Wicus Luwes

Wicus Luwes. Notas oor ‘n onvoltooide kunsgalery

Wednesday, June 21st, 2017

Ek lees met ‘n hartseer hart van onvoldoende geologiese studies in die koerantberigte. Ek lees van enorme bedrae wat reeds spandeer is. ‘n Kunsgalery wat iets positiefs moes bydra tot die samelewing het ‘n monument vir die negatiewe geword. Binne-in die gebou is geen werke van bekende of opkomede kunstenaars nie. Daar het nog maar betreklik min van die ontwikkeling van kuns in die omgewing die lig gesien.

Volgens berigte (sien skakels hieronder) is die gallery deur die Departement van Kuns en Kultuur in Richardsbaai gebou. Hierdie hawedorp in Zoeloeland vorm deel van die Stad van Umhlathuze en Uthungulu streeksmunisipaliteit (onlangs herdoop tot Koning Cetshwayo-streeksmunisipaliteit). Die twee berigte wat ek oor die saak gelees het, is onvoldoende om ‘n ingeligte opinie te vorm.

Al wat ek kan bevestig is dit: vyf jaar het verloop sedert die gebou opgerig is. Vyf jaar waarin daar geen kuns in die gebou of kompleks uitgestal is nie. Dit is amper die helfte van ‘n kind se skoolloopbaan. Dit kon lewe geblaas het in ‘n stadige ekonomie. Ek dink maar aan die projekte wat tydens ‘n skoolvakansie aangebied sou kon word. Al lewer die projek geen bekende kunstenaar op nie, het die projek die saadjie geplant dat daar iets soos kuns is.

Ek besef dat die uitstalling van tradisionele items by die taxi-staanplek ook ‘n vorm van ‘n kunsgalery is, maar elke gemeenskap het tog ‘n uitstalplek nodig wat nie slegs op toeriste gemik is nie. Die moontlikhede is net soveel meer. Die doel van kuns is mos beide ‘n reis na buite en na binne. Ek is dus nie kwaad of omgekrap nie. Ek is ook nie moedeloos nie. Ek is hartseer.

Onvoltooide fondasies op die gronde van die kunsgallery

 

Ná ‘n grand uitstalling

op pad huis toe ná ‘n grand uitstalling
ry ek verby
‘n padverwery
die strepe van munisipale semi-mondriane
is ‘n eerlike landskapskildery
ná al die “art for art’s sake” waarna ek moes kyk
(for god’s sake)
selfs rothko kon iets leer
by die verwer in sy overall
gekniel by sy kwas
soos hy sy wit en geel en rooi daar smeer
almal weet wat dit beteken
‘n werker waai sy vlag
dieselfde rooi as onthullingsgordyne
gucci-rokke en stillewe-appels
maar dit sê eenvoudig wag
en ek wag
en ná ‘n tyd kan ek ry
huis toe
soos ek my pad vind op ‘n lyn
wat die verdwynpunt áltyd laat verskyn

deur Loftus Marais uit ‘Staan in die algemeen nader aan vensters’, Tafelberg uitgewers, 2008

 

Koerantberigte oor die kunsgalery
* http://zululandobserver.co.za/114530/arts-building-debacle-on-centre-stage/
* http://zululandobserver.co.za/100551/dismal-performance-at-arts-centre/

Draadkuns deur ‘n Zoeloe-kunstenaar

Wicus Luwes. Argentinië en Aristoteles: die definisie van ‘n siklus

Wednesday, June 14th, 2017

Ek wonder of ‘n siklus moontlik deur ‘n driehoek of sirkel voorgestel kan word: ‘n Driehoek in die vorm van voedselverwantskap of ‘n sirkel in die vorm van bome se jaarringe. Of miskien ‘n spiraal, soos ‘n skulp of langspeelplaat. Ek wonder of die spiraal as voorbeeld kan dien, aangesien ek graag sou wou hê dat ‘n siklus weer terugkeer na sy oorsprong. Wat van ‘n reguit lyn of stuk pad?: kan die Comrades-marathon wat eers van Durban na Pietermaritzburg en dan weer van Pietermaritzburg na Durban dalk ook kwalifiseer as siklus?

Op 27 Mei 2017 lees ek die volgende opskrif by die webtuiste van ‘n aanlyn-koerant: ‘Argentinië goeie Plan B vir SA boere’. Ek kan ongelukkig slegs die opskrifte van daardie aanlyn-koerant lees, aangesien ek nie daarby ingeteken is nie. Ek besef dat ek eintlik die perfekte voorbeeld is van die manier hoe die sameleweing reageer op nuus: ons lees net die opskrifte, maar dink dat ons die nuus goed ken. Ek dink ook weer aan die opmerking van Mark Twain: ‘If you don’t read the news, you are uninformed. If you read the news, you are misinformed.’

In 2012 was ek aan huis van vriende, Oom Hennie en Tannie Paula van den Heever, toe ek die eerste keer van die Argentynse Afrikaners gehoor het. ‘n Groot groep Suid-Afrikaners en Namibiërs het die land verlaat na afloop van die Anglo-Boereoorlog. Die dame van die huis (Tannie Paula) se oupa en vader was self Argentynse Afrikaners (of Afrikaanse Argentyne). Sy het vertel hoe haar vader en sy broers op die ou ent teruggekeer het na Suid-Afrika. Die lewe vir die wat teruggekeer het, was nie altyd maanskyn en rose nie. Hulle moes kos op die tafel sit, maar het nie noodwendig skoolopleiding of tersiêre opleiding gekry nie. Daar het van hulle aan die Rand in die myne gaan werk. Dit was egter ‘n moeilike lewe vir ‘n plaasseun wat sy lewe lank oop vlaktes om hom gehad het.

 

Verskroeide Aarde

Van dié geskiedenis kan ons slegs brokke agterhaal:
Grootouma Geldenhuys met vier kinders
in ‘n oop beestrok a die kamp by Merebank,
‘n paar stuks vee behoue in die walle van die Vaal,
Grootoupa te velde wie weet waar.
Die rooi huis in ge konfiskeer as hospitaal –
gerugte van soldate begrawe onder die leiklipstoep,
die erfgenaam naamloos in ‘n seepkis iewers in die sand.
Ek erf uit ouma Makkie se beroertemond
twee bitter woorde: smaad en hoon
en die droewe wete van familiegrond
vir geslagte tevergeefs bewoon.

deur Martjie Bosman uit ‘Landelik’, Protea Boekhuis, 2002

 

PJ Henning (Tannie Paula se oupa) het vele artikels vir Huisgenoot geskryf oor die lewe van die Afrikaners in Argentinië. Die artikels is toe in boekvorm saamgebind. Die titel van die boek: ‘n Boer in Argentinië. Henning het op 5 Desember 1905 as 19-jarige in Argentinië aangeland. Mnre Vietma en Green het namens die Argentynse regering na Suid-Afrika toe gereis om plase aan die ontnugterde Afrikaners aan te bied. ‘n Mens moet seker die ‘verskroeide aarde’-beleid van die oorlog by die vergelyking inreken, aangesien baie gesinne teruggekeer het na verwoeste plase. Hulle sou van voor af moes begin en dit dan onder ‘n regering waarteen hul oorlog gemaak het. Verkenners is uitgestuur om Argentinië te verken en die verkenners se terugvoer was positief: appels wat wild groei in die veld, ‘n enorme vleisbedryf om maar ‘n paar van die kwaliteite van Argentinië te noem. Net een plek moes hul egter vermy: Comodoro. Comodoro was ‘n droë, barre omgewing. Soos die noodlot dit egter wou hê, is dit presies waar die meeste Suid-Afrikaners hulle gevestig het.

