Versindaba
~ ‘n Kollektiewe weblog vir die Afrikaanse digkuns ~

Fanie Olivier Fanie Olivier is gebore in Pretoria, word groot in die Kaap & leer skryf in Durban. Hy studeer Regte en Afrikaans op Stellenbosch en debuteer met gom uit die sipres. Verdere nagraadse studie volg in Utrecht, Nederland en hy promoveer op Potch. Hy doseer by die ou Universiteit van Natal en [eweneens] Durban-Westville, gee daarna onderwys op Graaff-Reinet en maak ‘n draai by die ou Skiereilandse Technikon. Kunsredakteur by Rapport vir drie jaar, en dan weer dosent by die [nou nog bestaande] Universiteit van Venda. Praktiseer ook om den brode daar as advokaat. Hy werk vir amper twee jaar by Adam Mickiewicz-universiteit in Poznan, Pole en dan, die dood ter wille, weer as advokaat in Durban. Sedert einde 2007 terug by die nou nuwe Universiteit van KwaZulu-Natal, maar hy loop in Maart weer die Poolse paadjie terug. Publiseer naas die debuut vier ander bundels: om alleen te reis, paradysrigting van die wind, skimmellig en verklarings 1967-1987.Stel ‘n geleentheidsbundel of twee saam, en hou kers vas met Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte. Hy vertaal in 2009 JM Coetzee se Disgrace.

Inhoud (1)

die son kom soel op vanoggend
die vlei is dood is leeggebrand
wonder

ek het gaan loop
ek het gehoop dat hierdie nuwe jaar

(sukkelboer)
hoe kon ek skynbaar groot alles dan so skeef verstaan?

het ek half weggesteek onder die stapels goor

die mure van jou stad tien jaar

eerste tree : bestek

staning bokant levubu

ek moet onthou: so veel is afgemeet

ek soek nog steeds besef ek nou

***

 

die son kom soel op vanoggend

in yl vlieswolke gaan weer onder

dis alledaags soos klokslag sonder

onderbreking dat mens dit vanselfsprekend

sien -  nee, nie eers meer sien nie

behalwe as die muisvoëls in die appelkoosboom

raas die honde by die voorhek tjank miskien

en tog bly elke draaislag van die bol

wolke reën my oë ‘n nuwe wonder

 

so leef ‘n mens so maklik bot

draai wondere so ongemerk verby

aanvaar mens onnadenkend dit

wat jy elke dag verkry  tot

op ‘n keer wanneer dit donker bly

kiewiete in die huis kom skuiling soek

teen koue pype later bars my oë verseg

om kleur te kry

 

soos nou;  soos hier. soos dae

wat jy eenkant leef en ek verslae

besef hoe tenger is ‘n droom

hoe maklik skerf ek hierdie wonder

van ons saamweesslag, hoe neem ek

self die dagbreek van jou oë

die vinke van jou hande weg

 

——————————————

 

die vlei is dood is leeggebrand

die rietbos stoppels van ‘n droom

en boonop dreun kruiptrekkers daglank

die kontoere plat jong populiere om

wat sin gemaak het van die stroom.

hoe ver lê gister hoe stom

vandag hoe ononthoubaar daardie ander land.

dan net terloops ‘n oogknip raak jou hand

breek die groen deur die dun kors swart

en sing die hele vlei vol voëls in ‘n boom.

 

——————————————

 

wonder

 

dis seer

so ‘n somerdag op graaff-reinet

as ek die strate deur en weer

stilhou voor die huis agter die luike

met bougainvilleas in potte op die stoep.

verby die drumpel weet ek hoe dit lyk:

onthou ek die trappie waar was ons bed

die lang tuin met ‘n prieel en struike

hoor ek hoe jy van iewers roep

dat ek moet inkom om te eet.

ek het net daar gesit toe jy my hare stryk

en vra wat is verkeerd. hoe bot

hoe dom hoe gruwelik was ek:

‘n droogtesomer waarin alles vrek.

