Posts Tagged ‘H.P. van Coller’

Luuk Gruwez – vertaling in Afrikaans

Tuesday, November 17th, 2009

Luuk Gruwez – vertaal deur H.P. van Coller

[http://versindaba.co.za/2009/04/01/onderhoud-met-luuk-gruwez/]

 

 

MOEDERS

 

 

Mens herken hul van ver en van vroeër: altyd in rep en roer,

altyd die bekende rumoer. Of ons nie te koud kry nie

miskien, dat ons ons truie toe moet knoop, dat ons

van daardie slegte vriende liewers weg moet bly. Ensovoorts,

 

ensovoorts. Hulle is van oordosisse versigtigheid vervul,

van lewenslange ensovoorts, rare roeringe in buik en boesem.

Opvallende besonderhede, eeueoud van eenvoud: spermavlekke wat hulle

stil, met dromerige oë uit die lakens van hul seuns uitwas,

 

meisies wat hul halsoorkop uit die vroue uit moet vee

wat hulle intussen ook geword het. Dit kan in goeie ma’s

geweldig sneeu, veral wanneer geen mens

dit ooit verwag, begin November, sodra die gestorwenes koning kraai.

 

Hulle gee aan kleuters wolserpe en moffies mee. Piesangs.

lets weerbaars teen trane. En van hul eie ma’s, wat hulle

al hoe meer ontglip, raak hul die laaste moeders. Tot hulle

die hande wantrou wat hul nie langer vas kan hou nie.

 

November word dit nooit nie, November breek aan. Soos aand.

Lug verplaas sy diepste rooi in blare van beuke en eike.

en vanweë alles wat hul nie meer vas kan hou, hou hy op:

hul wêreld van ensovoorts, en so voort tot die dood.

(vertaling: Hennie van Coller)

 

 

 

MOEDERS

 

 

Men herkent ze van ver en van vroeger: altijd in rep en roer,

Altijd dat vertrouwde rumoer. Of wij het niet te koud hebben

misschien, dat onze jas wat hoger moet geknoopt, dat wij

die slechte vrienden beter kunnen mijden. Et cetera,

 

et cetera. Zij zijn van overdosissen voorzichtigheid vervuld,

van levenslang et cetera, stupide stuwingen in buik en boezem.

Fluorescente details, eeuwenoud van eenvoud: spermavlekken die zij

stil, met dromerige ogen uit de lakens van hun zonen wassen,

 

meisjes die zij halsoverkop uit de vrouwen moeten wissen

die zij tussentijds geworden zijn. Het kan in goede moeders

allemachtig sneeuwen, voornamelijk wanneer geen mens

het al verwacht, begin november, zodra de doden victorie kraaien.

 

Zij geven kleuters sjaals en wollen wanten mee. Bananen.

lets dappers tegen tranen. En van hun eigen moeders die hun

meer en meer ontglippen, worden zij de laatste moeders. Tot zij

de handen wantrouwen die hen niet langer vasthouden kunnen.

 

November wordt het niet, november valt. Als avond.

Lucht verplaatst zijn diepste rood in bladeren van beuk en elk.

En wegens alles wat zij niet meer kunnen houden, houdt hij op:

hun wereld vol et cetera, et cetera en totterdood.

 

© Luuk Gruwez

 

 

 

 

DIKKE MENSEN (BG, bl. 90)

 

I

 

Dikke mensen weten alles van de liefde,

tot in de meest verloren uithoek van hun lijf,

de catacomben van hun vlees.

 

Hun buik is buitenland waarin zij wonen,

aldoor verlangend naar de slankste tailles

die hen doen watertanden als gebak.

 

Er is geen mens oprechter droef,

zo goedlachs treurig in die afgelegen balg,

die verre tenen en die bolle billen,

 

alsof zij slechts uit overschot bestaan:

zo ’n kleine honderd kilo niets

die niemand ooit zal willen.

 

II

 

Zij kunnen zich zo dwaas vermaken met hun vlees

dat aast op suikerspin of speculaas,

tot in hun laaste kilo ridicuul

op zoek naar al het zoets der liefde.

 

Hun lichaam is het hunne niet.

Elk klein teveel is groot gemis.

Maar stropen zij het zwoerd af van hun ziel,

zij blijven ingeduffeld in hun vet

 

dat zij nooit ontberen kunnen:

alsof zij slechts van buik en billen

niet al te onbemiddeld zijn

en enkel dat behouden willen.

 

Want ieder afscheid weegt hun zwaar.

Wie staat er klaar met gul applaus

wanneer zij straks in aller ijl

de glijbaan naar het graf afgegaan?

