Posts Tagged ‘Wilfred Owen’

Amanda Lourens. Die groei van ’n gedig: Dulce et Decorum Est.

Friday, March 9th, 2012

Ek het in twee blogs teen einde verlede jaar heelwat geskryf oor literatuur rondom die Anglo-Boereoorlog. Miskien in aansluiting daarby volg enkele gedagtes nadat ek in teen einde 2011 die volgende stuk straat-proteskuns in Londen gesien het, teen ’n heining in die middestad, met ’n groep sit-down-ers wat uitkamp langs hierdie (foto bo) straat-triptiek.

Die lesers wat kuns beter as ek ken, kan maar besluit of dit kuns of kitsch is.  Dit het wel ’n nogal treffende uitwerking gehad neffens die high-street winkels en die netjies gekloonde Londense bankiers.   

My onmiddellike assosiasie was met die bekende gedig van Wilfred Owen, “Dulce et Decorum Est”, waarmee ek nog op skool kennis gemaak het.  Die beelde van volkome ontmensliking tesame met die versmorende boosheid van oorlog is van die aangrypendste wat ek al in hierdie verband gelees het, en waarskynlik het Owen se persoonlike oorlogservaringe geen geringe rol gespeel in sy realistiese blik op die obsene aard van oorlog nie. 

Owen het self in WO I geveg, en het in Maart 1917 harsingskudding opgedoen waarna hy ’n tyd in die hospitaal deurgebring het.  Kort na sy terugkeer na die oorlogsfront is hy in ’n ontploffing beseer, en het half-bewusteloos in ’n holte bly lê, tesame met ’n vriend se verskeurde oorskot.  “Bomskok” is kort hierna by hom gediagnoseer en hy is teruggestuur na die Verenigde Koninkryk.  Tydens sy verblyf in ’n hospitaal in Edinburgh het hy kennis gemaak met die digter Siegfried Sassoon, ook ’n pasiënt.  Laasgenoemde se realisme en klem op deurleefde ervaring het Owen se poësie sterk beïnvloed.  Interessant is ook die feit dat Owen deur sy dokter aangeraai is om sy oorlogservaring in digvorm te verwoord, as deel van sy genesingsproses. (The First World War Digital Archive. G.d.)

Die interessante – toe ek die gedig op die internet naslaan – is dat daar klaarblyklik meer as een weergawe van die gedig bestaan, waarskynlik verteenwoordigend van die ontwikkelingsgeskiedenis van die gedig.  ’n Vinnige soektog het die volgendes opgelewer (die derde weergawe is die een wat ek onthou):

Dulce et Decorum Est (I)

Bent double, like old beggars under sacks,
Knock-kneed, coughing like hags, we cursed through sludge,
Till on the haunting flares we turned our backs
And towards our distant rest began to trudge.
Men marched asleep. Many had lost their boots,
But limped on, blood-shod. All went lame; all blind;
Drunk with fatigue; deaf even to the hoots
Of tired, outstripped Five-Nines that dropped behind.

 Gas! GAS! Quick, boys! – An ecstasy of fumbling,
Fitting the clumsy helmets just in time;
But someone still was yelling out and stumbling
And flound’ring like a man in fire or lime . . .
Dim through the misty panes and thick green light,
As under a green sea, I saw him drowning. 

 In all my dreams before my helpless sight,
He plunges at me, guttering, choking, drowning.

 If in some smothering dreams, you too could pace
Behind the wagon that we flung him in,
And watch the white eyes writhing in his face,
His hanging face, like a devil’s sick of sin;
If you could hear, at every jolt, the blood
Come gargling from the froth-corrupted lungs,
Obscene as cancer, bitter as the cud
Of vile, incurable sores on innocent tongues, –
My friend, you would not tell with such high zest
To children ardent for some desperate glory,
The old Lie: Dulce et decorum est
Pro patria mori.

 Bron: http://www.warpoetry.co.uk/owen1.html

 

Dulce et Decorum Est (II)

Bent double, like old beggars under sacks,
Knock-kneed, coughing like hags, we cursed through sludge,
Till on the haunting flares we turned our backs
And towards our distant rest began to trudge.
Men marched asleep. Many had lost their boots
But limped on, blood-shod. All went lame; all blind;
Drunk with fatigue; deaf even to the hoots
Of disappointed shells that dropped behind.

