Versindaba
~ 'n Kollektiewe weblog vir die Afrikaanse digkuns ~

’n Oorrompelende debuutbundel wat stem gee aan die lewe in en om die Kaapse vlakte. Geskryf in die taal eie aan die gebied, hanteer die skrywer die alledaagse lewe op die Kaapse vlakte met kragtige verse wat die leser laat huiwer tussen lag en huil.

darkie bloed

Ek is siewe jaa oud

en ôs bly in Westridge,

6 Saddle Close.

My niefie Faheem het my een kee gesê

as jou kop pyn meanit

daas ’n klein darkie in jou kop

wattie dromme speel

ek lê langs my kooi en skrie

ek is vol bloed

my kissing is vol bloed

die sink innie badkame is vol bloed

ek is kak bang vi bloed

en ek is kak bang vi darkies

ve-allie klein darkies wat jy nie met jou oë ka sien nie

(c) Nathan Trantraal (Uit: Chokers en survivors, 2013: Kwela Boeke)

Biografiese inligting:

Nathan Trantraal is André Trantraal se jonger broer. Hy is 23 jaar oud en het saam met Ashley Marais aan die potloodtekeninge vir Stormkaap: Drome kom altyd andersom uit gewerk. Hy is tans besig met nog ’n comic, met die titel Issues. Sy gunstelingkunstenaars in die genre is Joe Sacco en Jean Marc Lelong.  (ISBN: 9780795704888; Prys (insl. BTW): R 175.00; Formaat: Sagteband, 64 pp, Kwela boeke, 2013.

In my vorige drie blogs het ek geskryf oor die liminale handelinge wat met die gedig “skryfode” van Antjie Krog in verband gebring kan word. Hierdie blog het ten doel om ʼn oorsig en samevatting van die voorafgaande stukke te bied.

Die gedig “skryfode” is een van die gedigte in die bundel Kleur kom nooit alleen nie wat baie sterk fokus op versoening. In wese is hierdie ‘n epiese gedig met ‘n verhaallyn wat in die handelingspatroon sterk ooreenkoms vertoon met geykte narratiewe vorme soos die heldeverhaal, die sprokie en die mite. Soos die hoofkarakters in dié verhale, steek ook die sprekende ek in die gedig ‘n grens oor na ‘n liminale sone met die doel om sekere insigte daar te verkry en bepaalde handeling daar uit te voer alvorens sy met haar nuutverworwe insig en vaardighede na die gemeenskap en na haar vervreemde minnaar terugkeer om vrede te bewerkstellig.

Die stryd wat die spreker in die liminale sone voer, is hoofsaaklik ‘n stryd met die minnaar met wie sy in gedurige konflik leef en wat in die konteks van die bundel ‘n metafoor is vir die land en sy inwoners – en trouens ook andersom. Die stryd is ‘n meerledige stryd met die woord, ‘n twyfel aan die representasievermoë van taal. Dit is duidelik dat die spreker, vanweë haar digtersamp, versoening deur die woord wil bewerkstellig. Die skryfproses is daarop gemik om van terapeutiese waarde vir die leser te wees en om die mense van hierdie land met mekaar te versoen, maar dit is duidelik dat ook die sprekende ek deur die skryfhandeling tot versoening kom met haarself en haar situasie. Die transformerende krag van die liminale “ondergrondse” sone waarheen sy haar psigies terugtrek, stel haar in staat om communitas-handelinge uit te voer wanneer sy terugkeer na die gemeenskap en haar verlore minnaar wat gerig is op nuwe, vreedsame naasbestaan en die doel het om voorheen strydende partye en sisteme met mekaar te versoen deur middel van die woord en die digkuns.

