Versindaba
~ die Afrikaanse digkuns in een kraal ~

Iets meer oor die nuutste digbundels

Indeks van Afrikaanse Poësiepublikasies: 2000 - 2009 ‘n Volledige lys met publikasies, resensies, artikels, onderhoude en ook toepaslike opsommende tabelle. Kyk ook na Versindaba bloemlesings resensies

 

 

Ligloop

Tom Gouws

Tom Gouws se vierde bundel bestaan uit vier afdelings: “delftse doek”; “tentatief”; “kroniek van elia in afrika” en “jerusalemgangers revisited”. In “delftse doek” val die fokus op die Delftse skilder Vermeer se werke. Christenskap, die “tentatiewe” aard van die liggaamlike en die Christen en Afrikaner se rol in Afrika vorm verdere deurlopende motiewe in die bundel. Die styl is kenmerkend Gouws s’n. Die intellektuele en visioenêre speel ‘n belangrike rol en die digter maak gebruik van klankspel, woordspel, die benutting van vaste vorme en intertekstuele verwysings, toespelings en aanhalings.

Tom Gouws se vorige bundels is diaspora, troglodiet en Syspoor. Hy doseer aan die Universiteite van Potchefstroom, Pretoria, Bophuthatswana en Noordwes en is tans verbonde aan die JC Group of Companies in Pretoria. Tom en sy vrou Retha en hul ses kinders woon op ‘n plasie in Hartbeespoortdam. (R145, ISBN 9780798152396; Human & Rousseau, 2010)

 

Versindaba 2010  [BINNEKORT]

US Woordfees (samesteller)

Die bundel Versindaba 2010 verskyn by geleentheid van Versindaba 2010 wat op 18 September in Stellenbosch plaasvind en bestaan uit ‘n keuse van gedigte en bekendstelling van die digters wat aan hierdie poësiefees deelneem. Vanjaar word Versindaba vir die sesde keer aangebied, tans in samewerking met die Woordfees van die Universiteit van Stellenbosch. Dit is ‘n ware fees van gedigte, voorlesings, toonsettings en gesprekke en die bloemlesing wat daarmee saam verskyn, bied graag iets van die plesier van die Afrikaanse poësie. Onder die bekende en geliefde Afrikaanse digters wat vanjaar in die bundel opgeneem is, is Louis Esterhuizen, Tom Gouws, Johann Lodewyk Marais, Marlene van Niekerk, M.M. Walters en die Namibiër Kobus Lombard. Ander bydraers is digters van wie daar onlangs ‘n bundel verskyn het, of van wie binnekort ‘n bundel gaan verskyn. ‘n Nuwigheid is dat enkele vertalings ook in hierdie bundel opgeneem is.

            Die debutante wie se werk in Versindaba 2010 verskyn, sluit in Pieter W. Botha, Pieter du Toit, Karen Kuhn, Lou-Ann Stone en André Trantraal. Van hulle het reeds hulle buiging in die Nuwe stemme-reeks gemaak.  [Protea Boekhuis; PRYS: R140.00; ISBN: 978-1-86919-401-7] 

 

 

Nadoodse ondersoek

Martina Klopper 

Nadoodse ondersoek is Martina Klopper se debuutbundel. Die beeld van die nadoodse ondersoek word op die bundel as geheel toegepas met temas soos geweld, pyn, bloedskande, en self-straf wat uitgewerk word. “In die digbundel word ‘n hoofsaaklik eerlike, ontluisterende en onthutsende, selfs grillerige blik op die eie digterskap, op die self en op die verhoudings wat die ‘ek’ met ander het, gewerp. Daar word duidelik weggestuur van sentimentaliteit en selfvertroeteling. Die stewige stilistiese en vormlike greep oortuig ‘n mens verder van die digterlike potensiaal van Klopper.” [Bernard Odendaal]
“Dit is my indruk dat ‘n mens hier te doen het met ‘n digter wat daarin slaag om hewige emosionele intensiteit in te bou in besonder beheerste en goed afgewerkte verse.”
[Louise Viljoen].

[Human & Rousseau, ISBN: 9780798152242 Prys R145.00; Sagteband, 76pp]

 

 

 

aan’t stap

Len S. Louw

Hierdie besonderse debuutbundel is ‘n keuse uit die gedigte van Len Louw oor ‘n periode van 40 jaar. Louw se sober maar aangrypende poësie het keurders en medewerkers aan dié bundel beïndruk en ontroer. Temas soos gesins- en familielede, herinneringe en sy verblyf in Nieu-Seeland kom daarin aan die bod, en is dit ‘n onthou-boek met rede. Daar is egter ook dié met ‘n somber, amper siniese ondertoon veral in die laaste afdeling waar temas soos ‘n siektetoestand ook aangespreek word. aan’t stap  is ‘n leeservaring wat waardeer kan word deur meer as net hulle wat vir Louw ken. 

