j.c. van staden (johannes van jerusalem)

 

Johannes van Jerusalem

Johannes van Jerusalem

J.C. van Staden (wat as Johannes van Jerusalem die bundel Eros ontbind, Protea Boekhuis, 2006, geskryf het) skryf van Eros. Hy is ‘n danser en ‘n speelgoedmaker. Hy is baie lief vir Dante en Pablo Neruda en Walt Whitman, en John Berryman en Cesar Vallejo en nog ‘n hele klomp ander, maar bowenal vir William Blake. Hy is ‘n gesoute bekvegter wat al heelwat opstoppers ontvang het, maar ook ‘n hele klomp gegee het.

Maak gerus kontak met hierdie digter op Facebook.

 

HENRY SE ROES

 

1.

 

In die brandende nag

flits Henry

oor die snelweg

met Mnemon.

Hulle vuurtuig

‘n koel torpedo

klief

die vlammende donkerte.

Agter laat hulle

die verskrikte stad.

 

Van die sterre bly oor

in die metropool

‘n verrinneweerde spinnerak

verwaarloosde vaskeerplek

vir duidelikheid.

 

Henry klou

aan ‘n idee

van die roete.

Onder hulle

skuif die teer,

‘n swart smeer

stram nageboots

deur die hoeke,

reguit lyne en boë

op die navigasiepaneel.

 

Hy rek sy oë

teen die vergeet

om die landskap,

dik en swaar,

deur die ruit te verken.

 

Mnemon praat strykdeur;

hy is nou die wakkerte.

Onder sy vingers

vind die glimmende koeël

van hulle skip

‘n trajek

op die golflengte

van toekomstige reise,

ontliggaamde verplasings

deur ruimte.

 

2.

 

Met aand

strek die grys wolke uit

soos skaduwees

van die groot donker

wat kom.

‘n Eerste paar sterre

flonker,

helder boodskappers

van eindelose diepte.

Henry, verstrik,

swymel vir die laaste

deurgewaste kwas blou.

Hy hou aan

alles vas, elke oomblik 

van binne verlig,

‘n glimlag

by die ingang

van die nag

waar hy op die kosmos

wag om oop te vou

en ‘n klein gedeelte

van die vergete geheim

vir ‘n oomblik

na hom uit te hou

voor dit weer,

verduister

deur die blink

brandende dag,

skaars meer is

as ‘n halfhartige geloof,

sag en oplosbaar

in die stroom

dinge en gebeurtenisse

wat hom meesleur

om hom

elke middag

uitgewring

na die wal

van die groot

Rivier Vergeet

te bring. 

 

3.

Die dik van slaap

in sy mond

beur Henry uit die nag,

beur hy

teen die warboel

oorskot droom

en die lyf

se swaar stryd

teen swaartekrag.

Lewe is gewig.

 

Hy vou

uit die lotus van bed,

dig teenaan haar rug, sysag,

vol warmte,

haar verleiding

deur die oggend verdryf,

indringer

met sy busdreune

motorfietsbrulle

en lig, lig.

 

Henry kom orent,

strompel, pis, brou koffie swart,

en byt

aan die nasmaak van donkerte

wat aan sy tong klou,

proe pynlike verlange

soos na Lorca

se verlore gedigte

iewers oor ‘n verlate slagveld

aan die wegwaai

 

Hy trek die lakens effe weg,

ruik aan haar nek, slapende mond,

trek vingerpunte

oor die warm bulte en holtes

en die binneplekke

wat sy snags vir hom oopmaak

soos ‘n mens gordyne ooptrek

om bedrywighede op straat

te beloer, en terstond

onthou hy in hom

‘n mens se hol gewig,

soos leë vertrekke

‘n afdruk hou van elke inwoner

se volmaak van die plek.

 

4.

 

Henry verval

in ‘n diep roes.

Die bruin son

van ‘n ontydige droom

bak sy vel

‘n donker oranje.

 

Sien hy tekens

vergeet hy hulle summier.

 

Hy droom

van die verborge sonnette

van Lorca,

hulle vlae liefde

verstrooi

oor vergete slagvelde.

 

Hy stap

deur sy antieke self,

die gebeentes en ruïnes

van gedagtes,

obskure vroeër lewens

vasgvang

in woonbuurte, ou roetes,

huise wat bewoon word

deur vreemdelinge,

plekke met hulle reuke

 

Hy gee op, Henry.