Soos wat verkeer in die liminale sone deelnemers aan inisiasierites in staat stel om na herintegrasie in ‘n nuwe verhouding te staan ten opsigte van die gemeenskap waaruit hulle hulleself onttrek het, lyk dit asof haar afsondering “ondergronds” ook die digter van “skryfode” in staat gestel het om in die verhouding met haar minnaar nuwe insigte te verkry – waar die verhouding met die minnaar natuurlik steeds metafories is vir die gekompliseerde Suid-Afrikaanse rasse- en geslagskwessie en/of andersom. Soos die held in die sprokie die grens oorsteek en in die liminale gebied sekere toetse moet slaag alvorens hy die “prys” kan verower wat gekoppel is aan die suksesvolle afhandeling van die gestelde take of eise, so moes die sprekende ek van “skryfode” sekere psigiese en fisiese struikelblokke oorkom in die weg na versoening met die minnaar/ander/Ander. Soos verwonding vir die klassieke held deel was van sy verblyf in die liminale gebied, het ook die digter van “skryfode” nie sonder ‘n verbete stryd tot insig gekom nie en het ook sy letsels van haar “gevegte” oorgehou wat haar merk as ‘n “nuwe” mens wat met nuwe insigte die grens terug na die gemeenskap waaruit sy haar onttrek het, oorsteek.

Dit lyk dus asof ons in die geval van “skryfode” met ‘n tipiese heldeverhaal en nie met ‘n tragedie nie, te make het, aangesien die beproewinge in die liminale sone klaarblyklik ‘n positiewe uitwerking op die sprekende ek van die gedig gehad het (Estés, 2003:451). Dat daar wel ook herintegrasie by die gemeenskap plaasgevind het, kan afgelei word uit die waarneming: “ons raak mekaar aan met nuderwetse teerheid” (74) (my kursivering -MT). Die verbanning na die liminale sone het dus uiteindelik positiewe verandering teweeg gebring wat op nuwe verhoudinge in die gemeenskap dui. Benewens die reëls wat in vorige blogs aangehaal is, suggereer die voorlaaste gedig van die bundel ook dat ‘n weg van versoening gevind is en eindig met die reëls:

ek weet waarheen ek op pad is

tot hiertoe en verder huis (103).

Die frase “tot hiertoe” suggereer dat die reis voortgaan, maar dat vrede en versoening nie ten alle koste aanvaar kan word nie, dat sekere grense nie oorgesteek kan word nie. Tot dié besef het die geveg in die liminale sone die sprekende ek ook gelei.

Geraadpleegde bronne

ESTÉS, Clarissa Pinkola, 2003: Die Wolfsfrau: Die Kraft der weiblichen Urinstinkte. Aus dem Amerikanischen übertragen von Mascha Rabben (Titel der Originalausgabe: Women who run with Wolves). München: Wilhelm Heyne Verlag.

KROG, Antjie. 2000. Kleur kom nooit alleen nie. Kaapstad: Kwela Boeke.

Dit is met spyt dat ons verneem het van die afsterwe van DPM Botes gisteraand. Het het klaarblyklik aan ‘n hartaanval beswyk. Hy was 78 jaar oud.

D.P.M. Botes is in Witbank gebore. Hy matrikuleer aan die Hoërskool Ben Viljoen op Groblersdal. Daarna verwerf hy ‘n BA-graad met Afrikaans-Nederlands en Afrikaanse en Nederlandse Kultuurgeskiedenis aan die Universiteit van Pretoria en ‘n honneursgraad in Afrikaans-Nederlands aan UNISA. Onder prof. Wilfried de Pauw voltooi hy aan UNISA ‘n MA-verhandeling, ‘n Ondersoek na verteenwoordigende literêre opvattinge van die Futurisme, Kubisme, Dadaïsme en Surrealisme (1963). In die winter van 1965-1966 doen hy onder prof. Jean Weisgerber aan die Université Libre de Bruxelles in België navorsing vir ‘n proefskrif oor die digter Gaston Burssens.

Botes debuteer met die bundel Wat is ‘n gewone man (1965), waarvoor hy die eerste Afrikaanse wenner van die Ingrid Jonker-prys was. Daarna publiseer hy nog twee bundels, naamlik Klein grys telegramme van die wêreld (1966) en Psalms van David (1973). Van sy gedigte verskyn ook saam met dié van P.A. de W. Venter en Menno Stenvert in Klawer (1966). Botes het in 1995 as hoof van skakeling en markbevordering by die Mielieraad afgetree.  