Len Louw is gebore en het grootgeword op ‘n skaapplaas in Damaraland in wat toe nog Suidwes-Afrika was. Hy studeer aan die Universiteit van Stellenbosch en later ook Universiteit van die Vrystaat. In die laat tagtigs woon en werk hy in Nieu-Seeland en vanaf 1996 as spesialisnarkotiseur in Worcester tot sy uittrede vroeg in 2009.  [R100, Hond Uitgewers, ISBN - 9781874969174. Beskikbaar by Protea Boekwinkels.]

 

 

DIE DONKER HET DROOMSPORE

Die donker het droomspore:

net die vae voetval van ‘n nagsê-naam.

sy haal nagbriesie asem,

effens bloekompies

ritsel sy in die blinde kamer.

Die uiltjie vou die donker met komberse in,

buk oor die bed, soos

Vicks op die bors.

Dis die diep donker weet

dié voetval in ‘n droom.

 

OORGEPLANTE HART

                                                                              

My kind

vir my is jy ‘n oorgeplante hart

myne maar nie myne nie

 

dus pas ek jou beter op

en vind

ek’s nie meer dieselfde nie

jy maak my anders

en dra my voort

verby die dood.

 

 

Diorama  

Johann Lodewyk Marais

 

Met hierdie bundel sluit Marais aan by sy bundel Aves wat uitsluitlik oor voëls gehandel het, maar in Diorama val die klem op diere. Marais is bekend daarvoor dat sy gedigte respek het vir wetenskaplike kennis: Die wetenskaplike name van spesies word by die gedigte gegee, die feite moet korrek wees en die habitatte waarin die diere, plante en voëls voorkom, word versigtig uitgebeeld. Hierdie bundel bevat ook gedigte oor die paleontologie en navorsers soos Jane Goodall, Richard Leakey en die Suid-Afrikaanse paleontoloog Philip Tobias. In ‘n aantal gedigte kom aktuele kwessies soos grondhervorming en plaasaanvalle en die soms skreiende gevolge daarvan aan die bod:

 

 

 

                        En uiteindelik het ook ek

                        een van die uitgestorwenes geword.

 

                        Met ‘n ruwe mes, ‘n Okapi,

                        het hulle na my hart gesteek

                        en het ek stadig doodgebloei. …

 

                       Tot hierdie stof sal ek terugkeer.

Johann Lodewyk Marais is bekroon met die Ingrid Jonker-prys vir sy debuutbundel, Die somer is ‘n dag oud. Hy het reeds ses bundels gepubliseer en stel ook twee bundels omgewingspoësie en een ter herdenking van die verskyning van “Wintersnag” saam. Marais is bekend vir “groen” skryfwerk en vir sy navorsing oor Eugène N. Marais oor wie hy gereeld artikels skryf. Sy nuwe bundel sal aanklank vind by liefhebbers van natuurpoësie en die buitelewe. Dis ook relevant vir omgewingsbewustes. [Protea Boekhuis,  R140.00, ISBN: 978-1-86919-365-2,  88 p.]

 

 

Judasoog

Johann de Lange

“Hierdie keur uit Johann de Lange se 8 gepubliseerde bundels is deur die digter self gedoen. Hy het 10 nuwe verse aan die einde ingesluit.

Die titels van De Lange se bundels vertel ‘n eie verhaal. Van die eerste bundel Akwarelle van die dors deur die Van Wyk Louw-geïnspireerde Wordende naak tot die openbarende en uitdagende Nagsweet en tot die jongste bundel Die algebra van nood, word daar ‘n kaleidoskoop geweef van verrassende en soms “skokkende” fasette van menswees en die broosheid van die menslike psige.” @ Human & Rousseau

Lees ook die resensie oor hierdie keur van De Lange deur Joan Hambidge in die Volksblad van 2010-07-24.

