Versindaba
~ 'n Kollektiewe weblog vir die Afrikaanse digkuns ~

Iets meer oor die nuutste digbundels

Publikasies 1, 2

Indeks van Afrikaanse Poësiepublikasies: 2000 – 2009 Indeks van Afrikaanse Poësiepublikasies: 2010 - 2012 – onder konstruksie) ‘n Volledige lys met publikasies, resensies, artikels, onderhoude en ook toepaslike opsommende tabelle. Kyk ook na Versindaba bloemlesings resensies en ander interessante lyste op hierdie webtuiste.  Resensies oor nuutste digbundels verskyn gereeld.

 

2013 Publikasies

 

 

Chokers en survivors   (BINNEKORT)

Nathan Trantraal

’n Oorrompelende debuutbundel wat stem gee aan die lewe in en om die Kaapse vlakte. Geskryf in die taal eie aan die gebied, hanteer die skrywer die alledaagse lewe op die Kaapse vlakte met kragtige verse wat die leser laat huiwer tussen lag en huil.

 

Biografiese inligting:

Nathan Trantraal is André Trantraal se jonger broer. Hy is 23 jaar oud en het saam met Ashley Marais aan die potloodtekeninge vir Stormkaap: Drome kom altyd andersom uit gewerk. Hy is tans besig met nog ’n comic, met die titel Issues. Sy gunstelingkunstenaars in die genre is Joe Sacco en Jean Marc Lelong.  (ISBN: 9780795704888; Prys (insl. BTW): R 175.00; Formaat: Sagteband, 64 pp, Kwela boeke, 2013.

 

 

Nuwe Stemme 5      

Saamgestel deur Heilna du Plooy en Loftus Marais

Die Nuwe stemme-reeks is ‘n opwindende projek waarmee Tafelberg-Uitgewers publikasiegeleenthede skep vir jong digters. Die bundelreeks het met die verloop van slegs ‘n paar jaar reeds ‘n instelling geword, en een waarin verskeie gerekende digters gedebuteer het. Hulle sluit die volgende bekende name in: Martjie Bosman, Ilse van Staden, Gilbert Gibson, Bernard Odendaal, Jo Prins, Melt Myburgh, Danie Marais, Ronelda S. Kamfer, Loftus Marais, Jasper van Zyl en Fourie Botha. Vanjaar is daar opnuut bekende én opwindende name waaronder Desmond Painter, Fanie Viljoen, Pieter Odendaal, Gisela Ullyatt en Jaco Barnard-Naudé. (ISBN: 97806240588612013; prys (insl. BTW): R 165.00, 176pp;  Tafelberg Uitgewers, 2013.

 

 

 

 

Die Gewildste Afrikaanse Gedigte 

Saamgestel deur Leserskring

‘Gewildste Afrikaanse Gedigte’ is die eindproduk van ʼn gedigte-projek wat in 2012 deur Leserskring, BY en RSG van stapel gestuur is. Lede, lesers en luisteraars is gevra om die titels van hul gunsteling Afrikaanse gedigte vir Leserskring te stuur. Almal sal eersdaags kan sien of hul gunstelinge die lys gehaal het wanneer die bundel asook CD met dieselfde titel in April deur Leserskring bekendgestel word. Die bundel bevat die 100 gewildste Afrikaanse gedigte soos gekies deur mense vir die mense. Die versameling sluit gedigte van ‘n wye verskeidenheid digters in: van Eugène N Marais, DJ Opperman, NP van Wyk Louw, AG Visser, TT Cloete, Elizabeth Eybers, Lina Spies, Antjie Krog, Breyten Breytenbach tot Adam Small en Koos Kombuis. Selfs die name van stemkunstenaars wat gebruik is vir die opname van die CD lees soos ‘n lys van Suid-Afrika se gewildste en grootste talent: Johann Nel, Nic de Jager, Wilma Snyman, Stian Bam, Waldemar Schultz, Antoinette Kellerman en nog vele ander.Volgens Lana Barnett, hoofbestuurder van Leserskring, is die sukses van die projek ʼn duidelike bewys dat gedigte steeds ‘n spesiale plek in die harte van Suid-Afrikaanse lesers het. “Leserskring het nominasies van duisende mense ontvang wat graag hul gunstelinge in die bundel wou sien. Die Afrikaanse digkuns is beslis nie dood nie en die projek het ons nuwe hoop vir die toekoms van Afrikaanse gedigte gegee.”