Om terug te keer na die definisie van ‘n siklus: ons het ‘n idee van die vorm van ‘n siklus. Die volgende vraag is seker waaruit ‘n siklus bestaan of wat sy samestelling is. ‘n Mens sou seker tyd as antwoord kon bied. Tyd wat verloop in jaarringe van bome of die wentel om die aarde. Tyd in sekondewysers en kinders wat hul opwagting in familie-kringe maak. Tyd wat skemeroggend en skemermiddag amper dieselfde laat lyk. Die dinamika van ‘n siklus is verder dat die skemeroggend vir die een persoon, weliswaar die skemermiddag vir die volgende persoon kan wees in.

Daar is ook die skepper van die siklus of entiteit wat die siklus in stand hou. Suid-Afrikaners se betrokkenheid by Argentinië as siklus laat my wonder oor daardie vraagstuk. ‘n Belangrike komponent in die soeke na definisie is om ‘n siklus van buite te sien. Hoe plaas jy jouself egter buite die Anglo-Boereoorlog? Hoe plaas jy jouself buite die huidige politieke verwikkelinge? Hoe plaas die landboukundige homself buite die grondhervorming as hy daaraan dink dat graan op ‘n sekere tyd geplant moet word en weer op ‘n volgende tyd geoes moet word? Wie is in beheer van ‘n siklus en wie staan by skemeroggend en wie by skemermiddag?

Die Argentynse Afrikaners het ‘n boor laat kom omdat die Comodoro-omgewing in die Chubut-provinsie so droog was. Met water kan ‘n mens diere aan die lewe hou of groter oeste aanpak. In plaas van water het hulle egter op ‘n ander entiteit afgekom: olie, gas en ander brandstowwe. Die eens dorre omgewing het nou ‘n ander rykdom ingehou. Die regte om die olie te ontgin het egter aan die regering behoort en gevolglik kon die Comodoro Afrikaners nie daaruit voordeel put nie. Dit kon ‘n afdeling aan die siklus van die Suid-Afrikaners ingelyf het, aangesien dit ‘n bron van inkomste kon wees. Dit het egter gemaak dat baie Afrikaanse Argentyne eerder die plaaslewe verruil het vir werke op die olie-aanlegte. Die oliebronne is later jare ook genasionaliseer en is steeds ‘n groot bron van inkomste vir die Argentynse regering.

Die boek vertel van  mense wat somtyds vir hulself moes veg in ‘n land met ander gebruike en gewoontes. ‘n Plek waar hul Mate of Yerba Mate (Argentynse tee) leer drink het. Die gebruike rondom die drink van die tee was vir my baie interessant. Die teedrinkery is meer as net die les van dors; dit het ‘n sosiale element aangesien die hele huishouding (vriend en familie) uit een koppie en strooitjie drink. Die koppie sirkel deur die kuierplek, hetsy kombuis of sitkamer, totdat elkeen genoeg gekry het om te drink.

Yerba Mate-tee
(Foto: https: //bebrainfit.com/yerba-mate-benefits/)

Henning se boek skets vele interessante gebeure: die unieke diere wat hul in Argentinië ontmoet het. Die stryd teen roofdiere. Die poema wat maklik ‘n vyftig of meer stuks skaap kan doodbyt en dan net aan een vreet. Daar is ‘n pragtige verhaal van ‘n jag op so ‘n poema. Die poema het vir die groep honde gevlug en in ‘n ondergrondse tonnelstelsel probeer skuil. Op die ou end is Henning agter sy honde (en die poema) aan en moes hy lig maak deur vuurhoutjies te trek. Die jagtog / jaagtog het op die ou end veroorsaak dat hy die poema probeer skiet het in die stikdonkerte en toe amper self verstik het in die stof en suurstoftekort van die tonnel.  Die probleem het ingekom toe twee van sy honde agter die poema in die tonnel ingehardloop het. Die volgende probleem het ontstaan toe die poema vasgekeer is tussen die honde binne die tonnel en die hond by die mond van die tonnel.

Die rede hoekom dit altyd goed is om die siklus van buite te sien, is omdat bitter min dinge in ‘n vakuum gebeur. ‘n Groep Afrikaners wat ook hul lot buite Suid-Afrika gaan soek het, is uit Angola terug na Suid-Afrika ongeveer dertig tot vyf-en-dertig jaar na die afloop van die Anglo-Boereoorlog. Die repatriasie-proses het ‘n moontlikheid of opsie geword vir die Argentynse Suid-Afrikaners. Korrespondensie met die Unie-regering het gevolg. Regeringsverteenwoordigers het besoek afgelê.

Die verhaal in die boek eindig by ‘n tuiskoms in Kaapstad 33 jaar later. ‘n Voltooide siklus? Miskien slegs ‘n legkaartstukkie in die groter siklus wat pas by die legkaartstukkie van ‘Plan B vir SA Boere’. Aristoteles het die vier oorsake voorgehou om definisie aan iets te gee: waarvan dit gemaak is, watter vorm dit aanneem, wie of wat dit laat gebeur en dan laastens wat die doel daarvan is. Die vraag wat ‘n mens dan kan vra is: wat is die doel van die Argentynse-siklus vir Suid-Afrika? Die veronderstelling is dat ‘n mens die entiteit amper in die oorspronklike samestelling moet kan sien, soos ‘n standbeeld in ‘n stuk graniet of ‘n tafel in ‘n stuk hout. Hoe lyk die driehoek van ‘n Argentynse verwantskap-siklus, of die spiraal van ‘n Argentynse skulp. Die doel van ‘n boom en sy jaarringe kan bepaal word, maar nie altyd hoekom die boom op ‘n spesifieke plek geplant is nie.

Die boek noem eiendomsreg en ander beloftes wat die Argentynse regering verbreek het as redes waarom hul besluit het om terug te keer na Afrika. Daar is op die ou end slegs 28 plase op mense se name oorgedra en ander het slegs ‘n 100 jaar huurpag ontvang. Dit klink vir my baie soos wanneer mense ‘n voorspoedige of bankrot-besigheid beskryf: almal weet hoekom dit gebeur het, maar bitter min mense sien die oorsake raak gedurende die siklus. Ek bespreek hierdie Suid-Afrika-Argentinië wisselwerking, maar weet steeds nie wat die (werklike) doel daarvan is nie, want niemand weet presies waar iets begin en waar dit eindig nie. Dit is moeilik om ‘n objektiewe gevolgtrekking te maak wanneer jou toergroep self hul pad probeer vind. Is ons kaartjies werklik net vir een rigting of is ons reis eintlik retoer?

