cas vos

Cas Vos

Cas Vos

Cas Vos is op 15 Mei 1945 in Rustenburg gebore. Hy was Dekaan van die Fakulteit Teologie aan die Universiteit van Pretoria.  In 1999 ontvang hy die Andrew Murray-prys vir Die volheid daarvan I en II en in 2001 word die Pieter van Drimmelen-medalje van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns aan hom toegeken. Hy het ook ’n aantal liedtekste geskep. Van 2004 tot 2006 was hy president van die internasionale organisasie Societas Homiletica. In 1999 debuteer hy met Vuurtong. Gode van Papier verskyn in 2001 en in 2003 maak Enkeldiep sy opwagting. Van sy gedigte is in bloemlesings opgeneem. Daar is ook ’n televisieprogram oor sy poësie gemaak. Sy bundel, Die afdruk van ons hande, verskyn in 2007 en  Intieme afwesige, verskyn by Protea Boekhuis, 2009. Duskant die donker/Before it darkens, ‘n keur met vertalings deur Leon de Kock verskyn by Protea Boekhuis in 2011. Fragmente uit die Ilias, verskyn in 2014 by Protea Boekhuis.

 

 

 

 

Verraai ons angs nie anoniem 

dat die lewe weerloos ontkiem? 

 

Die glasglans stem die blaser mild.

Die kersvlam vorm die hand tot skild.

 

Die krokus wys beton se grens.

Hoe kosbaar ’n kwesbare mens.

 

                     (deur: Okke Jager, 1992)

 

(Die gedig van Okke Jager, is uit die Nederlands vert. deur Cas Vos. Die vers het in sy laaste boek van artikels

 wat hy vir Trouw geskryf het,  in 1992 verskyn. Hy het ‘n breintumor gehad en is binne ’n paar maande oorlede. Jan. 2011)

 

*

 

 

Doodsmagting
Vir James Ker

 

Sy mond vroetel sagkens aan borste

oorlopens van moedersmelk

en blaas asem uit stikstofbewolkte longe.

 

‘n Sonar hou al die organe stip dop,

kleppe sluit soos sluise oop en toe

dat bloed deur soepel are pols.

In ‘n trog trek melancholie

op die galblaas donker saam.

Niere spoeg gifstowwe uit,

die lewer spoel bloed skoon.

Alles wat verteer word uitgewerp.

 

Dis nogal ‘n kuns om mens te bly,

om heilig én banaal te balanseer.

 

En dan kom die donker dae met sy onweer

as kwale aandring op onverwagte voorkeur,

tamheid munt slaan uit ‘n slopende liggaam

wat mens na dood as uitkoms laat smag.

 

 

© Cas Vos. Jan. 2011

 

*

 

Stella Natalis

(Ster van geboorte)

van Karl Jenkins

 

Teks verwerk deur Cas Vos

(Uitgesaai op RSG 25 Desember 2010

‘n Program deur Tharien Oosthuizen)

 

1 Celebro

 

Celebrato (Ek vier fees).

Laudibus (Prys).

Klingel die klokke,

tyd om fees te vier.

Prys, al die mense van die wêreld.

Sing lof.

Sing luid,

tyd om luid te sing.

Liefde kan oral wees

soos ‘n sonstraal in die siel.

Strooi rosekranse oor die wêreld

om ‘n boog van vrede te maak.

Strooi rosekranse en sing van vreugde

om alle woede te laat bedaar,

slegs vrede straal.

 

2 Lullay

 

Slaap soet, my geliefde, vol vrede, so klein,

slaap die wêreld ontwaak.

Onder die helder ster slegs oor jou krip

veilig as die dag breek.

 

Slaap soet, my geliefde, vol vrede, so klein,

rus tot storms gaan lê.

 

Jesus, vol vrede, slaap vas op die strooi,

rus tot jy ons sien ly.

Eendag sal jy al ons sorge weggooi,

gou sal jy ons bevry.

 

3 Cantus Triquetrus (Die driehoeklied)

 

ting, ting, ting.

Drie kante klingel.

DRIEHOEK,

drie kante klingel,

klingel as ons sing.

Ting, ting-‘n-ting, ting.

Talle dinge tel tot by drie.

 

Die drie herders en drie wyses.

Dan die drie Hindoe gode.

Brahma, Vishnoe, Sjiwa.

Die heilige drie-eenheid.

Vader, Seun en die Heilige Gees.

Sadrag, Mesag, Abednego, vlamme wat gloei.

Daniël beveel: maak hulle voete vas, gooi,

al drie,

in die bek van die oond wat vurig vlam.

