johann de lange
Johann de Lange is op 22 Desember 1959 in Pretoria gebore. Hy debuteer in 1982 met die digbundel Akwarelle van die dors waarvoor hy in 1983 die Ingrid Jonker-prys ontvang. Daarop volg Waterwoestyn (1984), Snel grys fantoom (1986) en Wordende naak (1988) waarvoor hy die Rapportprys vir Poësie ontvang. Daarna volg Nagsweet (1990), Vleiswond (1993), Wat sag is vergaan (1995) en Die algebra van nood (2009). In 1997 stel hy Soort soek soort saam, ’n bundel gay kortverhale uit die laaste honderd jaar, en saam met Antjie Krog in 1998 ’n bloemlesing erotiese poësie, getiteld Die dye trek die dye aan. De Lange ontvang die Pankratorprys in ’n internasionale poësiekompetisie van UNESCO vir sy gedig “Skerpskutter” en ’n Avanti-toekenning vir sy draaiboek oor die lewe van Ingrid Jonker (“Verdrinkte hande”). Sy vertalings van Afrikaanse gedigte verskyn in verskeie publikasies, onder meer in The heart in exile: South African poetry in English 1990–1995 (1996) en The lava of this land: South African Poetry 1960–1996 (1997). Vertalings van Wilma Stockenström se gedigte verskyn in 2007 as The wisdom of water.
|
Op ‘n eiland
And the ports have names for the sea
W.H. Auden
met apologie aan Karel Schoeman
Dit is ‘n lang reis van Piréus
na die eiland. Die skip is oud
& lendelam, sukkel traag
van hawe na hawe, vertoef
soms terwyl die son neerbrand,
totdat die fluit weer blaas
& die reis voortgesit word.
Hawens, stadjies, eilande dryf verby,
blou bergkamme teen die lug,
vensters flits boodskappe terug.
Daar is eilande
wat deur geen mens bereik is nie,
wit strande deur geen voet betree,
helder fonteine waarvan niemand
ooit gedrink het nie.
Daar is streke
op geen kaart vasgelê, kuste
waaraan nooit ‘n naam gegee is nie,
waar geen oor die roep van voëls
of die slag van branders hoor nie,
afstande ongemeet
& dieptes ongepeil –
o ja, daar is eilande
& dit is ‘n lang reis
van die eiland na Piréus.
Google Golgota
Sondagmiddag in Kaapstad
& ek kry ‘n sms van Joan
uit Jerusalem: Ek loop nou
die via dolorosa.
Was vandag U sterfdag
sou ons U volg
op twitter, mekaar sms
of vir laas u profiel
op Facebook besoek, spyt
ons het nie eerder
gevra dat u ons byvoeg
as vriend. Elke blogger
agter sy rekenaar
besig met sy Golgota-scoop.
Die pers sal kameras
& mikrofone in u gesig druk
vir ‘n sound bite, of advies
oor global warming, duisende
websites opgaan in u Naam, promosies,
boek- & filmregte. Advertensieflitse:
Hoe kry ons daardie kleed
weer witter as sneeu?
Regoor die aarde sal kort
oorsigte oor u lewe uitgesaai word,
onderbreek met terugflitse
na die smal stegies,
die keistene waaroor U moeisaam vorder,
nuushelikopters oorhoofs.
Joan, stuur my asb ‘n 8 megapixel foto,
‘n poskaart of brief in Sy handskrif,
of ‘n repie van sy kleed, ek begeer
iets om op eBay te adverteer.
© Johann de Lange. Feb. 2010
Brompton cocktail
Dokter, skink vir ons
‘n skeut skokiaan,
jou elikser teen die pyn
van gaan & heengaan,
die mengelmoes
van alkohol, coke
& heroïen wat soes-
erig behaag. Krabbel
neer jou voorskrif,
jou soera vir die farmaseut.
Staan nader, my geliefdes,
slaan gade my gelaat:
so verwissel mens laaste-
lik staat met staat.
etienne leroux
jou laaste boek sou eindig met ‘n dood
maar is deur jou eie onderbreek:
wat oorbly is die algebra van nood
in ‘n tyd van vigs & oorlog, hongersnood
van designer drugs & die diskoteek
wou jy jou laaste boek eindig met ‘n dood
laatnag met jou manuskrip & potlood
om jou die smal rûe van jou biblioteek
het jy stilweg jou algebra van nood
opgeteken, elke woord genadebrood
optimisties oor die heling van draaksteek
wou jy jou laaste boek eindig met ‘n dood
op hierdie vasteland van die kanniedood
van broodbome & kikoejoekweek
aangedryf deur die algebra van nood
was daar nog soveel om te sê, hoe snood
die tyd ook was, of hoe droog die streek
onverbiddelik is die algebra van nood:
die laaste boek eindig met jou dood
Naakte ster
‘n Naakte ster-kwartet
gestroop van wat hul het
aan gekoesterde kokon
van kosmiese gas & oerstof
dans om mekaar
in die Nebula van Orion,
onthul in die fel
ultraviolet- & kalklig
van groter sterre naberby
wat titanies groei;
wat stof & steen van mindere
ligte verorber,
‘n kosmiese plasenta
waarsonder geen ster
na behore & in omvang
kan groei & boei.