 

behalwe dat die prieel se wortels tot

diep onderkant die huis se fondament

en ver anderkant die erf se grense strek.

 

eet jy nog saans alleen of het jy

daar bolands heeltemal van my vergeet?

is iets hiervan tog nog bekend?

 

miskien

sal jy my kan vergewe dat ek lol

as jy die druiwe swaar en swart sien

hang, dalk inklim en soontoe uitry

om te kyk hoe lê die uitgedorde dam

van toe nou tot aan die wal se bokant vol.

 

——————————————

 

ek het gaan loop

om van my te vergeet en van ons te onthou

en hierdie dinge opgetel:

die maand sterf aan sy blare

terwyl die winter in sy bessies gloei

en lukwarte beginne swel

 

o liefste, my hart is ryp aan hoop

my neus roosvol van jou ver hare

(was hier ‘n station sou ek ‘n ruiker koop!

‘‘n tuin sou ek een steel ‘n veiling

‘n hele houer vol) nou

word dit lig die dag by jou berge aan die bloei

en wat ek opgetel het sit ek neer

op hierdie vel en in ‘n bruin koevert

 

jy weet dit nie - jy kan my immers nie vertrou -

maar ek voel hoe die dinge weer

van nuuts af vorm kry na jou toe groei

 

soms weifel ek word ek oor vroeër droogtes bang

-  dit moet jy my vergewe soos ‘n vrou  - 

al het die soetreën daai seisoen besweer.

moet net nie twyfel nie: die bome vou

hul aan die herfstyd oop sodat die vrugte

later geel en wonderbaarlik aan die takke hang

 

——————————————

 

ek het gehoop dat hierdie nuwe jaar jou uit my weg sou strooi

maar met die roukeelkiewietskreeu begin die hart ontdooi

sodat ek in verdwaalde winterwolke weet hoe spoel

die eerste aande oor ons droogfontein vol rooi

 

——————————————

 

(sukkelboer)

 

ek hoor nog soms diepnag musiek

waarmee jou hande oor my hare gly

voel hoe iets opgroei in ‘n droom

onder jou vingers in die sagte klei

verken die landskap tot in die verskiet

soos dit met elke kwashaal vorm kry.

 

die oggend skuif die koel gordyn opsy:

weer was die uitvlug puur verniet,

wag nog ‘n afgeleefde dag op my:

 

die waterverf verstar tot bloekomboom

die stofdam daar was vroeër vlei

sonbesies neem eenvoudig oor by kriek.

 

wat is die oog van min, het jy

‘n slag, een keer, ver van hier, bely.

 

 

© fanie olivier. Uit: ou laaie  [ongepubliseerde verse]; Jan. 2011

——————————————

   

hoe kon ek skynbaar groot alles dan so skeef verstaan?

ek meen die dinge is lank reeds van die baan

en nou moet ek ontdek ook jy

dans hierdie laaste dans met my voordat jy gaan

 

—————————————–

 

het ek die mure van jou stad tien jaar

beleër?  die seë met my skippie ingevaar?

 

het ek jou iewers van ‘n ander lewe afgerokkel

terwyl ek, hoe onwetend, vuurhout vir ‘n oudag sprokkel?

 

het God - onthou jy hom nog uit die kinderkrans? -

gedink hy gee my, hoe agnosties, ook ‘n kans?

 

                        ***

 

van al dié vrae het die jare se beloop

in al jou liefde my geleidelik gestroop:

 

weet ek beleg, of toeval of die donker son was toe ‘n seën:

jou naam, op stuk van sake, beteken immer(s) “helder een”

 

—————————————–

 

half weggesteek onder die stapels goor

papiere op die lessenaar lê jou spoor

op ‘n koevert geïnk in my kantoor

was jy self hier om my te kom bekoor?

het ek onwillig ‘n sien-kans dus verloor?

het ʼn boodskapper jou hierso ingetoor?

weer lees ek om wat jy sê te hoor,

hou ons koffie warm op die konfoor

 

—————————————–

 

eerste tree : bestek

 

geen valse vriend lê digterby nie:

amper  in afrikaans is “byna”, “na aan”,

“omtrent” [nie soos ek en jy nie];

die grens dus nog nie oorskry nie

 

maar in nederlands is dit gedaan:

“maar net”,  “nauwelijks” .  maar verby.

soos die koeël  deur die kerk

het dit geen keer nie.  laat sy merk

 

op alles wat daarna gebeur, hierna.

ek probeer om te verstaan:

is daar skade om te beperk?

wil ek jou van hieruit vra.