Abraham was almal se profeet,

drie godsdienste, eersteling profeet.

Talle aanwysings wys die pad van God.

 

4 Slegs hemelse musiek

 

Liewe Here, neem tog my hand,

lei my deur die droewe land.

Bemoedig my hart wat bons

en laat my oë net skoonheid sien.

Laat hemelse musiek my ore bekoor.

 

Liewe Heer, bring my tot rus,

laat kommer verdwyn soos mis.

Maak my gesig sag met deernis

lei my na plekke vol geluk.

Laat hemelse musiek my ore bekoor.

 

5 Wintergety

 

Snerpend koud, sneeu bring vrees,

Vader Winter slaan nou toe,

druppels dou glans op sy neus.

Seuns wat skaats en slee ry,

Vader Winter sal jou kry,

jou neus, gesig ysig byt.

Sleeklokkies lui, sneeuballe vlieg.

Kyk die sneeu lyk net soos die vere

van ganse wat Simon se vrou pluk.

Dis snerpend koud, sneeu bring vrees,

Vader Winter slaan nou toe,

druppels dou glans op sy neus.

Sleeklokkies lui, sneeuballe vlieg,

vandag is Vader Winter koning

op sy slee is sy kroning.

Bibber, o bibber, dis koud.

Voëls verkluim en bly stil,

bome lyk wit geplooi.

Yskeëls lyk soos fraai versierings

wat op huise tros en skitter soos glas,

terwyl seuns skaats en slee ry.

Vader Winter is vandag koning

op sy slee is sy kroning.

Bibber, o bibber, dis koud.

Vriesend koud.

Vader Winter.

Brrrr!

 

6 Slaap, Kind van Winter

 

Lacus, lacus (meer, meer)

Slaap, Kind van winter, slaap kind van lig.

Die maan skyn,  die wêreld is verlig.

Saggies skommel die wieg, skommel die wieg,

hou getrou wag deur die lang donker nag.

Heilige Kind van winter,

sterre glans nou om jou

(sagte en stil meer)

Knielend om jou, geduldig en wagtend,

slaap tot die nag kom, slaap kind van lig.

Meer van die maan, silwer in die lug.

Slaap, Kind van winter, slaap Kind van lig.

Saggies skommel die wieg, skommel die wieg,

Hoop van die wêreld, slaap sonder sug.

 

7 Maak ons vrolik

 

Sluit die saal vir niemand oop nie,

geen versorger, hofknaap of wegwyser,

maar laat  ‘n pretmaker almal bring

want dit is tyd om Kersfees te vier.

Maak ons min of meer vrolik

want nou is dit tyd vir Kersfees.

Fa fa fa fa fa fa fa,

Kersfees, Kersfees.

 

As hy kan praat sonder om te sing,

laat ons dan ‘n pretmaker bring

wat die fees met vreugde vul.

Maak ons vrolik, vrolik.

 

As hy sê hy is tot niks in staat,

laat hy om liefdeswil ons verlaat,

laat hom dan na die buitekamer gaan,

want nou is dit tyd vir Kersfees .

 

8 Uit die oog van ons aarde   

 

Ons sien lig geweefde sterre-

stelsels aan die hemel,

ons oë kan nêrens

wolke van stof sien nie,

maar gas en stof bol wolke.

Hieruit word sterre gebore.

 

Ons sien lig geweefde sterre-

stelsels blink in die nag,

juwele in die donker.

Trosse sterre glans in die melkweg.

Dryf rond in die ruimte.

Lank en wit is die ligtende pad in die lug.

Dit is ons Melkwegstelsel wat hemelhoog tol.

Soos in die fabel ‘n weg na die paleis van Zeus in die lug.

 

Ons sien dit in die lug

‘n eiland in die donker.

Trosse sterre in die Melkweg

draai daar hoog só stadig,

tol rondom soos ‘n wiel.

Miljoene sterrestelsels vorm die heelal.

 

Op aarde sien ons die son,

kyk hoe vloei dag in nag.

Op aarde lyk die son geel,

met oranje lig deurstraal.

Sterrehemel.

 

Een helder ster, bedags,

hierdie ster is ons son.

Miljoene gloei in die nag,

ver sonne, nie een nie.

Die Ster van Betlehem, verkore een

lei wyses na die pasgebore Seun.

Mundus, mundus (wêreld, wêreld).

Heelal.

 

9 Die Beskermer

 

Ek slaan my oë op na die berge;

vanwaar sal my hulp kom?

My hulp sal van die Here kom

wat hemel en aarde gemaak het.

Mag Hy nooit toelaat dat jy struikel nie!

