Versindaba
~ ‘n Kollektiewe weblog vir die Afrikaanse digkuns ~

Iets meer oor die nuutste digbundels

Publikasies 1, 2

Indeks van Afrikaanse Poësiepublikasies: 2000 - 2009 ‘n Volledige lys met publikasies, resensies, artikels, onderhoude en ook toepaslike opsommende tabelle. Kyk ook na Versindaba bloemlesings resensies en ander interessante lyste op hierdie webtuiste.  Resensies oor nuutste digbundels verskyn gereeld.

2012 Publikasies

 

Lot se vrou           BINNEKORT

Joan Hambidge

In hierdie bundel is daar heelwat stiltes in herinneringsverse en nostalgiese verse, wat afgewissel word met verse wat die stilte verskeur. Die digter, in hierdie bundel, kla haarself aan, sy haal haar af en sy verraai haar: die digter is die kitaarspeler en “sal alles doen en selfs verraai, net dat ‘n nuwe deuntjie in my draai” (DJ Opperman).  Die woord staan voorop in hierdie gedigte. Dit is “woordverse” sonder dat die idee ondergeskik gestel word aan die woord. Selde nog het Hambidge die “gevaarlike woord” so onverskrokke hanteer en hierdie bundel is van haar rykste werk tot op hede.

 

 

 

Die algebra van pyn

Vir Johann de Lange

 

Sou jy ooit kon dink toe ons op ‘n plaaspad stap

hoe die lewe genadeloos álle illusies sou afskil?

Ons ken beide die verslawing van hierdie bedryf,

verkeerdelik al as ‘n stil, eensame proses beskryf.

Op daardie plaaspad, diep in die geheue geberg,

‘n koue kelder met gemerkte bottels vol sand,

wys jy toe na ‘n sekelmaan as ‘n nael gebreek.

Vele afleggings, eindes, selfs moord oor ons lewenspad.

“Fata”, het jy uitgeroep. “Blote toeval dalk?”

Lewe soos dood toe vir jou ‘n snel-grys-fantoom.

Op hierdie nag, ver van daardie plaas met ‘n emmer

roesend in ‘n gedig en ‘n uil wat hoe-hoe roep,

vra ek vannag, enkel uit genade, dat ek, eerder as jy,

eerste uit hierdie lewe, ‘n ónsierlike gedig, sal stap.   

Uit: Lot se vrou,  Joan Hambidge, 2012

 ’n Sterk bundel waarin die spreker se weerloosheid op ‘n eerlike, ontroerende manier blootgelê word.

• Toeganklike gedigte wat terselfdertyd vir die vernuftige leser komplekse verwysings en intertekste bied om na te speur.

“Heelwat kunstenaars bevolk hierdie bundel, soos te verwagte. Skrywers, opera-sangeresse, skilders, aktrises… Elkeen van hierdie kunstenaargedigte lewer ‘n ander faset op van die mosaïek van “kuns - kunstenaar -besinning - ‘bloedige’ lewe”. Na my mening is dit van die rykste werk wat Hambidge nog gelewer het.”  (-Henning Snyman)

Haar vorige bundel, Vuurwiel, is besonder goed ontvang en was op die kortlys vir die ATKV-Woordveertjietoekenning vir Poësie. Ook Visums by verstek, haar versameling reisverse, is goed ontvang.

Joan Hambidge is een van die bekendste literêre figure in Suid-Afrika. As kritikus en resensent skroom sy nie om in die letterkundige bokskryt te klim om haar oortuiginge te verdedig nie. Sy het al ‘n twintigstuks digbundels op haar kerfstok en verskeie romans. Sy is professor in Afrikaanse Letterkunde en Kreatiewe Skryfwerk aan die Universiteit van Kaapstad.  

[Human & Rousseau, 2012. Sagteband; 96p; ISBN-13: 978-0-7981-5687-5; E- ISBN: 978-0-7981-5688-2; Prys: R150.]