So wentel ek, lieferd,
al skraler & meer obskuur,
vry van al die ballas
waaruit jy gedy.
© Johann de Lange. November 2009 [3 verse]
Die G-string van Paganini
Paganini, weet ons almal,
het – aan sátan, vir róém –
sy siel verkwansel & nié
sleg vir homself gedoen:
hy het selde tyd of geld verkwis
op ’n power waagstuk.
Dus: ’n leeftyd lank dans álmal
(ook mev. Paganini)
op die keper beskou
na sy viool.
Hy & mevrou was glo
dikwels haaks: vroue vrek
oor hom al was hy skreeu-
lelik: hy had die voordeel
van onberispelike tegniek.
Nes Liszt, sy enigste
Kompetisie, is hy op 17
deur ‘n stinkryk adelvrou
van Bologna ontvoer
& vir drie jaar hok-
geslaan: seksslaaf
in haar chateaux.
Liszt het nie so lank gehou.
Vir haar het P. die kitaar,
nes die kittelaar mirakelagtig
baasgeraak, & haar toe
versaak. ’n Sigeuner
wat gehore begoël
met kitaar & viool.
En Liszt? Dié skinder maar
listig dat P. sy vrou vermoor
& haar derm gedroog
& tot perfeksie gespan
het: ’n G-stringsnaar
vir sy besete viool.
Verstekeling
vir Henning
Dood is die verstekeling
in die ribbes van dié boot
wat ons met elke tog
deur ongekaarte waters stoot.
Brandwind
Buite wring die brandwind elke leksel vog
uit struike & die wintergras. In die slot,
agter singel & grendel, skuil my woorde.
Waar is jy vannag?
Sonder jou
om teen aan te aai, wentel ek
ver & klein in ‘n melkweg se waai.
Inkeer
Die branders trek gespierd
donker nette van skemer die binne-
land in; ’n swerm vinke kwetter-
swenk omlaag in tuimelende toonlere.
© Johann de Lange. Augustus 2009
Klaaglied vir Ralph (1960–2002)
Al wat oorbly, is ek en jy
as die aarde tuimel & die res verdwyn.
Johannes Kerkorrel
I
Die wattel is ’n dors boom
die wattel is ’n nors boom
& sy wortels grawe diep
die wattel is ’n vreemdeling
nie my of jou se tiep
Die wattel is ’n skuilboom
die wattel is ’n huilboom
hy bly voortdurend dors
’n wattel is die vreemdeling
wat platsak uit ons drome dros
II
Vry na Ingrid Jonker
Ek het gehoor, Dinsdagnag, jy is dood.
Hoe daag die anderkant
wat jy besing het,
hoe daag die verskriklike uur,
hoe raak die bos stil, die klein geveerdes
wat jy bemin het, hoe val
die geel bloeisels van die wattel,
hoe gaan die dag oor die berge
huis toe, hoe lui die windklok
van die sterre. Die voetpaadjies
van Botrivier & Kleinmond
dra swaar aan jou voetval:
was daar sonlig op jou hande,
was daar bloed?
Ek het gehoor, verlede nag, jy is dood,
& sien jou weer sit
op my rusbank
in jeans & ’n swart t-shirt
’n joint & rol met rustige vingers,
met oë wat die droefheid van die wêreld drink.
Ek het gedroom daar’s ’n einde aan die blou lug
& akkoorde sterf weg.
Daar’s ’n einde, & die einders los op
soos ’n far-out acid trip,
daar’s ’n einde waar alles vibreer
anderkant woorde, waar ons kwantumflikkers is,
niks meer. Daar’s ’n einde
en die einde het jou ontroof
van alles wat jou getraak het,
van alles waarin jy wou glo,
tot jy oplaas net ’n laaste rooi vloed
voel klop het agter geslote oë.
Uit: Versindaba 2008, Marlise Joubert [samesteller], Protea Boekhuis, 2008