Hy laat vaar

‘n geheime ambisie

om van nut te wees.

 

Op die uitgetrapte mat

voor die groot venster

aan die noordekant

sit hy bene gevou,

bene uitgestrek,

lê hy uitgerek

en merk die papier

onder sy hande

met trae

lustelose tekens

van verlies en verlede,

skribbel hy ‘n sinsnede

wat deel sou kon wees

van ‘n spreuk, ‘n kode

vir die ontrafeling

van sy gees.

 

5. (Koda)

 

Hou die vlug

van vinnige

insekte dop,

naaldekokers, wespe,

patryse

die oomblik

voor hulle wegvlug

om in lang gras

onsigbaar te word.

 

Terug by die wind

oor die flank

van die berg.

Henry se hart

stiller nou,

‘n geruis

‘n ritmiese sug.

Lug vol oë

op sy rug.

 

Berg-op!

Berg soos ‘n ou dier,

knorrig, stadig, blind.

 

Kom die herfs,

geil hange, bevrugte veld

gereed om af te sterf,

lang gras waaraan oranje vuur

gulsig lek,

‘n minnaar

met hitte in sy asem,

gejaagd,

‘n bietjie onversigtig.

 

Op die berg tuur

Henry na die horisonne:

heuwels, kragsuile, woongebiede

soos rowe.

Hy verlang

na ‘n stad

soos ‘n spiraal.

 

Verras

loop hy oor die swart berg.

Wit ringe: ‘n duisendpoot

se stukkende skelet.

Gebreekte glas.

Verbrande plastiek.

‘n Spinnekopnes

op ‘n omgekeerde klip,

syhuis vol grond en gras.

Geel gifappels

teen die swartgebrande sy.

Patryse!

‘n Ruigte

waar die berg

nie gebrand het nie.

Sekelbos.

Naartjieskil.

Ou yster.

Hy luister:

‘n vreemde taal.

 

© JS Van Staden. Jan 2011

 

 

*

 

Ode aan melankolie

 

 

Baie baie stadig begin die dag

en ek weet dat ek weer sterf.

Ek drink swart koffie by die winkel op die hoek

nadat ek die Franse meisie by die bakkery gegroet het,

nadat ek tande geborsel en gestort, en ‘n gesprek oor die buitelig by my kamervenster hierdie onverwagte onwelkome volmaan elke liewe nuwe nag met die nuwe buurman gevoer het, nadat ek eers lui en toe met meer oortuiging myself uit die sluimer gesleep het met die drie Tibettaanse rites wat ek kon onthou, en die eerste asana van die kryger en die balans van die boom regs dan links en die wuiwende palmboom regs links regs links ingeneem, en selfs ‘n klomp asemteue in en uit die lyf en uit en in die lug gevolg het in die postuur van die halwe lotus, enkel op die lies enkel onder die knie, drie vingers in die moedra uit die spiraalblom van die ander twee om ‘n sirkulasie van my kwynende kragte te bewerkstellig

nadat ek wakkergeword en daardie drome waarin sy nog ‘n draai kom maak in my bewussyn, begin afskud het soos ‘n mens ‘n koors afskud wanneer die lyf uiteindelik al die indringers en plakkers in sy versteurde ekologie op hulle plek gesit het,

soos ‘n mens jou uit ‘n kombers skud as dit tyd is om op te staan.

Maar daardie drome

is ‘n kontaminasie van melankolie.

Hulle is veelkleurige vlae op ‘n berg wat deur 800 triljoen jaar se winde platgevee is.

Hulle is so helder soos dringende gebede.

Ek eet brood met botter en konfyt en kyk na die grys silhoeët van die stad, byna uitgewas deur die mistige spoor van die oggendstorm, soos houtskoolmerke waarop jy die elmboog argeloos laat rus het.

Ek weet dat ek weer sterf, maar wanneer sterf ‘n mens nou nie?

Dis buitendien geen rede vir hartseer nie. Die gepynigde self verdwyn. In sy plek verskyn nietigheid, as ‘n mens argumentsonthalwe sou kon sê dat iets soos ‘n niet kan verskyn.