 

 

In plaas van die stilte   

Miriam Van hee

Vert. deur Daniel Hugo

 

Miriam Van hee is tans een van die mees gelese digters in die Lae Lande. In hierdie keuse uit haar poësie het Daniel Hugo, die vertaler, hom in sy keuse eerstens laat lei deur die vertaalbaarheid van die verse, maar ook probeer om die Afrikaanse leser ‘n oorsig te bied van haar werk. Van hee se poësie is so gestroop soos takke wat hulle blare verloor in die herfs, die seisoen wat dikwels in haar gedigte genoem word. Stemmings van stilte, afwagting en leegheid is oorheersend. Al is die landskappe waaroor sy skryf, met sneeu bedek, en al is die stede en huise waarin die verse geplaas word, dié van ‘n vreemde land, sal die Suid-Afrikaanse leser die emosies van verlies, weemoed en verlange maklik kan herken en daarmee identifiseer. Só word dit verwoord in ‘n strofe uit die gedig “Winter”:

 

 

langsaam sneeu die voortuin vol en

‘n vreemde saamgaan van ongeloof

en verlange hou ons staande

asof ons steeds wit,

wegvarende skepe sien

 

Daniel Hugo slaag uitmuntend daarin om die delikate wêreld van hierdie Vlaamse woordkunstenaar in glashelder Afrikaans oor te sit. As vertaler het hy reeds sy merk gemaak en o.a. die werke vertaal van Tom Lanoye, Herman de Coninck, Harry Mulisch, Herman van Veen, Karel Glastra van Loon en David van Reybrouck uit Nederlands in Afrikaans. Hierdie keur bevat toeganklike poësie wat die algemeen-menslike verwoord en behoort wye waardering uit te lok.

Miriam Van hee (Gent, 1952) is een van die mees gelese digters in die Lae Lande. Sy het talle toekennings ontvang, onder meer die driejaarlikse Cultuurprijs van de Vlaamse Gemeenschap vir haar bundel Achter de bergen. In 2007 het sy die Poesias Prys vir Europese Poësie gewen en haar werk is in Engeland deur die Poetry Book Society aanbeveel. Haar verse is al in Engels, Spaans, Russies, Frans, Duits, Litous, Sweeds en Pools vertaal.   R140.00 (BTW ingesluit), ISBN:  978-1-86919-543-4, FORMAAT: 213 x 137 mm., Sagteband, 128 p., Protea Boekhuis, 2012.

 

 

in die niks al om            

René Bohnen

René Bohnen se tweede digbundel, in die niks al om, gaan oor die integrasie van hoop en verlies, van die Ooste en die Weste, van verskrikking en verwondering, van platteland en stad. Die digter bepleit in haar eiesoortige liriese, vroulike stem die opheffing van dogma en die versoening van die polariteite in die wêreld se geloof, taal en kultuur. Sy oorrompel haar leser wanneer sy die wysheid van die onvolmaaktheid besing. André P. Brink het Bohnen opgeneem in die laaste Groot Verseboek, en haar debuutbundel Spoorsny is positief ervaar. “Daar is meer as genoeg in die bundel om my te oortuig dat René Bohnen ‘n eie plek in die eietydse Afrikaanse digkuns kan oopskryf. Dit is ‘n belofteryke debuut.” - Bernard Odendaal in Volksblad, 26 Februarie 2001

Biografiese inligting:

René Bohnen debuteer in 2000 met die bundel Spoorsny. Van haar verse is deur André P. Brink opgeneem in die “geblikte” Groot Verseboek. Gedigte verskyn ook in ander versamelings, o.a. As die son kom oogknip en Woordreise, asook in Tydskrif vir Letterkunde en Karapaks. René is deel van die Oopmond-span, wat opgetree het by Aardklop en Innibos. René Bohnen behaal in 2009 die graad M.A. Kreatiewe Skryfkuns aan die Universiteit van Pretoria. Sy tree ook as fasiliteerder op by kreatiwiteitswerkswinkels, by narratiewe terapiesessies, asook by spanbougeleenthede by die Universiteit van Johannesburg. As digter-fotograaf ondersoek René die verskillende moontlikhede van woord-beeldkuns. (Prys: R 120.00 ; Sagteband 137 x 212mm 64pp.; ISBN: 978 0 7993 4883 5, Lapa, 2011)

 

 