 

langspeelplaat

dag na dag
soos ‘n plaat
om en in
dieper sny die naald

aan die end
weet jy
die lied is klaar
maar jy wil weer luister

 

Lees ook gerus my vorige artikel oor Suid-Afrik se verwantskap met Argentinië: http://versindaba.co.za/2016/10/24/wicus-luwes-n-taal-op-die-aardsdrempel/

Wicus Luwes. 3 redes hoekom ons mekaar misverstaan

Sunday, May 7th, 2017

Moet my asseblief nie verkeerd verstaan nie: ek geniet ‘n goeie misverstand net soveel soos die volgende persoon. Ek weet nie of ‘n goeie verhoogstuk of Woody Allen-fliek daarsonder klaar kan kom nie. Ek hou van die ontwikkeling van ‘n misverstand, die opbou en afwagting. Die uiteinde van ‘n misverstand is somtyds net ‘n bysaak. Ek is verder van mening dat ons mekaar somtyds moedswillig verkeerd wil verstaan. Persone word uit die storie geskryf en dinge soos konteks en tydsberekening kry die skuld.

Die eerste rede waarom ons mekaar verkeerd verstaan, is moontlik omdat ons na die spreker luister en nie na die boodskap nie. Ons kan nou maar vir die een of ander rede net nie die waarheid van sekere mense aanvaar nie. Ons kan nie aanvaar dat die politieke, religieuse of wetenskaplike mening van ons opponent ‘n stukkie waarheid in kan hou nie.

Die tweede rede is ‘bone conduction’ / been geleiding. Daar is net een persoon wat jou stem op ‘n sekere manier kan hoor – jyself. Die ander mense hoor almal iets anders. Ons kan ons eie stem of stemtoon dus nie glo nie. Ek wonder of daardie stem ook van toepassing is op ons skryfstem of ons tikstem. Dit is nie noodwendig ‘n slegte ding nie, want Beethoven het een van sy grootste werke, die 9de simfonie, as dowe man geskryf. Hy kon staatmaak op sy kennis van musiek en been geleiding. Nie alle vorme van gehoor word deur die oordromme na die brein gedra nie.

Die afgelope Paasnaweek was die eerste keer in jare dat ek stelling agter ‘n Monopoly-bord ingeneem het. Ek en ‘n pêl het ons kinders die strate van die Monopoly-bordspel gaan wys. ‘n Paar dinge het verander – die name het blykbaar jare gelede al verander na Suid-Afrikaanse name. Park Lane en Mayfair is nie meer die duurste eiendom op die blok nie. Eloffstraat het gekom en gegaan en Tafelberg is op die oomblik die duurste plek om te besit.

Die skuifstukke het ook ‘n gedaanteverwisseling ondergaan. Die skuifstukke waarmee ek as

kind gspeel het was metaal, maar deesdae is dit plastiek. Dit is seker die eerste les wat Monopoly ons kan leer: vind maniere om geld te bespaar in die moeilike ekonomie deur metaalkomponente met plastiek te vervang. Ek lees dat selfs die skuifstukke in die nuutste weergawe nou verander gaan word: Die kruiwa, skoen en vingerhoed gaan vervang word deur ‘n T-Rex, bad-eendjie en pikkewyn. Miskien moet ek nie teveel hierby inlees nie. Miskien maak mense nie meer so baie van kruiwaens en vingerhoede gebruik nie en kan gevolglik nie meer daarmee identifiseer nie.

Terug by die spel is die twee pa’s en vier kinders besig om die bord te verken. Monopoly volg ‘n eenvoudige patroon – goedkoopste na duurste eiendomme, met ‘n paar stasies en lughawens tussendeur. Jy kan kies of jy duur eiendomme wil koop en minder kontantvloei  wil handhaaf, of ‘n diverse eiendomsmandjie saam wil stel. Die kinkel in die kabel is dat eers op die eiendomme moet land om dit te kan koop. My pêl vertel my dat sy mededingende natuur dit in die begin vir hom moeilik gemaak het om Monopoly saam met sy kinders te speel. Hy moes sy kinders ook laat wen en dit was nie noodwendig waaraan hy gewoond was nie. Ouerskap laat ‘n mens nou maar vir eens en vir altyd anders dink oor iets so eenvoudigs soos Monopoly.

Monopoly leer ‘n mens werk met geld in ‘n ‘veilige’ omgewing. Jy moet eiendom besit om dit te verhuur, jy moet ongelukkig aanhou beweeg en die ontwikkeling van die spel volg. Ons het net lekker op dreef begin kom toe ons vir ete geroep word. Na ete  het die kinders wye draaie om die Monopoly-tafel geloop en die spel is gevolglik nooit voltooi nie. Ek het die gasheer help oppak, toe dit tyd was om huiswaarts te keer. Onder die bord het ‘n enkele wit noot gelê – die wit monopolie kapitaal waaroor almal praat. Die waarde van die noot was een Monopoly dollar. Daar was al baie misverstande oor geld en mense wat die waarde daarvan slegs in terme van ekonomiese waarde beskryf. Ek het gewonder of die waarde van Monopoly-geld nie miskien oorwaardeer is nie, maar wat weet ek nou in elk geval van speelgoedgeld af.

 

Misverstand

“Die lewe is bitter …,” sê die man wat sit met sy hande wat op sy kierie rus.
“Dis darem vreeslik sinies vir so ‘n mooi dag,” onderbreek ‘n meisie die man terwyl sy vinnig in sy rigting glimlag en dan in ‘n winkel verdwyn.

“Die lewe is bitter … ,” probeer dieselfde man weer terwyl die kelnerin sy leë bord wegneem.
“Party mense sien ook net altyd die slegte,” onderbreek ‘n man in ‘n pak hom terwyl hy sy laaste sluk koffie wegsluk en haastig sy rekening betaal by die toonbank.

Die man maak sy mond oop om te praat, maar wag tot niemand in sig is nie en sê dan met ‘n glimlag in sy oë: ‘die lewe is bittersoet’.

