Wicus Luwes

Wicus Luwes. Erfenisdag: Gaste vir ‘n braai

Sunday, September 24th, 2017

Ek het vandag saam met my familie op die strand gaan braai. Ek wonder toe in die stilligheid wie ek sou nooi om saam met my te braai, indien ek enige persoon sou kon nooi. Ek verstaan dat Jan Braai graag wil hê dat ons die gedeelde erfenis moet gebruik om mekaar beter te verstaan, maar ek het besluit om gaste te nooi wat ek graag wil ontmoet.

Ek sou graag vir Desmond Tutu wou ontmoet. Hy is vir baie van ons ‘n gedeelde gewete. Hy skroom nie om verkeerde dinge op hul naam te noem nie. Die beeld wat ek van hom oor die televisie vorm, is dat hy nie ongemaklik sou wees by ‘n braai nie. Hy het al uitgehang met die bekendste en grootste name, maar ek kry die idee dat hy ‘n gewone ou ook op sy gemak sal stel. Ek is seker dat hy ‘n paar interessante stories sal kan vertel: die soort stories wat nie altyd polities korrek sou wees voor media en ander groter geleenthede nie. Boonop is Tutu ook deesdae die beskermheer van Jan Braai se Erfenisbeweging.

 

tutu

‘n duif as jou gewete
vlieg moeilik in die nag
sy voetspore is klein
tussen die ander
en stil. maar die vlerke

                                          o die vlerke

‘n duif as my gewete
en somtyds
word die duif
‘n man

 

Foto: Braai.com

Die dinamika van enige sosiale byeenkoms, draai om die samestelling van die gaste. Daar moet ook iemand wees wat die ys kan breek. Ek sou Nataniël hiervoor nooi. Hy het deesdae die rol van Emsie Schoeman begin vervul en hy weet ‘n ding of twee oor etiket. Dit is juis waar die probleem lê: aan die een kant kan hy die ys by die braai breek, maar ek sal redelik bewus voel oor my etiket (of gebrek daaraan) as hy dalk op sou daag. Die skaal swaai egter in sy guns met sy verbintenis aan ‘n groot winkelgroep se kampioen boerewors. Wat is ‘n braai sonder lekker boerewors?

‘n Derde gas sal Marlene van Niekerk wees, want ek sal graag die gedigte wat so dikwels in my gedagtes praat in haar eie stem wou hoor. Ek vermoed dat van die gedigte ‘n ander/nuwe betekenis sou kry indien ek dit in haar stem kon hoor. Ek sou ook graag wou hoor wat die stories agter sekere van die gedigte sou wees.

Daar is iets aan ‘n braai wat geen ander maaltyd het nie: dit is informeel, maar die meeste mense hou daarvan. Dit het seker met die sosiale element te doen. Ek vermoed die hipnotiese effek van vlamme het ook ‘n rol te speel. Ek wonder onwillekeurig wat die feniks sonder die vlamme sou gewees niet. Ek hoop dat die Mzanzi-feniks op hierdie Erfenisdag kan herrys, want die kole word op die oomblik veels te veel gesmeul deur die as.

 

is dit dan al waaruit ‘n vuur bestaan?
die vlam
die hout
die suurstof

is dit dan al vuur wat in ons bestaan?
die dood
die as
die feniks

 

Bo: Digter, Johann Lodewyk Marais, braai in stormsterkte wind in die NKW (foto voorsien)

 

Wicus Luwes. Om ‘n vergeetagtige deur wit te verf

Sunday, September 10th, 2017

Daar is meer aan ‘n deur as ‘n stuk hout en ‘n handvatsel. Hoeveel keer het jy al vergeet wat jy wou gaan doen, alhoewel jy weet dat jy iets in ‘n spesifieke kamer moes gaan doen het? Hoeveel keer het jy al die yskas se deur oopgemaak en vergeet wat jy in die yskas gaan haal het? Hoeveel keer het jy ‘n goeie idee vergeet teen die tyd dat jy by jou studeerkamer uitkom? Ek herken dikwels mense, maar kan hul nie altyd plaas tensy ek my weer in ‘n spesifieke konteks bevind nie – ek onthou dikwels eers waar ek iemand gesien het wanneer ek deur die sportklub of werk se deur loop. Noem dit maar ouderdom, maar ek glo dat ‘n deur deel van die konteks is.

Die kleur van ‘n deur

Die vraag is of die kleur van die deur iets met so ‘n konteks te doen sou kon hê. ‘n Geverfde voordeur verklap meer oor jou persoonlikheid as wat jy sou kon raai. ‘n Blou deur is die gewildste volgens ‘n Amerikaanse webblad. Die inwoners van ‘n huis met ‘n blou deur sien sy huis as ‘n toevlug; so ‘n deur bied kalmte en rustigheid in ‘n gejaagde, uitputtende wêreld. ‘n Groen deur verteenwoordig weer harmonie, veiligheid en goeie gesondheid. ‘n Swart deur straal krag en gesofistikeerdheid uit. ‘n Rooi deur dui natuurlik op ‘n lewendige ruimte, ‘n plek vol energie. ‘n Bruin deur kan gemengde boodskappe stuur: aan die een kant kan ‘n deur wat bruin geverf of vernis is warmte en stabiliteit uitstraal. Aan die ander kant kan ‘n donkerder bruin ‘n soeke na privaatheid uitspel.

Die energie van ‘n deur

Die voordeur is die mond van Chi volgens Feng Shui. Energie vloei daardeur in jou huis in. Feng Shui reken dat die rigting waarin jou voordeur wys kan help met die keuse van verf vir jou deur. ‘n Voordeur wat oos front, behoort aardse kleure soos groen of bruin geverf te word. Deure wat suid front kan baat by vuur-element kleure: rooi, geel, pers en oranje. Wit of grys kan werk vir deure wat wes front. Noord verteenwoordig water: swart of blou kan vir hierdie rigting werk.

Ode aan die deur

By die ingang, sygang –
oraloor, by die voorkant
in, sydelings of agter uit, as toegang
tot al die ruimtes van gang:
die deur.

En die deur open op vertrekke
wat uitloop op die oopgelate deure
van agterkamers en ons loop
deur deure van hout, staal of glas –
enkeldeure, dubbeldeure, skuifdeure
of geheime deure, verbode deure
sonder sleutel of greep.

Uiteindelik, wanneer die stok
daarteen tik, die deur aan die bopant
wat oopkraak, die deur van jou
droom, die deur wat almal vrylaat

die deur wat inperk, toesluit, bewaar –
gegraveerde deure, toegespykerde deure
traliehekke (deursigtig soos deure).
Aan die einde van die tyd

oopgelaat vir die nag
om sterre binne te laat, die deur
wat van jou ‘n deur maak, smal of wyd.
En ek loop jou deur of loop
deur jou na die oorkant, anderkant

dit wat moontlik is verby –
my oomblik met jou in hierdie
tydskarnier

wat uiteraard eensaam is.
Soos ‘n deur.

deur Louis Esterhuizen uit ‘Sloper’, Protea Boekhuis, 2007

Die Kombuisdeur

My soeke na ‘n kleur vir die deur het nie eers die boonste laag verf van die internet verwyder nie. Ek het baie raad oor voordeure gekry, maar ek het gesukkel om raad met kleur vir ‘n kombuisdeur te kry. Ek is seker dat daar ‘n vloei van energie by die kombuisdeur moet uitgaan of inkom. Die kombuisdeur is die werksdeur, die troeteldierdeur. Die reuk van kos op die stoof ontsnap deur die kombuisdeur. Ek het onlangs ons huis se kosbuiskaste verskuif en wit geverf. Ewe skielik het die eenvoudige houtagterdeur nie meer gepas by die res van die kombuis nie. Die kleur van die kombuisteëls is groen, eend-eier groen om volgens die beskrywing op die boks te gaan. Ons het dit oorweeg om die deur eend-eier groen te verf. Ons het dit oorweeg om ‘n nuwe deur te kry. Op die ou end, het ons besluit om die deur wit te verf – ‘n dood-eenvoudige wit. Die keuse het op wit geval omdat ons kombuis redelik donker is.