Ook beskikbaar as e-boek. Die boek sal van Oktober beskikbaar gestel word aan die handel. (Human & Rousseau, 2013; Itemnommer: 19232; ISBN: 9780798158374; Formaat: Sagteband, bls.192, Prys R170)

Die bundel en CD is beskikbaar by Leserskring. Klublede betaal R150 vir die bundel en R199 vir die CD. (Die Gewildste Afrikaanse Gedigte (3CD-st), Itemnommer: 66225, R239)

  

 

[VII]

Gilbert Gibson 

Sewe is die getal van heiligheid, van voltooiing en vervulling, ’n volmaakte sirkel. Gilbert Gibson se vierde digbundel is ’n konfrontasie met die simboliese lading van hierdie getal, ’n woordestryd teen die wete dat voltooiing die einde beteken, dat volmaaktheid noodwendig ook die dood impliseer. 

Dit is poësie wat vernaamlik spreek van die onoorbrugbare afstand tussen woord en wêreld, van “geheime wat ’n haarbreedte van die werklikheid verwyder is”. Dit is poësie waarin woord en sintaksis tot breekpunt gespan word om nader te kom aan dit wat nie meer agterhaal kan word nie. Die verse verbeeld konkreet dat die poësie begin waar taal verbrokkel; dat die letterkunde juis ontspring uit die verbystering van sinne. 

 (Tafelberg, R135 ISBN: 9780624058847, 96pp.) 

 

 

 

Duisend dae op jou spoor

Cas Vos

Cas Vos se nuwe bundel is vol apokaliptiese en mistieke motiewe. En tog skemer die lig deur. Die ontwerper en uitgewer het die letsels, die spore, die ontnugtering en die lig in die buitebladillustrasie saamgebind. Elke samelewing het sy swak plek, sy wonde. “Sit jou vinger op die wond en druk hard” (Michell Houellebecq). In die bundel voer Vos ’n boeiende gesprek met die sosiale omgewing waar diefstal, verkragting en moord voorkom.

Tristan en Isolde, ’n 6de eeuse legende, word op ’n unieke wyse met ’n digterlike kleed omhul. Die voorlaaste gedig, ’n Brief aan my Engel, gaan ’n fladdering onder lesers en resensente meebring. Die laaste gedig in die bundel roep die rower-gedigte op, maar dan op ’n ironiese en paradoksale wyse. Wat ook in die bundel opvallend is, is die rykdom metafore.
            … nou hoor ek
            snags drome sag asemhaal.

Duisend dae op jou spoor lei lesers op paaie waar hulle self spore moet soek en betekenis daaraan moet gee. (Hond Bk, 2013, ISBN 978-1-874969-19-8,109pp. )

 

 

Deur ruite van die reis 

Melanie Grobler

Melanie Grobler verstaan die kuns om die leser los te maak van die aarde en die aardse: Die reistema, geografies sowel as deur streke van die gees, is dan ook ’n bindende en fassinerende faktor in haar nuwe digbundel. Ook die reis na die gedig, en telkens sien die leser die digter onderweg na die gedig. Die spreker van die verse vereenselwig haar dikwels met sjamaan-figure of mistici of gestorwe voorouers en hul transendentale reise. Die digter se reis stem dus by implikasie ooreen met dié van die sjamaan wat die doderyk besoek om iets waardevols vir die lewendes terug te bring.

