Posts Tagged ‘In a burning sea’

Johan Myburg: Word Art at 151

Wednesday, December 6th, 2017

René Bohnen, De Waal Venter, Corné Coetzee,

Grethe Fox, Johan Myburg en Jose Domingos.

Foto: André Clements

Johan Myburg in gesprek met Versindaba

oor die David Krut Projects, Johannesburg: Word Art at 151

Om Afrikaans te verstaan en dalk te praat kom vir nie-moedertaalsprekers straks nie só moeilik nie. Maar om poësie te lees as jy Afrikaans nie heeltemal onder die knie het nie, is ietwat meer uitdagend. “We would love to be able to understand Afrikaans poetry, but our knowledge of the language is a bit sketchy.” Dié opmerking kom ʼn mens nogal dikwels teë in ʼn omgewing waar Afrikaans nie die enigste taal is wat gepraat word nie.

ʼn Paar jaar gelede het Marlise Joubert dieselfde soort gewaarwording gehad, en boonop die behoefte aangevoel om Afrikaanse digkuns aan ʼn internasionale gehoor bekend te stel. Die projek wat sy begin het, het gelei tot die vertaling van Afrikaanse gedigte in Engels en het uiteindelik uitgeloop in die publikasie van In A Burning Sea: Contemporary Afrikaans Poetry in Translation, ʼn bloemlesing waarvan sy die redakteur was en wat in 2014 uitgegee is deur Protea.

Met die aanpak in dié bloemlesing as vertrekpunt – aan die een kant die Afrikaanse teks en op die teenoorstaande bladsy die vertaling in Engels – het die gedagte by my begin groei om ʼn aand van vertaalde Afrikaanse poësie in Johannesburg aan te bied. Spesiaal vir ʼn gehoor wat ʼn aanduiding wou kry van die stand van eietydse Afrikaanse digkuns.

Terselfdertyd het David Krut Projects in Johannesburg in 2016 besluit om meer poësieprogramme in sy boekwinkel in Jan Smutsrylaan te begin aanbied. En om ook Afrikaanse digters aan die woord te stel. Dié sluiting van die legendariese Boekehuis in Melville het ʼn leemte gelaat wat David Krut Bookstore met dié programme, “Word Art at 151”, wil vul.

Met voorstelle vir ʼn aand van vertaalde Afrikaanse verse het ek ʼn afspraak met Elzette de Beer van David Krut Projects gemaak en moontlikhede bespreek. Grethe Fox was van meet af betrokke en haar voorstel was dat vertalings van Uys Krige, haar ma se broer, ook ingesluit word as huldeblyk aan Krige wat 30 jaar gelede op 77 dood is.

Krige het as jong man en met ʼn aanvoeling vir die Mediterreense landskap heelwat vertalings gedoen uit Frans, Portugees en Spaans. Op dié manier het onder meer Vir die luit en die kitaar, Spaanse en Franse gedigte, in 1950 die lig gesien en in 1991 Spaanse dans, ʼn versameling Spaanse verse.

As maatstaf vir deelname is besluit op vier Johannesburgse digters wat vanjaar gepubliseer het: René Bohnen (Op die vingerpunte van die heelal uitgegee deur Naledi), Corné Coetzee (Nou, hier uitgegee deur Human & Rousseau), Johan Myburg (Uittogboek uitgegee deur Protea) en De Waal Venter (Oop sirkel uitgegee deur Naledi).

Die digters was bereid om hul eie werk te vertaal (enkele van my verse uit In A Burning Sea is ingesluit) en Verse / Vers: In Translation, With a Tribute to Uys Krige, ʼn program van net meer as 60 minute is saamgestel.

Van Krige is sy vertalings van gedigte deur Federico García Lorca, Pablo Neruda, Manuel Bandeira en Paul Éluard voorgedra. Die Spaans en Portugees is deur Jose Domingos voorgelees en die Frans en Afrikaans deur Grethe Fox.

Micah Myles het met sy akoestiese kitaar iets van die Iberiese skiereiland opgetower.

De Waal Venter, self ʼn knap vertaler van onder andere Neruda, het met een van sy vertalings van ʼn gedig van Ricardo Reis, heteroniem van Fernando Pessoa, voorgelees.

Elke digter het geleentheid gekry om vier of vyf verse in Afrikaans voor te lees, telkens met die Engelse vertalings gelees deur Domingos en Fox.

As dié geleentheid daartoe kon bydra dat ʼn anderstalige gehoor toegang kon kry tot Afrikaanse gedigte was dit deur en deur ʼn sukses. As ʼn groter vertaalbewussyn in die proses begin posvat het, is dit des te meer goeie nuus. Dit is hoog tyd dat Afrikaanse verse ʼn wyer gehoor bereik. Vertaling is die pad vorentoe.

