Posts Tagged ‘Pablo Neruda vertalings’

Nuwe publikasie: Vandag is boordensvol (Pablo Neruda) Vert. deur De Waal Venter

Wednesday, July 10th, 2019

Omslag

Vandag is boordensvol

Vertalings uit die werk van Pablo Neruda deur De Waal Venter

 

Die Spaanse digter Pablo Neruda is ’n reus op die verhoog van die wêreldletterkunde. De Waal Venter, Afrikaanse digter en skrywer, bring met hierdie wye keuse van vertalings die sorgsame en elementele wêreld van Neruda met groot toewyding aan die Afrikaanse leser.

  • Die woorde van ʼn digter en ʼn vertaler het mekaar hier gevind. Die Afrikaanse gevoels- en dinkwêreld word met hierdie bundel vertalings deur de Waal Venter eindeloos verruim.
  • Hierdie is ’n tydlose werk, toeganklik en leesbaar met ’n vars inslag!

 

De Waal Venter het jare lank in die reklamebedryf as kopieskrywer en vertaler gewerk. Hy het in Spaans ’n verwantskap met Afrikaans ontdek wat duideik tot die Afrikaanse leser spreek. ‘n Radiodrama uit sy pen,  Die werklike Buys Buys word in 1985 deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns bekroon met ’n Erepenning vir Afrikaanse Radiohoorspele. Dit word ook met die Idem-prys bekroon as die beste radiodrama van die jaar. Sy jongste digbundel, Oop sirkel, verskyn in 2017. Hy het ook verskeie kortverhale, kinderverhale, jeugverhale, TV-reekse, lirieke en verhoogdramas geskryf.  [Naledi, 2019. Sagteband, ISBN 9781928426851, prys R220, 114 p]

.

8 Septiembre

Hoy, este día fue una copa plena

8 September

Vandag, hierdie dag was boordensvol,
vandag, hierdie dag, was ’n geweldige golf,
vandag was dit die hele aarde.

Vandag het die stormsee
ons opgelig in ʼn soen
so hoog dat ons gesidder het
vir ʼn weerligstraal
en, ineengestrengel, het ons neergedaal
om weg te sink, nog steeds vervleg.

Vandag het ons liggame enorm geword:
gegroei tot die eindes van die aarde
en rollend gesmelt
tot ʼn enkele druppel
van was of ʼn meteoor.

Tussen my en jou het ʼn nuwe deur oopgegaan
en iemand, nog steeds sonder gesig,
het daar op ons gewag.

.

.
Tus pies
Cuando no puedo mirar tu cara
miro tus pies.

Jou voete

Wanneer ek nie na jou gesig kan kyk nie
kyk ek na jou voete.

Jou voete met benige boë
jou harde klein voete.

Ek weet hulle dra jou,
en dat jou lieflike gewig
gelig word op hulle.

Jou middel en jou borste,
die dubbele pers
van jou tepels,
die holtes van jou oë
wat pas weggevlieg het,
jou breë vrugtemond,
jou bos rooi hare
my klein toring.

Maar ek is lief vir jou voete
juis omdat hulle geloop het
op die aarde en op
die wind en op die water
tot hulle hier by my uitgekom het.

[Uit: Vandag is boordensvol]

De Waal Venter. Vertaal, herskep

Monday, June 2nd, 2014

Vertaal, herskep

Hier is die eerste reëls van Pablo Neruda se gedig “Cuerpo de mujer” (Lyf van ‘n vrou) uit die versameling “Veinte poemas de amor:1” (Twintig liefdesgedigte):

 

Cuerpo de mujer, blanca colinas, muslos blancos,

te pareces al mundo en tu actitud de entrega.

Mi cuerpo de labriego salvaje re socava

y hace saltar el hijo del fondo de la tierra.

 

Een van Neruda se voorste vertalers in Engels, Mark Eisner, het die vers soos volg vertaal:

 

ME (Mark Eisner) vertaling:

 

Body of a woman

 

Body of a woman, white hills, white thighs,

you look like the world in your attitude of giving.

My savage peasant body plows through you

 and makes the son surge from the depths of the earth.”

 

Ek het dieselfde reëls uit Spaans in Engels en Afrikaans vertaal.

 

DWV (De Waal Venter) vertalings:

 

“Body of a woman, white hills, white thighs,

you are like the earth in your attitude of surrender”

 

Lyf van ‘n vrou. Cuerpo de mujer, blancas colinas … (Poema I)

 

Lyf van ‘n vrou

 

Lyf van ‘n vrou, wit heuwels, wit dye,

jy is soos die aarde in jou oorgawe.

My wilde boerelyf ploeg deur jou

en laat ‘n seun opspring uit die aarde se diepte.

 

Ek was eensaam soos ‘n tonnel. Voëls het gevlug vir my.

En die mag van die nag het my binnegedring.

Om te oorleef het ek jou in ‘n wapen omgesmee,

soos ‘n pyl in my boog, ‘n klip in my slinger.

 

Maar die uur van vergelding daal neer, en ek het jou lief.