Die Kosyn-effek

Ek het ‘n interessante artikel gelees oor die effek wat deure op ons het. Die artikel het gegaan oor ‘n studie deur Gabriel Radvansky, Sabine Krawietz and Andrea Tamplin van die Universiteit van Notre Dame. Die studie het bevind dat deure ons geheue aantas: dit word die ‘Doorway-effect’ genoem. Ek het dit vry vertaal na die kosyn-effek. Die studie het probeer bepaal wat die rede is waarom ons iets vergeet wanneer ons van een kamer na die volgende beweeg. Die effek gebeur blykbaar wanneer fisiese en geestelike omgewings verander. Dit is ook nie noodwendig moontlik om iets te onthou deur bloot terug te gaan na ‘n vorige kamer nie. Ek wonder straks wat die oer-rede hiervoor sou wees. Wat het ons oervoorvaders vergeet of agtergelaat by die grot of spelonk se ingang? Hoe kan ons dit tot ons voordeel gebruik, noudat ons dit weet? Kan ons ‘n deurgang gebruik om van slegte herinneringe ontslae te raak? ‘n Soort terapeutiese deur. Ek wonder hoeveel dinge ek al vergeet het deur by die kombuisdeur in te gaan; Hoeveel slegte dae buite die kombuisdeur agtergelaat is. Ek wonder wat Feng Shui sê oor die energie van ‘vergeet’. Miskien kan die kleur van die deur die energie kanaliseer om beter te onthou of beter te vergeet. Ek wou eintlik nog iets hieroor geskryf het, maar ek het dit ongelukkig vergeet.

 

If the doors of perception were cleansed every thing would appear to man as it is, Infinite.
– deur William Blake uit The Marriage of Heaven and Hell

Bronne:
1. Esterhuizen L, Sloper, Protea Boekhuis, 2007
2. Internet. http://www.paintquality.com/en/articles/2012/05/five-popular-front-door-colors-and-what-they-might-say-about-you
3. Internet. https://www.scientificamerican.com/article/why-walking-through-doorway-makes-you-forget/
4. Internet. https://www.thespruce.com/pick-your-perfect-front-door-color-1274393

Bronne van prente:
1. https://www.pinterest.com/pin/146648531591880880/?lp=true
2. http://www.propertycasualty360.com/2016/02/26/as-google-shuts-down-google-compare-new-doors-open

Wicus Luwes. Herders van die hibriede tydperk

Tuesday, August 1st, 2017

Wat is die hibriede tydperk?

Ek was verbaas om uit te vind dat die informasietydperk iets van die verlede is. Dit wil vir my voorkom of mense al van so vroeg as 2012 oor die hibriede tydperk praat. Ek gaan die informasietydperk mis en was op ‘n sekere vlak nogal trots daarop om in die tydperk te lewe. Die enigste probleem met die informasietydperk is/was die voortdurende informasie wat soos kuikens in ‘n battery daagliks in my keel afgedruk is. Baie het ook al gesê dat ons moontlik ‘n afgestompde generasie is, met kennis wat nie meer by onsself lê nie, maar eerder in ‘n soort gedeelde / kollektiewe / dinamiese informasie-stooreenheid.

Maar wat is die hibriede tydperk dan nou eintlik, het ek gewonder? As ek aan hibriede motors dink, steek kombinasies van elektriese en brandstof enjins in my gedagtes vas. Ek speel my golf met ‘n hibriede stok – ‘n kombinasie van ‘n hout en ‘n yster. Dit is vir my meer van ‘n oorgang of vermenging as ‘n definitiewe tydperk. Dit is soos die plantegroei tussen die grasvelde van die Vrystaat en die doringbome van die Kalahari – op ‘n stadium kry jy beide doringbome en grasveld voordat dit oorslaan van die een na die ander. Ek wonder meteens hoe die oorgangstydperk van die industriële- na die informasietydperk gelyk het.

 

Wat verander in die hibriede tydperk?

Sou goud steeds ‘n manier wees om jouself te verskans teen die onbekende hibriede toekoms? Hoe lyk die moderne mens se goud? Menigte generasies het die manier gehad om weg te kruip in die berge om die vyand te ontvlug. Hoe sou die hibriede berge lyk?

Ek het as deel van my nuuskierigheid oor digkuns as lewende organisme gewonder hoe die digkuns en spesifiek die metafoor verander in ‘n boek soos die Bybel. Die metafoor word al vir millenia ingespan om sin te maak van abstrakte gedagtes. Ek wonder sommer hoe hibriede metafore daar uit sou sien. Ek heg baie waarde aan metafore en voel dat dit ‘n manier is om die abstrakte of onmeetbare wêreld te ontsluit. (Sien bv. my blog oor die genesende effek van metafore by hierdie skakel: http://versindaba.co.za/2017/02/28/wicus-luwes-die-metafoor-as-geneesmiddel/) Die Bybel het die industriële- en informasietydperke gesien. Die Bybel bevat ook ‘n menigte metafore en poëtiese gedeeltes.

Ek het drie kenners in hul vakgebied oor die poëtiese gedeeltes in die Bybel uitgevra: Prof Bernard Combrink, Prof Heilna du Plooy en Dr Rocco Hough. Prof Combrink en Prof du Plooy is tans besig met ‘n nuwe vertaling van die Bybel – ‘n Direkte Vertaling. Dr Rocco Hough was betrokke by die Bybel vir Dowes. Die Bybel vir Dowes het ‘n baie gewilde weergawe van die Bybel geword en is gevolglik uitgegee as die Bybel vir Almal. Die persoon wat van geboorte af doof is, se verwysingsraamwerk is anders as iemand wat op ‘n latere stadium in sy lewe doof geword het. Die blootstelling aan taal en metafore verander ‘n mens se sienswyse.

 

Psalm 23 uit die Bybel vir Almal/Dowes

1
’n Psalm van Dawid. Die Here is my Herder, Hy sorg vir my,
ek het genoeg van alles.

2
’n Herder bring sy skape na goeie weiveld,
hulle eet genoeg en hulle gaan lê.
Hy bring hulle na die water,
en daar gaan hulle lê en rus.

3
So gee die Here ook vir my nuwe krag,
Hy leer vir my om reg te lewe,
want ek behoort aan Hom.

4
Ook wanneer ek
deur ’n diep en donker vallei moet loop,
dan sal ek nie bang wees nie,
want U, Here, is by my.
U beskerm my
soos ’n herder sy skape beskerm
met sy stok en met sy kierie.

5
U nooi my om by u tafel te sit,
maar my vyande moet staan en kyk.
U laat my baie belangrik voel,
U laat my alles geniet.

6
U is goed vir my,
en U doen wat U belowe het,
U doen dit oral waar ek gaan,
so lank soos ek lewe.
Here, ek sal altyd weer terugkom na u tempel,
ek sal dit my hele lewe lank doen.

Kopiereg: Bybelgenootskap van Suid-Afrika.

Ek is seker dat enige persoon wat al vertalingswerk aangepak het al gewonder het wat die beste manier sou wees om die vertaling aan te pak: ‘n direkte woord-vir-woord vertaling sou die leser kon verwar omdat beelde/metafore slegs in sekere kulture voorkom. ‘n Vertaler sou natuurlik ook die idees van die oorspronklike skrywer kon probeer vertaal vir die leser. Twee digters kan dieselfde digkuns vertaal en verskillend interpreteer – kyk maar na die verskille tussen Langenhoven en Daniel Hugo se vertalings van ‘Die roebaijat van Omar Khajjam’. Sommige van die veranderinge of verskille was nodig omdat Afrikaans as spreektaal verander of ontwikkel het.

Die Bybel vir Dowes/Almal het my laat wonder oor die manier waarop dowe persone met metafore en poësie omgaan. Ek het Dr Rocco Hough hieroor uitgevra:

Wicus Luwes: Hoe vertaal ‘n mens Psalms se beelde en metafore vir ‘n dowe persoon?