Van Botes het ‘n vierde bundel, Van ‘n skaap in wolfsklere, in 2012 by Tormentoso verskyn.

Onlangs nog het Botes hom nog soos volg uitgelaat oor die Afrikaanse letterkunde tydens die onderhoud wat Johann Lodewyk Marais met hom vir Versindaba gevoer het: “Die Sestigers wou iets vir die Afrikaanse letterkunde doen en hom bevry van wat Van Wyk Louw lokale realisme genoem het. Jammerlik is Afrikaans nou weer terug by lokale realisme en het Sestig eintlik gefaal na die werk van Etienne Leroux en André P. Brink se Lobola vir die lewe. Ek bly getrou aan die sienings van destyds en skryf steeds in daardie trant. Ek kan nie soos ‘n verkleurmannetjie sommer van styl verander nie, maar wel ontwikkel.”

*** 

Nuwe Stemme 5      

Saamgestel deur Heilna du Plooy en Loftus Marais

 Die Nuwe stemme-reeks is ‘n opwindende projek waarmee Tafelberg-Uitgewers publikasiegeleenthede skep vir jong digters. Die bundelreeks het met die verloop van slegs ‘n paar jaar reeds ‘n instelling geword, en een waarin verskeie gerekende digters gedebuteer het. Hulle sluit die volgende bekende name in: Martjie Bosman, Ilse van Staden, Gilbert Gibson, Bernard Odendaal, Jo Prins, Melt Myburgh, Danie Marais, Ronelda S. Kamfer, Loftus Marais, Jasper van Zyl en Fourie Botha. Vanjaar is daar opnuut bekende én opwindende name waaronder Desmond Painter, Fanie Viljoen, Pieter Odendaal, Gisela Ullyatt en Jaco Barnard-Naudé. (ISBN: 97806240588612013; prys (insl. BTW): R 165.00, 176pp;  Tafelberg Uitgewers, 2013.

Overberg

 

berge ou seer lywe

in die wind

onder ’n papryp son

gis lande koring

skape drentel rond

’n valk se skadu

volg hom oor die afgrond

 

(Gerhard Bothma)

 

vir pa, soos die ander

 

pa die sluise bruis vanaand weer soos in kanale are wat bars

deur die nate van tyd pa ek was in amsterdam die water het

geblink in die donker daar was swart vlekke swane en ons het

bier gedrink en geproost soos regte kaaskoppe pa en daar was

sprake van groningen in ’n bar daar was lang mans wangbene

gekap uit been en voor vondelpark het ek vir eybers

raakgeloop en mense het binnensmonds gemompel en ek het

op die punte van my tone geluister soos toe ek as kind julle

geheime taal wou ontsyfer daar was die flits van fietse in lane

my kamera-oog het geknip gefokus die dag het silwer geskarrel

in die tonnel van my oog en in die sekondewaas was ouma

hilda ook daar saam met jou pa

 

(Hilda Smits)

Sien die volledige program by http://www.temenos.org.za/uploads/5/4/2/1/5421083/a3_booklet_21_may_for_blog.pdf   Bekende digters wat optree is o.a. Melt Myburgh, Fanie Olivier, Floris Brown en Leon de Kock. Computicket besprekings vir die fees op 22 Mei 2013 om 09h00 open. Vir die biografie van elke digter kan jy gaan loer by http://www.temenos.org.za/blog.html

 Feesgroete Billy, Anne, Jenny, Dave, Annie en Marinda

Ethics knot leaves poetry at sea

Leon de Kock

Antjie Krog has diverged from the popular route of cheer and optimism in South Africa, describing instead a country devoid of common ground.