 

 

Oewerbestaan 

Melt Myburgh

Met Oewerbestaan lewer Melt Myburgh ‘n debuutdigbundel wat beslis aandag gaan trek. ‘n Groot aantal van die gedigte het te make met die landskap van die Noord-Kaap aan die oewers van die Oranjerivier waar die digter groot geword het. In die eerste afdeling word die tema “refleksies” ontgin en verwys na sowel die weerkaatsings van die lewe in dié droë, warm wêreld as na die besinning oor die betekenis wat die gebied en sy mense vir die digter ingehou het. In die afdeling “om federico” is ‘n aantal gedigte oor Spanje, waar die landskap sterk herinner aan dié van die Noord-Kaap, maar wat terselfdertyd ook onmiskenbaar die wêreld van die Spaanse digter Federico García Lorca is. In die afdeling “gesigte” is gedigte oor visioene, onverwagse insigte en ook ontluistering, soos die gedig “‘n beeld raak los” waarin een van die sementbeelde in die Uilhuis op Nieu-Bethesda afgetakel word tot net die skelet van bloudraad oorbly.Die laaste afdeling, “inkdood”, bevat gedigte oor dood en verval wat die digter met sy skryfwerk probeer besweer.   

Dis ‘n bundel hierdie vir die fynproewer. Die gedigte oor die Noord-Kaap vul ‘n leemte oor ‘n landskap wat nie dikwels in die Afrikaanse poësie aandag kry nie. Die homo-erotiese gedigte behoort aanklank by gay lesers te vind, maar dis beslis meer as ‘n bundel gay poësie. [Protea Boekhuis, R140.00 (BTW ingesluit) ISBN: 978-1-86919-369-0]

 

 

 

Fokofpolisiekar

(Versamelde lirieke)

Fokofpolisiekar het in plaaslike musiek én die hele Suid-Afrikaanse kulturele bewussyn gegroei, en pas het hierdie gewilde groep se versamelde lirieke verskyn. Hunter Kennedy het die meeste lirieke geskryf, maar enkeles is van Francois van Coke, drie deur laasgenoemde alleen en een in samewerking met Wynand Myburgh. Die kunstig gebundelde lirieke is volgens album in seksies verdeel deur foto’s, voorafgegaan deur vyf inleidings deur Antjie Krog, Danie Marais, Kennedy, Van Coke en “die fans”.

Annie Klopper het oor hierdie bundel onlangs verslag gelewer in Rapport en skryf  onder meer: “Dié publikasie is goeie nuus - nie net vir “die fans” nie, maar omdat hierdie bundel ook literêre meriete het. En nee, daarmee wil ek nie sê goeie lirieke is noodwendig goeie poësie nie.

In sy inleiding tot die gebundelde lirieke van Nick Cave, vra die skrywer Will Self: “[I]f lyricists are poets, then what are poets - presumably one-man bands without a band?” In die debat oor die verskil of verhouding tussen lirieke en poësie, stem ek saam met Self. Natuurlik is daar ‘n verband: Albei spruit uit die behoefte aan vers en klank; poësie is destyds geskryf om gesing te word en sekere lirieke kan wel as poësie funksioneer. Maar om bloot ‘n liriek as ‘n gedig te beskou en dit as sodanig te ontleed en te beoordeel, is om lirieke te ontneem van ‘n eiesoortige betekenis en impak.

[....] Verlossing en identiteit is brandende kwessies in Fokofpolisiekar se lirieke en benewens dat dit teruggevoer kan word na die posisie van die Afrikanerjeug ná afloop van die Afrikaner se politieke magsverlies, is dit ook die manifestasie van gefragmenteerde identiteite in ‘n postmoderne samelewing.

Belangrike intertekstuele gesprekke is ‘n verdere rede tot kanonisering wat Brink in die Groot verseboek noem. In Fokofpolisiekar is dié intertekstuele gesprek dikwels so vernuwend en fyn verweef dat dit ongetwyfeld bydra tot die poëtiese waarde van die lirieke. Dit toon ook ‘n selfs nouer verband of oorvleueling tussen dié lirieke en die Afrikaanse poësie-sisteem.”

Lees die volledige resensie hier.

Bloed en yster

Bloed en grond

Bloed en olie

Bloed en grond

Bang en lui en desperaat

Daar’s niks nuuts onder die son nie

En in die skaduwee

Brand Suid-Afrika

 

[Uit die liriek: Brand Suid-Afrika, p. 60]

* Fokofpolisiekar is beskikbaar by Protea Boekwinkel op Stellenbosch. The President, R150.

 

 

 

Twintig Verse in Vertaling

Koos Oosthuysen

Hierdie bundel het vir my die gestalte van ‘n mirakel.  Dit is taalbemagtiging op sy mooiste, diepste en innigste.  Daarby laat dit Koos Oosthuysen se liefde vir en sjarmante beheer oor sy twee moedertale, Afrikaans en Xhosa, tot sy reg kom. - Antjie Krog.