 

(Johan Myburg)

 

Wicus Luwes. Die Lyne waarlangs ons Lewe

Thursday, January 1st, 2015

Ek verstaan dat ons die diereriem of zodiak by die Babiloniërs kry. Ek neem aan dat indien ons dit by Switserland gekry het, ons dalk die kaasriem of die ’12 kase van die kosmos’ sou gehad het. Elke land sou die model kon aanpas om hul geliefkoosde kase uit te beeld of om dit wat hul in die naghemel sien met lyne te verbind. Ek vermoed dat mense wat in die Gouda-tydgleef val uiters alledaags dog prakties sou wees. Verder sal Roquefort-mense se asems stink, maar hul sal nie omgee nie, want die soort kaas vereis n unieke palet en dit sal n manier wees om ander Roquefort-mense uit te snuffel. (Soos n pêl van my altyd gesê het: ‘n Gunston-ou kry gewoonlik ‘n Gunston-meisie. Ek neem aan sy navorsing is rondom n braaivleisvuur gedoen en is nie op statistieke gebaseer nie.) Parmesan-mense sal slegs as bykos gebruik kan word om ‘n groep vol te maak en sal nie as ‘n kaas op sy eie kan funksioneer nie. Al die kase sou egter met ‘n fyn lyn verbind wees, soos wat die diereriem verbind is.

 

Bekende digters se zodiak-lyne:
Capricorn / Steenbok – 22 Des – 19 Jan
Johann de Lange – 22 Des
Aquarius / Waterdraer – 20 Jan – 18 Feb
Fanie Olivier – 27 Jan, MM Walters – 23 Jan, Elisabeth Eybers – 16 Feb, Hennie Aucamp – 20 Jan, Uys Krige – 4 Feb
Pisces / Visse – 19 Feb – 20 Maart
Loftus Marais – 5 Mrt, Daniel Hugo – 26 Feb, Lina Spies – 6 Mrt, Dolf van Niekerk – 22 Feb

Die enigste plek waar ek die afgelope jaar na die sterre gekyk het, was rondom die braaivleisvuur. By ‘n onlangse verjaardagbraai sê die gasheer uit die bloute: Hierdie jaar gaan ‘n goeie jaar wees, want ons gaan dit n goeie jaar maak. Ek ken hom nog nie lank genoeg om te besluit of dit n manier was om homself op te beur en of hy werklik daarin sou glo nie. Ek hou egter van die stelling. Ons is meer verantwoordelik vir ons eie geluk as wat ons dink, maar ons is ook nie op ‘n eiland nie. Ek neem aan dat die meeste mense nie eers weet dat die voorspellings op werklike sterre-konstellasies gebaseer is nie. Die Babiloniërs het die tekens wat ons in astrologie gebruik eintlik in primitiewe astronomie gebruik om sin te maak uit hul studies. Dis net makliker om n plekhouer te volg in n Wiskunde-formule of in die naghemel. Jy kan jouself vinniger oriënteer en sin maak uit wat jy voor jou sien gebeur. Daar is dus ‘n primitiewe lyn tussen astrologie en astronomie.

Bekende digters se zodiak-lyne:
Aries / Ram – 20 Mrt – 19 Apr
Ernst van Heerden – 20 Mrt
Taurus / Bul – 20 Apr – 20 Mei
Heilna du Plooy – 2 Mei, Cas Vos – 15 Mei

Gemini / Tweeling – Mei 21 – Junie 20
Zandra Bezuidenhout – 15 Jun, TT Cloete – 31 Mei, Marius Crous – 9 June, Ronelda S Kamfer – 16 Jun, Danie Marais – 30 Mei

Bo: Ai Weiwei, Heelbo: Zodiak-koppe deur Ai Weiwei

Die Chinese-zodiak is interessant omdat dit nie oor twaalf maande strek nie, maar eerder oor twaalf jaar. Die beeldhouer Ai Weiwei se Chinese zodiak-beelde skuif oor die wêreld amper soos die son of die maan deur die tradisionele zodiak. Dit vestig miskien ons blik tydelik op die manier waarop ons na die seisoene en sirkels in ons daaglikse bestaan kyk. ‘n Fratsgolf by Durban het die afgelope feestyd een persoon laat verdrink en 150 mense diep die see in getrek. Die springgety het die fratsgolf veroorsaak. Ons word dus meer deur die maan beïnvloed as wat ons oor dink. Ons satelliet- en ander kommunikasie word ook deur son-uitbarstings geaffekteer. Ek sien die tuinbou tydskrifte gebruik die maan om te bepaal wanneer gewasse geplant en ge-oes moet word. Die lyne tussen die son, maan en aarde is duidelik sigbaar.

Die luisteraars
deur Ilse van Staden

Daar is dié wat selfs na sterre luister
sonder om te hoor
en van “son” en “lig” nooit weet nie,
wat doof bly vir betekenis.

Altyd huiwer hulle en staan
in hulself en prewel oor woorde
of die skaduwees van woorde wat langsaam
deur vensters hulle wete binnesif,
drywend ongedefinieer soos stof in sonlig,
soos sonlig self wat deining én deeltjies is.

Dan druk hulle met hande
of die skaduwees van hande behoedsaam
teen ‘n deur se geslote swygsaamheid
en prewel sonder om te vra,
wag net verwonderd tot in ewigheid:

dat God die wêreld deur ‘n woord kon maak.

