Vertalings

Ingeborg Bachmann – vertaling in Afrikaans

Friday, March 30th, 2018

Ingeborg Bachmann – vertaal deur Helize van Vuuren

.

Aan die son

Veel mooier as komete se vurige gang
en veel verrukliker om te sien as elke ander gesig,
omdat jou en my lewe elke dag aan haar kleef, is die son.

Mooi son, wat opgaan, blywend werk
en afrond, allermooiste in die somer, as ‘n dag
aan see verdamp en glinstering spieël, ‘n vlies
oor jou oë trek, tot jy uitgeput, uiteindelik verdwyn.

Sonder die son vlug ook die kuns in versluiering,
aan my verskyn jy nie meer, en die see en die sand,
van skadu’s beslaan, vervliet onder my ooglid.

Mooi lig, wat ons warm hou, bewaar en wonderbaarlik sorg
dat ek weer sien en dat ek jou weer sien!

Niks mooier as ‘n stok in die water en ‘n voël daarop
wat dink oor haar vlug, met daaronder ‘n kolking vis –
geverf, gevorm, gebore met ‘n sending lig,
om die buitelyne te sien van ‘n gevierendeelde weiland
en die duisend berge van my land,
asook die blou rok oor jou lyf. Asook jou rok, klokvormig-blou.

Mooi blou, waarop poue lopend oorbuig na mekaar,
blou van vertes, seuns van geluk, draers van my gemoed,
blou van einder-toeval! En my begeesterde oë
open wyer en blink en brand sig tot wond.

Mooi son, mees aanbedene van alles stoflik,
bo maan of sterre, bo snags se komete-vuur,
slegs vir jou sal ek my weerloos maak,
en gou, eindeloos tevergeefs, gedurig
jammer en kla oor my oë se finale verlies.

 

Ingeborg Bachmann (vert. H.v.Vuuren, ter herinnering aan sonaanbidder, Barend J. Toerien, gebore 29 Maart 1921.)
Bachmann lees: https://www.youtube.com/watch?v=J8e0Xj7cdBM

 

Paul Celan – Vertaling in Afrikaans

Thursday, January 25th, 2018

Paul Celan – gedigte vertaal deur Helize van Vuuren

.

A. Laatwerk-vertalings

 

Singbare res – die buitelyn

daarvan, wat klankloos

deur die sekelskrif heen breek,

eenkant, by die sneeuplek.

 

Werwelend

onder komete-

vuur

die ligmassa, waarop

die verduisterde klein

hartslaaf aandryf

met die

verjaagde vonke.

 

– Ontvoogde lippe, noem dan

dat iets gebeur, nog altyd,

digby jou.

 

  • Paul Celan “Singbarer Rest” (uit Atemwende 1967; vert. H.van Vuuren 22 Januarie 2018)

 

*

 

Singbarer Rest – der Umriß

dessen, der durch

die Sichelschrift lautlos hindurchbrach,

abseits, am Schneeort.

 

Quirlend

unter Kometen-

brauen

die Blickmasse, auf

die der verfinsterte winzige

Herztrabant zutreibt

mit dem

draußen erjagten Funken.

 

Entmündigte Lippe, melde,

daß etwas geschieht, noch immer,

unweit von dir.

 

  • Paul Celan “Singbarer Rest”. Uit Atemwende 1967.

___________________________________________________________

 

Lippe, swelweefsel van die jy-nag

 

Asimptotiese gestaar beklim,

vorm die verbinding,

naai sig hier vas -;

Toevaartsverbod, swart-tolgeld.

 

Daar hoort nog vuurvliegies te wees

 

  • Paul Celan (Uit Fadensonnen Vert. H van Vuuren 31 Julie 2017)

 

*

 

Lippen, Schwellgewebe der Du-Nacht:

 

Steilkurvenblicke kommen geklettert,

machen die Kommissur aus,

nähn sich hier fest -;

Zufahrtsverbote, Schwarzmaut.