 

ʼn valse vriend durf ek nie wees nie.

om ons onthalwe, asseblief, moet jy

die woord in afrikaans nie lees nie

 

ns.   noudat ek dit so gadeslaan

       - stomversigtig oor die eerste tree -

       sien ek in asseblief is twee

       uitkomste ingewerk

 

—————————————–

 

staning bokant levubu

 

ek koers uiteindelik boontoe  los

die stad agter met sy hoop verdriet

 -  onthou: tog het ons eenmaal goud gevind -

verby die loom herinnering van warmbad

 - soet klokke, vriende in ‘n bos -

en laat jou op die kaart al verder

weg as ek die langpad soos ʼn vrypad

vat, uitbundig weer ʼn kind.

om my ruik die grond na afrika, so vars

 

waar jy woon is daar, ek weet,

ook berge soos hier waar ek nou

tussen vreemde tonge tentpenne slaan,

 

sprokkel vir ʼn staningsvuur en dis verniet

 

of ek jou afskud of van jou vergeet

al is die laaste ballasmandjie klaar gepars

 

 - hier, ontdek ek, lê jou spore in die sand

 

as dogtertjie  hier waai die wind

jou hare teen my wang, groei jy stuk

vir soepel stuk uit deinings van die land

 

as ek ʼn ramkie had, sou ek hom sláán

 

—————————————–

 

ek moet onthou: so veel is afgemeet

by jou en ander is reeds ingebed

saam met jou huis wat tuin en fondamente het

 

ek maak my wys as ek so sluk

dis die stof wat in die stofpad staan

dis die somersweet

wat my oë laat traan

 

—————————————–

 

ek soek nog steeds besef ek nou

terwyl die winter uitslaan in die populiere

wat opstroom teen die berg se hang

in elke boom se fladdering na jou

 

verslae van die liefde kou

ek vergeefs die blare van ʼn vlier

om te vergeet op te hou verlang

raadpleeg die towenaars wat stil eenkant

woon en die met rusbanke

en geraamde dolosse van papier

weer en weer en met meer en meer

verslae van die liefde op versoek

sodat hulle pen in die hand

later kan rondblaai vir antwoorde

in een na die ander boek

 

dan grendel ek my dig as enigste verweer

 

êrens lê die hoëveld kaal trek vlae

reën die boland toe agter ‘n gordyn

miskien maak jy vir ander vuur

het jy lank reeds die koue pyn

besweer maar ek las nog met die seisoen se trae

gang aan my lappieskombers

soek van inkantasies die juiste woorde

pak nog aan my kaggel die verslae

van my liefde stomp vir stomp op rym

 

nog bly die dae klein die lang

nagte grypvoet aan die ruite

 

eendag weet ek breek somer buite

deur in bloeiselbome, in goëlgroen populiere

kom parstyd van die liefde bot in uitgestrekte boorde

 

 

© fanie olivier. Uit: ou laaie [ongepubliseerde gedigte]; Desember  2010

 

—————————————–

Sien ook vorige verse hier:

 

Inhoud (p. 3)

 

so: jy sê jy is

vrybuiters – ‘n ballade

‘n gedig om mee te reis

“mijn vluchtgevoelig hart”

portret

be frugal

ongemerk

tuiskoms

geyk

vir maande lê my dorpie veilig  

wanneer die winter

wanneer ek gaan

afwesig  

eklips

aanhef 1 – 3

die kunstenaar kyk na sy model