Rocco Hough: Ongelukkig is die taalvermoë van Dowes so beperk, dat hulle meeste van die metafore in Afrikaans nie herken of verstaan nie, en daarom moes ons die poëtiese gedeeltes dinamies vertaal, die betekenis weergee, eerder as om die mooi beeld te behou. Die gevaar om die beelde te behou is groter as wat meeste horendes besef, omdat Dowes meer as dikwels iets anders daar inlees en probeer verstaanmaak wat gewone lesers nie eers sou oorweeg as moontlikheid nie. Een voorbeeld van gewone taalmisverstand:
Verlos ons van die bose, het n hele paar Dowes gelees en in Gebaretaal weergegee as Verlos ons van die BOSSE, wat vir hulle verstaanbaar is.

By laat u wil geskied, gebruik baie van hulle die gebaar vir skiet, soos met n handwapen, wat vir sommige van hulle die idee gee dat die Here sy wil afdwing met geweld.

WL: Hoe verskil beelde en metafore vir ‘n persoon wat van geboorte af doof is teenoor ‘n persoon wat eers later in sy lewe doof geword het?

RH: Indien n persoon doof gebore is of pre-linguaal doof geword het, voor ouderdom 4-6, is sy taalontwikkeling so beperk, dat dit uiters moeilik vir hom is om gewone taalpatrone aan te leer, en word meeste van hulle opgevang in die Dowe kultuur waar Gebaretaal gebruik word. Persone wat later in hul lewe doof word, het reeds hul taal gevestig. Hulle het slegs ‘n kommunikasie-probleem maar nie n taalprobleem soos mense van die Dowe kultuur nie. In hulle geval funksioneer metafore normaal soos by ander horendes, maar nie by Dowes wat n eiesoortige taalontwikkeling ondergaan het nie.

WL: Die Bybel vir Dowes het so gewild geraak dat dit herdoop is na die Bybel vir Almal. Waaraan sou u die gewildheid toeskryf?

RH: Daar is n groot behoefte (groter wordend) aan n eenvoudige dog bron-getroue Bybelvertaling. Die feit dat die algemene leesvermoëns van baie lesers in ons land verswak, dra nog meer by hiertoe.

WL: Enige ander opmerking met betrekking tot digkuns in die Bybel is welkom.

RH: Digkuns by Dowes is redelik problematies, soveel so dat hulle nie eers die woord gedig of poësie goed verstaan nie. In Gebaretaal, hul moedertaal, is daar wel n eiesoortige uitdrukking van kunstigheid wat met die hande uitgebeeld kan word, maar wat vir meeste horendes nie verstaanbaar is nie.

‘Die Bybel – ‘n Direkte Vertaling’ is ‘n vertalingsprojek wat steeds in wording is en ‘n leser kan die projek volg by http://www.bybeldirektevertaling.co.za . Die fokus van die vertaling is as volg op hul webblad aangedui:
” ‘n “Direkte” vertaling is ‘n tegniese term wat ontleen is aan die begrip “direkte rede”.

Wanneer ‘n spreker se woorde “direk” aangehaal word, impliseer dit die spreker se presiese woorde.

‘n Direkte vertaling streef daarna om die bronteks van die Bybel op so ‘n manier te vertaal asof die Hebreeuse, Aramese of Griekse spreker/skrywer se woorde “direk” aangehaal word, maar dan asof gewone idiomatiese en hedendaagse Afrikaans gepraat/geskryf word.

Dit beteken nie dat vorige vertalings nie ook getrou aan die bronteks wou wees nie, maar die huidige vertaling streef daarna om alles wat kenmerkend is van die bronteks (styl, register, struktuur, metafore) in goeie Afrikaans weer te gee.”

My gesprek met Prof Bernard Combrink het my opnuut laat dink oor die rol van vertalers en nuwe weergawes van bekende boeke. Hy het my vertel dat sekere metafore in die nuwe direkte vertaling gebruik kan word, bloot omdat die beelde deur die 1933, 1953 en 1983 weergawes aan die Afrikaanse leser bekend gemaak is. Ander beelde is weer nie bekend vir die Afrikaanse mark nie. Die vertaling is nog nie voltooi nie, maar die verskillende fases is op hul webblad beskikbaar vir kommentaar.

Elke taal het sy eie unieke tegniese uitdagings, soos wat Prof Combrink se verduideliking hieronder wys:
“Wat die hantering van die Hebreeuse bronteks betref, hou in gedagte dat daar nie rym in die Hebreeuse bronteks voorkom nie, maar wel woord- en klankspel. Waar moontlik is veral die woordspel in die vertaling behou (soms met voetnote aangedui). Die klankspel is veel moeiliker om in Afrikaans te behou.  In die vertaling is wel so ver moontlik  rekening gehou met versvoete van die bronteks, maar die verskillende vorms van Hebreeuse metrum (2+3; 2+2+2, 3+3 ens.) kan nie in  Afrikaans weergegee word nie, weens die taaleie van die twee tale. (Dit geld trouens ook die Bybel vir Dowes se weergawe van die bronteks.) Wanneer die
bronteks, soos direk deur die brontaalkenner en eksegete vertaal by die letterkundiges aankom, is dit hulle taak om te kontroleer of dit wel goeie Afrikaans is, en of dit poëties so aanvaarbaar is, of poëties verbeter kan word (sonder om van die bronteks af te wyk).”

 

Psalm 23 (soos in fase 2 van die Bybel – ‘n Direkte Vertaling)

1
‘n Psalm. Van Dawid.
Die HERE is my herder;
ek ly nie gebrek nie.
2
In groen weivelde laat Hy my rus;
na water waar daar rusplek is, lei Hy my.
3
Hy gee my nuwe lewenskrag;
Hy lei my op die regte paaie
ter wille van sy Naam.
4
Selfs as ek in die donkerste kloof ingaan,
is ek nie bang vir gevaar nie,
want U is by my.
Dit is u staf en u stok wat my gerusstel.
5
U dek vir my ‘n tafel
voor die oë van my teenstanders.
U verfris my kop met olyfolie;
my beker loop oor.
6
Net goedheid en troue liefde sal my volg
al die dae van my lewe,
en ek sal bly terugkeer
na die huis van die HERE,
tot in lengte van dae.

Kopiereg: Bybelgenootskap van Suid-Afrika.

 

Prof Heilna du Plooy verduidelik die gebruik van metafore in die ‘Bybel – ‘n Direkte Vertaling’ as volg:

Wat die metaforiek betref, moet daar dikwels besluit word of die metafoor direk vertaal gaan word en in ’n voetnoot verduidelik gaan word en of daar ’n ekwivalente Afrikaanse idioom bestaan wat gebruik kan word. Die meer algemene metaforiese taal word vanselfsprekend net so vertaal, maar idiome verg soms ’n eie behandeling. Daar word egter deurgaans gepoog om binne dieselfde semantiese veld te bly. Jy kan nie in Afrikaans sê “hy kom met sy oop mond van bo af op my af” nie maar jy kan sê “hy het sy mond vol oor my” of “hy het te veel te sê oor my”.

Soms is die Hebreeuse idioom vir Afrikaanse ’n wins en soms is die Afrikaans ekwivalent beter en mooier as die Hebreeuse oorspronklike.

Die vertaling van Hebreeus na Afrikaans is ook vir Prof du Plooy van belang vir die volgende redes:
“Wat baie interessant is, is dat die Hebreeuse poësie eenvoudig en klassiek is en dat die aard daarvan goed in Afrikaans tereg kan kom omdat Afrikaans hom sterk leen tot direkte en eenvoudige segging.