Mag jou bewaarder nie slaap nie.

Let op, ons volk se bewaarder

slaap nie en sluimer nie.

Die Here is jou bewaarder en jou skaduwee;

Hy staan aan jou sy.

Bedags sal die son jou nie kasty nie,

en snags ook nie nie maan nie.

Die Here sal jou teen die bose beskerm,

en Hy sal jou bewaar.

Die Here sal jou kom en gaan lei

nou en vir altyd.

 

10 Dona nobis pacem

 

Gee ons ryklik vrede.

 

11 Sing met vreugde op Kersfees

 

Sing met vreugde op Kersfees,

kom saam op aarde.

Deel in die jubeling,

deel in lof oor die geboorte.

Sing die lied van aanbidding,

almal is hier welkom.

Kom saam, sluit by ons aan,

vryheid sonder vrees.

 

Sing met vreugde op Kersfees,

kerse verlig ons pad.

Verheerlik ons Heer;

dis sy geboortedag.

Ontvang die Kersfeesvreugde,

gee dit hier op aarde.

Vou hande in aanbidding,

vertel van sy geboorte.

Neem die lied van blydskap,

wat almal moet hoor.

Kom saam, sluit by ons aan,

vryheid in die wêreld en geen vrees meer.

 

Kersfees op ‘n Afrika manier:

Ons kan vir ons God sing en Hom waardig prys.

Abuntu! Ukuhlabelela! Ukulunkulu!

(Mense! Sing! God!)

Ubuntu! Ukuhlabelela! Umakhoya!

(Mensdom! Sing! Here!)

Inkosi! Ukuhlabelela! Ukuthandaza!

(Koning! Sing! Bid!)

 

12 Jubilate Deo

 

O wees bly in die Here, al julle lande:

dien die Here met blydskap,

en betree sy teenwoordigheid met ‘n lied.

Amen.

Wees oortuig dat die Here God is,

Hy het ons gemaak, ons Maker, en nie ons nie,

ons is sy mense, skape van sy weiplek.

Amen.

Want die Here is goed,

sy genade duur vir altyd,

en sy trou strek van geslag tot geslag.

Amen.

Gee eer aan die Vader en aan die Seun,

en aan die Heilige Gees.

Soos dit in die begin was, is dit nou,

vir altyd: wêreld sonder einde.

Amen.

 

(© Teksverwerking deur Cas Vos. Jan. 2011)

 

 *
 
 
 

 

 

 

 

 

Besoek aan Abélard en Héloïse se graf

Père La Chaise, 12 Junie 2009

 

Onder vlae grys wolke kniel

ek tongstom op ‘n heilige plek

waar skadu’s se voue dooies

in hulle diep slaap bedek.

 

In ‘n verlate uithoek

waar ‘n boom wortelskiet

lê Abélard en Héloïse

eeuelank in klip gegiet.

 

Hulle hande vou intiem gebede –

die donker melodie van kerslig.

Op ‘n bed van klip

wieg geliefdes innig.

 

Verlore tyd

Besoek aan Abélard en Héloïse se graf by Die Parakleet

 

Skoelappervlerke vou oop

en toe as die wind sug,

die sterre bly gloeiend

tydloos en onverskillig.

 

Oor die aarde se rimpelvel

sprei ‘n engel sy vlerk,

klop aan die koue uur

om die stilwees te merk.

 

In ‘n nes van spikkel sterre

waak kraaie oor afwesigheid.

Wie praat nog oor verborge

verlange na die verlore tyd?

 

laaste woorde

 

tussen sterre skryf die maan

met jambes lig en donker

oor eeue wat vergaan

 

‘n engel kyk na die graf

waar dowwe sterspore lê

en skud die vaal stof af

 

hy buk oor ‘n grafsteen en lees

‘n laaste versreël:

die opstanding van die vlees

 

testament

 

wat nou oorbly

is die natroos

van ‘n vergane lewe

 

al herinnering

is die ritme van woorde

uit ‘n gansveer se punt

die laaste lig van ‘n vers

die spore van kersrook

 

my nagelate testament

fragmente

van ‘n intieme afwesigheid

 

© Cas Vos. Januarie 2010

***

Verlore tyd

 

’n Skoelapper fladder vlugtig

soos ’n skaduwee verby

terwyl sterre se skittering

tydloos en onverskillig bly.

 

Oor die aarde se rimpelvel

sprei ’n engel sy vlerk,

klop aan die koue uur

om stilwees te merk.

 

In ’n nes van spikkel sterre

waak kraaie oor afwesigheid.

Wie praat nog oor verborge

verlange na verlore tyd?

