Posts Tagged ‘William Carlos Williams’

Hendrik J. Botha. Het dokters die digkuns nodig? Deel 2.

Friday, January 6th, 2017

images

Soos verlede keer toe ons die vraag gevra het: het die digkuns dokters nodig, blyk hierdie eweneens op die oog af, ‘n onsinnige vraag te wees.

Nadat ek onlangs ‘n artikel gelees het wat Richard Berlin, ‘n psigiater en ook ‘n bekroonde Amerikaanse digter geskryf het met die titel, Why Doctors Need Poetry, het ek begin dink oor die oënskynlik “onsinnige vraag”.

Om dokters in ‘n tyd van uitkomsgebaseerde geneeskunde te oortuig dat om poësie te lees, net so belangrik kan wees om na hulle pasiënte om te sien as wat dit is om die nuutste mediese joernale te lees, is egter makliker gesê as gedaan.

William Carlos Williams

William Carlos Williams

William Carlos Williams, sekerlik die bekendste dokter-digter in die moderne geskiedenis, het gereken dat poësie krities belangrik is vir oorlewing… “men die miserably every day for lack of what is found there.” Tydens groot krisis tye wend mense hulle toenemend tot iets wat emosioneel tot hulle spreek, ‘n duidelike voorbeeld wat demonstreer is na die 9/11 ramp.

Rafael Campo, nog ‘n dokter-digter lig dit uit en demonstreer dat poësie die ritmes in ons liggame, ons biologiese sisteme naboots soos ons hartklop en die ritme van asemhaling, die onafgebroke vloei van lug in en uit ons longe. Ritmes so oud soos lewe self.

In die tydperk van menslike bestaan voordat die geskrewe woord ontstaan het, is boodskappe en lesse oorgedra deur middel van stories en gedigte. Poësie was dus as’t ware die medium van kulturele oordrag vir die mens. Poësie was toe dan ook beskou as die taal van die gode.

Die vraag kom onwillekeurig dan nou op: maar wat het dit steeds te doen met dokters, en hoekom behoort dokters poësie te lees? Die skrywer, Robertson Davies, wat “gode identifiseer in die moderne samelewing”, het eenmaal tydens ‘n lesing aan ‘n groep dokters die vraag gestel, “Hoe lyk julle vir julle pasiënte”, en toe na ‘n oomblik van stilte, self die antwoord verskaf, “Julle lyk soos ‘n god”.

Op die oog af lyk dit na ‘n ietwat buitensporige stelling in die tyd van moderne geneeskunde wat oop en deursigtig behoort te wees, waar pasiënte goed ingelig is en deel in die besluitneming oor die uitvoer van bepaalde ondersoeke of prosedures; sogenaamde “ingeligte toestemming”.

Wat Davies egter uitwys het, is dat die simbool van medisyne, in die Amerikaanse tradisie, die Caudaceus is, die staf met twee vegtende slange wat aan die god Hermes behoort. In die mitologie is die Caudaceus geskep toe Hermes op twee vegtende slange afgekom het, en hy sy staf tussen hulle ingegooi het. Die twee vegtende slange sou om die staf krul, en in balans gehou word deur die goddelike staf.

So is die twee slange, vegtend om die staf, vandag steeds in konflik, maar in balans gehou deur die staf van die god. Die god vandag waarskynlik dan die Geneeskunde.

Nou wie af wat verteenwoordig die twee vegtende slange dan? Kennis en Wysheid. Kennis, die medies wetenskaplike domein, en Wysheid, die menslike empatiese verhouding wat daar tussen ‘n dokter en sy pasiënt behoort gevestig te word en wat vir genesing net so kardinaal belangrik is as Kennis. Dis die emosionele skakel wat “slagoffer en heler” met mekaar verbind,. Poësie bied die grondslag vir empatie.

