Posts Tagged ‘Thomas Vaessens’

Ronel Foster e.a. Over grenzen / Oor grense

Friday, February 26th, 2010
Stefaan Goossens & Ronél Foster

Stefaan Goossens & Ronel Foster

Vanoggend kan ek bekend maak dat “Over grenzen / Oor grense” uiteindelik beskikbaar is by Protea Boekwinkel op Stellenbosch. Hierdie tweetalige, vergelykende studie van Nederlandse, Vlaamse en Afrikaanse poësie is die resultaat van ‘n jarelange samewerking tussen letterkundige ondersoekers van die Afrikaanse en Nederlandstalige digkuns, en is die eerste publikasie van sy aard sedert 1945.

En wat ‘n pronkwerk is dit nie!

Onder die redakteurskap van Ronel Foster (Universiteit van Stellenbosch), Yves T’Sjoen (Universiteit Gent) en Thomas Vaessens (Universiteit van Amsterdam) het hulle nie minder nie as sestien navorsingstukke deur ons vernaamste literatore byeengebring wat op die werk van uiteenlopende digters en ‘n verskeidenheid van temas konsentreer. Op die flapteks word dit soos volg gestel: “De interactie tussen literaire actoren is nog maar zelden supranationaal, grens- en taaloverschrijdend onderzocht. In comparatistische deelstudies wordt ingegaan op de wijze waarop teksten interageren, hoe schrijvers elkaar inspireerden en konden beïnvloeden, en in welke mate vormen van samenwerking en uitwisseling van ideeën heeft plaatsgevonden in de respectieve literairesystemen. Zestien verhalen. Verhalen over Anna Enquist en Antjie Krog, Karel Jonckheere en N.P. van Wyk Louw, M. Vasalis en Elisabeth Eybers, Annie M.G. Schmidt en Philip de Vos, J. Slauerhoff en C. Louis Leipoldt,Mustafa Stitou en Sydda Essop, performances en smartlappoëzie.”

Inderdaad ‘n boek waarop ‘n mens met reg trots kan wees. En teen ‘n verkoopsprys van R660 bly dié knewel van meer as 400 bladsye ‘n winskoop deur en deur. (Terloops, op die meegaande foto oorhandig Ronel Foster ‘n kopie van die boek aan Stefaan Goossens van die Poeziencentrum in Gent.)

Die boekbesonderhede is soos volg:

TITEL:               Over grenzen / Oor Grense

REDAKSIE:      Ronel Foster, Yves T’Sjoen en Thomas Vaessens

UIITGEWER:     Uitgeverij Acco, Leuven

ISBN:                978 90 334 7355 5

***

Sedert gisteroggend het twee nuwe inskrywings bygekom: Hennie Meyer in die Nuwe Stemme-blog en Andries Bezuidenhout wat vertel van ‘n lieflike liriek deur Nick Cave. Dan is daar ook ‘n nuwe toevoeging tot die gedigtekamers gemaak, naamlik gedigte deur Hans Pienaar uit sy pasverskene bundel, Notas uit die empire. ‘n Goeie tyd om jou agterstallige leeswerk in te haal, dus.

En dan is dit boonop vandag Daniel Hugo se verjaarsdag! Lekker verjaar, Daniel. En dankie vir al jou meelewing en ondersteuning.

Mmm, ‘n gróót naweek is op hande. Geniet hom …

Mooi bly.

LE

 

Johann Lodewyk Marais. Voortreflike poësiekritiek

Thursday, October 15th, 2009

Die vraag kom meermale by my op wat die mooiste, insiggewendste of bes geskrewe stuk literêre kritiek in Afrikaans is. ‘n Mens sou natuurlik eers goed moet besin oor die maatstawwe vir jou keuse en net so goed moet motiveer waarom die keuse op ‘n bepaalde stuk val. Hieroor gaan ek nie in soveel besonderhede uitwei nie.

Oor die jare heen was daar in Afrikaans kritici wat met besondere werk vorendag gekom het. Een van dié is Elize Botha, wat met haar voortreflike geselsstyl insiggewend en baie onderhoudend skryf. Dit is ‘n groot vreugde om te sien hoe sy met haar belesenheid, kennis van heersende literêre strominge en benaderings, en met groot respek oor skrywers en boeke skryf. Die leser het ook waardering daarvoor dat sy selde ‘n byl te slyp het, wat so dikwels die bydraes van ander prominente figure met groot gebare kenmerk en vertroebel.

Botha het die beste opstelle oor figure soos Eugène N. Marais, Jochem van Bruggen, Etienne Leroux en Henriette Grové geskryf, wat sedert die 1960’s daartoe bygedra het om aan die Afrikaanse prosakritiek ‘n prominente plek te besorg. Toe ek ‘n keer gekla het omdat ouer kritici kritiekbundels so oorheers, het die oud-Akademieman en -uitgewer Danie van Niekerk tereg opgemerk: “As jy Elize Botha vra, weet jy ten minste dat jy ‘n goeie bydrae gaan kry.” My gunsteling onder Botha se opstelle is haar bespreking van D.J. Opperman se gedig “Blom van die baaierd” in Merwe Scholtz (red.) se Woord en wederwoord: Bundel aangebied aan D.J. Opperman by geleentheid van sy sestigste verjaardag, 29 September 1974 (1974).