 

© Cas Vos. September 2009

 

In die labirint

Vir Lida, 12 September 2009

 

In die labirint se gang

sien ek vlae newels

uit die donker groei.

Ek raak aan duister

se rimpel gesig

en ruik ‘n engel

met ‘n erdekruik

vol soet asem,

hy fluister

in my oorgange

woorde van lig.

Ek wil wegglip en raak

aan die uitgerafelde soom

van die diepste droom.

Voor U sidder ek naak.

Hou my vas in die labirint

dat ek U volmaak kan vind.

 

 

Besoek aan Abélard en Héloïse

by die Parakleet

Skemer vou om die Parakleet

onder die maan se halfgesig,

uit elke wolk se ooglid

val trane oor sy doodsberig.

Ontsluier in sooie, vou op vou

mag sy vergetelheid vind,

in ‘n graf gestroop van drome

vlietend tot stof ontbind.

In die grys koelte sink troos

in volstrekte stilte sonder pyn

sif skadu’s oor hulle soos stof

wat langsaam in die verte verdwyn.

© Cas Vos. September 2009

Besoek aan Abélard en Héloïse se graf

Père La Chaise, 12 Junie 2009

Onder vlae grys wolke kniel

ek tongstom op ‘n heilige plek

waar skadu’s se voue dooies

in hulle diep slaap bedek.

In ‘n verlate uithoek

waar ‘n boom wortelskiet

lê Abélard en Héloïse

eeuelank in klip gegiet.

Hulle hande vou intiem gebede –

die donker melodie van kerslig.

Op ‘n bed van klip

wieg geliefdes innig.

©  Cas Vos. Julie 2009

om af te sluit

vir ‘n flitsende oogblik

skil die maan sy lig af,

sluit jy ‘n geelvergane

verlede oop, huiwer,

kyk na die moeë son

voor jy my nader wink.

my hart bewe in

my keel se noute,

ek staan op heilige grond,

sien die letsel van ‘n wond,

dáár waar ou stof vergaar

en skuld klippe stapel.

siende blind tas ek

na die stof van griewe

op hierogliewe,

stilte se laaste woord.

hou dáárdie deur nou dig

en pluk vir jou ‘n ruiker sterre

om jou pad in donker tye te verlig.

©  Cas Vos. Mei 2009

 

Fragment VI

‘n Klaaglied

Gebaseer op die Gilgamesj-epos.

‘n Nagmerrie jaag Enkidu op hol

toe ‘n man met ‘n donker vlek

soos ‘n sandwolk uit die woestyn

op hom afstorm:

sy oë wreed soos ‘n arend,

sy hande pote van ‘n leeu,

sy naels die kloue van ‘n arend.

Die man se stem is ‘n stortvloed,

sy tong lek vuur,

sy asem is swart.

                “Hy gryp my aan die hare

                en oorrompel my!

                Dit is soos dertien winde

                wat teen my opstaan!”

Nie op die slagveld nie,

maar deur ‘n siekte hokgeslaan,

laat Enkidu die lewe los.

Gilgamesj se verdriet en angs

laat bome tot in die wortels sidder,

elke blaar snik van die droefheid.

Wat hy verloor het, dryf tussen wit lelies.

Sugte slaan dofweg teen die heuwelbors vas,

mistroostigheid styg uit die laagtes op

en trek ‘n sluier oor die hemelblou.

Pyn se suur smaak brand sy mond.

                “In die maan se spinnerak

                spartel sterre verskrik,

                want die dood het jou oorrompel.

                Bloeisels sal soos klokkies klingel

                maar jy sal dit nie hoor nie,

                want jy is mos dood.

                Die vyeboom sal nooit weer bot nie

                en druiwe sal asynsuur smaak.

                Die land sal met leë hande staan

                en krale sal net ou spore bewaar,

                want die dood het jou weggeraap.”

                “O, God, my hart is verskeur,

                die laaste dae bring bitter seer.

                Enkidu, my vriend, is dood.

                My tong is lam gekla.

                Die wind suig al my trane op.

                My tong is rou geskroei.

                My trane verdroog in die wind.

                Enkidu, my vriend, is dood.

                Die laaste dae bring bitter seer,

                o, God, my hart is verskeur.”

Gilgamesj draal nog om sy vriend

en bedek

sy gesig met ‘n aswit sluier.

Hy wy aan Enkidu

‘n standbeeld

en geskenke vir sy vaart.

Uit: Versindaba 2007, Marlise Joubert [samesteller], Protea Boekhuis, 2007

 
 

 

 

 

 
 
 
 
 

 

Bookmark and Share