Grobler se beelde is verrassend en lewenskragtig, en dit lok die leser om teen vermoedens in na betekenis te soek. In ’n sekere sin is hierdie soeke na ’n ewig ontwykende betekenis die ware betekenis van ’n gedig. Betowerende en evokatiewe verse.

die wond van die gedig

 

Aarselend loop sy verby die hoop sneeu

en is skielik in ’n rustelose droom

in die bitter lig en die dreunsang van ’n sandstorm

in ’n boomlose land

 

in ’n stoppelland van sand wag ek op Akhmatowa

toe sy my regterhand neem om my vingers

terug te snoei, lei sy my van put na put

na die as van ’n vuurwerk van lank gelede

 

in die nanag betas ons lomerige oë

die Bedoeïenemaan, maar naglopers waarsku ons

om nie die bloedmaan te vertrou nie

om in sy vlamme te staan smoor die verbeelding

 

eensaam maar vol poësie hoor ek die donker wind

wat deur die tamarind se takke tuimel

laat my tog net een keer weer in die helder wond

van die gedig op die vuur van Akhmatowa wag.

 

 (Human & Rousseau, 2013, ISBN-13:978-0-7981-5749-0, 96 bls., Prys R160)

 

Rangeer

Clinton V. du Plessis 

 Oor stoomtreine raak mens passievol en vol roet. Die lokomotief onverbiddelik op sy spoor deur die wêreld, verby vergete sidings en verlore stasies, deur die vlaktes van verlatenheid en bossieveld en langs bedrywige voorstede, nou met die ene stoom en gesuis, dan weer met die vertroude klik-klik; soms ’n ver fluit in die nag. Clinton V. du Plessis se stoomtrein loop nou al bykans dertig jaar deur die hartseer landskap van ons samelewing, en lê baie stasies diep. Hierdie is sy sewende bundel en word opgedra aan sy pa. Lesers wat by Litnet  inloer, sal rubrieke van Clinton in ’n ander gedaante herken, en sy vorige bundel,  gedigte, talk show hosts & reality shows (wat in 2009 in beperkte oplaag verskyn het) word hier volledig opgeneem. Sowel die voorkoms en die toonaard van die gedigte bly bekend. En die verskillende landskappe waardeur die gedigte beweeg:  of dit nou oor ’n politieke wildernis wil vertel, oor die oppervlakkige moderne stadsbestaan of die leë behoeftes van die vlees. En ook in die saamgesels met die Afrikaanse letterkunde herken jy jouself op ’n Noupoort, ’n Kookhuis, ’n De Aar. Maar bekend maak nie bemind nie, bly blywend ongemaklik. Ons storie is, op stuk van sake, nie ’n aand wat room geword het nie en die digter weier om daaroor bes te gee:

 

                                                “hoe verset jy jou teen vergeet

                                                hoe kom jy in opstand vir onthou?”

 

Ook hierdie bundel is onmiskenbaar Clinton V. du Plessis.

(ISBN 978-0-620-55604-0, 148mm x 218mm, Sagteband, 142 pp. Prys R150, Ama-coloured Slowguns, 2013 – Bestelling: amacolouredslowguns@gmail.com )

 

 

Kom in, dit vries daar buite  

Alfred Schaffer

Vertaler:  Daniel Hugo

In hierdie bundel vertaal Daniel Hugo gedigte uit die vyf bundels van die Nederlandse digter Alfred Schaffer asook enkele ongepubliseerde gedigte. Die keuse is deur die digter self. 

Schaffer se surrealistiese verse leen hulle nie tot maklike interpretasie nie. Dit is dikwels haas onmoontlik om die situasies te kontekstualiseer of selfs net om te besluit of hier sprake van die werklike wêreld of eerder van drome en verbeelde gebeure is. Tog handel die gedigte meestal oor baie konkrete dinge: ’n ou man se verjaardag; mense in ’n swembad; besoektyd aan ‘n hospitaal; ’n tenniswedstryd. Volgens een resensent gee Schaffer met die opstapeling van skynbaar verbandlose sinne en los beelde juis die menslike kondisie van die een en twintigste eeu presies weer: “De mens heeft zijn hoofd op hol gebracht met de eindeloze stroom van ficties die hij gecreëerd heeft. Hij zoekt opgejaagd naar referentiepunten, houvast, maar vindt er geen meer” (De Tijd).  Of, om dit in die digter se eie woorde te stel:

 

Waarheen moet ek gaan, ek kyk op,

proe die fyn reën op my tong.

Dit is nog ’n behoorlike ent om te loop

voor ek iets herkenbaars sal bereik –

ek kyk op my horlosie en begin vinniger stap.