 

(c) Luuk Gruwez 

 

 

 

 

VET MENSE

 

I

 

Vet mense weet alles van die liefde,

tot in die verste uithoeke van hul lede,

die katakombes van hul lyf.

 

Hul buike is die buitepos waarin hul woon,

voortdurend hunkerend na die slanke lyf

waarna hul smag soos na koekstruif.

 

Daar is geen mens só hartlik hartseer nie,

só doodtevrede treurig in die afgeleë pens,

die veraf tone en die bultende boude,

 

asof hul uit oorskot slegs bestaan:

so amper honderd kilo niks

wat niemand ooit wil hê nie.

 

II

 

Hul kan hulself so dwaas vermaak met hulle lywe

wat aas op suikerdons of spekulaas,

tot in hul laaste lawwe kilogram

op soek na soetheid in die liefde.

 

Hul liggaam is hul eie nie.

Elke klein oordaad is groot gemis.

Maar pluk hul ooit die siel se vetlaag af,

hul bly soos in ’n jas gehul in vet

 

wat hulle nooit kan mis nie:

asof hul slegs van boude en buik

nie al te arm is nie

en slegs dít wil gebruik.

 

Want elk afskeid is vir hulle swaar.

Wie staan gereed met gul applous

wanneer hul later in aller yl

met die glybaan na die dood toe pyl?

 

(c) HP van Coller

 

 

Johann Lodewyk Marais. ‘n Nederlandstalige bloemlesing

Saturday, June 20th, 2009

Oor die jare heen het daar in Suid-Afrika ’n hele aantal bloemlesings uit die Nederlandstalige poësie verskyn, veral met die oog op die voorskryfmark. Hierdie bloemlesings wat deur Suid-Afrikaanse letterkundiges saamgestel is, het ons studente in staat gestel om met baie eeue van Nederlandstalige letterkunde kennis te maak. Vandag kan dit boeiend wees om ’n uitgebreide studie van hierdie bloemlesings te maak (soos wat H.P. van Coller en B.J. Odendaal dit ten opsigte van Afrikaanse bloemlesings gedoen het).

 

Twee van my dosente aan die Universiteit van Pretoria, S. Strydom en H. Ohlhoff, was die samestellers van Van Middeleeue tot Goue Eeu (1976). In my eerste jaar het prof. Strydom, ’n uitmuntende dosent, die boek met sy interessante literatuurgeskiedenis, illustrasies, woordverklarings, kommentaar en vrae ingewy. Maar self het hy nooit nodig gehad om in die boek te kyk wanneer hy ’n gedig met ons behandel nie! Hy het immers al die gedigte (’n fragment uit die Marialegende Beatrijs, “Heer Halewyn”, “Egidius”, “Maria die zoude naer Bethlehem gaen”, P.C. Hooft se “Galathea”, ens.) uit die kop uit geken en gevoelvol voorgedra. Vandag nog onthou geslagte studente prof. Strydom hom groot waardering en agting.

 

Sedert Van Middeleeue tot Goue Eeu het daar na my wete ongelukkig geen nuwe bloemlesing uit die Nederlandstalige poësie in Suid-Afrika verskyn nie. Die kulturele boikot, die kleiner getal studente wat Afrikaans en Nederlands op ons universiteite neem en die uitskakeling van ’n Nederlandse voorgeskrewe boek op skool het sekerlik almal baie hiermee te doen.

 

Ek en Ad Zuiderent het met Ons klein en silwerige planeet: Afrikaanse, Nederlandse en Vlaamse gedigte oor die omgewing (1997) wel gedigte van 35 hedendaagse Nederlandstalige digters opgeneem. My en Zuiderent se bloemlesing, waarin die drie tale in “eenheidsverband” aangebied word, het egter nie die behoefte aan ’n nuwe bloemlesing uit die Nederlandstalige poësie onnodig gemaak nie. Om ons die rykheid van die hedendaagse Nederlandstalige poësie te toon, het ons ’n publikasie nodig wat ons ruim met hierdie dinamiese poësie kan laat kennis maak. Suid-Afrikaanse bloemlesings met Nederlandstalige poësie (waarvan party nog in gebruik is soos stokou vliegtuie in derdewêreldlande!) het bowendien niks oor die digters wat ná die Vijftigers op die toneel verskyn het nie.

 

Die normalisering van bande tussen Suid-Afrika en die Lae Lande het wel tot nuwe interaksie gelei, maar in Suid-Afrika het die geïnteresseerde leser steeds moeilik toegang tot die Nederlandstalige poësie. Waarom is ’n boeiende digter soos Hans Faverey (om net één voorbeeld te noem!) hier by ons so onbekend en is daar, na my wete, byna geen Afrikaanse digter wat al met hom “in gesprek getree” het nie?

 

Johann Lodewyk Marais