Philip de Vos. The curious case of the velocipede

 

As ’n mens so in bokse rondkrap, kom jy op allerhande goed af waarvan jy al jare gelede vergeet het. Was ek meer georganiseerd, was dit seker êrens netjies in ’n boek vasgeplak, maar dit was nie, en het sommer onverwags sy verskyning gemaak.

Nóg op skool nóg op universiteit het ek iets kreatief geskryf. Ek het altyd die slim kinders by Hoërskool Sentraal bewonder wat jaar vir jaar iets in die jaarblad gepubliseer gekry het. Slim kinders soos Dawfré Roode. (Ja, selfs in die 1950s was daar Afrikaanse kinders met name met ’n aksent op die laaste letter). Dawfré wat kon klavierspeel, en rugby speel, en swem en hoogspring, hoofseun van die skool was en later met 22 onderskeidings in Matriek kon spog. Blanche Terblanche wat so mooi kon sing en Goethe Olwagen wat gedigte kon skryf en Alfa van der Walt wat selfs Engelse opstelle kon skryf. En dan was daar ek.

Maar Alfa van der Walt se storie het ook ’n nasleep. Ek onthou goed ’n Engelse opstel wat sy geskryf het wat in 1955 in die skooljaarblad verskyn het: En ja, ek het dié jaarblad nooit weggegooi nie, dit lê in ’n boks en daar staan dit op bladsy 57:

 

A DAY IN THE LIFE OF A “TRALIE”

In his Seven ages of Man, Shakespeare speaks of the schoolboy “with his shining morning face, creeping unwillingly to school.” The schoolboy of Central High today does not creep to school; he catches the bus round the corner and changes at Hoffmann Square, or speeds at the last moment on his three-speed velocipede.

 

Ja, dis hoe slim kinders by Hoërskool Sentraal was. Nie net kon Alfa Engels praat nie, sy het geweet wat se ding ‘n velocipede is.

My tweetalige woordeboek was nie van veel hulp nie, en uiteindelik het ek die woord in ’n dik woordeboek in die Bloemfontein-biblioteek ontdek. En al wat daar staan, was: velocipede = bicycle. Ek was destyds baie beïndruk dat Alfa sulke groot woorde ken. ’n Ruk gelede, baie, baie jare na daardie opstel in die 1955 jaarblad, ontdek ek die volgende stukkie inligting op die internet:

 

VELOCIPEDE: a version of the bicycle reinvented in the 1860s by the Michaux family of Paris. Its iron and wood construction and lack of springs earned it the nickname boneshaker. It was driven by pedalling cranks on the front axle.

 

Wel, Alfa se velocipede was egter om een of ander onverklaarbare rede three-speed en ek het gedink sy is die slimste meisie van wie ek nog ooit gehoor het.

Maar – wat gebeur? So 15 jaar gelede, nadat ek alreeds ’n paar boeke gepubliseer het, gaan kuier ek in Bloemfontein. In die Sand du Plessis operahuis se voorportaal storm ’n vrou op my af. “Onthou jy my nog? Ek is Alfa van der Walt en was saam met jou in matriek.” Na ’n rukkie se gesels sê sy vir my: “Ek is ’n groot bewonderaar van jou werk, maar hoe op aarde skrywe ’n mens ’n boek?”

My antwoord was min of meer die volgende: “Maar Alfa, jy het alreeds in 1955 sulke wonderlike Engelse opstelle geskryf. Veral daardie skitterende stuk oor die velocipede!”

En al wat Alfa vir my kon toevoeg, was: “Wat se ding is ’n velocipede?”

Ja, dis die tipe ding wat ek onthou, as ek begin bokse uitpak en begin dink aan die jare toe ek op hoërskool was en my hoogste punt 4 uit 10 vir ’n opstel was.

Bookmark and Share

3 Kommentare op “Philip de Vos. The curious case of the velocipede”

  1. Johann :

    Ag wat, Philip, jy’s ‘n late bloomer. En waar sou ons wees sonder late bloomers?

  2. Goethe Olwagen :

    Philip, ek was die “skool se digter” van wie jy vertel — maar wat toe nooit verder as “digter” kon of wou kom as drie kinderboeke in rymvorm in die jare tagtig nie. As joernalis het ‘n ou noodwendig ander dinge gepubliseer gehad, maar dig soos jy kon? Glad en geheel nie eens naastenby nie. Trouens, waar jy ‘n “late bloomer” was, het die uwe se digvermoë vroeg-vroeg verwelk. Dit sluit nogal aan by jou storie van Alfa wat in later jare nie eens meer haar eie velocipede kon onthou nie.

  3. wysneus :

    Die jong Alfa het duidelik “three-speed velocipede” gekies vir die derde alliteratiewe, klanknabootsende s-p herhaling, vir die verskuilde spoed in spoedvoet (afwesig in bv. ‘n tweewiel), om dit ‘n drie-spoed sinsnede te maak wat met spoed begin en eindig, en vir die een-twee-drie versnelling van “his three-speed velocipede.”

    Sies vir jou patriargale klem op meganiese benullighede.

    NS: Net ‘n grap, vir die grappiges.

  •