Van die belangrikste styleienskappe van Hebreeuse poësie, het te make met woordvolgorde en sinspatrone. Die versreëls is ook wat lettergrepe betref absoluut reëlmatig, met die reëls  soms in twee gedeel. Daar kom ook  baie sterk klankpatrone in die Hebreeus voor. Ander prominente stylfigure is veral parallelisme, d.w.s. herhalende sinstrukture wat soms uitgebreid voorkom, chiasme (kruisstellings) en inclusio (waar die slot van die teks die aanvang herhaal om ’n soort sluitende sirkelvormige struktuur te skep). ”

 

Psalm 121 (soos in fase 2 van die Bybel – ‘n Direkte Vertaling)

‘n •Pelgrimslied.
Ek kyk op na die berge:
Waar sal my hulp vandaan kom?
2
My hulp is van die HERE,
wat hemel en aarde gemaak het.
3
Hy sal nie toelaat dat jou voet struikel nie;
jou Beskermer sal nie insluimer nie.
4
Kyk, die Beskermer van Israel
sluimer nie in nie en Hy slaap nie.
5
Die HERE is jou Beskermer;
die HERE is jou skaduwee aan jou regterhand.

Kopiereg: Bybelgenootskap van Suid-Afrika.

 

Poësie lewer natuurlik ook kommentaar op ons wêreld en die manier hoe ons die abstrakte emosies interpreteer. Sommige van die vertalings voel somtyds vreemd vir ‘n persoon wat met ‘n ander weergawe grootgeword het. Woorde word somtyds spoelklippe in ons gedagtes en haak vas in verskillende strome van ons gedagtes. Somtyds bou die spoelklippe ‘n damwal wat die gedagtes met koel water voed en ander kere bars die damwal oop, soos ‘n sweer.

Uit Louis Esterhuizen se ‘Die afwesigheid van berge’ kom die volgende:

‘n BEDEVAARTSLIED om

kwart voor drie en hoe geyk die geheue
wat soveel sagter as ‘n gister jul gordyn eenkant toe
druk. Op dié reis blyk die reisiger

onverwags ongereed te wees: gedaantes om jul bed
met wapens gerig op die binneholtes
van jul skrik. En slaan jy jou oë op na die berge

om kwart voor nou, vir oulaas,
is jul hulp kasdeure wat oopgeruk word
om alle venster vloeibaar te laat
soos ‘n gebed om kwart voor sterwenstyd.

 

 

Die Here is nie my herder nie

Die Here is nie my herder nie,
ek kom alles kort.
Hy lei my na leegtes,
laat my bloedsweet,
bring my na ‘n woestyn
sonder manna se genade
op die deinende duine.

Hy lei my op omweë
om sy verlore eer te soek.

Ek kruip deur donker dieptes,
my hart skommel bang;
U het u hand teruggetrek,
ek kyk vas teen u rug.

U laat my aan ‘n kruis hang
terwyl my vyande koggel.
U ontvang my soos ‘n rower,
ek is oorlaai met skuld

Al slaan u stilte my stom,
sal ek na U bly roep,
ek, u weggooilam.

deur Cas Vos uit  ‘Duskant die donker’, Protea Boekhuis, 2011

 

Die hibriede tydperk verwys na ‘n tydperk waar al meer integrasie tussen mens en tegnologie plaas gaan vind. ‘n Volgende vraag kan moontlik wees: hoe lyk ‘n hibriede gedig? Ek wonder egter steeds oor die eerste vraag: hoe lyk die hibriede herder of die hibriede skaap? Miskien kan die boek ‘Do Androids Dream of Electric Sheep?’ deur Philip K. Dick ‘n bietjie lig op die onderwerp werp. Die boek en die film daaroor, ‘Bladerunner’, is ‘n poging om realitiet of die metafisiese te bevraagteken. Ek vermoed dat realitiet in die hibrieke tydperk nog meer gaan vervaag. Die mens sal seker altyd bly soek na maniere om metafore aan abstrakte emosies vas te maak.

Welkom in die hibriede tydperk (batterye word nie ingesluit nie).

*** Met groot dank aan Prof Bernard Combrink, Prof Heilna du Plooy en Dr Rocco Hough

 

Bronne:
1. https://d2v9y0dukr6mq2.cloudfront.net/video/thumbnail/man-herding-sheep-through-

fence_wywwnfolh__M0000.jpg
2. http://www.accommodationspringfontein.co.za/data/images/sheep.jpg

Wicus Luwes. Notas oor ‘n onvoltooide kunsgalery

Wednesday, June 21st, 2017

Ek lees met ‘n hartseer hart van onvoldoende geologiese studies in die koerantberigte. Ek lees van enorme bedrae wat reeds spandeer is. ‘n Kunsgalery wat iets positiefs moes bydra tot die samelewing het ‘n monument vir die negatiewe geword. Binne-in die gebou is geen werke van bekende of opkomede kunstenaars nie. Daar het nog maar betreklik min van die ontwikkeling van kuns in die omgewing die lig gesien.

Volgens berigte (sien skakels hieronder) is die gallery deur die Departement van Kuns en Kultuur in Richardsbaai gebou. Hierdie hawedorp in Zoeloeland vorm deel van die Stad van Umhlathuze en Uthungulu streeksmunisipaliteit (onlangs herdoop tot Koning Cetshwayo-streeksmunisipaliteit). Die twee berigte wat ek oor die saak gelees het, is onvoldoende om ‘n ingeligte opinie te vorm.

Al wat ek kan bevestig is dit: vyf jaar het verloop sedert die gebou opgerig is. Vyf jaar waarin daar geen kuns in die gebou of kompleks uitgestal is nie. Dit is amper die helfte van ‘n kind se skoolloopbaan. Dit kon lewe geblaas het in ‘n stadige ekonomie. Ek dink maar aan die projekte wat tydens ‘n skoolvakansie aangebied sou kon word. Al lewer die projek geen bekende kunstenaar op nie, het die projek die saadjie geplant dat daar iets soos kuns is.

Ek besef dat die uitstalling van tradisionele items by die taxi-staanplek ook ‘n vorm van ‘n kunsgalery is, maar elke gemeenskap het tog ‘n uitstalplek nodig wat nie slegs op toeriste gemik is nie. Die moontlikhede is net soveel meer. Die doel van kuns is mos beide ‘n reis na buite en na binne. Ek is dus nie kwaad of omgekrap nie. Ek is ook nie moedeloos nie. Ek is hartseer.

Onvoltooide fondasies op die gronde van die kunsgallery

 

Ná ‘n grand uitstalling

op pad huis toe ná ‘n grand uitstalling
ry ek verby
‘n padverwery
die strepe van munisipale semi-mondriane
is ‘n eerlike landskapskildery
ná al die “art for art’s sake” waarna ek moes kyk
(for god’s sake)
selfs rothko kon iets leer
by die verwer in sy overall
gekniel by sy kwas
soos hy sy wit en geel en rooi daar smeer
almal weet wat dit beteken
‘n werker waai sy vlag
dieselfde rooi as onthullingsgordyne
gucci-rokke en stillewe-appels
maar dit sê eenvoudig wag
en ek wag
en ná ‘n tyd kan ek ry
huis toe
soos ek my pad vind op ‘n lyn
wat die verdwynpunt áltyd laat verskyn

deur Loftus Marais uit ‘Staan in die algemeen nader aan vensters’, Tafelberg uitgewers, 2008

 

Koerantberigte oor die kunsgalery
* http://zululandobserver.co.za/114530/arts-building-debacle-on-centre-stage/
* http://zululandobserver.co.za/100551/dismal-performance-at-arts-centre/

Draadkuns deur ‘n Zoeloe-kunstenaar

Wicus Luwes. Argentinië en Aristoteles: die definisie van ‘n siklus

Wednesday, June 14th, 2017

Ek wonder of ‘n siklus moontlik deur ‘n driehoek of sirkel voorgestel kan word: ‘n Driehoek in die vorm van voedselverwantskap of ‘n sirkel in die vorm van bome se jaarringe. Of miskien ‘n spiraal, soos ‘n skulp of langspeelplaat. Ek wonder of die spiraal as voorbeeld kan dien, aangesien ek graag sou wou hê dat ‘n siklus weer terugkeer na sy oorsprong. Wat van ‘n reguit lyn of stuk pad?: kan die Comrades-marathon wat eers van Durban na Pietermaritzburg en dan weer van Pietermaritzburg na Durban dalk ook kwalifiseer as siklus?