GAS! Gas! Quick, boys!– An ecstasy of fumbling,
Fitting the clumsy helmets just in time;
But someone still was yelling out and stumbling
And floundering like a man in fire or lime.–
Dim, through the misty panes and thick green light
As under a green sea, I saw him drowning.

In all my dreams, before my helpless sight,
He plunges at me, guttering, choking, drowning.

If in some smothering dreams you too could pace
Behind the wagon that we flung him in,
And watch the white eyes writhing in his face,
His hanging face, like a devil’s sick of sin;
If you could hear, at every jolt, the blood
Come gargling from the froth-corrupted lungs,
Obscene as cancer, bitter as the cud
Of vile, incurable sores on innocent tongues,–
My friend, you would not tell with such high zest
To children ardent for some desperate glory,
The old Lie: Dulce et decorum est
Pro patria mori.

Bron: http://english.emory.edu/LostPoets/Dulce.html

 

Dulce et Decorum est (III)

Bent double, like old beggars under sacks,
Knock-kneed, coughing like hags, we cursed through sludge,
Till on the haunting flares we turned our backs,
And towards our distant rest began to trudge.
Men marched asleep.  Many had lost their boots,
But limped on, blood-shod.  All went lame, all blind;
Drunk with fatigue; deaf even to the hoots
Of gas-shells dropping softly behind.

Gas!  GAS!  Quick, boys! —  An ecstasy of fumbling
Fitting the clumsy helmets just in time,
But someone still was yelling out and stumbling
And flound’ring like a man in fire or lime. —
Dim through the misty panes and thick green light,
As under a green sea, I saw him drowning.

 In all my dreams before my helpless sight
He plunges at me, guttering, choking, drowning.

 If in some smothering dreams, you too could pace
Behind the wagon that we flung him in,
And watch the white eyes writhing in his face,
His hanging face, like a devil’s sick of sin,
If you could hear, at every jolt, the blood
Come gargling from the froth-corrupted lungs
Bitter as the cud
Of vile, incurable sores on innocent tongues, —
My friend, you would not tell with such high zest
To children ardent for some desperate glory,
The old Lie:  Dulce et decorum est
Pro patria mori.

Bron: http://www.ppu.org.uk/learn/poetry/poetry_ww1_3.html

 

’n Verdere soektog het my na “The First World War Digital Archive” geneem, waar ek verskillende handgeskrewe weergawes – met talle wysigings – ontdek het, wat veel meer variasies en wysigings uitwys as slegs dié wat uit bostaande drie weergawes blyk.  Opnuut het dit my onder die indruk gebring van watter moeisame proses die ontstaan van ’n gedig kan wees. 

Die gedagtes wat volg bedoel geensins om naastenby ’n wetenskaplike ondersoek na die ontstaan van die betrokke gedig te wees nie, maar dit is nietemin opwindend om na te gaan hoe beelde as’t ware oor die loop van tyd ontstaan en transformeer tot die weergawe wat uiteindelik gekies word vir publikasie.   

Een ontwikkeling blyk reeds uit die drie weergawes hierbo – naamlik die verskille ten opsigte van reël 8: Twee weergawes verbeel(d) ’n vermoeienis by die vernietiger (“tired, outstripped” en “disappointed”, wat later deur die digter geskrap is. Daarteenoor staan die derde weergawe met sy suggestie van aanhoudendheid en onheil (“gas-shells dropping softly behind”), wat stellig veel meer effektief is om die atmosfeer te verwoord.    

Meer ingrypende ontwikkelings blyk wanneer die handgeskrewe manuskripte bekyk word. Ek plaas hier vier verskillende weergawes, wat ek in volgorde probeer rangskik het.  (Lesersmoet maar sê as hulle nie saamstem nie.) 

  

 

 

Oorspronklik, blyk dit, het die tweede strofe aanvanklik addisionele reëls bevat waarin klanknabootsing voorkom, asook ’n vertelling oor die soldate se verwarring by die aanhoor van die geluide.  , sodat die trefkrag verhoog word deur die direkte oproep waarmee die strofe open (“Gas!  GAS!  Quick, boys!”).  Die briljante beeld (“[h]is hanging face, like a devil’s sick of sin”) het ook nie in die ouer weergawes gefigureer nie en is duidelik die produk van heelwat herskrywing.  