 

 

Bronne:
1. http://www.enca.com/life/new-monopoly-mzansi-seeks-to-celebrate-south-african-heritage-locations
2. http://www.telegraph.co.uk/news/2017/03/17/monopoly-replaces-boot-thimble-wheelbarrow-new-game-board-pieces/

Wicus Luwes. Die Revolusie Sal Nie Op TV Uitgesaai Word Nie

Thursday, April 13th, 2017

Daar is heelwat dinge wat revolusies in gemeen het. RSG het onlangs Gil Scot-Heron se gedig en lied, ‘The Revolution Will Not Be Televised’,  as deel van ‘n insetsel tydens die oggend-program, Monitor, gebruik. Die lied het sy ontstaan in die VSA in die laat 60s. Ek het begin wonder hoe ‘n Suid-Afrikaanse en Afrikaanse inkarnasie sou klink. Hier is ‘n Afrikaanse weergawe van Scot-Heron se lied/gedig vir die moderne Suid-Afrikaans revolusionêre persoon:

 

Die Revolusie Sal Nie Op TV Uitgesaai Word Nie

Jy sal nie by die huis kan bly nie, my broe’tjie.
Jy sal nie in kan skakel, aan kan teken en rustig sit nie.
Jy sal jouself nie in daggawolke kan verloor of uit die huis kan glip om bier te koop tydens advertensiebreke nie,
want die revolusie sal nie op TV uitgesaai word nie.

Die revolusie sal nie op TV uitgesaai word nie, al is Hlaudi uit die prent.
Die revolusie sal nie ‘n Twitter of Facebook hutsmerk wees nie.
Die revolusie sal nie beelde wys van politici wat bome plant, linte sny of mense wat HOP-huise ontvang nie.
Die revolusie sal nie op TV uitgesaai word nie.

Die revolusie sal nie deur Charmaine op 7de Laan bespreek word nie, ook nie deur Minki op Boer soek ‘n Vrou nie.
Die revolusie sal nie seksie wees nie.
Die revolusie sal jou nie maerder laat lyk nie,                                                                                                                                                                                                                 want die revolusie sal nie op TV uitgesaai word nie, Broer.

Daar sal geen videomateriaal van mense wees wat
kruideniersware en TVs in ‘n gesteelde ambulans laai nie.
SABC sal nie die lotto wenner om 07:30 aankondig nie
of nuusberigte saamstel oor optogte in elk van die 9 provinsies nie.
Die revolusie sal nie op TV uitgesaai word nie.

Daar sal nie skermskote van onlustepolisie wees
wat optoggangers met rubberkoeëls uitmekaar jaag nie.
Geen insetsels van waterkannone wat herhaaldelik in die agtergrond spuit nie.
Geen rooi oorpak sal slaags raak met ‘n veteraan in kamoefleerdrag
terwyl die rand-dollar wisselkoers van links na regs
oor die skerm marsjeer nie.

Die beeldmateriaal sal nie laat in die aand herhaal word
wanneer Freek of Waldemar of Bettie die dag se nuus bespreek nie.
Die nuus sal nie deur ABSA, FNB, Standard Bank, Nedbank of die bank van Habib geborg word nie.

Die revolusie sal nie op TV verskyn nie, my broers
Die revolusie sal lewendig wees.

__________________________________

The Revolution Will Not Be Televised
– Gil Scott-Heron

You will not be able to stay home, brother.
You will not be able to plug in, turn on and cop out.
You will not be able to lose yourself on skag and
Skip out for beer during commercials,
Because the revolution will not be televised.

The revolution will not be televised.
The revolution will not be brought to you by Xerox
In 4 parts without commercial interruptions.
The revolution will not show you pictures of Nixon
Blowing a bugle and leading a charge by John
Mitchell, General Abrams and Spiro Agnew to eat
Hog maws confiscated from a Harlem sanctuary.

The revolution will not be televised.
The revolution will not be brought to you by the
Schaefer Award Theatre and will not star Natalie
Woods and Steve McQueen or Bullwinkle and Julia.
The revolution will not give your mouth sex appeal.
The revolution will not get rid of the nubs.
The revolution will not make you look five pounds
Thinner, because the revolution will not be televised, Brother.

There will be no pictures of you and Willie May
Pushing that shopping cart down the block on the dead run,
Or trying to slide that color television into a stolen ambulance.
NBC will not be able predict the winner at 8:32
Or report from 29 districts.
The revolution will not be televised.

There will be no pictures of pigs shooting down
Brothers in the instant replay.
There will be no pictures of pigs shooting down
Brothers in the instant replay.
There will be no pictures of Whitney Young being
Run out of Harlem on a rail with a brand new process.
There will be no slow motion or still life of Roy
Wilkens strolling through Watts in a Red, Black and
Green liberation jumpsuit that he had been saving
For just the proper occasion.

Green Acres, The Beverly Hillbillies, and Hooterville
Junction will no longer be so damned relevant, and
Women will not care if Dick finally gets down with
Jane on Search for Tomorrow because Black people
Will be in the street looking for a brighter day.
The revolution will not be televised.

There will be no highlights on the eleven o’clock
News and no pictures of hairy armed women
Liberationists and Jackie Onassis blowing her nose.
The theme song will not be written by Jim Webb,
Francis Scott Key, nor sung by Glen Campbell, Tom
Jones, Johnny Cash, Englebert Humperdink, or the Rare Earth.
The revolution will not be televised.

The revolution will not be right back
After a message about a white tornado, white lightning, or white people.
You will not have to worry about a dove in your
Bedroom, a tiger in your tank, or the giant in your toilet bowl.
The revolution will not go better with Coke.
The revolution will not fight the germs that may cause bad breath.
The revolution will put you in the driver’s seat.

The revolution will not be televised, will not be televised,
Will not be televised, will not be televised.
The revolution will be no re-run brothers,
The revolution will be live.

Bronne:
https://en.wikipedia.org/wiki/The_Revolution_Will_Not_Be_Televised
https://www.google.co.za/url?http://www.uidownload.com/free-icons/old-tv-icon-195403
http://www.metrolyrics.com/the-revolution-will-not-be-televised-lyrics-gil-scottheron.html

Wicus Luwes. ‘n Reis deur Bukowski se Los Angeles

Thursday, March 30th, 2017

Wie sou kon dink dat daar slegs 26,3 myl tussen 1931 en 1994 sou wees. Slegs 28 minute volgens ‘n GPS met heelparty kronkels en hobbels. Die lewenspad sorteer posstukke om die pot aan die kook te hou. Dit koester ‘n ongesonde liefde vir alkohol en die dinge wat daarmee gepaard gaan. Dit stuur kortverhale via faksmasjien uit ‘n siekbed. Ek het my lyf toeris gehou en gaan soek na die lewenslyn of lewenspad van Charles Bukowski. Ek het my verbeel dat ek sy werk met meer insig sou kon lees as ek sy wêreld kon betree. Hedendaagse tegnologie maak dit moontlik om ‘n bekostigbare reis te onderneem deur dieselfde strate waar Bukowski geloop het. Daar is twee maniere waarop jy die reis kan onderneem: Die een reis is ‘n virtuele reis en die ander is fisies. ‘n Reis as kubertoeris via ‘n rekenaar met internetverbinding behoort minder van ‘n duik in jou beursie te laat. Die ander manier is via duur vliegkaartjies.