Volgens ‘n studie deur J. Kenneth Arnette, begin junior mediese studente hulle opleiding met “empathy deficits”, wat vererger tydens hulle mediese opleiding. Opleiding wat eerder fokus om afstandelikheid, afgetrokkenheid jeens pasiënte aan te moedig eerder as ruimhartigheid en gulhartigheid. Iets daarvan moet mens ook probeer verstaan, want in sekere situasies waarin hulle as dokters hul later gaan bevind, waar lewensreddende besluite geneem moet word, is helder nugter kalm en emosioneel onbetrokke denke en besluitneming nodig. Wat egter soos ‘n paal bo water staan, is dat in ‘n groot deel van dokters se kontak met pasiënte, is meer as net wetenskaplike Kennis nodig. Dis hier waar die gebrek aan Wysheid dikwels blootgelê word, en die rede kan deels daaraan toegeskryf word dat tydens opleiding word slegs die “slang van Kennis” gevoed, en nie die “slang van Wysheid” nie.

Aaron Lazare, ‘n psigiater van Massachusetts wys uit hoe skaamte en vernedering universeel deur mense ervaar word tydens ernstige siekte.

Poësie kan dokters help om beter “helers” te word, omdat gedigte ons help om die wêreld vanuit iemand anders se emosionele perspektief te sien. Steven Dobyns skryf, “A poem is a window that hangs between two or more human beings who otherwise live in darkened rooms.”

Poësie bevat baie van die ideale wat dokters nastreef, dit wat Cesar Pavese noem “an absolute will to see clearly”, of wat Czeslaw Milosz beskryf as “the passionate pursuit of the real.”

Richard Berlin skryf dat van sy kosbaarste momente met pasiënte plaasgevind het tydens besoeke waar hulle ‘n gedig saamgebring het: “a poem they written themselves, a quote from Shakespeare, or the work of a poet whose words captured their emotional predicament.”

Berlin sê voorts, sy voorskrif vir pasiënte is die volgende: kies ‘n gunsteling gedig, (of ‘n gedig wat jou situasie die beste beskryf), neem dit saam en gee dit aan jou dokter met jou volgende besoek.

Vir dokters sê hy die volgende: onthou, om poësie te lees is soos om pasiënte te behandel, dit wat Wallace Stevens beskryf het as “a response to the daily necessity of getting the world right.” Of miskien dan William Osler se raad: “Nothing will sustain you more potently than the power to recognize in your humdrum routine… the true poetry of life.”

Hy sluit dan af deur William Carlos Williams aan te haal: “if it ain’t a pleasure, it ain’t a poem.”

Het dokters die digkuns nodig? Ek brand om te hoor wat my kollegas in medisyne daarvan sou sê. Wat myself aanbetref, wel ja, miskien meer as wat die digkuns dokters nodig het.

Maar miskien kan ons eendag daaroor debatteer, maar intussen, kom ons gee eerder pasiënte die voordeel van die twyfel, investeer tien minute van jou kosbare tyd in ‘n daaglikse reeds oorvol skedule, deur elke dag vir een van jou pasiënte ‘n gedig voor te lees. En besluit dan self of dit werk al dan nie. ( Dis tog wat “uitkoms gebaseerde medisyne” predik, dan nie? Soos die Engelse spreekwoord leer. “the proof of the pudding lies in the eating”, of vir die puriste wat dit suiwer Afrikaans wil hou, “ die estetiese integriteit van die nagereg, lê ongetwyfeld gesetel in die verorbering daarvan.”

 

[Hendrik J. Botha is ‘n digter en narkotiseur van Pretoria.]

 

 

Bron: Berlin, Richard M. 2011.  www.richardmberlin.com. Why Doctors Need Poetry. ( Datum van toegang: 20 November 2016)

Desmond Painter. ‘…love like a newspaper tattered and stained…’

Friday, October 29th, 2010

As jy die woorde ‘Spring and All’ google kom jy heel eerste af op die baie bekende gedig van William Carlos Williams. Dit begin so: ‘By the road to the contagious hospital/ under the surge of the blue/ mottled clouds driven from the/ northeast – a cold wind.’ Jy kan die hele gedig hier lees. Terloops, ‘Spring and All’ was ook die titel van die bundel gedigte wat Williams in 1923 gepubliseer het; ‘n bundel wat ook sy beroemde (dalk beroemdste?) gedig ‘The Red Wheelbarrow’ ingesluit het. 