In die laaste strofe het die reëls “[…] the blood / Come gargling from the froth-corrupted lungs,/ Obscene as cancer, bitter as the cud / Of vile, incurable sores on innocent tongues […]”  in weergawe I en II hierbo aanvanklik soos volg gelui: “[…] the blood / Come gargling from the froth-corrupted lungs,/ And think how once, his head was like a bud / Fresh as a country rose, and keen, and young […]”.  Dit is interessant dat die beeld van die roos later heeltemal weggelaat is, ten einde plek te maak vir kontraslose beelde van dood en verval.  Ook is die woorde “[o]bscene as cancer” klaarblyklik later geskrap, om die beskrywing “bitter as the cud” in weergawe III alleen in ’n reël te plaas – baie effektief. 

Die beeldvonds van “froth-corrupted lungs” is duidelik ook nie die produk van ’n briljante ingewing nie.  Die digter het aanvanklik gewerk met “the blood / Come (belching) gargling green/black/thick amd frothy from the lungs”.  Hierna het hy dit gekondenseer na “froth-corroded” wat klaarblyklik “froth-corrupted” ingegee het (wat natuurlik die gedagte van verwording versterk).  Dit is ook interessant om daarop te let dat “children” in die laaste strofe iewers in die ontwikkelingsgeskiedenis deur “small boys” vervang is, alhoewel die bekende weergawes weer “children” bevat.  

 

Bronne

Poems by Wilfred Owen.  Inleiding deur Siegfried Sassoon). http://books.google.co.za/books?id=9i0hw9EK708C&q=dolce#v=onepage&q=dolce&f=false [2011, 15 Desember].

 

The First World War Digital Archive. G.d. The Wilfred Owen Collection [Internet].  Beskikbaar:  http://www.oucs.ox.ac.uk/ww1lit/collections/owen     [2011, 15 Desember].

Desmond Painter. Musikale herinnering aan Wilfred Owen

Thursday, February 23rd, 2012
Wilfred Owen

Wilfred Owen

Ek luister vanmiddag na Benjamin Britten se War Requiem — die beroemde Decca opname wat in 1963 uitgereik is. (Die eerste uitvoering van die werk, terloops, het in 1962 in die Coventry Katedraal plaasgevind.) Britten dirigeer self, en sy lewensmaat, die legendariese tenoor Peter Pears, sing op die opname — saam met ‘n ander legende: die bariton Dieter Fischer-Dieskau.

Ek is mal oor Britten: hy is waarskynlik my gunsteling Britse komponis. Hy is beroemd vir sy operas, maar moenie sy orkes- en kamermusiek afskeep nie. Sy strykkwartette, veral, kry myns insiens nie genoeg aandag nie. Ek kan nie genoeg na hierdie boeiende, broeiende werke luister nie. En Britten was ook ‘n fassinerende, komplekse persoonlikheid; gaan lees maar die mooi hoofstuk oor hom in Alex Ross se The Rest is Noise

Britten se War Requiem bly ‘n dramatiese, ontroerende werk. Dit is natuurlik veral beroemd vir die wyse waarop Britten die tradisionele Latynse teks afwissel met toonsettings van Wilfred Owen se oorlogsgedigte. Onder meer hierdie een:

*

On Seeing a Piece of Our Heavy Artillery Brought into Action

– Wilfred Owen

 

Be slowly lifted up, thou long black arm,

Great Gun towering towards Heaven, about to curse;

Sway steep against them, and for years rehearse

Huge imprecations like a blasting charm!

Reach at that Arrogance which needs thy harm,

And beat it down before its sins grow worse.

Spend our resentment, cannon, — yea, disburse

Our gold in shapes of flame, our breaths in storm.

 

Yet, for men’s sakes whom thy vast malison

Must wither innocent of enmity,

Be not withdrawn, dark arm, thy spoilure done,

Safe to the bosom of our prosperity.

But when thy spell be cast complete and whole,

May God curse thee, and cut thee from our soul!  