 

Es müßte noch Leuchtkäfer geben.

 

 

Paul Celan. Uit Fadensonnen 1968.

 

___________________________________________________________

.

B. Vroeër werk-vertaling

 

Tuiskoms

 

Sneeuval, digter en digter,

duifkleurig, netsoos gister,

sneeuval, asóf jy steeds slaap.

 

Wydverspreid die lae wit.

Daaromheen, eindeloos,

die sleepspoor van die verlorene.

 

Daaronder, geborge,

stulp boontoe

dit wat die oë so seermaak,

heuwel na heuwel,

onsigbaar.

 

Op elkeen,

behuis in sy hede

’n in-stomheid-verglyde ek:

houterig, ’n paaltjie.

 

Daar: ’n gevoel

aangewaai deur ’n yswind,

wat sy duif-, sy sneeu-

kleurige vaandel vasbind.

.

Paul Celan. Uit Sprachgitter 1959. (Vert. H. van Vuuren 15 Mei 2017)

*

Zbigniew Herbert – Vertaling in Afrikaans

Monday, October 23rd, 2017

Zbigniew Herbert – Vertaal in Afrikaans deur Helize van Vuuren

.

Beskamende drome

 

Metamorfoses af na geskiedenis se bronne

na ’n kinderparadys verlore in ’n druppel water

 

vlugte agtervolgings langs muistonnels

insek-ekspedisies na die binneste van ’n blom

’n skielike wakkerskrik in ’n wielewaalnes

 

of ’n vinnige gehol oor die sneeu in ’n wolfvel

en op die kransrant ’n harde gehuil na die volle maan

skielike angs voor  ’n wind met die doodsreuk

 

’n hele sonsondergang in die horings van ’n hartebees

slang se spiraal-vormige droom

die vertikale nagwaak van die tongvis

.

al dié dinge is geskryf in die atlas van ons lywe

en gedruk in ons skedelgrot soos voorouerkiekies

en so prewel ons die alfabet van ’n vergete tong

 

ons dans in die nag voor beelde van diere

geklee in vel skubbe vere en skulp

eindeloos die litanie van ons sondes

 

goeie geeste minag ons asseblief nie

ons het te lank gedwaal oor oseane en sterre

neem ons uitgeput bo ons kragte ín in die kudde

 

Zbigniew Herbert – “Shameful dreams” (in Report from a besieged city, 1983)

(vertaal H. van Vuuren, 19 Oktober 2017)

___________________________________

 

Shameful dreams

 

Metamorphoses down to the sources of history

of childhood’s paradise lost in a drop of water

 

flights pursuits along passageways of mice

expeditions of insects to a flower’s interior

a sudden awakening in the nest of an oriole

 

or a quick sprint across the snow in a wolf’s skin

and by a cliff edge a great howl to the full moon

sudden terror when a wind carries a killer’s smell

 

a whole sunset in a deer’s antlers

the snake’s spiral-shaped dream

the vertical vigil of the flatfish

 

all this is written down in the atlas of our bodies

and printed in our skull-rock like ancestral portraits

and so we recite the alphabet of a forgotten tongue

 

we dance at night before statues of animals

dressed in skin scales feathers ocean shells

infinite is the litany of our crimes

 

beneficent spirits do not spurn us

we’ve wandered too long across oceans and stars

take us wearied beyond our strength into the fold

 

Zbigniew Herbert – “Shameful dreams” (in Report from a besieged city, 1983)

 

Hanna Arendt. Vertaling in Afrikaans

Tuesday, September 5th, 2017

Hanna Arendt. Vertaling uit Duits in Afrikaans deur Helize van Vuuren.

 

Droom

 

Swewende voete in patetiese gloed.

Ekself,

ook ek dans,

bevry van die swaarheid

in die donker, in die leegte.

