Versindaba
~ ‘n Kollektiewe weblog vir die Afrikaanse digkuns ~

Wenteling XV

 

Deze avond, wanneer de lucht zingt als bloed

en het laken scheurt, zit zij kaal op de einder.

 

Wij kunnen recht in haar hart kijken.

 

De wind is zwak en veranderlijk.

Ze knipt paarden en dames.

 

Deze avond, wanneer de stenen splijten,

en zij het haar als touwen rond zich draagt,

zien wij u staan.

 

U kan in een muur van water veranderen.

 

Ze doet of ze een vijver is

en kiest de vissen in zich.

 

Het zijn de laatste uren

die haar in de vernieling zuigen,

maar u schijnt licht in het middelpunt.

 

Ze zit haar mannen op het vel,

gooit trossen los, steekt over,

bevaart een beter leven.

 

Ze zal niet meer zingen.

Ze maakt zich traag en ondoorgrondelijk,

leest uw schaduw op de wand die haar omsluit.

 

Ik zie armen die haar houden kunnen

als bijna onontkoombaar,

 

maar ze zien haar niet

en wensen niet te houden.

 

Dus deze avond, wanneer zij in het donker overzwemt

als een kuiken dat zijn ei niet vindt,

bergt geen man zijn meisje.

 

Waarom zou men zoeken?

 

Ze zal zich om u heen slaan

als zacht touw.

 

Ze zal u omhelzen als draad.

 

En zo,

het jong,

het nest

 

en al het grind daartussen

zit als een kleine veer in haar

die soms tot vleugels groeit.

 

Ik heb geen stok onder uw taal

en ik weet niet waar het schip zal stranden,

of de rivier zich inwaarts trekt,

 

maar wat het mooiste zweeft, valt hard.

 

Niets hiervan is noodzakelijk.

Wij hebben een wak te vullen in elkaar.

 

© Lies van Gasse. Mei 2011

 

 

Lies van Gasse (1983), studeerde aan Sint Lucas Antwerpen en de Accademia di Brera in Milaan en keerde terug als “meester in de beeldende kunst”. Schrijven bleek op jeugdige leeftijd al een natuurlijke gave. Met haar eerste bundel “Hetzelfde gedicht steeds weer” (2008) wordt ze onmiddellijk beschouwd als een gerijpte jonge dichteres. Haar poëzie is indringend, subtiel, veelal bedrieglijk eenvoudig en toegankelijk. De uitweg uit haar gedichten is heel wat moeilijker te vinden. In 2010 verrast ze met het graphic poem Sylvia, een beeldgedicht en mythisch verhaal over twee geliefden, in 2011 verscheen haar nieuwe bundel Brak de Waterdrager. Samen met Annemarie Estor schiep ze in 2009 ook de figuur Hauser, een historisch beladen figuur die beide dichters-kunstenaars de wijde wereld insturen.

 

Twee jaar na haar debuut Hetzelfde gedicht steeds weer (2008) verschijnt van Lies Van Gasse, de graphic poem Sylvia. Het is een mix van tekst en beeld geworden, een beeldgedicht waarbij tekeningen en tekst soms tegelijk, soms los van elkaar tot stand zijn gekomen. De handgeschreven teksten staan spaarzaam verspreid tussen de tekeningen in chinese inkt die de grootste ruimte van het boek in beslag nemen. Wie vertrouwd is met het sterke debuut van Lies Van Gasse zou zich aan een vrij hermetische, met tactiele metaforen beladen poëzie kunnen verwachten. Niets van dat alles in Sylvia dat haast prozaïsch aanzet: De zon lekte door het/ keukenraam Sylvia/ zocht naar vlekken/ In het landschap// We dronken thee en aten koekjes/ er was iets bodemloos. Wat volgt is een mythisch verhaal van twee geliefden verteld vanuit een ‘hij’ en een ‘zij’.

Het ‘verhaal’ appelleert aan een archetypisch stramien: beide hoofdpersonages leggen elk afzonderlijk een (symbolische) weg af om elkaar aan het eind weer terug te vinden: Het was een bijzondere ontmoeting/ We zagen elkaar als voor het eerst.  Om het mythische plaatje compleet te maken is er ook sprake van een kind dat uit het hoofd van de man werd geboren en sterft en komen er af en toe afbeeldingen van zwanen (de symbolen voor onafscheidelijke trouw) voor. is, zoals gezegd, in grote mate een kijkboek. Als ‘lezer’ heb je het gevoel in een schetsboek, het werkschrift van een tekenaar/denker/verteller te zijn verzeild. Een plek waar het denken zich in alle mogelijke gedaantes manifesteert. De klassieke poëzielezer zal een paar drempels over moeten om deze combinatie van beeld en taal te savoureren. Bovendien beperkt de tekst zich tot sobere mededelingen en is de mysterieuze beeldtaal die zo kenmerkend was voor haar debuut (Is zij ergens gemaakt,/ dan wel voor dit:/ De hunkering naar tekst,/ de rammelende ribbenkast van taal) ver te zoeken.

Toch werkt deze graphic poem op zijn eigen organische manier. Ver van alle moderne en postmoderne versplintering lijkt  Van Gasse naar een eenheidsgevoel te streven, naar een premodern mystiek totaalbeeld dat op een of andere manier toch een snaar in de hedendaagse mens weet te raken. Waarschijnlijk komt dat omdat haar thematiek van alle tijden is: leven en dood, donker en licht, liefde en lijden. “And why not dead rather than living torment?” luidt het motto dat ontleend is aan The two gentlemen in Verona van Shakespeare. Een citaat uit dezelfde komedie sluit de graphic poem af: “But, fly I hence, I fly away from life“. Een poëzie die duidelijk veraf staat van het aarzelende stapelpraatvers dat zoveel poëzie van de jonge generatie kenmerkt volgens Guus Middag.

Sylvia

Iets doet me vermoeden dat  Van Gasse een oeuvrebouwer in wording is. Er is onderlinge referentie. Haar debuut (toevallig getiteld Hetzelfde gedicht steeds weer), bevatte al tekeningen die in deze bundel terugkomen. En in Sylvia, komt een Shakespeare-passage: If I not be by Sylvia, There’ll be no music in the nightingale, no day for me to look upon.” die al in de reeks ‘Het kleine blauwe huis’ uit haar debuut te lezen was:

(…)
Er zit geen muziek meer
in de nachtegaal. Er is
vast gerochel, ijl geknars.
(…)

Sylvie werd uitgegeven bij de Wereldbibliotheek.
In Galerie Link loopt nog tot 2 mei een exclusieve tentoonstelling met de tekeningen van Sylvia. Het boek is er te koop, samen met een genummerde bibliofiele editie van 20 gesigneerde exemplaren, vergezeld van een originele tekening.
Op 6 mei opent in de Permekebibliotheek in Antwerpen een tentoonstelling met de tekeningen uit Sylvia.
Meer op Deus ex Machina.

In Revolver 142, jaargang 36/1 (juni 2009) verscheen van Lies Van Gasse de prachtige reeks Doorbraak.

Geplaatst door Jan Pollet op 20-4-10 | Permanente link