Posts Tagged ‘Vertalings deur Rene Bohnen’

René Bohnen. Vicky Francken: Vertaling in Afrikaans

Saturday, June 9th, 2018

Vicky Francken: Vertaling in Afrikaans

Om ’n gedig te vertaal is soos om ’n röntgenfoto van die woorde te probeer ontleed, dink ek terwyl ek hierdie blog beplan. Maar om die voordeel en voorreg te hê van die oorspronklike digter se insette, is soos ’n ekstra golflengte van lig. Jy kan raad vra, agtergrond vra, verduideliking vra, goedkeuring vra. Totdat die X-strale sin maak.

In Oktober 2017 besoek ek Tilburg op uitnodiging van digter en kunsresensent, Carina vd Walt. Hier woon ek die Literaire Wintersalon in’t Wevershuisje by, Carina se eie inisiatief in Nederland. In haar eie woorde: “Die doel van die salon is die uitruiling van kreatiewe energie vir die skryf én vertaal van poësie. Dit gebeur deur ontmoetings en gesprekke; voorlesings van eie werk en vertalings van mekaar se werk. Dit is gekonsentreerde middae en dien as teelaarde vir nuwe idees. Daarom is dit elke jaar geslote byeenkomste.” (https://guillotine.blog/2017/02/01/carina-van-der-walt-literaire-salon-int-wevershuisje-2013-2015/)

In die gesellige wewershuisie in Tilburg, in ‘n sitkamer tjokvol besondere boeke, ontmoet ek benewens ’n aantal ander bekende Nederlandse digters, vir Vicky Francken. Met haar debuutbundel, Röntgenfotomodel, wen Francken in 2017 die C. Buddingh Prys, wat toegeken word vir die beste Nederlandstalige debuut. “De C. Buddingh’-prijs is een Nederlandse poëzieprijs, die jaarlijks wordt toegekend aan het beste debuut in de Nederlandstalige poëzie. De prijs wordt uitgereikt op Poetry International en is vernoemd naar dichter en prozaschrijver C. Buddingh’. “ (https://nl.wikipedia.org/wiki/C._Buddingh%27-prijs)

Francken se verse word onder andere beskryf as musikaal en dat dit ‘n verraderlike ligtheid toon. (: https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/wie-kan-spreken-zoals-vicky-francken-kan-alles~bf4a2eb4/)  Saam met die klein gehoor van digters bevind ek my dan ook bekoor deur haar voorlesing en verse.

Hoewel ons nie mekaar se tale magtig is nie, gesels ons in sulke stadige, diagonale lyne land en sand oor poësie, taalverwantskappe en vertalings. Dit was sommer goeie oefening vir wat sou volg, waar ek enkele verse aanpak en probeer vertaal na Afrikaans.

Dit was vir my ‘n nuwe ondervinding om brontaal en teikentaal nie op gelyke vlak te hê in my gereedskapkissie nie (soos byvoorbeeld die geval is met Afrikaans en Engels). Soms lyk die Nederlands bedrieglik na aan Afrikaans en ek moes leer om my nie daardeur te laat mislei nie.

Tydens die vertaalproses was ek gedurig in gesprek met Francken om feite na te gaan en haar te por oor spesifieke betekenis van ‘n beeld of woord in konteks. Ek kon verskillende vertalingsmoontlikhede met haar bespreek. Ek het ook nogmaals besef dat die vertaler van ‘n gedig waarskynlik net so intens betrokke is by die teks as wat die oorspronklike skrywer was – in elk geval soverre dit tegniese aspekte betref. Met vertalings is daar nie ruimte vir wasige interpretasies nie. Veral nie as die digter sélf die finale produk moet goedkeur nie. Vertaling is dus sommer ‘n drilsessie vir stiplees ook.