Pirouette                        BINNEKORT

Aniel Botha

In die debuutdigbundel Pirouette word balletterminologie en die hospitaal-milieu van eetversteurings saamgebind in ‘n helder besinning oor gebrokenheid, verwonding en psigiese kwelling.  Dit is ‘n bundel waarin ritme en metrum aansluit by die oorkoepelende dans-metaforiek om die lewe sterk beeldend vanuit ‘n dansersperspektief - gestroop, met net die nodige lyne - weer te gee: tollend, wankelend, seëvierend met ‘n bevrydende sprong na heling. “Botha het ‘n sterk beeldende vermoë en huiwer nie om psigologies komplekse temas aan te spreek nie.” Louise Viljoen. ISBN: 9780795800320; Sagteband, 64pp; prys (insl. BTW): R 150.00; Queillerie, 2012

Biografiese inligting:

Aniel Botha het ‘n B.Ed-graad aan die Universiteit Stellenbosch verwerf, en daarna ‘n MA in skryfkuns aan die Universiteit van Kaapstad. Tans werk sy as privaat tutor, en sy is ook gekwalifiseer as balletonderwyser.
Pirouette is haar eerste digbundel. Haar boek ‘n Dans met die dood, oor haar ervarings in ‘n psigiatriese hospitaal se eetsteurnisafdeling, het in 2010 by Zebra Press verskyn.
Aniel woon in Durbanville en het in Kaapstad grootgeword.

 

 

Vaarwel, my effens bevlekte held             BINNEKORT

Johann de Lange

Hertzogpryswenner De Lange se jongste gedigte getuig van ‘n gevoeligheid en ‘n diepte soos nog nie vantevore by hierdie digter nie. Met sy fokus op die mens én die natuur, boei De Lange die leser opnuut in toeganklike verse wat wissel van die elegiese tot die sardoniese. Die erns van die menslike drama van leef en sterf word telkens verlig met heerlike humor. Maar alhoewel die ironie aan die een kant spreek van onthulling, spreek dit andersyds van deernis.
Temas sluit in vryheid, afstand, skoonheid, dood, pyn, verlies, religie, seks. Van die erotiese gedigte spreek besonder sterk van die intensiteit van menslike verlange en eensaamheid. En oor alles heers die woord delikaat en kragtig gehanteer.
“‘n Besondere bundel, meelewend én gedistansieerd, innig én kontrasterend, met humor én wrangheid, met beelding én ironie.” - Henning Snyman.

ISBN: 9780798156301; prys (insl. BTW): R 150.00; Sagteband, 112pp; Human & Rousseau, 2012.

 *

 

2011 Publikasies

 

 

Weerlig van die ongeloof 

Johann de Lange

Johann de Lange bevestig met hierdie bundel kwatryne sy meesterskap. Die bundel bestaan uit 100 kwatryne wat in ses afdelings verdeel is. Binne die klein bestek van vier reëls kry De Lange dit telkens reg om kort flitse - byna soos weerlig - van betekenis aan die leser oor te dra.  Dit is haas onmoontlik om die groot verskeidenheid temas wat in hierdie gedigte aangeraak word, saam te vat. Daar is liefdesverse, verse oor voëls, plante, verwysings na ander skrywers wat wissel van die ou Grieke Theognis en Anakreon tot by Afrikaanse digters soos Joan Hambidge en Sheila Cussons, daar is kort besinnings oor verganklikheid en die tydloosheid van ‘n by wat in amber gevang is, verlies en die dood. Bowenal demonstreer die digter hier op verbluffende wyse wat met die digtheid van digterlike taal vermag kan word:

 

 

 

            Verstekeling

                        vir Henning

                       

            Dood is die verstekeling

            in die ribbes van dié boot

            wat ons met elke vaart

            deur ongekaarte waters stoot.

 

Johann de Lange het reeds sewe digbundels en twee bundels kortverhale gepubliseer en het as samesteller van vier bundels opgetree. Hy is met die Ingrid Jonker-prys (1983), die Rapport-prys (1988) en die Hertzogprys (2011) bekroon. R140.00; ISBN: 978-1-86919-451-2,  76p, Protea Boekhuis, 2011

 

 

Kô lat ons sing 

‘n Keur uit die gedigte van Adam Small

Hierdie keur wat deur Steward van Wyk saamgestel is uit al vyf Afrikaanse digbundels van Adam Small, gee ‘n beeld van sy onmisbare plek in die verruiming van die Afrikaanse letterkunde.  Die meerderheid van die gedigte kom uit Kitaar my kruis en Sê Sjibbolet. Die keur weerspieël deurgaans Small se meelewende kyk in die lotgevalle van die bruin Kaapse werkersklasmense.