Liggaam van vel, van mos, van gretige, stewige melk.

O, die vase van die bors! O, die oë vol afwesigheid!

O, die pubis-rose! O, jou stem, stadig en treurig!

 

Lyf van my vrou, ek sal voortbestaan deur jou guns.

My dors, my oneindige verlange, my besluiteloosheid!

Donker rivierbeddings waar die oneindige dors vloei,

en vermoeienis volg, en oneindige smart.

 

Uit Spaans vertaal deur De Waal Venter

 

My vertaling in Engels van die eerste reël is identies aan Eisner se weergawe. Maar die tweede reël verskil:

“you are like the earth in your attitude of surrender”

 

Die woorde “el mundo” beteken “die wêreld” soos in die ME vertaling. Verder is een van die betekenisse van “entrega” die frase “om te gee”, weer soos in die ME vertaling.

 

Verskille

Die DWV vertaling verskil in drie opsigte van die ME vertaling:

“are like/look like the earth/the world surrender/giving”

“Parecer” kan “lyk soos” beteken, maar ook “is soos”. Die DWV vertaling lui eenvoudig “is soos”. Die lyf van die vrou “lyk” nie net soos die aarde nie, dit “is” die aarde waarin die spreker in die gedig ploeg en sy saad saai.

Die DWV vertaling gebruik “aarde” in plaas van “wêreld”. “Aarde” is vir DWV nader aan die bedoeling van die digter. Dit is nie die wêreld wat geploeg word nie, maar die grond, die aarde.

En laastens, die DWV vertaling bied “oorgawe” as ‘n akkurater vertolking van die digter se bedoeling. Die toonaard van die gedig is wilde (savaje) hartstog wat die lyf van die liggaam dwing om “oor te gee” en nie bloot om te “gee” nie.

Die frase “attitude of surrender” is goed bekend in baie Europese tale, soos in die Spaanse sinne hier:

Pero es una actitud de entrega interior. Es una actitud de Presente. (vedantaadvaita.com) But it is an attitude of inner *surrender*, It is an attitude in the present. (vedantaadvaita.com)

In Afrikaans is hierdie uitdrukking egter nie in gebruik nie en die Afrikaanse vertaling laat die woord “actitud” (houding) weg en lewer eenvoudig: “oorgawe”. Let op die ooreenkoms in die Nederlandse weergawe.

Ander tale

‘n Franse vertaling: “l’attitude du don te rend pareil au monde”. ‘n Direkte vertaling: “Die houding van gee maak jou soos die wêreld.”

‘n Italiaanse vertaling: “assomigli al mondo nel tuo gesto di abbandono”. ‘n Direkte vertaling: “Lyk soos die wêreld in jou gebaar van oorgawe”.

‘n Nederlandse weergawe: “In jouw overgave lijk je op de wereld” Vertaling: “In jou oorgawe lyk jy soos die wêreld”.

Peter Landelius, gebore 2 April 1943, is ‘n Sweedse vertaler, skrywer, kultuur-joernalis, prokureur en gewese ambassadeur. Hy woon sedert 2004 in Chile. Hy het hoofsaaklik uit Spaans vertaal, maar ook uit Frans en Engels. Hy het verskeie werke vertaal van die die Nobelprys-wenners Mario Vargas Llosa, Gabriel Garcia Márquez en Pablo Neruda en ander Spaanse en Latyns-Amerikaase skrywers, onder andere Julio Cortázar en César Vallejo.

Landelius het opgemerk:   “What is it like to be a translator?”

“You are alone with a text that you read more carefully than others. You can not ask the author for an explanation because he cannot speak your language.

You have to trust your instincts. No one knows where the problem lies. The structure and the value of the poems in the two languages do not match, but you must know the tone that corresponds to the original. The translation is an attempt to recreate the text. It is an internal process, something you do in solitude.”

 

Herskep?

Dit lyk asof vertalers neig om poësie te “herskep” wanneer hulle vertaal. Hulle doen dit moontlik omdat: “The structure and the value of the poems in the two languages do not match, but you must know the tone that corresponds to the original.”

In die vertalings hierbo het die Italiaanse vertaler dit nodig gevind om weg te beweeg van die letterlike betekenis van “entrega” en dit as “abbandono” of in Engels “abbandonment” wat uiteindelik ook “oorgawe” kan beteken.

Die Nederlandse en Afrikaanse vertalings kom goed ooreen -“overgawe” en “oorgawe”.

 

Ten slotte

Daar bestaan nie so iet soos ‘n volmaakte vertaling van ‘n gedig uit een taal in ‘n ander nie. Spraakritmes, volksmond-uitdrukkings, konnotasies van woorde, grammatikale strukture ens. wissel grootliks van taal tot taal.

‘n Vertaler kan maar net hoop om die gedig te “herskep” in die teikentaal, om dit ‘n lewende entiteit te maak, ‘n waardige kunswerk, sonder om te ver af te dwaal van die aard en bedoeling van die oorspronklike.


– De Waal Venter –