 

Bekende digters se zodiak-lyne
Cancer / Kreef – 21 Jun – 22 Jul
George Weideman – 2 Jul
Leo / Leeu – 23 Jul – 22 Aug
Wilma Stockenström – 7 Aug, Tom Gouws – 2 Aug, Petra Muller – 27 Jul
Virgo / Maagd – 23 Aug – 22 Sept
Louis Esterhuizen – 30 Aug, Breyten Breytenbach – 16 Sept, Joan Hambidge – 11Sept


By n ander braai vertel n pêl my dat hy nie kan verstaan waarom die wynmakers die planne so diep in die bottels bêre nie. Tong in die kies laat hy my verstaan dat die planne eers ordentlik uitkom as die bottel amper leeg is. Dis ongelukkig die dapper planne en die simpel planne en die roekelose planne wat so diep in die bottel wegkruip. Ek wonder hoeveel sulke planne het die sterrehemel al gehoor en beleef. Nie al die dinge wat in die nuwe jaar gaan gebeur, gaan noodwendig wees soos wat n mens dit sou wou hê of hoe dit beplan is nie. Die oplossing is somtyds binne die probleem self opgesluit. Die uurglas wat leegloop word omgedraai wanneer die tyd verstryk het. Die lyn tussen ‘leeg’ en ‘vol’ is vasgevang in ‘n glasbuis wat jy self kan omdraai.

Vir sommige mense is die beelde wat Ai Weiwei maak net mooi handwerk, vir ander is dit ‘n manier om dit wat hul in die naghemel sien op aarde te interpreteer. Ons word so oorlaai met seine en boodskappe en beelde op skerms. Ek werk daagliks met ongelooflike tegnologie en sien die voordeel daarvan in, maar somtyds wil ek my lyne bepaal deur na die sterre en beelde in die naghemel te kyk en deur te dink aan nuwe beelde wat my gedagtes kan verbind en nuwe lyne wat ek kan trek.

Bekende digters se zodiak-lyne:
Libra / Weegskaal – 23 Sept – 22 Okt
DJ Opperman – 29 Sept
Scorpio / Skerpioen – 23 Okt – 21 Nov
Marlene van Niekerk – 10 Nov, Antjie Krog – 23 Okt, Carina Stander – 20 Nov
Sagittarius / Boogskutter – 22 Nov – 21 Des
Marlise Joubert – 17 Des, Johann Lodewyk Marais – 21 Des, Andries Bezuidenhout –  21 Des, Adam Small -21 Des, Gilbert Gibson – 27 Nov, Sheila Cussons – 25 Nov

Daar is lyne tussen dieselfde gedig in ‘n ander taal en miskien maak dit die gedig nuut vir jou oë, hart en verstand:

The Listeners
deur Ilse van Staden (vertaal deur Charl JF Cilliers)

There are those who listen even to the stars
without ever hearing
or knowing about “sun” or “light”,
remaining deaf to meaning.

Always they hesitate, standing
within themselves, mumbling about words
or the shadows of words that gradually
infuse their awareness through windowpanes,
drifting undefined like dust motes in light,
like light itself, both particle and wave.

Then they press with cautious hands
or the shadows of hands
against the locked silence of a door
and mutter without ever asking,
just waiting, eternally amazed

that with a word God could have made the world

(Uit ‘in a burning sea)

 

My wens is dat die lesers van hierdie blog die lyne in hul lewe tot hul voordeel sal gebruik in die jaar wat voorlê:

Besit en Gebruik
deur CJ Langenhoven

Jou krag beteken niks: ‘n perd het meer as jy,
Maar jy kan dit gebruik om hom te tem en ry.
En jou geduld is niks: ‘n donkie’t meer as jy,
Maar jy kan dit gebruik wanneer jy met hom ry.
Jou kennis is ook niks: ‘n boek het meer as jy,
Maar jy kan dit gebruik om meer nog by te kry
Ervaring dan? ‘n Swerweling het daarvan meer as jy,
Maar jy kan dit gebruik om swerflingskap te kry.
Bekwaamheid? Daar is mense meer bekwaam as jy,
Wat graag vir hul bekwaamheid ‘n lewenstog sou kry.
Besit van gawe nie, maar die gebruik daarvan
Gee aanspraak op die naam van ‘n begaafde man.

 

Bronne
1. Internet: http://hypebeast.com/2011/3/ai-weiwei-circle-of-animalszodiac-heads-
exhibition-pulitzer-fountain
2. Internet: http://thebaresquare.com/tag/gallery/
3. Internet: http://www.china-acupuncture.net/images/foot.jpg
4. Internet: http://www.theguardian.com/artanddesign/gallery/2011/may/10/ai-weiwei-
exhibitions
5. Joubert M, In a Burning Sea, Protea Book House, Pretoria, 2014
6. Pienaar E.C. Dr, Digters uit Suid-Afrika, Holl.-Afrik. Uitgevers-Mij, Kaapstad, 1929