Dit wys ook sy knap beheersing van humor, ironie en satire om gesagsfigure te hekel, en bowenal sy kreatiewe ontginning van alledaagse spraakvorme, rympies, liedjies en veral sy aanwending van Kaaps waaroor hy in die naskrif by Kitaar gesê het: “Kaaps is ‘n taal . . . ‘n taal waarin mense hul eerste skreeu skreeu en hul doodsroggel roggel.” ISBN: 9780795703812
Prys (insl. BTW): R 165.00, Formaat: Sagteband, 96pp; 2011

Biografiese inligting:

Adam Small is op 21 Desember 1936 op Wellington gebore. In 1953 matrikuleer hy aan die St Columba-skool van die Christian Brothers in Athlone op die Kaapse Vlakte. Daarna studeer hy aan die Universiteit van Kaapstad vir ‘n graad in Tale en Filosofie en voltooi in 1963 ‘n MA cum laude oor die filosofie van Nicolai Hartmann en Friedrich Nietzsche. In hierdie tyd studeer hy ook aan die Universiteite van Londen en Oxford.

In 1959 word Adam dosent in filosofie aan die Universiteit van Fort Hare, en in 1960 word hy een van die akademiese grondleggers van die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) toe hy as die eerste hoof van die Departement Filosofie aangestel word. Hy raak in die vroeë sewentigs betrokke by die Swartbewussynsbeweging.

In 1973 bedank hy onder druk by die UWK. Hy woon daarna in Johannesburg, waar hy die hoof is van die Universiteit van die Witwatersrand se studentegemeenskapsdienste. In 1977 vestig hy hom weer in die Kaap en is tot 1983 werksaam as direkteur van die Wes-Kaaplandse Stigting vir Gemeenskapswerk. Hy keer in 1984 terug na die UWK as hoof van die Departement Maatskaplike Werk. Einde 1997 tree hy uit diens.

Adam Small het in 1957 met Verse van die liefde gedebuteer. Van sy ander bekende digbundels sluit in Kitaar my kruis (1961) en Sê Sjibbolet (1963). Sy bekendste toneelstuk is Kanna hy kô hystoe (1965).

 

 

 

Ghoera

Hennie Aucamp 

Hennie Aucamp se belangstelling in en kennis van die verhaalkuns van die inheemse volke van Suid-Afrika word in hierdie versameling omdigtings met die subtitel Afrika-verse vir kinders weerspieël. Die bundel is in vyf afdelings verdeel en bevat vernuftige oorvertellings-op-rym van bekende en minder bekende verhale van die San, die Khoi en die swart volke. Daar is verse oor die ontstaan van die son, die maan en die sterre, verhale oor diere soos die skilpad-towenaar en die eerste eland en volstruis, ‘n mite oor waar die eerste mens vandaan kom, die sprokie van die waterslang, en ‘n aantal “hoe” - en “hoekom”-stories: Hoe Tarentaal sy spikkels gekry het, hoe Hasie sy haaslip gekry het en hoekom Reier se nek so skeef is. Die vernuftige wyse waarop Aucamp hierdie verhaaltjies in digvorm weergee, sal deur kinders en grootmense geniet word. Half vergete verhale word op hierdie wyse ook weer vir Afrikaanse lesers in herinnering geroep. ’n Aantal dieresketse van Zakkie Eloff wat dien as illustrasies vir die gedigte, maak van hierdie versameling iets waardevols en besonders.  

Hennie Aucamp het in 1963 as kortverhaalskrywer gedebuteer. Benewens talle kortprosabundels het hy ook vyf digbundels gepubliseer en byna elke noemenswaardige literêre prys ontvang. (R135.00; ISBN: 978-1-86919-453-6,  80 p.; Protea Boekhuis, 2011)

 

 

 

Grond/Santekraam

Ronelda S Kamfer 

Met dié nuwe bundel verse vestig Ronelda S. Kamfer haarself opnuut as hoogs talentvolle en dénkende digter in Afrikaans. Die landskappe Klippenkust en Skipskop figureer in dié gedigte, en ook die karakters Klippie Klip-kop en Sara-Slim-meisie, en Herrij Autshumao en Van Riebeeck.