Gedronge ruimtes van vergange tye,

deurskrede wydtes,

verlore eensaamhede

begin om te dans, te dans

 

Ekself,

ook ek dans.

ironies uitgemeet,

ek het niks vergeet,

ek ken die leegte,

ek ken die swaarheid,

ek dans, ek dans

in ironiese gloed.

  • Hanna Arendt (vert. HvV, 22 Aug 2017)

 

*

 

[Geen woord breek die donker]

 

Geen woord breek die donker –

geen God hef die hand –

waarheen ek ook kyk

in die toringende land.

Geen vorm, wat sig oplos

geen skadu, wat sweef.

en immer nog hoor ek dit:

Te laat, te laat.

  • Hanna Arendt (vert. HvV 22 Aug 2017)

*

Traum

 

Schwebende Füsse in pathetischem Glanze.

Ich selbst,

Auch ich tanze,

Befreit von der Schwere

Ins Dunkle, ins Leere.

Gedrängte Räume vergangener Zeiten,

Durchschrittene Weiten,

Verlorene Einsamkeiten

Beginnen zu tanzen, zu tanzen

 

Ich selbst,

Auch ich tanze.

Ironisch vermessen,

Ich hab nichts vergessen,

Ich kenne die Schwere,

Ich tanze, ich tanze

In ironischem Glanze

  • Hanna Arendt

Fernand Florizoone – Vertaling in Afrikaans

Thursday, May 4th, 2017

Fernand Florizoone – vertaal deur Hans du Plessis

 

HOTAZEL

(Koksijde, Fernand Florizoone)

.

Volstrys en akkeldis

skryf Hotazel innie sand,

ennie son breek dae

in troppe lammerse yt,

Klaas Skawagter bêre hom hoed,

oener oerdyne sand

vee bokklokke die dae

oor onse kalari weg,

in ou strate vannie tyd

spryt spriete dyngras yt,

en vylskemer flytie wind

’n waterslang.

 

dag loop op nag se rig

dies wat kom en dies wat gan

dié keer aljimmers trig

 

***

 

KOKSIJDE

Een kokkel en een zee

schrijven in het zand Koksijde,

de zon waait de dagen open

in een schaakspel baadsters,

de laatste paardenvisser

hangt zijn net te drogen,

onder acht eeuwen zand

luidt de abdij het getij

over het land,

op de zandeeuwen

priemt jonge helm duingras

en achter het duin zingt de wind

een zeemeermin.

 

Eb en vloed,

wie kwam

komt altijd weer.

 

Fernand Florizoone

Uit: De grens is geen begrenzing (1978)

Joachim Ringelnatz. Vertaling in Afrikaans

Tuesday, April 11th, 2017

Joachim Ringelnatz  (1883 – 1934) – Vert. in Afrikaans deur Robert Schall.

JOACHIM RINGELNATZ

Uit: Die Schnupftabakdose: Stumpfsinn in Versen und Bildern (1912)

 

 

Drieledige alliansie

 

Eendag vreet weer wat hulle kan

ʼn wolf, ʼn beer, asook ʼn man.

Oplaas was niks oor om te eet,

toe het die drie mekaar gevreet:

Die wolf die beer, die beer die mens,

en hy die wolf – boep staan die pens!

Wat oorbly: Stank van sous-nat snoete,

klomp blou-lig liggies, drie pap broeke.

Dít was die boedel van die drie.

Die een se naam was ANC.

 

 

Es trafen sich von ungefähr

Ein Wolf, ein Mensch, sowie ein Bär,

Und weil sie lange nichts gegessen,

So haben sie sich aufgefressen.

Der Wolf den Menschen, der den Bär,

Der Bär den Wolf. – Es schmeckte sehr

Und blieb nichts übrig als ein Tuch,

Drei Haare und ein Wörterbuch.

Das war der Nachlass dieser drei.

Der eine Mensch, der hieß Karl May.