Ek weet nie meer waar ek vandaan kom nie. (Zin opkomst in de voorstad)

 

OOR DIE OUTEUR

Alfred Schaffer is van Nederlands-Arubaanse afkoms en het  in Leiden studeer. In 1996 verwerf hy ’n doktorsgraad aan die Universiteit van Kaapstad. Hy skryf vir Die Burger en Beeld oor Nederlandse gedigte en stel saam met Antjie Krog Nuwe Stemme 3 saam. Tans is hy dosent by die Departement Afrikaans en Nederlands van die Universiteit van Stellenbosch aangestel. Hy is meermale in Nederland vir sy poësie bekroon. (Protea Boekhuis,  PRYS: R140, ISBN: 978-1-86919-912-8,  Sagteband, 108 pp.)

 

  

Bleek planeet  

Dolf van Niekerk

Reeds in die eerste gedig van Bleek planeet, “2111”, word die leser gekonfronteer met die belangrikste tema van die bundel: Tussen die vallende herfsblare in sy tuin word die digter bewus van “die aarde se beskeie plekkie in die niet” en sien hy ’n visioen van geel lug, verskroeide landskappe en verskrompelde woude  op ’n geel planeet.  Die skrikbeelde van tsoenami’s, verwarde seisoene, besoedeling en toenemende verwoesting word in die eerste afdeling voortgesit. Die tweede afdeling begin met die lang gedig “Garob” waarin die skepping van die aarde soos dit vasgelê is in die sedimente van die Karoo aan die orde gestel. Die bedreiging van onbesonne ontginning,  gierigheid en verbruikerswellus op die brose landskap word in die gedigte geteken. Die derde afdeling bevat meditatiewe gedigte waarin onder andere deur besinning oor die werk van Helen Martins gesoek word na “God se wateraar”, terwyl die laaste afdeling ’n viering van die hier en nou is, al is die digter bewus daarvan dat hy “in brabbeltaal/moet swoeg om die sin/ van woorde te verhaal”.

Met die kommer oor die bedreiging van die balans in veral die kwesbare Karoo is Dolf van Niekerk se vyfde digbundel baie tydig. Bleek planeet is ‘n bundel vir die liefhebbers van poësie, maar ook vir almal wat bekommerd is oor omgewingskwessies in Suid-Afrika.

OOR DIE OUTEUR

Dolf van Niekerk is ’n bekende en geliefde skrywer van prosawerke soos Die son struikel (1960), Skrik kom huis toe (1968) en Die haasvanger (1985). Sy betrokkenheid by radiowerk het gelei tot talle radiopraatjies, hoorspele en vervolgverhale. Hy is meermale vir sy werk bekroon en het onder andere die Eugène Marais-prys, die M.E.R.-prys en die Scheepersprys ontvang. (Protea Boekhuis. PRYS: R140; ISBN: 978-1-86919-921-0, Sagteband; 60pp)

  

 *

2012 Publikasies

 

 

Tagtig gedigte en twee essays

Michel Houellebecq

Michel Houellebecq is ‘n komplekse skrywer – dubbelsinnig, ironies, meervlakkig. Aan die een kant is sy werk snydend, wreed, seksueel eksplisiet, afsigtelik. Aan die ander kant skryf hy met ‘n besonderse deernis; oplettend, intiem en ingestel op die lyding van die oues, die broses, die onvolmaaktes, die chronies oorwonnenes. Hierdie tweede vlak word gereeld misgelees, soms doelbewus geïgnoreer. Nêrens in sy werk word die fyn verweefde kompleksiteit van sy denke so duidelik sigbaar as in sy gedigte nie. En tog is sy digkuns lank oorskadu deur sy romans. Dieselfde geld vir sy essays wat wesenlike fasette van sy denke bevat maar waarvan vertalings moeilik bekombaar is. Met hierdie vertaling van tagtig gedigte en twee essays van Houellebecq, word sy sonderlinge skeppingskrag wyer bekend gestel.

Die gedigte word gekenmerk deur ‘n afwesigheid waar emosie uit ellips opwel. In die nimmereindigende mobiliteit van die moderne lewe glip daar soms oomblikke van bewegingloosheid wat dui op ‘n swewing, ‘n onsekerheid. Dit is ‘n interval wat die estetiese moontlik maak; ‘n stille revolusie wat die lewe kans gee om in te haal; ‘n poësie van gestolde beweging. 