Op 27 Mei 2017 lees ek die volgende opskrif by die webtuiste van ‘n aanlyn-koerant: ‘Argentinië goeie Plan B vir SA boere’. Ek kan ongelukkig slegs die opskrifte van daardie aanlyn-koerant lees, aangesien ek nie daarby ingeteken is nie. Ek besef dat ek eintlik die perfekte voorbeeld is van die manier hoe die sameleweing reageer op nuus: ons lees net die opskrifte, maar dink dat ons die nuus goed ken. Ek dink ook weer aan die opmerking van Mark Twain: ‘If you don’t read the news, you are uninformed. If you read the news, you are misinformed.’

In 2012 was ek aan huis van vriende, Oom Hennie en Tannie Paula van den Heever, toe ek die eerste keer van die Argentynse Afrikaners gehoor het. ‘n Groot groep Suid-Afrikaners en Namibiërs het die land verlaat na afloop van die Anglo-Boereoorlog. Die dame van die huis (Tannie Paula) se oupa en vader was self Argentynse Afrikaners (of Afrikaanse Argentyne). Sy het vertel hoe haar vader en sy broers op die ou ent teruggekeer het na Suid-Afrika. Die lewe vir die wat teruggekeer het, was nie altyd maanskyn en rose nie. Hulle moes kos op die tafel sit, maar het nie noodwendig skoolopleiding of tersiêre opleiding gekry nie. Daar het van hulle aan die Rand in die myne gaan werk. Dit was egter ‘n moeilike lewe vir ‘n plaasseun wat sy lewe lank oop vlaktes om hom gehad het.

 

Verskroeide Aarde

Van dié geskiedenis kan ons slegs brokke agterhaal:
Grootouma Geldenhuys met vier kinders
in ‘n oop beestrok a die kamp by Merebank,
‘n paar stuks vee behoue in die walle van die Vaal,
Grootoupa te velde wie weet waar.
Die rooi huis in ge konfiskeer as hospitaal –
gerugte van soldate begrawe onder die leiklipstoep,
die erfgenaam naamloos in ‘n seepkis iewers in die sand.
Ek erf uit ouma Makkie se beroertemond
twee bitter woorde: smaad en hoon
en die droewe wete van familiegrond
vir geslagte tevergeefs bewoon.

deur Martjie Bosman uit ‘Landelik’, Protea Boekhuis, 2002

 

PJ Henning (Tannie Paula se oupa) het vele artikels vir Huisgenoot geskryf oor die lewe van die Afrikaners in Argentinië. Die artikels is toe in boekvorm saamgebind. Die titel van die boek: ‘n Boer in Argentinië. Henning het op 5 Desember 1905 as 19-jarige in Argentinië aangeland. Mnre Vietma en Green het namens die Argentynse regering na Suid-Afrika toe gereis om plase aan die ontnugterde Afrikaners aan te bied. ‘n Mens moet seker die ‘verskroeide aarde’-beleid van die oorlog by die vergelyking inreken, aangesien baie gesinne teruggekeer het na verwoeste plase. Hulle sou van voor af moes begin en dit dan onder ‘n regering waarteen hul oorlog gemaak het. Verkenners is uitgestuur om Argentinië te verken en die verkenners se terugvoer was positief: appels wat wild groei in die veld, ‘n enorme vleisbedryf om maar ‘n paar van die kwaliteite van Argentinië te noem. Net een plek moes hul egter vermy: Comodoro. Comodoro was ‘n droë, barre omgewing. Soos die noodlot dit egter wou hê, is dit presies waar die meeste Suid-Afrikaners hulle gevestig het.

Om terug te keer na die definisie van ‘n siklus: ons het ‘n idee van die vorm van ‘n siklus. Die volgende vraag is seker waaruit ‘n siklus bestaan of wat sy samestelling is. ‘n Mens sou seker tyd as antwoord kon bied. Tyd wat verloop in jaarringe van bome of die wentel om die aarde. Tyd in sekondewysers en kinders wat hul opwagting in familie-kringe maak. Tyd wat skemeroggend en skemermiddag amper dieselfde laat lyk. Die dinamika van ‘n siklus is verder dat die skemeroggend vir die een persoon, weliswaar die skemermiddag vir die volgende persoon kan wees in.

Daar is ook die skepper van die siklus of entiteit wat die siklus in stand hou. Suid-Afrikaners se betrokkenheid by Argentinië as siklus laat my wonder oor daardie vraagstuk. ‘n Belangrike komponent in die soeke na definisie is om ‘n siklus van buite te sien. Hoe plaas jy jouself egter buite die Anglo-Boereoorlog? Hoe plaas jy jouself buite die huidige politieke verwikkelinge? Hoe plaas die landboukundige homself buite die grondhervorming as hy daaraan dink dat graan op ‘n sekere tyd geplant moet word en weer op ‘n volgende tyd geoes moet word? Wie is in beheer van ‘n siklus en wie staan by skemeroggend en wie by skemermiddag?

Die Argentynse Afrikaners het ‘n boor laat kom omdat die Comodoro-omgewing in die Chubut-provinsie so droog was. Met water kan ‘n mens diere aan die lewe hou of groter oeste aanpak. In plaas van water het hulle egter op ‘n ander entiteit afgekom: olie, gas en ander brandstowwe. Die eens dorre omgewing het nou ‘n ander rykdom ingehou. Die regte om die olie te ontgin het egter aan die regering behoort en gevolglik kon die Comodoro Afrikaners nie daaruit voordeel put nie. Dit kon ‘n afdeling aan die siklus van die Suid-Afrikaners ingelyf het, aangesien dit ‘n bron van inkomste kon wees. Dit het egter gemaak dat baie Afrikaanse Argentyne eerder die plaaslewe verruil het vir werke op die olie-aanlegte. Die oliebronne is later jare ook genasionaliseer en is steeds ‘n groot bron van inkomste vir die Argentynse regering.

Die boek vertel van  mense wat somtyds vir hulself moes veg in ‘n land met ander gebruike en gewoontes. ‘n Plek waar hul Mate of Yerba Mate (Argentynse tee) leer drink het. Die gebruike rondom die drink van die tee was vir my baie interessant. Die teedrinkery is meer as net die les van dors; dit het ‘n sosiale element aangesien die hele huishouding (vriend en familie) uit een koppie en strooitjie drink. Die koppie sirkel deur die kuierplek, hetsy kombuis of sitkamer, totdat elkeen genoeg gekry het om te drink.

Yerba Mate-tee
(Foto: https: //bebrainfit.com/yerba-mate-benefits/)

Henning se boek skets vele interessante gebeure: die unieke diere wat hul in Argentinië ontmoet het. Die stryd teen roofdiere. Die poema wat maklik ‘n vyftig of meer stuks skaap kan doodbyt en dan net aan een vreet. Daar is ‘n pragtige verhaal van ‘n jag op so ‘n poema. Die poema het vir die groep honde gevlug en in ‘n ondergrondse tonnelstelsel probeer skuil. Op die ou end is Henning agter sy honde (en die poema) aan en moes hy lig maak deur vuurhoutjies te trek. Die jagtog / jaagtog het op die ou end veroorsaak dat hy die poema probeer skiet het in die stikdonkerte en toe amper self verstik het in die stof en suurstoftekort van die tonnel.  Die probleem het ingekom toe twee van sy honde agter die poema in die tonnel ingehardloop het. Die volgende probleem het ontstaan toe die poema vasgekeer is tussen die honde binne die tonnel en die hond by die mond van die tonnel.

Die rede hoekom dit altyd goed is om die siklus van buite te sien, is omdat bitter min dinge in ‘n vakuum gebeur. ‘n Groep Afrikaners wat ook hul lot buite Suid-Afrika gaan soek het, is uit Angola terug na Suid-Afrika ongeveer dertig tot vyf-en-dertig jaar na die afloop van die Anglo-Boereoorlog. Die repatriasie-proses het ‘n moontlikheid of opsie geword vir die Argentynse Suid-Afrikaners. Korrespondensie met die Unie-regering het gevolg. Regeringsverteenwoordigers het besoek afgelê.

