreams, it is still a beautiful world. Be cheerful. Strive to be happy.

 

Verwysings: 

 

Grafika: Jack Sparrow/Johnny Depp. https://buckwriter.wordpress.com/2014/10/14/a-legendary-poem-on-the-back-of-legendary-captain-jack-sparrow/

https://en.wikipedia.org/wiki/Max_Ehrmann

https://en.wikipedia.org/wiki/Desiderata

https://www.poetryfoundation.org/articles/70274/in-search-of-desiderata

https://www.desiderata.com/desiderata-history.html