Greg Brown

Greg Brown

Maar die woorde ‘Spring and All’ herinner my nie heel eerstens aan Williams se gedig nie. Nee, vir my is ‘Spring and All’ eerstens die naam van ‘n country-liedjie deur Greg Brown, ‘n liedjie wat my veral in die weergawe van Mary Chapin Carpenter aanspreek. Dit is een van mooiste, mees melancholiese, mees liriese goed wat ek al ooit gehoor het; dit gaan my verstand te bowe dat Greg Brown nie in dieselfde asem as mense soos Bob Dylan, Paul Simon en Bruce Springsteen genoem word wanneer daar na Amerikaanse liedjieskrywers verwys word nie. Seker maar oor hy as ‘country’ gekategoriseer word. Musikale grense, en musikale grenswagters, is nou maar eenmaal ‘n onding! Hier is die lirieke; dis pragtig, sekerlik ‘n selfstandige gedig, maar om die volle effek van hierdie lied te ervaar moet jy dit hoor ook — die skakel is na Mary Chapin Carpenter se opname.

 

Spring and All – Greg Brown 

Spring and what’s left of the hippies return

from old rooming houses and Mexico.

More letters, more journals, more poems to burn;

real heat at last. At last my words glow.

 

My friend Jim just broke up his band,

the guys all have jobs and the nights got too long.

He’s selling the amps, one guitar, and the van.

I’m sure you could have it all for a song.

 

Snow on the north side, trash in the yard,

love like a newspaper tattered and stained.

A two bourbon twilight, fog from God’s cigar.

the neighbor’s retarded dog chasing the train.

 

Don’t see any good in just hanging around,

take a tip from the birds and change the scene.

Find some long river and follow it down

to where our old sins have washed up in New Orleans.

 

Spring and what’s left of the songbirds return,

to fight about loving and nesting and such.

Thanks for the letters you sent back to burn.

Their smoke is as light, and as dark, as your touch.

 

Jannie Malan. Die gedig as klip

Sunday, July 25th, 2010

‘n maand gelede kuier ons as ‘n groep vriende saam naby Bela Bela. Laatmiddag pak ons die vuur aan en die manne begin lang brandewyne en Coke Light’s gooi. Die gesprek draai op ‘n stadium na die Stemme 4 publikasie. Ek lees iets voor, en daar volg ‘n stilte wat ek inisieël met ‘n tevrede gloed bejeen… tot een van my vriende, van waar hy met sy skouer teen die braaimuur leun, ‘n sigaret uitskud, in die hoek van sy mond hang-maak, en dit met ‘n tegniek wat respek afdwing, in die geniepsige winter-wind aansteek. “Poësie! Man… dis net woorde op papier”

Of hy dit as ‘n grap bedoel het, ons ken mekaar al lank en is geneig om mekaar uit te lok, en of hy heeltemal eerlik was oor sy ervaring van gedigte weet ek nie, maar vir ‘n lang tyd sedert daardie namiddag kon ek die frase net nie uit my kop uit kry nie… en laat dit my ongemaklike vrae oor die nut van gedigte vra.

Masahiro Motoki in Departures

Masahiro Motoki in Departures

Gelukkig kry ek onlangs ‘n DVD van die Japanese film “Departures” in die hande. Ek het dit vroeër vanjaar in Rosebank onder oë gehad, maar was ywerig om dit weer te beleef.

Departures, geregisseur deur Yojiro Takita, en losweg gebaseer op Aoki Shinmon se autobiografiese boek: Coffinman: The Journal of a Buddhist Mortician, het tien jaar geneem om te voltooi.

Die storie – in kort – is as volg: ‘n jong tjellis (Masahiro Motoki) verloor sy werk by die Tokyo simfonieorkes. Op soek na ‘n nuwe loopbaan beantwoord hy ‘n advertensie in die koerant wat foutiewelik “Departures ” adverteer, dit moet eintlik “the Departed” wees. Die werk behels eintlik die verwikkelde kuns van lykbesorging – die serimoniële was, aantrek en plaas van die afgestorwene in die kis in die teenwoordigheid van die naasbestaandes.