Die verhaal in die boek eindig by ‘n tuiskoms in Kaapstad 33 jaar later. ‘n Voltooide siklus? Miskien slegs ‘n legkaartstukkie in die groter siklus wat pas by die legkaartstukkie van ‘Plan B vir SA Boere’. Aristoteles het die vier oorsake voorgehou om definisie aan iets te gee: waarvan dit gemaak is, watter vorm dit aanneem, wie of wat dit laat gebeur en dan laastens wat die doel daarvan is. Die vraag wat ‘n mens dan kan vra is: wat is die doel van die Argentynse-siklus vir Suid-Afrika? Die veronderstelling is dat ‘n mens die entiteit amper in die oorspronklike samestelling moet kan sien, soos ‘n standbeeld in ‘n stuk graniet of ‘n tafel in ‘n stuk hout. Hoe lyk die driehoek van ‘n Argentynse verwantskap-siklus, of die spiraal van ‘n Argentynse skulp. Die doel van ‘n boom en sy jaarringe kan bepaal word, maar nie altyd hoekom die boom op ‘n spesifieke plek geplant is nie.

Die boek noem eiendomsreg en ander beloftes wat die Argentynse regering verbreek het as redes waarom hul besluit het om terug te keer na Afrika. Daar is op die ou end slegs 28 plase op mense se name oorgedra en ander het slegs ‘n 100 jaar huurpag ontvang. Dit klink vir my baie soos wanneer mense ‘n voorspoedige of bankrot-besigheid beskryf: almal weet hoekom dit gebeur het, maar bitter min mense sien die oorsake raak gedurende die siklus. Ek bespreek hierdie Suid-Afrika-Argentinië wisselwerking, maar weet steeds nie wat die (werklike) doel daarvan is nie, want niemand weet presies waar iets begin en waar dit eindig nie. Dit is moeilik om ‘n objektiewe gevolgtrekking te maak wanneer jou toergroep self hul pad probeer vind. Is ons kaartjies werklik net vir een rigting of is ons reis eintlik retoer?

 

langspeelplaat

dag na dag
soos ‘n plaat
om en in
dieper sny die naald

aan die end
weet jy
die lied is klaar
maar jy wil weer luister

 

Lees ook gerus my vorige artikel oor Suid-Afrik se verwantskap met Argentinië: http://versindaba.co.za/2016/10/24/wicus-luwes-n-taal-op-die-aardsdrempel/

Wicus Luwes. 3 redes hoekom ons mekaar misverstaan

Sunday, May 7th, 2017

Moet my asseblief nie verkeerd verstaan nie: ek geniet ‘n goeie misverstand net soveel soos die volgende persoon. Ek weet nie of ‘n goeie verhoogstuk of Woody Allen-fliek daarsonder klaar kan kom nie. Ek hou van die ontwikkeling van ‘n misverstand, die opbou en afwagting. Die uiteinde van ‘n misverstand is somtyds net ‘n bysaak. Ek is verder van mening dat ons mekaar somtyds moedswillig verkeerd wil verstaan. Persone word uit die storie geskryf en dinge soos konteks en tydsberekening kry die skuld.

Die eerste rede waarom ons mekaar verkeerd verstaan, is moontlik omdat ons na die spreker luister en nie na die boodskap nie. Ons kan nou maar vir die een of ander rede net nie die waarheid van sekere mense aanvaar nie. Ons kan nie aanvaar dat die politieke, religieuse of wetenskaplike mening van ons opponent ‘n stukkie waarheid in kan hou nie.

Die tweede rede is ‘bone conduction’ / been geleiding. Daar is net een persoon wat jou stem op ‘n sekere manier kan hoor – jyself. Die ander mense hoor almal iets anders. Ons kan ons eie stem of stemtoon dus nie glo nie. Ek wonder of daardie stem ook van toepassing is op ons skryfstem of ons tikstem. Dit is nie noodwendig ‘n slegte ding nie, want Beethoven het een van sy grootste werke, die 9de simfonie, as dowe man geskryf. Hy kon staatmaak op sy kennis van musiek en been geleiding. Nie alle vorme van gehoor word deur die oordromme na die brein gedra nie.

Die afgelope Paasnaweek was die eerste keer in jare dat ek stelling agter ‘n Monopoly-bord ingeneem het. Ek en ‘n pêl het ons kinders die strate van die Monopoly-bordspel gaan wys. ‘n Paar dinge het verander – die name het blykbaar jare gelede al verander na Suid-Afrikaanse name. Park Lane en Mayfair is nie meer die duurste eiendom op die blok nie. Eloffstraat het gekom en gegaan en Tafelberg is op die oomblik die duurste plek om te besit.

Die skuifstukke het ook ‘n gedaanteverwisseling ondergaan. Die skuifstukke waarmee ek as

kind gspeel het was metaal, maar deesdae is dit plastiek. Dit is seker die eerste les wat Monopoly ons kan leer: vind maniere om geld te bespaar in die moeilike ekonomie deur metaalkomponente met plastiek te vervang. Ek lees dat selfs die skuifstukke in die nuutste weergawe nou verander gaan word: Die kruiwa, skoen en vingerhoed gaan vervang word deur ‘n T-Rex, bad-eendjie en pikkewyn. Miskien moet ek nie teveel hierby inlees nie. Miskien maak mense nie meer so baie van kruiwaens en vingerhoede gebruik nie en kan gevolglik nie meer daarmee identifiseer nie.

Terug by die spel is die twee pa’s en vier kinders besig om die bord te verken. Monopoly volg ‘n eenvoudige patroon – goedkoopste na duurste eiendomme, met ‘n paar stasies en lughawens tussendeur. Jy kan kies of jy duur eiendomme wil koop en minder kontantvloei  wil handhaaf, of ‘n diverse eiendomsmandjie saam wil stel. Die kinkel in die kabel is dat eers op die eiendomme moet land om dit te kan koop. My pêl vertel my dat sy mededingende natuur dit in die begin vir hom moeilik gemaak het om Monopoly saam met sy kinders te speel. Hy moes sy kinders ook laat wen en dit was nie noodwendig waaraan hy gewoond was nie. Ouerskap laat ‘n mens nou maar vir eens en vir altyd anders dink oor iets so eenvoudigs soos Monopoly.

Monopoly leer ‘n mens werk met geld in ‘n ‘veilige’ omgewing. Jy moet eiendom besit om dit te verhuur, jy moet ongelukkig aanhou beweeg en die ontwikkeling van die spel volg. Ons het net lekker op dreef begin kom toe ons vir ete geroep word. Na ete  het die kinders wye draaie om die Monopoly-tafel geloop en die spel is gevolglik nooit voltooi nie. Ek het die gasheer help oppak, toe dit tyd was om huiswaarts te keer. Onder die bord het ‘n enkele wit noot gelê – die wit monopolie kapitaal waaroor almal praat. Die waarde van die noot was een Monopoly dollar. Daar was al baie misverstande oor geld en mense wat die waarde daarvan slegs in terme van ekonomiese waarde beskryf. Ek het gewonder of die waarde van Monopoly-geld nie miskien oorwaardeer is nie, maar wat weet ek nou in elk geval van speelgoedgeld af.

 

Misverstand

“Die lewe is bitter …,” sê die man wat sit met sy hande wat op sy kierie rus.
“Dis darem vreeslik sinies vir so ‘n mooi dag,” onderbreek ‘n meisie die man terwyl sy vinnig in sy rigting glimlag en dan in ‘n winkel verdwyn.

“Die lewe is bitter … ,” probeer dieselfde man weer terwyl die kelnerin sy leë bord wegneem.
“Party mense sien ook net altyd die slegte,” onderbreek ‘n man in ‘n pak hom terwyl hy sy laaste sluk koffie wegsluk en haastig sy rekening betaal by die toonbank.