Hierdie gespreksvoering en wisselwerking tussen digters was vir my ‘n verrykende en diep bevredigende ervaring. Om verantwoordelik om te gaan met ‘n ander digter se woorde verhoog die vertaler se pligsbesef en begrip. Dit laat ‘n mens ook opnuut kyk na die afronding, helderheid en geldigheid van jou eie verse.

Met Vicky Francken se toestemming plaas ek graag twee vertalings, waarmee beide digter en vertaler tevrede is.

Gedigte uit Röntgenfotomodel deur Vicky Francken – vertalings deur René Bohnen

Naweektas vir langer as ‘n naweek

 

Die wasem op ‘n raam van aseming kyk uit

op ‘n tuin waarvan ek weet dat jy my daarin sal sien

staan, jy kan my nie miskyk nie. Ek skryf in sneeu en koue

die letters van ‘n werkwoordsvorm en

die letters van jou naam.

.

In die klipwit van ‘n kruisbeensit, mag jy briewe lees

wat ek aan jou gaan skryf as ek weg is en dit is waarskynlik

môre. Saam neem ek nie

.

die deur waardeur ek wegloop vir ewiger as voorheen

jou moeder se vaas wat vir jou lelik was en wat jy wou stukkend gooi

maar ek jou gekeer het en

.

die hond nie. Verder by benadering amper alles.

.

Weekendtas voor langer dan een weekend

De condens op een raam van ademhalen kijkt uit
op een tuin waarvan ik weet dat je me erin zult zien
staan, je kunt niet naast me kijken. Ik schreef in sneeuw en kou
de letters van een werkwoordsvorm en
de letters van je naam.

In het steenwit van een kleermakerszit, mag je de brieven lezen
die ik je schrijven ga als ik weg ben en dat is waarschijnlijk
morgen.  Niet mee neem ik

de deur waardoor ik wegloop voor eeuwiger dan even,
de vaas van je moeder die je lelijk vond en kapot wilde gooien
maar ik hield je tegen en

de hond. Verder bij benadering zo bijna alles.

***

 .

(Ongetiteld)

.

die lug vou homself ‘n

sakdoek om ons koppe

soos die wind hom bol

in washoltes, ons

neurie absurde deuntjies

.

soos in ou films oor klein

dogtertjies hardloop ons rond met

emmertjies om die reën op te vang

voor ons die jongste uit die

.

oog verloor, sy met haar

mooiste kapsteweltjies die dam

instap en wonder hoeveel

borrels sy maak op die

.

watervlak wat oor haar kop

toegaan soos ‘n deur

.

(Ongetiteld)

.

de lucht vouwt zich een
zakdoek om onze hoofden
zoals de wind zich bolt
in de holten van was, we
neuriën absurde melodietjes

zoals in oude films van kleine
meisjes rennen we rond met
emmertjes om de regen op te vangen
voordat we de jongste uit het

oog verliezen, zij met haar
mooiste kaplaarsjes de vijver
instapt en zich afvraagt hoeveel
belletjes ze maakt op het

wateroppervlak dat zich boven
haar hoofd als een deur sluit

.

Meer inligting oor die Vicky Francken en Röntgenfotomodel:

“In Röntgenfotomodel wordt een lichaam tegen het licht gehouden. Om te onderzoeken wat eraan schort, om te bepalen waar het licht doorlaat. Het lijf blijkt sterker dan gedacht. De huid een dunne wand die in volharding niet onderdoet voor zelfhelend beton. In tastende zinnen schrijft Vicky Francken over zowel de zintuiglijke ervaring als het abstracte denken dat daarmee gepaard gaat. Soms is het lichaam een anker, andere keren zit het in de weg, maar steeds is het een instrument waaraan we veel kunnen aflezen.” (https://www.bol.com/nl/f/rontgenfotomodel/9200000060895338/)

Onderhoud met die digter: https://www.nrc.nl/nieuws/2017/06/01/het-voelt-echter-als-het-een-gedicht-is-10883918-a1561461

Vanaf die uitgewer: https://www.debezigebij.nl/auteurs/vicky-francken/