Skeepswrakke onderwater word simbool van verledes wat nooit opgediep is nie. En “oorvertel” van die geskiedenis word uiteindelik “andervertel”, met ironie, fyn humor en ‘n spel met taal.

Grond/Santekraam is ‘n uitsonderlike bundel, en verreik die huidige kanon van Afrikaanse poësie.  ISBN: 9780795703652′ 64 pp;  Prys  R 160.00; Kwela, 2011

 

 

 

 

Donkerkamer

Fourie Botha

Donkerkamer is ‘n debuutbundel oor beelde en oor kyk: na foto’s en kunswerke, na die ongediertes wat in drome skuil en na jeugherinnerings ingeprent op die film van die geheue. Dier- en voëlbeelde vertel van geweld, die verlies aan onskuld en weerloosheid, maar ook van begeerte en lyflikheid. Dié bundel voer aan dat kyk en oorvertel nie onskuldig kan wees nie, dat ‘n foto in ‘n donker kamer tot beeld ontwikkel. Fourie Botha het in Nuwe Stemme 4 gedebuteer.

(ISBN 9780795800221, Queillerie,  2011, R150)

 

 

 

 

 

 

splintervlerk 

marlise Joubert

Marlise Joubert se sewende digbundel handel oor siekte en herstel. In die eerste afdeling, “winterklou”,  word die beklemmende wêreld van die intensiewe sorgeenheid en hospitaalbed uit die perspektief van die pasiënt beskou. Die hulpeloosheid en uitgelewerdheid van iemand wat ‘n ernstige operasie moes ondergaan, neem op aangrypende wyse gestalte in die gedigte. Te midde van pyn bly sy bewus van skoonheid en die nabyheid van die geliefde. In die tweede afdeling, “rugkaatsing” word haar wêreld weer groter soos wat sy herstel; bring sy reise, besoeke en gesprekke in herinnering en tree die verskrikking van siekte en dood verder weg. Die derde afdeling, “dryfgoed”, is ‘n viering van lewe en kunstenaarskap. Die herstelproses word ‘n werklikheid soos wat sy weer begin skryf en skilder. Ander dinge, plekke en mense tree weer toe tot haar beleweniswêreld. Alhoewel die spreker bewus bly van haar kwesbaarheid en die verbygaan van die tyd, bevestig gewone dinge soos kos, wyn en blomme die waarde van die lewe en die liefde:

 

           

oudergewoonte

 

vanaand het ek lief omdat daar wyn is om te drink

vanaand kan ek liefhê omdat ons steeds alles

vir mekaar kan skink en langsaam wis hoeveel sagter

die reën en son in verouderde glase is 

 

“Die spreker se instrument om heelmaking / digterwording daar te stel, is die digterlike woord.  Van meet af aan is hierdie bundel ‘n gestaltegewing van transformasie van die spreker. Met die motto van Thomas wat as roetewyser vir die verse dien, word die leser gekonfronteer met verskeie vorms van verwonding, maar wat in die intiem-liriese styl van die gedigte, uitreik na heelmaking en suiwering. [...] Dis mineurpoësie - die ná-dreuning van die verse is eufonies - die liriese kwaliteit van splintervlerk is ‘n amulet teen die angel van  oudword, siekte en verval. Ten spyte van gebrokenheid is daar hoop in die gedigte verwoord. Die gedigtereekse is komposisionele bewys van konstruksie as kognitiewe gegewe om te probeer behou; te bestendig.” (Mathinus Beukes)

Joubert debuteer in 1971 met die digbundel ‘n Boot in die woestyn en volg dit op met Domus (1973), So ver en verder (1976), Ontruiming (1986),  Lyfsange (2001) en passies en passasies (2007). Haar romans sluit in: Klipkus (1978), Oranje Meraai (1996) en Ateljee van glas (2004). Klipkus  het in Nederlands verskyn as Rode Granaat (1981).

Splintervlerk se verse sal tot almal spreek wat ‘n soortgelyke lot deurgemaak het, maar dit gee ook hoop in die nabyheid van geliefdes, bekende dinge en die skeppingsproses. (Protea Boekhuis, 2011, Prys: R140.00 (BTW ingesluit),  ISBN: 978-1-86919-472-7,  Sagteband,  96 pp.)