 

air and light and time and space
– Charles Bukowski

‘- you know, I’ve either had a family, a job, something
has always been in the
way
but now
I’ve sold my house, I’ve found this
place, a large studio, you should see the space and
the light.
for the first time in my life I’m going to have a place and
the time to
create.’
no baby, if you’re going to create
you’re going to create whether you work
16 hours a day in a coal mine
or
you’re going to create in a small room with 3 children
while you’re on
welfare,
you’re going to create with part of your mind and your
body blown
away,
you’re going to create blind
crippled
demented,
you’re going to create with a cat crawling up your
back while
the whole city trembles in earthquakes, bombardment,
flood and fire.
baby, air and light and time and space
have nothing to do with it
and don’t create anything
except maybe a longer life to find
new excuses
for.

 

Indien jy die virtuele of kuber-reis wil meemaak, sal jy ‘n rekenaar of slimfoon benodig. Gaan soek bloot op ‘n internet soekenjin na ‘Google Street View’. Google se Street View is ‘n gratis internetblad wat foto’s van ‘n enorme hoeveelheid plekke tot hul beskikking het. Hul dateer hul foto’s ongeveer elke twee jaar op. ‘Google Street View’ laat jou toe om op en af in ‘n straat te kyk deur middel van ‘n vloeibare foto.

Stappe om te volg:
1. Maak die program oop wat jy gebruik vir internet-toegang
2. Soek vir ‘Google Maps’ of ‘Google Street View’ (of klik op die volgende adres: https://www.google.co.za/maps)
3. Google Maps of Google Street View sal dan ‘n blok bied waar jy kan soek (‘search’).
4. Tik die volgende adres in: 2122 S. Longwood Ave., Los Angeles CA en klik op die vergrootglas.
5. Daar sal ‘n kaart op die skerm oopmaak en ‘n klein foto van die plek. Klik of dubbel-klik met die muis op die foto. Google Street View sal dan oopmaak.

Bukowski se ouerhuis behoort op hierdie stadium voor jou te verskyn. Die adres: 2122 S. Longwood Ave., Los Angeles CA. Dit is die huis waar Bukowski se vader besluit het om sy seun se tikmasjien, klere en skryfwerk op die grasperk te gooi. Die man was nie ingenome met sy seun se skryfwerk nie en het uiting aan sy woede gegee. Met ‘n bietjie verbeelding kan jy die spektakel sien afspeel. Bukowski het van 1931 tot 1939 by die huis gebly, maar het baie kere teruggetrek na die huis toe. Dit is ook die huis waar sy vader op ‘n stadium gemaak het of hy na sy werkplek toe gaan, alhoewel hy sy werk verloor het. ‘n Fiktiewe weergawe van hierdie tuiste verskyn in sy magnum opus, ‘Ham or Rye’.

Skermskoot van 2122 S. Longwood Ave., Los Angeles CA op Google Street View

Bukowski het heelwat getrek en ook ‘n tyd lank in New Orleans en Philadelphia gebly. Hy het verskeie betrekkinge onderneem en het selfs joernalistiek en Engels aan die Los Angeles Stadskollege studeer – hy het egter nie sy studies voltooi nie. Ek wil ons virtuele reis ‘n ekstra dimensie gee. Buiten die rekenaar, is daar slimfone en VR (virtuele realiteit)  toestelle of VR-brille. Indien jy Google Street View installeer op jou Android of Mac slimfoon kan jy amper volledig in die straat loop. Indien jy nie so ‘n VR-kopstuk of VR-bril het nie, kan jy die internet gebruik om dit te soek. Soek vir ‘Google cardboard’ op die internet. Die goedkoopste kos in die omgewing van R100. Jy plaas jou slimfoon in die toestel of stukkie karton met lense en word in ‘n multidimensionele virtuele wêreld ingetrek. Jy moet dit sien om dit te glo. Sien video om meer daaroor uit te vind. (‘n Restaurant-groep met ‘n wilde weste-tema, wat onlangs in die nuus was vir ‘n onnodige bakleiery, verkoop die VR-kartonboksies teen R20 as deel van hul kinder-klub.)

Google Cardboard met ‘n slimfoon daarbinne

Bukowski in Terminal Annex Poskantoor

‘n Volgende stop in ons virtuele reis, is die Terminal Annex Poskantoor (Adres om in te tik: 900 N. Alameda St.,  Los Angeles CA) Bukowski het ‘n aan-en-af verhouding met die poskantoor gehad. Hy het meer as een keer die poskantoor bedank, net om weer later daar te gaan werk. Hy het onder andere as possorteerder gewerk en ek kan net dink hoe die adresse en briewe sy gedagtes op loop moes gesit het. Hy het die vloei van kommunikasie en korrespondensie goed verstaan. Sy eerste roman, Post Office, verskyn in 1970 en verskyn by Black Sparrow Press. Bukowski ontmoet John Martin van Black Sparrow Press vir die eerste keer in 1966. Martin het alles probeer om Bukowski aan die skryf te hou en het selfs ‘n deel van sy eie salaris aangebied indien hy skryfwerk voltyds sou aanpak. Martin het hom heelwat dinge geleer, soos om met koolstof-papier te tik, sodat daar meer as een kopie van sy skryfwerk sou wees.

Dis altyd interessant om ‘n skrywer se invloede na te speur. Bukowski het van 1935 af gereeld na die Baldwin Hills Biblioteek toe gegaan (Adres om in te tik: 2906 S La Brea Ave, Los Angeles, CA). Bukowski het die werk van John Fante in Los Angeles se hoofbiblioteek raakgelees – dit het ‘n groot indruk op hom gemaak. (Adres om in te tik: 630 W 5th St, Los Angeles, CA 90071). Fante se werk is later op aandrang van Bukowski in herdruk geplaas deur Black Sparrow Press.

Pink Elephant Drankwinkel soos op Google Street View

Bukowski se liefde vir alkohol is welbekend. Hy het soveel ‘bestuur onder die invloed’-veroordelings teen hom opgestapel, dat sy prokureur bekommerd was dat hy hom nie veel langer uit die tronk sou kon hou nie. Die oplossing was the Pink Elephant drankwinkel. Die Pink Elephant het ‘n afleweringsdiens gehad wat Bukowski en sy prokureur goed te pas gekom het. (Adres om in te tik: 1836 N Western Ave, Los Angeles, CA 90027)

Dit bring ons by laaste huis waarin hy gewoon het, ‘n skamele 26,3 myl of 28 minute weg van die huis van sy kinderjare. (Adres om in te tik: 1148 W. santa Cruz St., san Pedro,CA 90731) Bukowski het in baie slegte gehuggies en plekke gewoon, maar kon later jare ‘n beter huis bekostig as gevolg van boekverkope. Dit was ‘n dubbelverdieping met ‘n uitsig oor die San Pedro-waterfront. Die plekke waar hy gebly het, word op so ‘n manier deel van die konteks wanneer ek sy werke lees. Sy stories lyk anders as die eerste keer toe ek dit gelees het. Die treffendste van sy werke, bly vir my die grafskrif van sy laaste rusplek by Green Hills Gedenkpark. Dit lui kort en kragtig: ‘Don’t try’. Dit word die metafoor vir soveel meer.