Die man maak sy mond oop om te praat, maar wag tot niemand in sig is nie en sê dan met ‘n glimlag in sy oë: ‘die lewe is bittersoet’.

 

 

Bronne:
1. http://www.enca.com/life/new-monopoly-mzansi-seeks-to-celebrate-south-african-heritage-locations
2. http://www.telegraph.co.uk/news/2017/03/17/monopoly-replaces-boot-thimble-wheelbarrow-new-game-board-pieces/

Wicus Luwes. Die Revolusie Sal Nie Op TV Uitgesaai Word Nie

Thursday, April 13th, 2017

Daar is heelwat dinge wat revolusies in gemeen het. RSG het onlangs Gil Scot-Heron se gedig en lied, ‘The Revolution Will Not Be Televised’,  as deel van ‘n insetsel tydens die oggend-program, Monitor, gebruik. Die lied het sy ontstaan in die VSA in die laat 60s. Ek het begin wonder hoe ‘n Suid-Afrikaanse en Afrikaanse inkarnasie sou klink. Hier is ‘n Afrikaanse weergawe van Scot-Heron se lied/gedig vir die moderne Suid-Afrikaans revolusionêre persoon:

 

Die Revolusie Sal Nie Op TV Uitgesaai Word Nie

Jy sal nie by die huis kan bly nie, my broe’tjie.
Jy sal nie in kan skakel, aan kan teken en rustig sit nie.
Jy sal jouself nie in daggawolke kan verloor of uit die huis kan glip om bier te koop tydens advertensiebreke nie,
want die revolusie sal nie op TV uitgesaai word nie.

Die revolusie sal nie op TV uitgesaai word nie, al is Hlaudi uit die prent.
Die revolusie sal nie ‘n Twitter of Facebook hutsmerk wees nie.
Die revolusie sal nie beelde wys van politici wat bome plant, linte sny of mense wat HOP-huise ontvang nie.
Die revolusie sal nie op TV uitgesaai word nie.

Die revolusie sal nie deur Charmaine op 7de Laan bespreek word nie, ook nie deur Minki op Boer soek ‘n Vrou nie.
Die revolusie sal nie seksie wees nie.
Die revolusie sal jou nie maerder laat lyk nie,                                                                                                                                                                                                                 want die revolusie sal nie op TV uitgesaai word nie, Broer.

Daar sal geen videomateriaal van mense wees wat
kruideniersware en TVs in ‘n gesteelde ambulans laai nie.
SABC sal nie die lotto wenner om 07:30 aankondig nie
of nuusberigte saamstel oor optogte in elk van die 9 provinsies nie.
Die revolusie sal nie op TV uitgesaai word nie.

Daar sal nie skermskote van onlustepolisie wees
wat optoggangers met rubberkoeëls uitmekaar jaag nie.
Geen insetsels van waterkannone wat herhaaldelik in die agtergrond spuit nie.
Geen rooi oorpak sal slaags raak met ‘n veteraan in kamoefleerdrag
terwyl die rand-dollar wisselkoers van links na regs
oor die skerm marsjeer nie.

Die beeldmateriaal sal nie laat in die aand herhaal word
wanneer Freek of Waldemar of Bettie die dag se nuus bespreek nie.
Die nuus sal nie deur ABSA, FNB, Standard Bank, Nedbank of die bank van Habib geborg word nie.

Die revolusie sal nie op TV verskyn nie, my broers
Die revolusie sal lewendig wees.

__________________________________

The Revolution Will Not Be Televised
– Gil Scott-Heron

You will not be able to stay home, brother.
You will not be able to plug in, turn on and cop out.
You will not be able to lose yourself on skag and
Skip out for beer during commercials,
Because the revolution will not be televised.

The revolution will not be televised.
The revolution will not be brought to you by Xerox
In 4 parts without commercial interruptions.
The revolution will not show you pictures of Nixon
Blowing a bugle and leading a charge by John
Mitchell, General Abrams and Spiro Agnew to eat
Hog maws confiscated from a Harlem sanctuary.

The revolution will not be televised.
The revolution will not be brought to you by the
Schaefer Award Theatre and will not star Natalie
Woods and Steve McQueen or Bullwinkle and Julia.
The revolution will not give your mouth sex appeal.
The revolution will not get rid of the nubs.
The revolution will not make you look five pounds
Thinner, because the revolution will not be televised, Brother.

There will be no pictures of you and Willie May
Pushing that shopping cart down the block on the dead run,
Or trying to slide that color television into a stolen ambulance.
NBC will not be able predict the winner at 8:32
Or report from 29 districts.
The revolution will not be televised.

There will be no pictures of pigs shooting down
Brothers in the instant replay.
There will be no pictures of pigs shooting down
Brothers in the instant replay.
There will be no pictures of Whitney Young being
Run out of Harlem on a rail with a brand new process.
There will be no slow motion or still life of Roy
Wilkens strolling through Watts in a Red, Black and
Green liberation jumpsuit that he had been saving
For just the proper occasion.

Green Acres, The Beverly Hillbillies, and Hooterville
Junction will no longer be so damned relevant, and
Women will not care if Dick finally gets down with
Jane on Search for Tomorrow because Black people
Will be in the street looking for a brighter day.
The revolution will not be televised.

There will be no highlights on the eleven o’clock
News and no pictures of hairy armed women
Liberationists and Jackie Onassis blowing her nose.
The theme song will not be written by Jim Webb,
Francis Scott Key, nor sung by Glen Campbell, Tom
Jones, Johnny Cash, Englebert Humperdink, or the Rare Earth.
The revolution will not be televised.

The revolution will not be right back
After a message about a white tornado, white lightning, or white people.
You will not have to worry about a dove in your
Bedroom, a tiger in your tank, or the giant in your toilet bowl.
The revolution will not go better with Coke.
The revolution will not fight the germs that may cause bad breath.
The revolution will put you in the driver’s seat.

The revolution will not be televised, will not be televised,
Will not be televised, will not be televised.
The revolution will be no re-run brothers,
The revolution will be live.

Bronne:
https://en.wikipedia.org/wiki/The_Revolution_Will_Not_Be_Televised
https://www.google.co.za/url?http://www.uidownload.com/free-icons/old-tv-icon-195403
http://www.metrolyrics.com/the-revolution-will-not-be-televised-lyrics-gil-scottheron.html

Wicus Luwes. ‘n Reis deur Bukowski se Los Angeles

Thursday, March 30th, 2017

Wie sou kon dink dat daar slegs 26,3 myl tussen 1931 en 1994 sou wees. Slegs 28 minute volgens ‘n GPS met heelparty kronkels en hobbels. Die lewenspad sorteer posstukke om die pot aan die kook te hou. Dit koester ‘n ongesonde liefde vir alkohol en die dinge wat daarmee gepaard gaan. Dit stuur kortverhale via faksmasjien uit ‘n siekbed. Ek het my lyf toeris gehou en gaan soek na die lewenslyn of lewenspad van Charles Bukowski. Ek het my verbeel dat ek sy werk met meer insig sou kon lees as ek sy wêreld kon betree. Hedendaagse tegnologie maak dit moontlik om ‘n bekostigbare reis te onderneem deur dieselfde strate waar Bukowski geloop het. Daar is twee maniere waarop jy die reis kan onderneem: Die een reis is ‘n virtuele reis en die ander is fisies. ‘n Reis as kubertoeris via ‘n rekenaar met internetverbinding behoort minder van ‘n duik in jou beursie te laat. Die ander manier is via duur vliegkaartjies.

 

air and light and time and space
– Charles Bukowski

‘- you know, I’ve either had a family, a job, something
has always been in the
way
but now
I’ve sold my house, I’ve found this
place, a large studio, you should see the space and
the light.
for the first time in my life I’m going to have a place and
the time to
create.’
no baby, if you’re going to create
you’re going to create whether you work
16 hours a day in a coal mine
or
you’re going to create in a small room with 3 children
while you’re on
welfare,
you’re going to create with part of your mind and your
body blown
away,
you’re going to create blind
crippled
demented,
you’re going to create with a cat crawling up your
back while
the whole city trembles in earthquakes, bombardment,
flood and fire.
baby, air and light and time and space
have nothing to do with it
and don’t create anything
except maybe a longer life to find
new excuses
for.