Twintig gedigte, gesange en verse in die oorspronklike taal uiteengesit langs òf ‘n Afrikaanse òf ‘n Xhosa-vertaling.  Vanaf Xhosa-weergawes van Pablo Neruda, Tom Lanoye, Anna Enquist, Finuala Dowling, Antjie Krog en Ingrid Jonker se gedigte tot Afrikaanse weergawes van Bulelani Zantsi, W Shasha en Teba Shumba se werk en ‘n aantal gesange in beide rigtings vertaal, bevat hierdie versameling beide verskeidenheid en diepte. In die voorwoord skryf Oosthuizen „Laat ek dan nou die spinnerakke wegvee vir wat in hierdie bundeltjie volg. Ek was my lewe lank met vertaling in en uit Xhosa doenig, soos o.a. met die gesangeboek Hosana en die 1996 Xhosa-Bybel. Antjie Krog, met haar warm hart vir die woordrykdom van ons veeltalige land, wou ook Xhosa-gedigte vertaal. So het sy my hulp gevra sodat beeldryke taal behoue bly in die vertaling, soos bv. dat ‘ukuqongqotha nethambo’ nie bloot weergegee word as ‘om die saak deeglik te beskou’ nie, maar dat die metafoor ‘om (die murg) deeglik uit die been te klop’, nie verlore raak nie.”

Die outeur en uitgewer, Koos Oosthuysen, het grootgeword te Isilimela in die Transkei waar sy ouers ‘n sendingstasie begin het.  As kind in die Transkeise platteland was sy twee moedertale Xhosa, vir alledaagse gebruik, ook in sy eerste skooljare, en Afrikaans tuis. Sy lewenslange betrokkenheid by hierdie drie tale as tolk en vertaler het hom ‘n besondere gevoel vir hul rykdom gegee. Na die voltooiing van sy teologiese opleiding by die Universiteite van Stellenbosch en Yale in die V.S.A. was hy leraar in ‘n Xhosasprekende Gereformeerde gemeente in die Weskaap.  In 1973 het hy na King William’s Town verhuis waar hy die koördineerder was van die Bybelgenootskap van Suid-Afrika se projek vir die funksioneel ekwivalente 1996 Xhosa-Bybel.  Hy het sedertdien afgetree, maar is nog aktief betrokke by die gemeenskap en met vertaalwerk.

Antjie Krog het ruimskoots van sy insig gebruik gemaak by haar Afrikaanse vertalings van Xhosa-gedigte en hy het saam met haar onder andere deelgeneem aan ‘n geroemde voordrag van gedigte by die Spier-poësiefees in 2006.  Met Antjie se aansporing is ‘n aantal van sy vertalings tussen Xhosa, Afrikaans/Nederlands en Engels nou uitgegee as Twintig Verse in Vertaling. [Selfpublikasie,  prys: R150, ISBN-13: 978-0-620-42808-8,  2008 - 2010. Twintig Verse in Vertaling kan bestel word by 021-785-3083 / 083-309-1650 of per e-pos by koos.oos@mweb.co.za Dit is ook beskikbaar by Protea Boekwinkel op Stellenbosch.

 

Vlerke vir my houteend 

Kobus Lombard

 

Die Namibiese digter Kobus Lombard sluit met sy derde bundel aan by temas in sy vorige twee bundels. Hy skryf in eenvoudige taal en helder beelde oor die skeppingsproses waar die digter soms op loop geneem word deur woorde, maar soms soos ‘n hengelaar daarin slaag om die groot vis in te katrol. Dit is egter veral sy verse oor die godsdiensbelewing van gewone mense wat by baie lesers aanklank behoort te vind.  God verskyn dikwels in die onverwagse, as ‘n bedelaar in ‘n supermark (”Kyk, Ek klop”), maar ook in die fyn besonderhede van die natuur (”Watergat”) of in die gewone, soos Gobabis se stofstrate  (”Ek sien ‘n nuwe hemel”).

 

 

Ook die Namibiese agtergrond van talle verse behoort vir Suid-Afrikaanse lesers aantreklik te wees. In die gedig “Taal” sê hy woorde moet

… ruik

na kameelhout se vuur

dit moet vrank wees/

soos rosyntjiebosblaar,

‘n duin se maanhaar

lemskerp na kan trek

 

[Protea Boekhuis, R130.00, ISBN: 978-1-86919-354-6]