“Die moontlikheid om te lewe, begin in die oë van ‘n ander.” – Michel Houellebecq

Vertalers: Natasha Blignault, Tabitha du Plessis, Elizma Briers, Catherine du Toit, Joubert Geldenhuys, Annelien Roberts en Frances Strooh.

 

Middag

 

Vlugtige bewegings wat eindig in swaarkry

Na die op en af loop sou jy eerder wou gaap,

In jou lewensverdriet swelg en dan maar gaan slaap

Want die liggaam van pyn is swaar en só naby

 

Buite is dit warm, die hemel is pragtig

Die lewe se luste laat die jong lywe tol

As die natuur hulle roep na die lentejol

Jy is allenig en die leegte spook lastig.

 

En jy voel die gewig van jou enkelingvlees

Hoe glo mens dat daar lewe op aarde kan wees

Jou moeë hart klop wild en pols homself disnis

 

Om die bloed te forseer in jou tam ledemate

Jy het heeltemal vergeet van seks as ’n bate

Die nag val oor jou soos ’n duister doodsvonnis.

 

(Hond Uitgewers, 2012, ISBN 9781874969181, Sagteband, 216 ble., R180.00)

 

 

Katalekte    

Breyten Breytenbach

Die subtitel “artefakte vir die stadige gebruike van doodgaan” dui reeds op die belangrikste temas in Breytenbach se nuwe bundel: afskeid, verganklikheid, die dood. Maar tog is daar ook, soos altyd, gedigte wat ’n viering is van die lewe en van die liefde. Katalekte vorm ’n drieluik met sy vorige twee bundels, Die windvanger en Die beginsel van stof. Soos voorheen, gedigte wat aards is én liries, sintuiglik én abstrak, eenvoudig én kompleks, onthutsend én teer. En steeds, die assosiasie van letsels, oorblyfsels, flardes, van onvolledigheid. En uiteindelik, ’n oorgang na “die bevryding van onsigbaarheid”. Die boek sluit 20 afbeeldings in kleur in, van pampoen tot nar: ’n integrale deel van die teks.

Lof vir die vorige twee bundels: “Die Windvanger bring nuwe diepte en dimensie na ’n reeds merkwaardige oeuvre” – Louise Viljoen

“Die groot krag van Breyten Breytenbach se poësie is gesetel in die buitengewone metafore wat deurgaans in sy werk voorkom.” – Willie Burger 

 

“Die beginsel van stof  is ’n verwikkelde, sterk elegiese maar ook pragtige liriese bundel.” – Helize van Vuuren. (H & R, 2012, ISBN 9780798157926 Sagteband, 224pp (met kleurafdrukke) R 220.00

 

 

In die skadu van soveel bome  

Hennie Nortjé

In hierdie debuutbundel oor veral uitsonderlike bome word ’n fyn ewewig gehandhaaf tussen emosie en intellek in weloorwoë, delikate woordkuns. Dit is verstegnies vaardige, deernisvolle gedigte waarin die bome van Suid-Afrika beelde word vir menswees en psigiese ervarings.

Fyn natuurwaarneming, trefseker woordkeuses en speelse humor, ook satire, maak van die bundel ’n boeiende verkenning van die menslike psige en ons verhouding tot die natuur.

OOR DIE OUTEUR: Hennie Nortjé is in 1956 gebore en werk as mediese praktisyn. Hy bly op Stellenbosch wanneer hy nie besig is om verre paaie te bewandel op soek na uitsonderlike bome nie….
(Queillerie 2012, ISBN: 9780795800382 R 150.00 Sagteband, 80 pp)

 

 

 

 

In die bloute

 

Johann Lodewyk Marais

 In Johann Lodewyk Marais se digbundel In die bloute is die see die ontginnings- of versamelingsbodem van sy gedigte, veral gesien binne die opdrag en idee van die wetenskaplike navorser en versamelaar wat aan die woord is:

“… wil ek ‘n bundel verse skryf

 met seesand tussen die blaaie,

 die diepgang van die sloepe ken …”.