Dit is ‘n juweel van ‘n film wat ek ten sterkste aanbeveel, met ‘n einde wat ek nie graag hier wil uitblaker nie. Waarby ek egter wil uitkom is ‘n treffende oomblik in die rolprent waar die tjellis/lykbesorger sy jong vrou, Mika, ‘n klein, ronde rivierklip in die hand stop. Wanneer sy hom vraend aankyk, verduidelik hy dat dit ‘n “klip brief” is, en hoe in die verlede, voor die dae van skryf, jy aan iemand ‘n klip sou stuur wat ooreenstem met hoe jy voel. Uit die gewig, vorm, kleur en tekstuur van die klip sou hulle jou gemoedstoestand kon peil. Uit ‘n gladde klip kon die ontvanger dalk aflei dat jy gelukkig is, vanuit ‘n growwe een, dat jy bekommerd is oor hulle. Die klip word ‘n leidmotif deur die film.

Diago, Mika en die klipbrief

Diago, Mika en die klipbrief

Ek kon nie help om die ooreenkoms met die gedig te sien nie. Die enkodeer van betekenis in ‘n gedig – elk met sy eie vorm, gewig, tekstuur en kleur – en die dekodering, oor afstand, deur die ontvanger/leser. ‘n Goeie gedig is een wat jy in die palm van die kop of hart kan hou, die gewig daarvan toets, die tekstuur daarvan in die onbewuste voel skaaf. Wel, dit is die gedigte wat ek graag sou wou skryf; en kies ek daarom voortaan om die gedig as ‘n klip te sien, nie net woorde op papier nie. Ek wil kopknik wanneer William Carlos Williams in Asphodel, that greeny flower skryf:

“It is difficult

to get the news from poems, yet men die miserably every day

for lack

of what is found there”.

Buitendien, as dit ‘n skerp, gepunte klip is wat gemaklik in die palm lê, kan jy iemand se kop daarmee oop kloof (veral die wat reken gedigte is net woorde op papier), of jy kan twee klippe teen mekaar kap en met vonke ‘n vuur begin, of jy kan ‘n ronde, gladde plat klip tussen duim en voorvinger uitskiet oor die water, kyk hoe dit plek-plek van die water bons, sink, en rimpels oor die oppervlak stuur… jy kan ook ‘n klip gebruik om papiere op jou lessenaar vas te pak of om ‘n deur oop te hou…

na(weke)

jy onthou tog daardie dag

toe ek so siek was, miskien

van die vorige aand se salm by Cape to Cuba

of dalk was dit net wingerdgriep?

dis tóg die Boland after all

ek ry ‘n draai by jou ou Bellville laerskool om

onder die eike tel jy akkers op;

ek hou jou dop van waar ek wag

op die blou dra-paviljoen se trappe met ‘n stokkie sit

en krap krap krap aan roes en roep “wat wil jy daarmee maak?”

ons stap by Blouberg strandlangs

jy skriklag teen my skouer aan oor twee

baldadige nat honde; skop aan seebamboes

en probeer my oë vermy, kamstig op soek na

inkomende vragskepe net agter die deining

ons praat oor waar ons dalk sou bly en naweke sou doen

hoe jy die berge verkies en ek die see, maar

toe ons vir ‘n oomblik teen die pietsende suid-oos in buig

hurk kort langs ons reeds daar

die halfuur in ‘n Groep A, AVIS rental, lug-

langs ongeveer ‘n honderd minute noord

bagasie, hande, harte

hardnekkig reeds aan boord

© Jannie Malan 2010

Desmond Painter. William Carlos Williams en die gedig as objek

Monday, July 19th, 2010
William Carlos Williams

William Carlos Williams

Ek lees nog steeds Octavio Paz se gebundelde essays oor digters en die digkuns, On Poets and Others. Kan jy jou ‘n beter beskrywing van William Carlos Williams se estetika, en sy benadering tot die gedig as ‘n talige objek, voorstel as hierdie: “From the time he started writing, Williams evinced a distrust of ideas. It was a reaction against the symbolist aesthetic shared by the majority of poets at the time and in which, in his case, American pragmatism was combined with his medical profession. In a famous poem he defines his search: ‘To compose, not ideas but in things.’ But things are always beyond, on the other side: the ‘thing itself’ is untouchable. Thus Williams’s point of departure is not things but sensation. And yet sensation in turn is formless and instantaneous; one cannot build or do anything with pure sensations: that would result in chaos. Sensation is amphibious: at the same time it joins us to and divides us from things. It is the door through which we enter into things but also which we come out of them and realize that we are not things. In order for sensation to accede to the objectivity of things it must itself be changed into a thing. The agent of change is language: the sensations are turned into verbal objects. A poem is a verbal object in which two contradictory properties are fused: the liveliness of sensation and the objectivity of things.”