‘n Veel groter saak vir hartseer kan gemaak word uit die voortsetting van ‘n bepaalde lewe, ‘n lewe beraam deur drome wat soos ‘n antieke stuk weefwerk elke nag in die onverrukte onwete van die slaap oopgerol word vir ‘n seremonie van verwekking, die versameling en ordening van skulpe, sade en ander rituele voorwerpe om die afskeiding van die universele liefdesvog te stimuleer, en dan toegevou en aan die vuur van die dagbreek aangebied word vir wat altyd ‘n aanvaarding is –

            dáárvan is die hart seer,

            dáárvan die lyf uitgelewer

aan die besmetting van ‘n swart gal,

die suiwering van die gestorwe krygers van ‘n 100 000 veldslae

sonder oorwinnaars en hulle verslae teenstanders

met helder vlae wat nog net in die verbeelding van die wind wapper

op ‘n vlakte waar ‘n berg eens

in die volle lotus,

enkels op die dye,

die palms effe ingedraai en die twee lang vingers uitgestrek in die moedra van onse Jesus,

gesit het en deur die Niet ingeasem is.

 

 

 

© JC van Staden. Nov 2010 

———————————

 

RIEM VAN HENRY, WAARIN HY AFSAK

“to cast away the rotten rags of memory” – Blake

henry se verspreide lewe
deur die metropool gestrooi,
ingesypel in die afgeleë,

henry, ‘n broer wat die donkerste donkertes binnedwaal

*
soos ‘n dier
eet hy van die sagste, sappigste
binnekante af

*

(hy lek sy lippe af

hy is te swaar om weg te draf)

*

in die woud
gewaar hy ander jagters,
geslepe soos hy

*

“Van oorkant
die rivier
wuif ‘n heks
vir my.
Sy is mooi,
en die lus druk
in my balle,
maar ek kan sien
die geskenk
in haar hande
is die Dood.”

*

“Ek is lus
om my are
vol heroïen te spuit
en die papawers van Afghanistan
te laat blom
op die rou hange
van hierdie berg
wat ek geword het

“Ek is lus
om 20 vroue
by te dam,
my piel
‘n spierwit
oniksmonoliet,
my hart
swaar soliede goud

“Ek is lus
om te vlieg

“Ek is ook lus
om in hierdie sagte bed
weg te sink
soos ‘n skip
in ‘n golwende see,
om onderwater
my weg te vind
na die anderkant

“Ek is lus
om te sterf

“Ek is lus
om in my graf
die dans
van stil lê en ontbind
te dans

“Ek is bowenal lus
om nie te bestaan nie

“Ek is lus
vir die liefde
en die verlange
wat die liefde bring
na hierdie dinge”

*

Hy vergeet
om in die tuin
te sweet
Hy vergeet
om te eet
Hy vergeet
van die lekkerte
in ‘n vrou
se spleet
Hy vergeet,
hy weet
hy vergeet

*

henry, verslons
sy klere verslete

sy vel skurf
sy voete vol barste

sy gedagtes,
dwaal-dwaal verdwaal hulle

in die groot Vergeet
van Een wat eens
alles wou weet

*

die koning,
wel die koning
was ‘n tiran,
‘n wrede, wrede man

en die kryger, die kryger
‘n wreedaard,
genadeloos met die swaard,
harteloos van aard

die minaar
‘n slu aasdier, ‘n kil,
kil slagter,
‘n gryper en ‘n verkragter

en die medisyneman
‘n bitter, bose towenaar
wat die wyn in water verander,
daarmee oor die groot rivier Vergeet wegvaar

*

hy leef sonder diere,
sonder plante

hy skeep sy klippe af

*

sit stil, henry, sit stil

*

groot ou vergeet
kry toe vir weet beet

maar weet het geweet
hoe vergeet jou laat sweet

vergeet het vergeet
hoe weet jou laat weet

voor jy weet
het ons van vergeet vergeet

*

henry skaam
oor die geskenke wat hy bring

die maer ou bok
met die brandsiek
maak hy aan ‘n doringboom vas
voor hy gaan sit en bier suip
aan sy vriend se fees

die verskrompelde noot
klou hy vas
wat hy in ‘n koevert wou stoot
as goeie wens
vir mens
dier of plant
of die wêreld se klipperige kant

vrot lappe herinnering
gooi hy weg
voor sy kinders sien

o ou henry,
hy kry wat hy verdien

 

©  JC van Staden. Mei 2009.

 

Bookmark and Share