Iemand het vir Bukowski gevra: “How do you do? How do you write, create?”
Bukowski het as volg geantwoord: “You don’t try. That’s very important: not to try, either for Cadillacs, creation or immortality. You wait, and if nothing happens, you wait some more. It’s like a bug high on the wall. You wait for it to come to you. When it gets close enough you reach out, slap out and kill it. Or if you like its looks you make a pet out of it.”

safe
– Charles Bukowski

the house next door makes me
sad.
both man and wife rise early and
go to work.
they arrive home in early evening.
they have a young boy and a girl.
by 9 p.m. all the lights in the house
are out.
the next morning both man and
wife rise early again and go to
work.
they return in early evening.
By 9 p.m. all the lights are
out.

the house next door makes me
sad.
the people are nice people, I
like them.

but I feel them drowning.
and I can’t save them.

they are surviving.
they are not
homeless.

but the price is
terrible.

sometimes during the day
I will look at the house
and the house will look at
me
and the house will
weep, yes, it does, I
feel it.

Bronne:
http://hellopoetry.com/charles-bukowski/
http://www.complex.com/pop-culture/2014/03/bukowskis-los-angeles/the-san-pedro-house
https://bukowski.net/timeline/
https://maps.google.com

Wicus Luwes. Die metafoor as geneesmiddel

Tuesday, February 28th, 2017

Die geheim lê daarin om die probleem vas te maak aan iets konkreets. Die konkrete entiteit kan aangepak word op konkrete maniere. Digkuns het ‘n spesiale plek in die geneeskuns. Daar is die ritme wat staan teenoor lewensritme; die herhaling wat staan teenoor patrone in ons lewe. Ek wil met hierdie rubriek egter aandag gee aan die belangrikheid van die metafoor. Die metafoor stel een ding gelyk aan ‘n ander. ‘Gelyk aan’ is miskien ‘n sterk stelling. Dit is nie altyd waar dat een ding wat ‘Soos’ ‘n ander is, daaraan gelyk gestel kan word nie. Daar is slegs sekere eienskappe wat ooreenstem.

Die mens as pasiënt wat sielkundig behandel word, het dikwels ‘n sekere manier waarop hul oor die probleem sou praat. Die probleem word ‘n metafoor. Die digkuns kan hier ‘n belangrike rol speel in die interpretasie en behandeling van die metafore. Daar is heelwat informasie op die internet oor behandeling deur middel van poësie. Daar is egter ‘n ander invalshoek wat ek misgekyk het: die geneser kan digkuns gebruik tydens die proses van diagnose. Ek het hierdie moontlikheid misgekyk en dit maak vir my sin, aangesien ‘n geneeskundige soms fisiese en abstrakte grense moet kruis om by die oorsaak van die probleem uit te kom.


Ek (WL) het ‘n paar vrae oor die gebruik van metafore aan Louis Awerbuck (LA), ‘n kliniese sielkundige, gestel. Awerbuck is mede-aanbieder van die radioprogram, ‘Wie is Ek met Louis en Lise’ op RSG. In die program word luisteraarsvrae bespreek.

WL: Hoe kan die gebruik van metafore ‘n mens help om probleme en spesifiek emosionele probleme te identifiseer?
LA:     Mense sukkel oor die algemeen om hulle eie probleme te identifiseer, en meestal is een van die eerste take van ’n psigoterapeut om die persoon te help om die probleem in verstaanbare taal te beskryf.  Dit is dan die taak van terapeut om die persoon se beskrywing te herdefinieer in ’n kliniese beskrywing. So word daar byvoorbeeld in sommige kulture gereeld die metafoor: “my bloed is donker/swart” gebruik om ’n teneergedrukte gemoedstemming te beskryf.  Kliniese definisie: depressie.

WL: Hoe kan die gebruik van metafore ‘n mens help om probleme te behandel?
LA: Baie keer so eenvoudig as deur middel van beelding.  Om byvoorbeeld angs as ’n monster met spesifieke eienskappe te verbeel en te visualiseer, maak dit makliker om jouself byvoorbeeld te visualiseer as superheld wat die  monster oorwin.

WL: Ek hoor dikwels mense sê: “Ek wonder hoekom ‘n sekere probleem oor my pad moes kom.” Hoe kan ‘n mens die ‘pad’-metafoor gebruik om ‘n situasie in iets positiefs te omskep?
LA: Dit is seker een van die mees bekende metafore vir geestelike of sielkundige groei. Daar word daarna verwys as “die pad wat ek moet stap”,of “haar pad wat sy self gekies het”.  ’n Pad-metafoor kan baie keer kragtig gebruik word deur dit as ’n tydlyn van mens se lewe aan te dui (“lewenspad”), en dan van buite af (soos ’n toeskouer) daarna te kyk. Sodra afstand verkry word van die  metafoor is die persoon nie meer deel van die metafoor nie.

WL: Hoe kan ‘n metafoor ‘n mens help om eienaarskap van ‘n probleem te neem?
LA: Deur ’n subjektiewe emosionele ervaring te omskep in een konsep, is om beheer te kan neem. As mens ’n unieke metafoor vir jou lyding kan skep, help dit met die gee van betekenis. Betekenis in sy kern is die fenomenologie van waarom en hoe jy ervaar wat jy ervaar. Wat kan meer eienskap as dit gee?

WL: Kan die skryf van ‘n gedig dieselfde uitwerking hê as ‘n kind wat byvoorbeeld sy omstandighede sou teken?
LA: Verseker. Net soos onbewuste indrukke, word taal ook onbewustelik gevorm.  Die kreatiewe proses van dig leen homself baie sterk tot ’n terapeutiese omgewing, om eerstens afstand te kry om te kan beskryf hoe die self met ’n krisis omgaan, asook om ’n unieke metafoor te skep vir die probleem wat help met eienaarskap.

WL: Watter gedigte of watter digter se werk het al ‘n emosionele impak op u gehad?
LA: Daar is vele, maar sonder om te weet hoekom: Kipling, Watermeyer, gert vlok nel, Breytenbach. Wat is mooier as: “vier sterk mure teen die suiderwind, my swartoog vrou, my blondhaarkind” (Watermeyer)

WL: Watter raad sou u vir mense gee om metafore / digkuns te gebruik om probleme aan te spreek?
LA: Vir die wat vaardig is in digkuns sou die aanbeveling wees om ’n metafoor te skep waarmee objektief en subjektief geïdentifiseer kan word: jy moet dit kan “sien”, maar ook voel.
Ek besef al meer dat die bespreking en skryf van metafore en by implikasie, gedigte, ‘n manier is om die groter prentjie beter te verstaan. Uit de antwoorde het ek as leek geleer dat die losmaak van die metafoor net so belangrik as die vasmaak is. Die afstand tussen die pad-metafoor en die padgebruiker is ‘n groot deel van die genesingsproses. Ek het in die inleiding daarna verwys dat die vasmaak van die metafoor die geheim is en miskien (net miskien) is die losmaak van die metafoor een van die moontlike oplossings van daardie geheim.