Brittanje se gunstelingdigters

Monday, October 12th, 2009
TS Eliot

TS Eliot

Na ‘n maandelange veldtog en 18,000 stemme om die mees gewilde digter in die Britse digkuns te bepaal, het die BBC verlede Donderdag tydens hul Nasionale Gedigtedag bekend gemaak dat TS Eliot die meeste stemme gekry het. Hy word gevolg deur John Donne, Benjamin Zephaniah (‘n rastadigter van Birmingam), Wilfred Owen, Philip Larkin, William Blake, WB Yeats, John Betjeman, John Keats en Dylan Thomas. Opvallende name wat ontbreek in dié lys van gunstelingdigters is uiteraard eietydse digters oos Seamus Heaney en Carol Ann Duffy (tans poet laureate); asook immergewilde digters soos Sylvia Path, Ted Hughes en WH Auden.

Die 3de plek wat Benjamin Zephaniah inneem, kom nogals vreemd voor aangesien die hele fenomeen van rastafariërs met hul gepaardgaande rap poetry a la Linton Kwesi Johnson in ons eie digkuns maar skaars is … Waarskynlik is die enigste voorbeeld wat ons hiervan het, die enigmatiese Jitsvinger (Quintin Goliath) uit die Kaapse Vlakte en Yabadaka Shamah, wie se verse in My ousie is ‘n blom (2006: Snailpress, saamgestel deur Charl-Pierre Naudé) opgeneem is. (Toegegee, die verse in die bloemlesing is waarskynlik nie die suiwerste voorbeeld van Yabadaka se rasta-gerigtheid nie, maar sy impromptu optrede tydens die Versindaba van daardie jaar was beslis onverdunde rap.) Aan die Engelse kant van die draad is daar natuurlik meer voorbeelde, met Lesego Rampolokeng as die onbetwiste kroonprins van die spoegpraters; soos Andries Bezuidenhout en ander wat by die onlangse Bekgeveg by WITS betrokke was, waarskynlik sou agtergekom het. Dié man is in ‘n klas van sy eie, vermoed ek. Veral wanneer hy musiek met sy voordrag begin kombineer …

Nietemin, as voorbeeld van Benjamin Zephaniah se digkuns volg daar ‘n vers, Dis poetry, heelonder. Maar is dit?! Persoonlik wil ‘n mens amper binnebeks grom: Dis g’n poetry. Of wat praat ek nou?!

***

Ten slotte – nuwe toevoegings sedert Vrydag op die webblad is Carl-Pierre Naudé se inskrywing wat hy in reaksie op Neville Alexander en Gerrit Brand se deelname aan die pasafgelope Roots-kunstefees geplaas het; ook Andries Bezuidenhout se entoesiastiese vertelling van hoe plesierig Oopmond inderdaad was terwyl Johann Lodewyk Marais wat weer vra of die Afrikaanse digkuns dalk te moeilik is.

Mmm, lekker lees en geniet die week wat op hande is …

Mooi bly.

LE 

Dis poetry

Dis poetry is like a riddim dat drops
De tongue fires a riddim dat shoots like shots
Dis poetry is designed fe rantin
Dance hall style, big mouth chanting,
Dis poetry nar put yu to sleep
Preaching follow me
Like yu is blind sheep,
Dis poetry is not Party Political
Not designed fe dose who are critical.
Dis poetry is wid me when I gu to me bed
It gets into me dreadlocks
It lingers around me head
Dis poetry goes wid me as I pedal me bike
I’ve tried Shakespeare, respect due dere
But did is de stuff I like.

Dis poetry is not afraid of going ina book
Still dis poetry need ears fe hear an eyes fe hav a look
Dis poetry is Verbal Riddim, no big words involved
An if I hav a problem de riddim gets it solved,
Iove tried to be more romantic, it does nu good for me
So I tek a Reggae Riddim an build me poetry,
I could try be more personal
But you’ve heard it all before,
Pages of written words not needed
Brain has many words in store,
Yu could call dis poetry Dub Ranting
De tongue plays a beat
De body starts skanking,
Dis poetry is quick an childish
Dis poetry is fe de wise an foolish,
Anybody can do it fe free,
Dis poetry is fe yu an me,
Don’t stretch yu imagination
Dis poetry is fe de good of de Nation,
Chant,
In de morning
I chant
In de night
I chant
In de darkness
An under de spotlight,
I pass thru University
I pass thru Sociology
An den I got a dread degree
In Dreadfull Ghettology.

Dis poetry stays wid me when I run or walk
An when I am talking to meself in poetry I talk,
Dis poetry is wid me,
Below me an above,
Dis poetry’s from inside me
It goes to yu
WID LUV.

(c) Benjamin Zephaniah