“To talk ethics, you have to talk to someone,” Krog pleaded. “You have to engage with someone about exactly what the ethics are about. I thought I knew. I grew up thinking I knew. Since 1990 I’ve been at a loss. I feel I’m in a country that has a fractured morality; a country that is deeply confused about what its ­ethics could and should be, even what ethics is. The ethics in which I was raised proved to be a failure. Now you have to relearn. But there are barriers that prevent this engagement. We agreed on a constitution, an anthem, et cetera, and yet below it there’s turmoil.”

Lees Leon de Kock se volledige berig by Mail & Guardian.

 Tomaž Šalamun (links) en Gunther Pakendorf. Foto © Chrizane van Zyl

Nog berigte oor die Dansende Digtersfees hier te lees op LitNet:  

Dansende Digters: Digkuns móét deur digters vertaal word

 deur Gerdus Senekal, Chrizane van Zyl2013-05-15

Uittreksel:  “Verlede naweek is die eerste (maar hopelik nie die laaste nie) Dansende Digtersfees by die Spier-landgoed te Stellenbosch gehou. Hierdie poësiesaamtrek is deur Breyten Breytenbach gereël, met ‘n tiental erkende plaaslike en internasionale digters wat die karavaan volgemaak het.  Die naweek se kunsviering het bestaan uit verskeie gesprekke, onder andere oor die vertaling van poësie en die rol ‒ of selfs verpligting ‒ van poësie om eties en betrokke te wees, asook voorlesings deur die indrukwekkende versameling woordwerkers.”

Lees ook: Dansende Digters: Wie luister?  &  Die dansende digter – ’n blog deur Naomi Meyer

Yang Lian en Antjie Krog
Foto: Chrizane van Zyl

Artikel op LitNet Akademies  deur Ihette Jacobs, Departement Afrikaans en Algemene Literatuurwetenskap, Unisa.

*

“Die Bloubaardnarratief – veral die Bloubaard-opera van Béla Bartók, Herzog Blaubarts Burg – dien as prominente interteks van H.J. Pieterse se bundel Die burg van hertog Bloubaard (2000). In hierdie artikel word daar in die lig hiervan betoog dat dié interteks die verwerking van (outobiografiese) verlies heterologies en semanties blootlê, soos wat dit geïllustreer word deur die ontleding van uitgesoekte gedigte wat met die Bloubaardnarratief verband hou. Die argument word gevoer dat daar deurgaans in die bundel ’n parallel getrek word tussen die stemme van die skrywer en dié van veral die Bloubaardkarakter. Laasgenoemde word aangewend om te spreek van die psigiese ruimte van die digter. Op hierdie wyse word die narratiewe van dié twee stemme oormekaar geskuif, met die doel om onder meer die verlies- en verganklikheidsbesef te verwoord, te illustreer en vanuit verskeie hoeke te belig.”

Gaan lees gerus die volledige artikel. Dit is werklik ‘n besonderse studie oor ‘n monumentale werk deur een van ons vernaamste digters.

Omslag

Lees meer oor hierdie interessante artikel op LitNet:

’n Bespreking van die Afrikaanse poësienetwerk sedert 2000

deur Burgert A Senekal   2013-04-18

Uittreksels uit bg. artikel:

“Netwerkontleding word in een van my ander publikasies (Senekal 2012) gedek, sowel as in ander opkomende publikasies wat verskillende toepassings van die netwerkteorie op die studie van die Afrikaanse letterkunde ontgin. Vir hierdie artikel kies ek doelbewus nie ’n akademiese formaat nie, aangesien die netwerkteorie elders breedvoerig uiteengesit word. Ek het egter ’n groot datastel versamel wat wyer besprekingsmoontlikhede verleen as wat ek binne ’n artikel kan behartig, en daarom gebruik ek hierdie forum vir ’n bespreking van die poësienetwerk in Afrikaans sedert 2000. “

[… ] “Alhoewel ek nie die bewering wil maak dat hierdie datastel absoluut volledig is nie, is sover moontlik gepoog om die datastel so omvattend moontlik te maak, en hierdie datastel is vir seker meer omvattend as dié wat beskikbaar is op www.versindaba.co.za óf www.litnet.co.za, óf beide: addisionele soektogte het gereeld tot verdere ontdekkings gelei as die somtotaal van hierdie twee webblaaie.”