Hoe word sensasies dan omgesit in verbale, talige objekte? Volgens Paz, “by the operation of a force which for Williams is not essentially distinct from electricity, steam, or gas: imagination.” Die verbeelding is dus ‘n kreatiewe krag wat objekte, ook gedigte, tot stand bring. Die gedig is nie ‘n representasie van ‘n sensasie of ‘n objek nie; die gedig is nie ‘n dubbelganger nie, maar ‘n selfstandige objek. Die verbeelding maak gedigte, “objects which were not real before. The poetic imagination produces poems, pictures, and cathedrals as nature produces pines, clouds, and crocodiles.”

Volgens Paz, dan: “Williams wrings the neck of traditional aesthetics: art does not imitate nature: it imitates its creative processes. It does not copy its products but its modes of production.” Hiermee dan die baie bekende van Williams, “The Red Wheelbarrow”:

 

so much depends
upon

a red wheel
barrow

glazed with rain
water

beside the white
chickens.

Desmond Painter. August Kleinzahler: Twee Gedigte

Friday, June 11th, 2010
August Kleinzahler

August Kleinzahler

August Kleinzahler is (soos Bruce Springsteen!) in 1949 in New Jersey gebore. Sedert die verskyning van sy eerste digbundel in 1977 het hy al ‘n stuk of 10 bundels gepubliseer. In 2008 wen hy die gesogte National Book Critics Circle Award vir sy bundel Sleeping It Off in Rapid City.

Kleinzahler skryf gedigte met ‘n dikwels sardoniese inslag. Weens hulle effektiewe gebruik Amerikaanse spraakvorme en -ritmes, en hulle fokus op alledaagse situasies, vertoon sy verse by tye ook ‘n sekere verwantskap aan die werk van William Carlos Williams.

Kleinzahler het by geleentheid al skerp kritiek gelewer op die self-referensialiteit of oordrewe tekstualiteit van sekere postmodernistiese tendense in die (Amerikaanse) digkuns. In ‘n artikel wat in 1992 in die tydskrif Harper’s verkyn het, “Poetry’s Decay”, maak hy die volgende stelling: “The language and movement of poetry have become disconnected from the body, away from physical expression — breath, mouth, muscle, and pulse — to lexical meaning. Because of this break, the poetic line has lost its structural integrity”. Hier is twee van sy gedigte:

 

Meat – August Kleinzahler

 

How much meat moves

Into the city each night

The decks of its bridges tremble

In the liquefaction of sodium light

And the moon a chemical orange

 

Semitrailers strain their axles

Shivering as they take the long curve

Over warehouses and lofts

The wilderness of streets below

The mesh of it

With Joe on the front stoop smoking

And Louise on the phone with her mother

 

Out of the haze of industrial meadows

They arrive, numberless

Hauling tons of dead lamb

Bone and flesh and offal

Miles to the ports and channels

Of the city’s shimmering membrane

A giant breathing cell

Exhaling its waste

From the stacks by the river

And feeding through the night

 

 

The strange hours travelers keep – August Kleinzahler

 

The markets never rest

Always they are somewhere in agitation

Pork bellies, titanium, winter wheat

Electromagnetic ether peppered with photons

Treasure spewing from Unisys A-15 J mainframes

Across the firmament

Soundlessly among the thunderheads and passenger jets

As they make their nightlong journeys

Across the oceans and steppes

 

Nebulae, incandescent frog spawn of information

Trembling in the claw of Scorpio

Not an instant, then shooting away

Like an enormous cloud of starlings

 

Garbage scows move slowly down the estuary

The lights of the airport pulse in morning darkness

Food trucks, propane, tortured hearts

The reticent epistemologist parks

Gets out, checks the curb, reparks

Thunder of jets

Peristalsis of great capitals

 

How pretty in her tartan scarf

Her ruminative frown

Ambiguity and Reason

Locked in a slow, ferocious tango

Of if not, why not