 

 

die lekkerste perske is ‘n vy  

Anne-Ghrett Erasmus

In hierdie debuutbundel met die teenstrydige, poëtiese, titel nooi Anne-Ghrett Erasmus die leser uit om saam met haar deur haar verwoordings van haar werklikheid te  loop. Die pad loop vanaf die maak van die gedig, en die skeppings van die groot meesters op wie se maat sy die woord gevind het. Jy sien ook die natuur, herinnerings aan klein dorpies en gewyde plekkies, soos geteken uit die oog van die skilder.

Sy is die vriendelike digter wat met deernis, en soms grappig, vertel van die mense wat haar lewe geraak het. Maar ook, ernstig, van die vrou, die geboorte van haar kind, met die vreugde wat hy bring, ook van sy klein pyn; en uiteindelik die vrees vir die grootword in hierdie land - van hekse, boewe, moordenaars, verkragters en kinderdiewe: ‘Ek’s mar net ‘n kind van vyf’.  Dan by haar die vrees vir die groot K. Vanaf die vriendelike uitnodiging aan die begin tot die saam loop aan die einde:

 

Loop nugter…
want as die loop ophou loop
is die verloop
fataal.

(ISBN: 978-0-9814408-5-9, Benedic Boeke 2011)

 

 

Die lewe tussen pikkewyne

Jasper van Zyl

Jasper van Zyl se Die lewe tussen pikkewyne is ‘n skerpsinnige en eiesinnige verwoording van hoe vreemd die mees vertroude dinge kan wees, hoe onheilspellend dit wat die naaste aan ons is.

Sy digterstem is nuut en vars, sy beeldgebruik is tegelyk konkreet en verbluffend surrealisties. In vers na vers neem hy jou op ‘n woordavontuur wat jou lig verbyster maar tintelend laat.

Jasper van Zyl is in 1987 in die Paarl gebore en word as pastoriekind groot op Lambertsbaai, Kimberley en Upington, maar hoofsaaklik op Gansbaai. In 2004verskyn sy eerste verse in Antjie Krog en Alfred Schaffer se Nuwe stemme 3 terwyl hy nog op hoërskool is. Sedertdien word van sy verse in verskeie bloemlesings opgeneem en tree hy by verskeie poësiefeeste en aanlyn-skryfskole op. (Tafelberg, 2011, R130, ISBN 978-0-624-04681-3, 48 pp)

 

 

 

mêlee

die nuwe meisie in die skool vertel
dat sy saans, wanneer sy bad,
die water met haar hande roer.
sy verbeel haar dat seerowerskepe
in die storms om haar bene vaar,
op soek na ‘n skat wat daar laat val is.
soms, as die druppels van haar arms rol
is dít die reën wat die skepe laat sink,
maar die volgende aand is hulle terug.
die meisie met die atlantiese oë
leer my rook agter die engelsklas
met lang moue aan; sy slaap met gevoude arms
en ek wonder hoeveel bloed
sy in haar are het, in haar sag geweekte hande
met die stadige voue, skatkaarte op haar palms.

 

 

Braille-briewe 

M.M. Walters

M.M. Walters het bekendheid verwerf as satiriese digter. In hierdie bundel lewer hy in die styl van die Romeinse digter Juvenalis skerp kritiek in die vorm van briewe. Benewens die briewe aan “die Groot Onbekende”, aan Lucifer en aan die ou gode, is daar ook briewe aan historiese figure soos Arnoldus Pannevis, die Heilige Augustinus en Johannes Calvyn en tipiese figure van ons tyd, soos die emigrante, die nuwe “geleerdes” en die opkomende maghebbers : Die mistastinge van die kerk en kerkleiers in die verlede, goeie bedoelings wat nie gerealiseer het nie, en magshonger in ons tyd word op genadelose wyse blootgelê. Tog moet die leser in die kritiek ook die versugtinge na ‘n beter wêreld raaksien, die wanhoop oor die verval as gevolg van politieke wanbestuur in die brief aan “Bartholomeus, die Seevaarder” en die besef van die onafwendbaarheid van verandering in die brief oor die “Ou Gode”:  

Die suidelike horing van sy land wat ver

uitsteek, omspoel word deur warm strome,

 waar berge, vangnet van klam winde,

 blink watervalle maak wat pêrel,

 stort in groen valleie diep en vrugbaar, sy land

 sou ys word, ongenaakbaar hard en dood.