 

wat is beweging anders as om verwantskappe
te skep? om te voel daar is landskappe
en omgewing? indien daar iets buite
my kon wees, iets anderkant die ruite
waaraan vingertoppe mag raak om op die lappe

te bring, dan moet dit tog beteken ek bestaan?
gestel ek kan myself verbeel, dan groei en taan
die lewe immers, is daar geverfde skuite
vol laggende mense soos trane teen die ruite
en lees ek my naam soos ‘n wimpel oor die maan.

engel, jy wat as flikker donkerte tussen ooglig en lig
oor getye van die hemelruim vlug met my gesig:

praat met my, laat my as diepleefduiker na die wrak afdaal
om te sien hoe klik en klak woorde kaal soos taal

– deur breyten breytenbach uit ‘die beginsel van stof’ (human & rousseau)

 

 

*** ‘n Groot dankie vir die deelname aan u, Louis Awerback ***

Verdere leesstof:
http://www.wie-is-ek.co.za
http://www.cleanlanguage.co.uk/articles/articles/23/1/Mind-Metaphor-and-Health/Page1.html

 

Bronne:
1. Skildery: Personal Values deur Rene Magritte

Wicus Luwes. Tussen twee vure

Saturday, January 28th, 2017

vuurhoutjie

Vuur is ‘n lewende voorwerp – dit haal asem, dit beweeg en op ‘n sekere vlak plant dit  voort. ‘n Mens moet al hierdie dinge in gedagte neem as dit jou doel is om ‘n vuur te blus. Ek dink terug aan die verwoestende vure in die Noord-Kaap en Vrystaat van ongeveer vyf jaar gelede. Brandslaners het gesê dat hulle moes draf om langs die vuur te bly – die sterk winde en die droë gras, het die vuur gevoed. Die rook het vir twee dae die son uitgedoof in die area waar ek gebly het en die lug bruin gekleur. Laasjaar het ons brandbestryders selfs in Kanada vure gaan probeer blus. Vanjaar is dit die Wes-Kaap wat alles verloor. Ek sien die koerantberigte van al die kultuurskatte, plase en huise wat in vlamme opgegaan het. Die lewensverlies van mens en dier gaan ook nie ongesiens verby nie.

Ek besef verder dat die vuur definitief aan die vereistes van ‘n lewende wese voldoen: dit verwoes. Die vuur maak herinneringe aan die verskroeide-aardebeleid los. Ek het op skool geleer dat dit in die Anglo-Boereoorlog teen die Boere ingespan is. Tydens die Tweede Wêreldoorlog het Rusland vir Hitler tydens sy opmars gestuit deur haar eie oeste en kos aan die brand te steek.

 

3 Maniere om ‘n vuur te blus

Verwyder die voedingsbron

Vuur het suurstof nodig om asem te haal en brandbare items om te verorber. Brandstelsels vervang die suurstof met gas wat nie vlambaar is nie wanneer sensors die vlam of rook optel. Brandbare of ontvlambare items moet ook verwyder word om te verhoed dat vuur ontstaan of verder versprei. Water of brandblussers smoor die vuur se asemhaling.

Die vraag is wat die voedingsbron sou wees vir ‘n vuur wat in die gedagtes van iemand sou woed.

Verwyder die roete waarlangs dit loop

Daar behoort jaarliks brandpaaie gemaak te word. Die probleem is ongelukkig seisoenaal en vlamme hou van droë veld. Deur ‘n pad vir die vlamme te maak kan die roete van vuur so hopelik beheer word. Die plan sou wees dat die vuur homself (of haarself) in ‘n hoek vasloop en so uitwoed. Trekkers word ook gebruik om stukke veld om te ploeg wanneer die vlamme reeds op pad is. Dit sou die roete van die vuur dalk meer hobbelrig maak en dalk veroorsaak dat dit stadiger versprei.

Die vraag is wat die roete van die mens se gedagtevuur sou wees. Dit sou help as ‘n mens dit nie sou stuit nie, maar eerder kanaliseer.

Hou op om ekstra vure te maak

Dit klink eenvoudig en dit is miskien teenstrydig met die maak van voorbrande, maar dit is belangrik om daaraan te dink. Die spreuk lui: ‘fight fire with fire’, maar omdat die vuur ‘n lewe van sy eie het, is dit nie altyd wenslik dat ‘n mens vuur met nog vuur aan moet val nie. Daar is reeds genoeg brandstigters en veels te min brandbestreiders.

Onwillekeurig dink ek terug aan die brand wat Klein Libertas in puin gelê het. Ons kombuistaal se historiese skatte het ook onder die Wes-Kaapse vlamme deurgeloop.

 

 

Die swart kombuis

die swart kombuis het balke
die mure is berook
in ‘n groot gekraakte erdebeker
woon dags die nagskof-spook

die swart kombuis het luike
skeefgetrek en toegesluit
aartappels lê die werf rond
skedels wat loop oog uit

die vensters het geen uitsig
die werf die lug het geflou
die grond is vaal puimpoeier
die aartappels is grou

geen mens beweeg hier binne
geen mens werk op die werf
êrens tussen middag en skemer
het die aarde se lug gesterf

‘n middag hoe lank gelede
die swart kombuis is oud
daar was nooit somer-sonlig
die swart kombuis is koud

daar hang ‘n snaakse skottel
met ‘n riffel-hingsel aan ‘n riffel-rand
en ondertoe twee gate
wat loer aan die een kant

het hekse hier gebak en brou
die swart kombuis die swyg
daar in die hoek lê ‘n kat-skelet
die swart geheim bly dig

deur Sheila Cussons

tarkovsky_mirror_fire1

Indien jy egter nie die vuur geblus kry nie, het jy heel waarskynlik te doen met ‘n onblusbare vuur.

3 Onblusbare Vure

Dit is seker ironies dat ek ‘The Mirror’ gesien het tydens my verlof vroeër die jaar. Dit is ironies omdat ‘vuur’ ‘n onderliggende (of liggewende) tema van die film is. Andrei Tarkovsky se Zerkalo (‘The Mirror’) is egter nie slegs ‘n tradisionele film nie. Dit is wel op film vasgelê, maar dit volg nie die definisie van ‘n tradisionele film of fliek nie. Dit word beskryf as herinneringe. Dit word beskryf as visuele digkuns. Dit is ‘n simbool. In onderhoude is Tarkovsky dikwels gevra na die betekenis of simboliek van vuur in sy films.

Tarkovsky het geantwoord dat alhoewel hy erken dat vuur, water en sneeu dikwels voorkom in sy films, dit nie spesifieke betekenis het nie. Hy het homself ook daarvan weerhou om die beelde of simboliek vir die kyker te interpreteer of te vertaal.