 

Indien jy die virtuele of kuber-reis wil meemaak, sal jy ‘n rekenaar of slimfoon benodig. Gaan soek bloot op ‘n internet soekenjin na ‘Google Street View’. Google se Street View is ‘n gratis internetblad wat foto’s van ‘n enorme hoeveelheid plekke tot hul beskikking het. Hul dateer hul foto’s ongeveer elke twee jaar op. ‘Google Street View’ laat jou toe om op en af in ‘n straat te kyk deur middel van ‘n vloeibare foto.

Stappe om te volg:
1. Maak die program oop wat jy gebruik vir internet-toegang
2. Soek vir ‘Google Maps’ of ‘Google Street View’ (of klik op die volgende adres: https://www.google.co.za/maps)
3. Google Maps of Google Street View sal dan ‘n blok bied waar jy kan soek (‘search’).
4. Tik die volgende adres in: 2122 S. Longwood Ave., Los Angeles CA en klik op die vergrootglas.
5. Daar sal ‘n kaart op die skerm oopmaak en ‘n klein foto van die plek. Klik of dubbel-klik met die muis op die foto. Google Street View sal dan oopmaak.

Bukowski se ouerhuis behoort op hierdie stadium voor jou te verskyn. Die adres: 2122 S. Longwood Ave., Los Angeles CA. Dit is die huis waar Bukowski se vader besluit het om sy seun se tikmasjien, klere en skryfwerk op die grasperk te gooi. Die man was nie ingenome met sy seun se skryfwerk nie en het uiting aan sy woede gegee. Met ‘n bietjie verbeelding kan jy die spektakel sien afspeel. Bukowski het van 1931 tot 1939 by die huis gebly, maar het baie kere teruggetrek na die huis toe. Dit is ook die huis waar sy vader op ‘n stadium gemaak het of hy na sy werkplek toe gaan, alhoewel hy sy werk verloor het. ‘n Fiktiewe weergawe van hierdie tuiste verskyn in sy magnum opus, ‘Ham or Rye’.

Skermskoot van 2122 S. Longwood Ave., Los Angeles CA op Google Street View

Bukowski het heelwat getrek en ook ‘n tyd lank in New Orleans en Philadelphia gebly. Hy het verskeie betrekkinge onderneem en het selfs joernalistiek en Engels aan die Los Angeles Stadskollege studeer – hy het egter nie sy studies voltooi nie. Ek wil ons virtuele reis ‘n ekstra dimensie gee. Buiten die rekenaar, is daar slimfone en VR (virtuele realiteit)  toestelle of VR-brille. Indien jy Google Street View installeer op jou Android of Mac slimfoon kan jy amper volledig in die straat loop. Indien jy nie so ‘n VR-kopstuk of VR-bril het nie, kan jy die internet gebruik om dit te soek. Soek vir ‘Google cardboard’ op die internet. Die goedkoopste kos in die omgewing van R100. Jy plaas jou slimfoon in die toestel of stukkie karton met lense en word in ‘n multidimensionele virtuele wêreld ingetrek. Jy moet dit sien om dit te glo. Sien video om meer daaroor uit te vind. (‘n Restaurant-groep met ‘n wilde weste-tema, wat onlangs in die nuus was vir ‘n onnodige bakleiery, verkoop die VR-kartonboksies teen R20 as deel van hul kinder-klub.)

Google Cardboard met ‘n slimfoon daarbinne

Bukowski in Terminal Annex Poskantoor

‘n Volgende stop in ons virtuele reis, is die Terminal Annex Poskantoor (Adres om in te tik: 900 N. Alameda St.,  Los Angeles CA) Bukowski het ‘n aan-en-af verhouding met die poskantoor gehad. Hy het meer as een keer die poskantoor bedank, net om weer later daar te gaan werk. Hy het onder andere as possorteerder gewerk en ek kan net dink hoe die adresse en briewe sy gedagtes op loop moes gesit het. Hy het die vloei van kommunikasie en korrespondensie goed verstaan. Sy eerste roman, Post Office, verskyn in 1970 en verskyn by Black Sparrow Press. Bukowski ontmoet John Martin van Black Sparrow Press vir die eerste keer in 1966. Martin het alles probeer om Bukowski aan die skryf te hou en het selfs ‘n deel van sy eie salaris aangebied indien hy skryfwerk voltyds sou aanpak. Martin het hom heelwat dinge geleer, soos om met koolstof-papier te tik, sodat daar meer as een kopie van sy skryfwerk sou wees.

Dis altyd interessant om ‘n skrywer se invloede na te speur. Bukowski het van 1935 af gereeld na die Baldwin Hills Biblioteek toe gegaan (Adres om in te tik: 2906 S La Brea Ave, Los Angeles, CA). Bukowski het die werk van John Fante in Los Angeles se hoofbiblioteek raakgelees – dit het ‘n groot indruk op hom gemaak. (Adres om in te tik: 630 W 5th St, Los Angeles, CA 90071). Fante se werk is later op aandrang van Bukowski in herdruk geplaas deur Black Sparrow Press.

Pink Elephant Drankwinkel soos op Google Street View

Bukowski se liefde vir alkohol is welbekend. Hy het soveel ‘bestuur onder die invloed’-veroordelings teen hom opgestapel, dat sy prokureur bekommerd was dat hy hom nie veel langer uit die tronk sou kon hou nie. Die oplossing was the Pink Elephant drankwinkel. Die Pink Elephant het ‘n afleweringsdiens gehad wat Bukowski en sy prokureur goed te pas gekom het. (Adres om in te tik: 1836 N Western Ave, Los Angeles, CA 90027)

Dit bring ons by laaste huis waarin hy gewoon het, ‘n skamele 26,3 myl of 28 minute weg van die huis van sy kinderjare. (Adres om in te tik: 1148 W. santa Cruz St., san Pedro,CA 90731) Bukowski het in baie slegte gehuggies en plekke gewoon, maar kon later jare ‘n beter huis bekostig as gevolg van boekverkope. Dit was ‘n dubbelverdieping met ‘n uitsig oor die San Pedro-waterfront. Die plekke waar hy gebly het, word op so ‘n manier deel van die konteks wanneer ek sy werke lees. Sy stories lyk anders as die eerste keer toe ek dit gelees het. Die treffendste van sy werke, bly vir my die grafskrif van sy laaste rusplek by Green Hills Gedenkpark. Dit lui kort en kragtig: ‘Don’t try’. Dit word die metafoor vir soveel meer.

Iemand het vir Bukowski gevra: “How do you do? How do you write, create?”
Bukowski het as volg geantwoord: “You don’t try. That’s very important: not to try, either for Cadillacs, creation or immortality. You wait, and if nothing happens, you wait some more. It’s like a bug high on the wall. You wait for it to come to you. When it gets close enough you reach out, slap out and kill it. Or if you like its looks you make a pet out of it.”

safe
– Charles Bukowski

the house next door makes me
sad.
both man and wife rise early and
go to work.
they arrive home in early evening.
they have a young boy and a girl.
by 9 p.m. all the lights in the house
are out.
the next morning both man and
wife rise early again and go to
work.
they return in early evening.
By 9 p.m. all the lights are
out.

the house next door makes me
sad.
the people are nice people, I
like them.

but I feel them drowning.
and I can’t save them.

they are surviving.
they are not
homeless.

but the price is
terrible.

sometimes during the day
I will look at the house
and the house will look at
me
and the house will
weep, yes, it does, I
feel it.

Bronne:
http://hellopoetry.com/charles-bukowski/
http://www.complex.com/pop-culture/2014/03/bukowskis-los-angeles/the-san-pedro-house
https://bukowski.net/timeline/
https://maps.google.com