Braille-briewe is Walters se negende digbundel. Walters was hoogleraar in Afrikaans aan die Universiteit van Kaapstad en woon op Simonstad en is ‘n bekende in literêre kringe en hierdie bundel behoort belangstelling uit te lok by die fynproewer en diegene wat belangstel in kritiek op die huidige Suid-Afrikaanse politieke bestel. (Protea Boekhuis,  2011, R140, ISBN: 978-1-86919-420-8; 60p)

 

 

As die woorde begin droom    

‘n Keur uit die gedigte van Wilhelm Knobel

Saamgestel deur Johann de Lange

As die woorde begin droom, is ‘n versamelbundel van die gedigte deur Wilhelm Knobel. Die bundel is saamgestel uit gedigte wat verskyn het in Knobel se bundels Bloedsteen (H&R 1966), Mure van mos (H&R 1970), en Nagelate gedigte (Perskor 1976).  Tot dusver ongepubliseerde gedigte wat uit Knobel se eie versamelings onttrek is, is ook hierby ingesluit. Die laaste deel van die bundel bestaan uit Translations/Vertalings.  Hierin verskyn 7 gedigte van Supervielle wat deur Knobel uit Frans vertaal is in Afrikaans. Talle Engelse vertalings deur die digter self, asook deur Charl JF Cilliers, Tony Ullyat en Deon Knobel is ingesluit.  

Wilhelm Knobel, is gebore op 26 Oktober 1935 en sterf op 4 Januarie 1974, op die jeugdige ouderdom van 38 jaar. Die landdros bevind as oorsaak van sy dood die massiewe dosisse middels wat toegedien is om die hiper-akute maniese aanval van Bipolêre Stoornis te beheer. Knobel het ‘n belangrike rol gespeel in die kultuurlewe van die studente-gemeenskap en dien op die redaksies van Prisma en Die Matie. Sy mees produktiewe jare as digter ervaar hy van 1964 tot 1970 in Pretoria waar hy stigterslid is van die Pretoria Digtersgroep, Meer as 140 gedigte verskyn in 40 afsonderlike letterkundige tydskrifte van die era, insluitend Kruispunt (Brugge) en Yang Cahier (Gent) uit België.

Oor Knobel se ouevre het Marius Crous in ’n referaat in 2010 onder andere die volgende genoem:  ”In haar bespreking van hierdie bundel wys Louise Viljoen op Wilhelm Knobel se posisie binne die kanon en skryf sy soos volg: “Dit is belangrik om sy posisie tussen die ander skrywers van Sestig in kaart te bring” want volgens haar is daar by Knobel, net soos by die ander Sestigers, ” ‘n worsteling met die spanning tussen tradisie en vernuwing”. Interessant noem Viljoen ook wat sy as “voorwerk” by Knobel bestempel, sy inter-tekstuele gesprekke met Breytenbach, die Katolieke mistiek wat later by Cussons sou voorkom, asook sy siektegeskiedenis wat gevolg sou word deur ‘n bundel soos Komas uit ‘n bamboesstok. Knobel se poësie lees myns insiens soos een lang vergestalting van wat Johannes van die Kruis “die donker nag van die siel” noem. Dit word ‘n inkantatiewe meditasie, ‘n byna New Age vermenging van Katolisisme, Calvinisme en ‘n Zen-geïnspireerde inkeer op die self en ‘n luister na die stilte.” (Uit: Referaat gelewer by Versindaba 2010, Stellenbosch)

“… die werk (is) vol verskriklike selfinsig, van nugtere aanskoue van ‘n koue noodlot - en terselfdertyd vol lewensliefde en openbaring. En volgehoue. Hy het as digter waarlik nie sy eie doodsgang versaak nie.” - Petra Muller, ‘n oorsig van Knobel se werk, 2005.  (Belmonte Uitgewers, 2011, Prys volg later.)

 

 

Duskant die donker/Before it darkens 

Cas Vos,  vertalings in Engels deur Leon de Kock

Cas Vos het hom met sy vorige bundels reeds gevestig as digter van liefdespoësie. In Duskant die donker/Before it darkens, sy sesde bundel, is dit nie net die tema van die liefde nie, maar hy betrek ook kunstenaars, kunswerke, die antieke geskiedenis, die mitologie, die erotiek, en musiek. Teenoor die magte van stilte en dood, stel hy dié van klank, van taal, musiek. Dit is ‘n keur uit Cas se gedigte, met heelwat nuwe verse. Die uniekheid van die bundel lê daarin dat Cas se gedigte deur Leon de Kock in Engels vertaal, of in sekere gevalle “omdig”.  