 

I am a candle. I burned at the feast.
Gather my wax when morning arrives
so that this page will remind you
how to be proud and how to weep,
how to give away the last third
of happiness, and how to die with ease—
and beneath a temporary roof
to burn posthumously, like a word.

deur Arseny Tarkovsky

 

Die vuur van jeugtyd-herinneringe

Die eerste groot vuur in ‘The Mirror’ wys hoe ‘n skuur in die platteland afbrand. As agtergrond hiervoor is die Russiese bevolking se vlug na die platteland in ‘n poging om die Sovjet-opstande vry te spring. Dit word ook later duidelik dat dit dieselfde jaar was waartydens die seun, Alexei, se vader die gesin verlaat het. Die sielkunde probeer dikwels huidige probleme koppel aan jeug-gebeure, soos metafore aan die beelde wat dit voorstel. (My eie jeug-vlam neem my terug na die keer wat my Pa my as vyfjarige onder hande geneem het toe ek skelm met vuurhoutjies in my kamer begin speel het.) Die rol van die jeugtyd-vuur is onmiskenbaar. Ek stel dit hier as onblusbaar, maar dit is eintlik nie die waarheid nie. Die vuur is wel blusbaar, maar die blus daarvan op 5-jarige ouderdom of 85-jarige ouderdom kan tot veel meer lei as net die blus van ‘n vlam.

 

Die vuur van geloof

‘n Spreuk uit die Viatka-streek in Rusland lui: ‘n Stoof in die huis is dieselfde as ‘n altaar in die kerk: Brood word daarin gebak. Die Ortodokse Christelike geloof, soos uit die Russiese tradisie, is vol ikone of simboliek. Slawiese tradisie het ‘n prent van Maria, Moeder van God, teenoor die stoof in die huis gehang. Maria sou die ‘moederhart’ wat klop in die ‘vaderhuis’ voorstel. Die boek ‘All Russia is Burning!: A Cultural History of fire and Arson deur Cathy A. Frierson wei meer hieroor uit.

‘n Prominente beeld in die film wys hoe Alexei se moeder haar hare was in ‘n emmer. Die kyker word bewus dat dit eerder ‘n droombeeld is wanneer stukke van die plafon begin val en water van die dak af instroom. Sy moeder kyk ook vir haarself in ‘n spieël en sien later ‘n ouer dame. Ek het eers vermoed dat hierdie beeld die vrou se veroudering / verval of fisiese agteruitgang sou voorstel, maar die vlam het my gepla. My internet-soektog na die betekenis het my na die Russiese Ortodokse tradisies geneem. Wat my egter die meeste opval is dat die Kommunistiese regering die film befonds het. Hulle het ook enige films met geestelike inhoud verbied. Die vuur in Torkevsky se film tart sonder twyfel die regering en bring geestelike simboliek na vore sonder om direk daarna te verwys. ‘The Mirror’ is aan die ander kant ‘n soort outobiografiese film en miskien moet ek meer kyk na die beeld as ‘n persoonlike ervaring van Tarkovsky as vorm van uittarting. Hoe dit ookal sy: Ons almal weet tog dat die beste wegsteekplek juis reg onder die neus is van die wat daarna soek.

tarkovsky_moder_vuur

Skermskoot uit ‘The Mirror’ met die moederhart wat klop in die vaderhuis (vlam in agtergrond en in spieël)

 

Andrei Tarkovsky se vader was ‘n digter en sy digkuns kry ‘n prominente plek in die film. Die vader, Arseny Tarkovsky, lees dan ook sy gedigte en bind die film, net soos die vlam, op simboliese wyse saam. Die outobiografiese aard van die film word gebou om kern-gedagtes / geheue uit Andrei Tarkovsky se lewe, maar eers by die lees van die gedigte het ek die film beter verstaan. Dit het my weer laat besef watter impak digkuns het op die manier hoe ons ook ons eie lewens onthou.

Die liefdesvuur

‘The Mirror’ wys ook hoe die hoofkarakter as seun verlief raak op ‘n rooikopdogter. Die tema is waarskynlik eersteliefde, maar die klein rooikopmeisie verskyn deur die film in verskillende tonele en haar beeld verskyn later in ‘n spieël as herinnering. Op ‘n sekere vlak wys die spieël hiermee elke kyker op sy of haar eerste liefde.

De(kon)struksie van vuur
Ons hou van die vlam, maar is bang vir die vuur. Ons hou ons hand uit na die vlam as ons koud kry in die winter. Ek is dankbaar vir die vlammetjie wat Tarkovsky se visuele poësie in my siel aangesteek het. Ek volg die Andrei Tarkovsky-garingdraad deur middel van die vuur. My gunsteling deel van ‘n vuur is die groen blare wat deurbreek wanneer alles dood en verwoes lê.

tarkovsky_vuur_hand_

Skermskoot uit ‘The Mirror’

Fire

Clear smoke,
a fire in the far off
haze of summer,
burning somewhere.

What is
a lonely heart for
if not
for itself alone.

Do the questions
answer themselves,
all wonder
brought to a reckoning?

When you are done,
I am done,
then it seems that
one by one

we can leave it all,
to go on.

deur Robert Creeley

Bronne:
1. Cussons, S. 1978. Die swart kombuis. Kaapstad: Tafelberg
2. Internet. https://readalittlepoetry.wordpress.com/2012/05/05/fire-by-robert-creeley/
3. Metres, P. & Psurtsev, D. 2015. I Burned at the Feast: Selected Poems of Arseny Tarkovsky. Cleveland University Poetry Center

Wicus Luwes. 3 Seuns

Saturday, December 24th, 2016

kutlwano

Plattelandse Pietà
vir Kutlwano Garesape van Jan Kempdorp

ek wonder hoeveel gebreekte bottel
hul uit jou klein lyf moes haal –
stukke glas wat ‘n mal man
deur jou gesteek het

jy wat jou ma teen die
bottel en die stok verdedig het
is in klein gebreekte stukke
deur my gedagtes gesteek

jy vra vir ‘n laaste soen
en sterf
bebloed
in die arms van jou ma

aylankurdi
Waterdoop

die see is ‘n doopvont
wat jou naam
saam met die water
oor jou voorkop vee
soos ‘n predikant
se hand in die oggenddiens

ek doop jou Aylan Kurdi
in die laagwater
ek doop jou vlugteling
in die hoogty
van die oorlog
ek doop jou brander van sirië
wat uitspoel aan die kus van turkye

jy is ‘n bloeisel
en ‘n opslagloot
aan die bome
van die arabiese lente

manger
El Niño

‘n leë krip
altyd vol dou
in tye van droogte

 

Bronne:
http://www.sabc.co.za/wps/portal/news/main/tag?tag=Kutlwano%20Garesape
http://www.biblelandhistory.com/israel/manger-stone.html
http: //www.robertsharp.co.uk/2015/09/05/photo-aylan-kurdi/photo-04-09-2015-22-46-39/