 

 

(c) Joachim Ringelnatz (Hans Gustav Bötticher; 1883 – 1934)

Karl Jenkins. Stabat Mater (Vertaling in Afrikaans)

Monday, April 3rd, 2017

Vertaling uit Latyn van Karl Jenkins se Stabat Mater deur Cas Vos.

 

Stabat Mater

 

1 Cantus Iacrimosus

Tranesang

 

By die kruis het sy vasgestaan,

moeder van smarte, aangedaan

oor haar Seun wat moedig sterf.

 

Die swaard het haar sugtende hart,

treurend en gevul met diep smart

deurboor, haar gekwes, gekerf.

 

O hoe treurig en neergeslaan

geseënde Moeder, aangedaan

oor haar Seun, vlees uit haar skoot.

 

Sy was bedroef, sy het gely,

heilige as Moeder gewy,

haar lofryke Seun gaan dood.

 

2 Incantatio

Inkantasie

 

Bid vir ons,

o heilige Maria,

o kind van God,

o maagd van maagde,

bid vir ons.

 

3 Vidit Jesum in tormentis

Sy het Jesus in sy foltering aanskou

 

Wie sou nie aanhoudend ween

wanneer hy die Moeder alleen

in diep ellende sou sien?

 

Wie weerhou die mens se hart

om te deel in haar groot smart

as sy na haar Seun omsien?

 

Vir al sy volk se sonde

sien sy Jesus se rou wonde,

oorgegee aan kastyding.

 

Haar geliefde het pyn verduur,

verlate in sy sterwensuur

tot Hy sy gees laat uitkring.

 

Moeder, fontein wat liefde skenk,

laat u stroom van pyn my deurdrenk

dat ek saam met u kan treur.

 

Gee dat my hart ’n gloed uitsprei

om só self meer troos te verkry

deur die liefde van my Heer.

 

4 Lament (Carol Barratt)

Weeklaag

 

As ons al die pyn en verdriet voel,

is ons harte en gedagtes vol verdriet

trane wag om te vloei as verdriet oral oor

veel meer is as wat ons kan dra.

 

Ons hoor hoe die kinders huil,

dood val skadu’s oor hul harte en gedagtes

as moeders in hulle rou staan, huilend, treurend,

treurend, huilend,

huilend, treurend oor hierdie wêreld.

 

Op ons doringbed moet sulke verdriet eindig,

ons trane kan só al die sonde afwas,

geen trane en verdriet, verdriet, trane,

trane, verdriet, verdriet in hierdie wêreld.

 

5 Sancta Mater

Heilige moeder

 

Heilige Maagd, deurboor my hart

met wonde dat my Heer se smart

ook letsels op my nalaat.

 

Deel met my die pyn en lyding

van u Seun se stil verwonding,

in my plek is Hy verlaat.

 

Gee dat ek vroom saam met u ween

oor die Gekruisigde alleen

al die dae wat ek ontvang.

 

Ek smeek, pleit van harte om saam

met u by die kruis te bly staan,

saam te treur met klaagsang.

 

6 Nou treur selfs my lewe

 

Nou treur selfs my lewe

soos ’n kers wat smelt en bewe,

soos ’n fluit is my klagte ’n lied.

 

7 En die Moeder het gehuil

 

Die Moeder het gehuil.

 

8 Virgo virginum

Maagd van maagde

 

O Maagd, verheerlikte vrou!

Ek versoek u liefdevol nou:

Gee tog dat ek ook mag treur.

 

9 Is jy buite in duisternis verlore?

 

Is jy buite in duisternis verlore?

Is slaap en stilte jou beskore?

Is my stem te ver om te hoor?

 

10 Ave verum

Wees gegroet o ware

 

Wees gegroet, o ware wese,

uit die maagd Maria verlos,

waarlik aan die kruis verwese,

ons het u lewe gekos.

Toe ’n skerp spies aan u sy raak,

het water en bloed gevloei.