Cas Vos se gedigte word gevoed uit die antieke wêreld, die religieuse sowel as die mitologiese, maar reik terselfdertyd ook uit na die moderne. tóg soek die digter nuwe verbande, knoop gesprekke aan met ander tye, ander tekste, ander kunsvorme. Die gedig is palimpses waar ander tekste, ander tye, immer deurskemer, waar niks afgeslote en finaal is nie.

In die inleiding tot hierdie bundel skryf Johann de Lange onder meer: “Vos skryf ‘n afgeronde, klassieke soort vers met tradisionele bindingsmiddele soos rym en ritme. Hy is ‘n belese digter en deel van die plesier van sy poësie is die ontplooiing en ontdekking van die diggeweefde intertekstuele tekstuur van sy verse. Hy betrek kunstenaars, kunswerke, die antieke geskiedenis, die mitologie, die erotiek, en musiek. Teenoor die magte van stilte en dood, stel hy dié van klank, van taal, en van musiek.”  (Protea Boekhuis, 2011, ISBN: 978-1-86919-412-3, p. 128, R150.00, 2011)

 

 

Wanpraktyk

Andries Samuel

Die gedigte in Andries Samuel se debuutbundel bevat dikwels verwysings na argitektuur: die ontwerp van geboue en die konkrete bouwerk wat daarop volg. Dit bepaal die struktuur en eerste vlak van die gedigte, maar word ook herlei tot die mens en die self as die “bouwerk” en die gedig as die vorm (argitektuur) waarbinne die “mens/self” gestalte kry. Die weerloosheid van menswees, die blootstelling aan ruwe emosionele werklikhede en die mens se poging om hom teen hierdie aanslae te verweer, word ondersoek.

Andries Samuel het grootgeword in die Vrystaat waar hy verskeie pryse vir kreatiewe skryfwerk as hoërskoolleerling aan Grey Kollege gewen het. Hy verwerf ‘n BA Argitektuur-graad en ‘n B.Arch nagraads aan die Universiteit van Kaapstad. Tussen grade werk hy in Tel Aviv en New York. Sy werk het verskyn op Litnet en in New Contrast. Benewens sy beroep as argitek werk hy ook deeltyds as skrywer en vertaler. (Human & Rousseau, ISBN: 9780798152822, R 145.00, 80pp. 2011)

 

 

Die beginsel van stof 

Breyten Breytenbach

Breyten Breytenbach se nuwe bundel is in ‘n sekere sin ‘n terugskouing op die lewe en die digkuns van die digter en het sterk outobiografiese elemente. Die tema van verganklikheid en oud-word loop sentraal, en daarmee saam die wisseling van plek en landskap. Die deernis en empatie met die mens en sy vreemde lewensverlope is aangrypend. Nog selde by hierdie digter het die landskap so ‘n primêre en so ‘n verhelderende rol gespeel as in hierdie bundel.

Eerlike en ongesmukte poësie, kompleks én eenvoudig. By uitnemendheid ‘n “wóórd”-bundel, een wat die taal self bemagtig. Hierdie nuwe bundel is werklik een van Breytenbach se sterkste bundels nog - ryk, aangrypend, wonderbaarlik, ‘n testament vir Afrikaans.

Breyten Breytenbach woon al dekades lank in Parys, Frankryk en is ook ‘n bekende skilder. Sy poësie en prosa het in verskeie tale verskyn, maar sy werk is veral bekend in Suid-Afrika, Frankryk, Nederland, Engeland, Amerika. Hy het twee keer die Hertzogprys vir poësie ontvang - in 1999 en 2008.  Die windvanger  is bekroon met die Hertzogprys, WA Hofmeyr-prys, Universiteit Johannesburg-prys en Protea Poësieprys. En die Franse uitgawe van sy jongste digbundel, Oorblyfsel / Voice Over is bekroon met die Max Jacob prys (2009).  (Human & Rousseau, ISBN: 9780798152211, R 170.00, 184pp. 2011)

 

 Vervolg op bladsy 2