Nog kritici wat ek graag lees, is Merwe Scholtz en T.T. Cloete. Scholtz was benewens kritikus ook ‘n digter van onder meer die vernuftige Grimas: 1969-1973 (1976), een van my gunsteling Afrikaanse digbundels. Dit verbaas nie dat Scholtz gedigte geskryf het nie, want sy opstelle is spitsvondig, speels en taalgevoelig. Hy slaag daarin om met verrassende insigte ‘n mens verwonderd te laat oor die werkinge van taal en taalvirtuose. Wie kan ooit sy ontleding van N.P. van Wyk Louw se “Dood in die berge” in Nuwe verse (1954) vergeet? Dit slaan die leser se asem as ‘t ware weg. Cloete weer is doodgewoon een van ons oorspronklikste lesers (kyk byvoorbeeld sy opstel oor “Die taalavontuur van ‘Die swart luiperd'” in Op die woord af: Opstelle oor die poёsie van N.P. van Wyk Louw (1963)).

Ek sou nog die name van, op hulle beste, E. Lindenberg, Louise Viljoen, Daniel Hugo, Joan Hambidge en Charl-Pierre Naudé wou noem, maar oor elkeen van hulle behoort ‘n mens by ‘n later geleentheid te skryf. Hoe veral die Afrikaanse poësiekritiek op die oomblik daar uitsien, is in elk geval ‘n onderwerp om (nog steeds!) oor te besin. Miskien is dit genoeg om te sê dat indien dit nie vir Bernard Odendaal se deeglike en ingeligte oorsig oor die onlangse poësie in Perspektief en profiel: ‘n Afrikaanse literatuurgeskiedenis, Deel 3 (2006), Louise Viljoen se Ons ongehoorde soort (2009) oor Antjie Krog se poёsie en Ronel Foster, Yves T’Sjoen en Thomas Vaessens (reds.) se Over grenzen: Een vergelijkende studie van Nederlandse, Vlaamse en Afrikaanse poёzie/Oor grense: ‘n Vergelykende studie van Nederlandse, Vlaamse en Afrikaanse poёsie (2009) was nie, ons vandag veel minder sou gehad het om oor opgewonde te wees.

Maar ek wil eintlik iets sê oor my gunsteling stuk kritiek in Afrikaans! Dit is naamlik drie bladsye in Opperman se Digters van Dertig (1954), spesifiek die inleiding tot “Die hooffiguur van Dertig: N.P. van Wyk Louw”. In hierdie evokatiewe bladsye gee Opperman sketsmatig biografiese inligting oor Van Wyk Louw se jeugjare en maak ‘n byna tasbare voorstelling van hoe die Louws se Rôeveldse wêreld gelyk het. Hy beskryf dit op so ‘n manier dat dit as ‘n sleutel by die interpretasie van Van Wyk Louw se gedigte kan dien. Lees byvoorbeeld hoedat die bokkoppe in die (Lord Milner-)hotel op Matjiesfontein die eerste prikkeling vir Raka (1941) geword het. Min woorde, maar slim!

Essaybundel takel grense af …

Monday, June 29th, 2009
Stefaan Goossens & Ronél Foster

Stefaan Goossens & Ronel Foster

Goeie nuus is dat ‘n nuwe publikasie, Over grenzen – Oor grense, pas in België verskyn het. Hierdie essaybundel is saamgestel deur Ronel Foster (Universiteit Stellenbosch), Yves T’Sjoen (Universiteit Gent) en Thomas Vaessens (Universiteit van Amsterdam) en bevat vergelykende studies oor die Afrikaanse, Nederlandse en Vlaamse poësie. Suid-Afrikaanse medewerkers aan dié publikasie is onder andere Dorothea van Zyl, Lina Spies, Hennie van Coller en Heilna du Plooy. Onder die essays wat hierin vervat is, is daar byvoorbeeld ’n studie oor die verwantskap tussen Elisabeth Eybers en M. Vasalis. Op die foto hiernaas oorhandig prof. Foster ‘n eksemplaar van die boek aan die Poeziecentrum in Gent se Stefaan Goossens, kurator van die Ernst van Heerden-versameling. (Gaan loer gerus by die Poeziecentrum se webblad in vir nog foto’s en ander relevante brokkies nuus.)

Nietemin, met die verskyning van Louise Viljoen se Ons ongehoorde soort – beskouings oor die werk van Antjie Krog onlangs, asook HP van Coller se pasverskene Tussenstand – Letterkundige opstelle, wil dit voorkom asof die bekommernis jeens die tekort aan akademiese besinning oor die letterkunde waartoe die poësieliefhebber toegang het – iets wat onlangs nog op hierdie webblad deur Antjie Krog geopper is – besig is om uit die weg geruim te word.

Ten slotte, gedurende die naweek het ons webmeester sommer heelwat nuwe leesstof op die webblad gelaai: so is daar ‘n vraaggesprek wat dr. Hans Ester met Lina Spies gevoer het; ook is daar ‘n (voorheen as flapteks gepubliseerde) artikel deur Charl-Pierre Naudé en nog ander vele ander lekkerleesstof.

Geniet dit – en mag hierdie week jou buite alle perke verras …

Mooi bly.

LE