[…] “Die belangrike punt hier is dat die posisies wat digters, digbundels, kritici, uitgewers en publikasieplatforms in hierdie netwerk inneem, nie deur die ontleder bepaal word nie, maar deur algoritmes wat binne die programmatuur ingebed is. ’n Mens sou die algoritmes kon bevraagteken, maar afgesien van die feit dat die netwerkteorie stewig gevestig is, bewys dit in elk geval sy eie geldigheid deur digters binne die sentrum te plaas wat gewoonlik as sentraal gereken word, en digters in die rand te plaas wat ook so gereken word.”   

Lees artikel hier op LitNet.

Die Gewildste Afrikaanse Gedigte 

Saamgestel deur Leserskring 

Ook beskikbaar as e-boek. Die boek sal van Oktober beskikbaar gestel word aan die handel. (Human & Rousseau, 2013; Itemnommer: 19232; ISBN: 9780798158374; Formaat: Sagteband, bls.192, Prys R170)

Die bundel en CD is beskikbaar by Leserskring. Klublede betaal R150 vir die bundel en R199 vir die CD. (Die Gewildste Afrikaanse Gedigte (3CD-st), Itemnommer: 66225, R239)

Die Gewildste Afrikaanse Gedigte (3CD-st)

Itemnommer: 66225
Formaat: CD Stel

CD 1

CD 2

CD 3

Rangeer

Clinton V. du Plessis 

                                                “hoe verset jy jou teen vergeet

                                                hoe kom jy in opstand vir onthou?”

Ook hierdie bundel is onmiskenbaar Clinton V. du Plessis.

(ISBN 978-0-620-55604-0, 148mm x 218mm, Sagteband, 142 pp. Prys R150, Ama-coloured Slowguns, 2013 – Bestelling: amacolouredslowguns@gmail.com )

[VII]

Gilbert Gibson 

Dit is poësie wat vernaamlik spreek van die onoorbrugbare afstand tussen woord en wêreld, van “geheime wat ’n haarbreedte van die werklikheid verwyder is”. Dit is poësie waarin woord en sintaksis tot breekpunt gespan word om nader te kom aan dit wat nie meer agterhaal kan word nie. Die verse verbeeld konkreet dat die poësie begin waar taal verbrokkel; dat die letterkunde juis ontspring uit die verbystering van sinne.  (Tafelberg, R135 ISBN: 9780624058847, 96pp.) 

[8]

ek dra water hier

waar geen fontein of gras

flekteer voor duiselige kamele nie

ek dra ou klere ek word

sanderig en het nie meer

nut vir multitools of iphones

nie ou koeie word begrawe

doelbewus teen droogte en wind

staan gemaak tot langs ons

waar duine wag nie in

gemagtigde oker nie maar in

grys nes ʼn vloed van

skooltruiwol

en die horison word die aankondiging

van skemer

word die dreiging van vulkaniese uitbarsting

word die geweer in die hand

word die vinger op die sneller

ek dra water hier ek dra

jou saam sout na die see

*

 (uit: [vii] deur gilbert gibson)

Deur ruite van die reis 

Melanie Grobler

Grobler se beelde is verrassend en lewenskragtig, en dit lok die leser om teen vermoedens in na betekenis te soek. In ’n sekere sin is hierdie soeke na ’n ewig ontwykende betekenis die ware betekenis van ’n gedig. Betowerende en evokatiewe verse.

die wond van die gedig

 

Aarselend loop sy verby die hoop sneeu

en is skielik in ’n rustelose droom

in die bitter lig en die dreunsang van ’n sandstorm

in ’n boomlose land

 

in ’n stoppelland van sand wag ek op Akhmatowa

toe sy my regterhand neem om my vingers

terug te snoei, lei sy my van put na put

na die as van ’n vuurwerk van lank gelede

 

in die nanag betas ons lomerige oë

die Bedoeïenemaan, maar naglopers waarsku ons

om nie die bloedmaan te vertrou nie

om in sy vlamme te staan smoor die verbeelding

 

eensaam maar vol poësie hoor ek die donker wind

wat deur die tamarind se takke tuimel

laat my tog net een keer weer in die helder wond

van die gedig op die vuur van Akhmatowa wag.