Baie versamelaars van skulpe en seegoed is hier ter sprake: die digter self met sy versameling gedigte oor die dinge van die see; mense wat een of ander verbintenis met die see het of gehad het, byvoorbeeld seevaarders, matrose, moderner seereisigers en ontginners soos Jacques Cousteau; asook allerlei nuut ontdekte goed in die see, die benoeming van seediere, skulpe, ensovoorts wat hy as navorser-digter noukeurig van die kleinste tot die grootste beluister en opteken. 

Die inhoudsopgawe toon reeds die verruiming van kennis rondom die dinge, en ‘n mens sou kon sê dat daar dalk aanspraak is op ‘n tema soos dié van die franciskaanse St. Bonaventura (1221-1274) met sy filosofie van “knowledge by illumination”. Talle nuwe en ou dinge van die see is in hierdie bundel gelys. Die gedigte lewer ‘n beduidende bydrae tot die taalskat van Afrikaans poësie en van bewonderenswaardige dinge. Hulle bied ‘n nuwe kyk na die see as deel van die skepping en die seelewe self, wat tot onlangs meestal ontontdek en onontgin in die Afrikaanse digkuns was, behalwe vir die digters en skrywers wat hier as voorgangers dien.

Die waarnemings in verskeie gedigte in hierdie bundel is met meer persoonlike betrokkenheid en gevoel as in sy vorige bundels ingeklee. Die gedigte adem ‘n meelewing of aanvoeling vir en eenwording met die oseaan(e), die lewenskrag daarvan en selfs met die ander lewenswesens (amper soos in die panteïstiese lewensbeskouinge, boeddhisme en andere, maar nooit eng nie).

Met hierdie verruiming het Johann Lodewyk Marais sy plek as ‘n vernuwende digter in die Afrikaanse letterkunde gevestig.

(Cordis Trust Publikasies, 2012, pp 79, ISBN: 978-0-9870397-1-2; prys: R150,00. Bestel by JLMarais@yahoo.com.)

 

 

in die afwesigheid van sin  

Susan Smith

In haar debuutdigbundel bied Susan Smith ’n vroulike perspektief op die rol wat taal in die lewe van “’n onbelangrike mens” speel. Hierdie besinnings word egter nie in abstrakte terme oorgedra nie, maar word gedra deur verse oor die band tussen familielede, die weerloosheid van vroue teen misdaad, dood en ouderdom, die geborgenheid wat ’n huis kan bied en die sosiale werklikhede van ons tyd.

Die hele bundel staan in die gees van die motto, ’n aanhaling van Erica Jong, “Since flesh can’t stay, we pass the words along”. Die oorlewer van woorde van een geslag na die volgende in verskillende vorme kom ter sprake: benoeming, naamgewing, vertelling, liedjies en rympies, instruksies soos resepte en breipatrone (“in skilferdeeg toegevou”, gewone, alledaagse kommunikasie (“telefoonboekie”) en hiperteks. Naas verwondering oor die vermoë van taal, is daar ook verse oor die beperkinge en verlies van taal (“afasie”), en die taal van verlies (“terwyl ek besig was”). In verse soos “Quinera” en “karoo-narratief” word getoon hoe taal herinnering en kultuurgoedere bestendig. In die derde afdeling “muur”, word eietydse kommunikasiewyses met selfone, die internet en foto’s aangeraak, en in afdeling IV, “versin”, word die leser bewus gemaak van die mag van woorde om ook dit wat nie werklik bestaan nie, te kan oproep.

in die afwesigheid van sinis ’n heg gekonstrueerde bundel wat op byna terloopse wyse die belangrike plek van taal in die gewone lewe ondersoek.

OOR DIE OUTEUR : Susan Smith het aan die Universiteit van die Vrystaat gestudeer en is tans letterkundedosent aan die Universiteit van Fort Hare. Sy woon in Oos-Londen. (Protea Boekhuis, 2012,  R150.00 (BTW ingesluit); ISBN: 978-1-86919-807-7, 137 x 213 mm, Sagteband, 100pp) 

 Vervolg op bladsy 2