Wees tog vir ons ’n voorspraak

as die dood ons laat leegbloei.

 

Soete Jesus! Vrome

Jesus, seun van Maria.

Amen.

 

11 Fac, ut portem Christi mortem

Gee dat ek Christus se dood dra

 

Gee dat ek Christus se dood dra

en mag ek my deel van sy slae,

sy wonde opnuut onthou.

 

Gee sy wonde vir my as vrug,

gee dat die kruis my versadig,

my begeester met sy bloed.

 

12 Paradisi Gloria

Die heerllikheid van die paradys

 

Mag die vlamme my nie brand nie,

O maagd, hou my vas in u hand.

Bewaar my op die oordeelsdag.

 

Christus, wanneer my reis begin,

laat u Moeder my tog bemin

en ek die lourierkrans kry.

 

Wanneer my liggaam die dood vrees,

hou my vas en gee aan my gees

die paradys se glorie. Amen.

Halleluja.

 

 

Uitgesaai deur RSG.

 

Yannis Ritsos – vertaling in Afrikaans

Tuesday, December 27th, 2016

Yannis Ritsos – vertaling deur Melanie Grobler & Waldemar Gouws

 

Twee verse van Yiannis Ritsos (1909-1990)

 

Graderings van Sensasie

 

Die son het gesak, pienk, oranje. Die see,

donker, asuur, groen. Daar ver, ‘n boot –

‘n swart wiegende kol. Iemand

het op sy voete gekom en uitgeroep: “’n Boot, ‘n boot.”

Die ander, by die koffieplek, het hul stoele gelos, en het gekyk.

Daar was ‘n boot, verseker. Maar die een wat uitgeroep het,

asof nou skuldig, onder die streng kyke van die ander,

het sy blik laat sak en in ‘n lae stem gesê: “Ek het vir julle gejok.”

 

Uit: Getuienisse A (1963)

Vertaling deur Waldemar Gouws

*

Onvoltooid

 

Wolke op die berg. Na wie kan ‘n vinger gewys word? Wat? Stil, moeg,

kyk hy voor hom, hy draai om, hy loop, hy buk af.

Die klippe is onder, die voëls is op. ‘n Waterbeker

in die venster. Dissels in die vallei. Hande in die sak.

Voorwendsels, voorwendsels. Die gedig vertraag. Leeg.

Die woord word beteken deur wat dit wou verhul.

 

Uit: Klippe (1968)

 

Vertaal deur Waldemar Gouws uit die Engels van Nikos Stangos

*

 

Die Dans

 

Die tou glip-gly deur sy vaardige vingers

wat hom terug sal neem na die sagtheid

van haar vel, asof dit van haar af kom

die effense labiale reuk wat hom op en uit neem

ʼn klammigheid in die lug wat die klipblinde

man na die lig lei.

Asterios is dood, sy opgefrommelde horing

sy snoet bebloed.  By Delos het hul gestop, Theseus

en die jong Athener om na die altaar van horings te stap

om daar te dans, ‘n onleesbare dans behalwe vir dié

wat reeds die leë meander van die labirint geloop het.

En dit was middag: ‘n skel son, die gloed van hul naaktheid

die glans van herhalings, die verblindende opkoms

van die son, die reuk van dennenaalde en die hiasinte…

Dinge verander: nuwe passies, nuwe dreigemente, nuwe vrese.

Nuwe gevolge ook.  Starend na die opkomende jaar op die strand

van Naxos dink ons nie meer aan Theseus, die Minotaurus of Ariadne nie.

Maar mense dans nog daardie dans, gewone mense

wat sy-skop dans by troues en begrafnisse, kroeë

en by die waak van dodes in kiste, asof hoop en hart

tog kan ontmoet, asof hul hulself uit die duisternis kan dans.

– Yannis Ritsos

(Vertaling: Melanie Grobler. April, 2011)