 

 (Human & Rousseau, 2013, ISBN-13:978-0-7981-5749-0, 96 bls., Prys R160)

LEES OOK die onderhoud met Melanie Grobler. (-Red.)

 

Februarie is inderdaad die maand van die liefde en om dié geleentheid te vier, het Poetry International ‘n spesiale uitgawe verlede week as deel van die wêreldwye Valentynsdagjubelinge geplaas. Volgens die lokteks die volgende: “To help you celebrate (or ignore) Valentine’s Day in style, we’ve collected a number of articles, poems, audio recordings, and videos for the occasion. In several articles from our substantial archives, poets from India, Israel, and Japan talk about having to fight those we love, the torments of love, and poetry as love.”

En dit is veral die artikel oor die Israeliese digteres, Haviva Pedaya, wat my oog gevang het; veral vanweë die verband tussen haar digkuns en die van Emily Dickinson wat deur Rami Saari, skrywer van die oorsigartikel “The Torments of Love”, getref word: “A search for God and for love is riddled with doubt and phrased in a language that borrows from the old and makes use of the new; poet and scholar Haviva Pedaya might be considered Israel’s contemporary Emily Dickinson. A rather special weave creates the poetic fabric of Haviva Pedaya’s From a Sealed Ark. This book presents to its readers a poet who faces many existential problems and often feels that she is on the edge of frustration and hopelessness. However, it should be noted that Pedaya does not immediately block all the openings to hope, and that she does provide a way out from the moments of crisis and despair in her poetry, and also an escape into meaning.”

By wyse van illustrasie haal Saari dan die slotreëls van Pedaya se bundel, From a Sealed Ark aan:

One thing have I asked and it I seek
your dwelling in me your giving me a spirit
one thing I cried when I remembered myself
for then when I prayed I lacked nothing
and now that I desire nothing
everything is trampled in me please be gracious to me and pity
bless my days purify them
raise them like a daughter crying over the apple of her eye
please if you can.

Haviva Pedaya

Na ‘n nogal indringende bespreking van die betrokke bundel, en tipering van haar digstyl, sluit Saari sy betoog met die volgende samevatting: “Pedaya mixes well-known literary quotations with expressions from spoken Hebrew. Her language draws on earlier forms of the language, sometimes ancient Hebrew, and therefore she can be difficult for those whose linguistic knowledge is superficial. Haviva Pedaya’s first book is witness to the talent of a real poet, to her deep knowledge of the Hebrew poetry that preceded her, and to her ability to create a brilliant combination of form and content somewhere inbetween old and new.”

Inderdaad. Gaan kyk gerus. Daar is sommer nog heelwat voorbeeld van dié uitsonderlike digter te vind by Poetry International.

Maar – die lekkerste aspek van Poetry International se lifedesdoepa is die reeks liefdesverse wat hulle uit hul argiewe saamgestel het. ‘n Twintigtal gedigte wat jou telkens verras met die verskeidenheid van aanbod; gedigte van die heel vernaamste digters wêreldwyd … En ja, die heerlike verrassing dat Charl-Pierre Naudé hom eweneens in dié uitgelese geselskap bevind met sy onvergeetlike vers “Teen die liefde”. Vir jou leesplesier plaas ek dit hieronder. Die Engelse vertaling daarvan (deur die digter self) kan ook op Poetry International gelees word.)

***

Teen die liefde

Is dit waar ons nou is? Hiér,
reg langs mekaar, en tog so ver uiteen;
twee liefdesvoëltjies wat na mekaar toe vlieg
in ’n transmissie waarvan die sein verbrokkel
tot vier liefdesvoëltjies – en verder opbreek – ’n hele sardientjieloop
wat nimmer die ander se strand sal haal nie.

Ek is teen die liefde, die hele storie van vermenigvuldiging:  
Die Vatikaan se mooibroodjiesbakkery,
sowel as die viswinkel langsaan.

Jou opgeprikte borsies flous my nie,
jy’t maar net jou pantser uitgeklop.
Die metafore is soldate, die gebare almal draagbare,
en jy’s ’n baboesjka-poppie
gevul met napoleons wat net al hoe kleiner word.
Stroop die vredemakers kaalgat en gooi hulle by die vensters uit,
Paasbolletjie-kant eerste! Die middelgrond traak my nie meer nie.
Kom ons breek op, laat ons die atoom kloof;
dít sal ons minstens nie in die steek laat nie, tot in die oneindigheid.
Ons soet woordjies? Dié het suur geword –
die giftige kersiekoekies van ’n versaakte voodoo-ritueel.
Al goeie hiervan is om te sien hoe die beraders
en priesters op die vlug slaan,
daardie swart poue in hul nuttelose sandale.
Ek is teen die liefde. Laat die kontinente uitmekaar dryf.
’n Nuwe wêreld maak. Nuwe ontdekkers.
’n Ander godsdiens.

Ek is teen sin. Ek is teen onsin ook.
Nou die dag nog is ’n vark se vrug
met ’n menslike spermsel gekruis.
Ek’s heeltemal daar voor.
Dankie meneer meisiedemone,
mevrou kolonel vlieënde vis,
vir paddas reën op die buikspreker,
dat jy die goëlaar só moes vasketting
aan die boord se hangende lemoene;

en die gilspoke wat die Trappis gery het,
jy kan nooit ’n nagmerrie vertrou nie.
Nou moet ek weer voor begin –
was dit nodig om my Drie Apies te steel?

Poplappie Zeus, Moedertjie Son,
jy was my Pantheon gefotostateer
en deur die wind tot lewe gewaai;
nou flapper die verinneweerde tempel
die ene vlêrmuise.

Wat het van ons geword? Waar is die herinneringe?
Ons is aan mekaar se kele soos arende,
verstar in ’n opgediepte familiewapen.

Dit word somer op die hoëveld, waar ons albei woon.
Hulle noem hierdie streek die Wieg van die Mensdom,
waar die eerste mens-ape rondgeloop het.
Die geraamtes van die oertiere lê weggepak
in die kalksteen soos virtuele vleuelklaviere.
Nog ’n jaar verstryk. Die naakte savanne sing. En die weerlig flits
soos my rekenaarskerm – wat dié dokument nou bêre.
Skarrelende makelaars van die jong republiek verbeel nuwe markte
en vergruis met hulle rondgetrap die oeroue skedels.
Maar terwyl alles weer begin lewe, het ons liefde gesterf.
Kyk, tarentale kom wikkel-wikkel uit die gras in hul tjalies van grafiet.
Hulle is die poue, die donsvuurwerke, van lank, lank gelede –
wat verdof het op die retinas van ons twee se lyke.

Liefde: die verborge kategorieë,
die beskilderde deure van die heuningkatakombes.
En nou dít. Verdomp. Fokkit. Vervolging.

Tyd: ’n klip versteende aarbeie,
die piekniekmandjie wat deur ’n  bobbejaan gesteel is
naby Sterkfontein Grot,
en die vermiste paartjie.
Ja dít. Móér.

Ons slaap nou op die bodem van ’n see.
Ons gesigte kyk in teenoorgestelde rigtings,
twee profiele op afsonderlike munte.
Ons hare wat kon lig op die briesie van die oomblik,
lê nou geslaan in die wind van die ewigheid.
Ons is ’n verlore skat.
Die skip het in onweer gestrand.

Maar eendag, op ’n mooiweersdag in die verre toekoms
sal twee duikers, ’n ou en ’n meisie,
verliefde skattejagters in die vlak water,
my en jou opnuut daar vind,
met hul splinternuwe lywe
ons weer opdiep
uit hierdie vergete wrak.

© Charl-Pierre Naudé