Philip de Vos. Vir my liewe Moeder

 

Dit is tog te lekker om altyd iets of iemand te blameer vir my sogenaamde tekortkominge, maar ek glo vas dit het iets te doen met hoe die sonne en die mane en die sterre gestaan het daardie oggend toe ek op 16 Junie om 6:35 in Bloemfontein die eerste lig gesien het.

 

 

Ja, die ander dag het ek ’n Birth Chart CD Rom by Incredible Connection vir slegs R49,99 raakgeloop (waarom daar altyd 99 sent is, weet ek nou nog nie.) Maar ek het gereken dit sou my glad nie armer maak nie en ’n halfuur later by die huis kon ek al my besonderhede intik en nou weet ek alles omtrent myself.

En daar staan dit:

 

Ascendant: GEMINI

Sun: GEMINI

Moon: GEMINI

Venus: GEMINI

Mars: AQUARIUS

Jupiter: ARIES

Uranus: TAURUS

Neptune: VIRGO

Pluto: LEO

 

Ek het alreeds vroeër vermoed dat ek ’n nogal interessante mens is. Gemini’s is mos nie verniet sulke sprankelende persoonlikhede nie. En dit is versterk deur die volgende woorde:

Your nature is infused with a youthful curiosity and a restless desire to be stimulated mentally and socially. You are constantly active and spread yourself very thin tending to have a superficial knowledge of a vast array of things and a finger in many pies.

Verder as daardie eerste paragraaf het ek nie eintlik gelees nie.

 

As hulle eers begin praat van superficial knowledge, raak dit nou aan ’n taamlike sensitiewe snaar, alhoewel ek ongelukkig moet erken dat daardie superficial knowledge gedeelte dalk tog effens waar kon wees.

 

Die ander dag kyk iemand na die duisende boeke op my boekrakke en vra: “Hoeveel van hierdie boeke het jy al gelees?” Maar soos daar êrens geskryf is: Stilbly is ook ’n antwoord.

Ek kon seker gesê het: “Hou enige boek 30 meter van my af en as ek die omslag sien, sal ek al klaar vir jou die titel kan sê,” maar dit was seker nie die antwoord wat verwag is nie.

En ek kon ook gesê het, dat as gevolg van my kort aandagspan die eerste drie bladsye van enige boek in elk geval vir my die plesierigste is, want in daardie eerste bladsye se opdragte of aanhalings in allerhande vreemde tale (behalwe Pedi) verraai die skrywer tog  soms iets omtrent sy privaat-lewe of andersins hoe slim hy is met al daardie slim aanhalings.

Me voici donc seul sur la terre, n’ayant plus de frère, de prochain, de societé que moi-même. Mais moi, détaché d’eux et de tout , que suis-je moi-même? Voilà ce qui me reste à cherher

– J.J. Rousseau

So staan dit voor in André P. Brink se Lobola vir die Lewe  maar wat dit ookal beteken, het ek g’n idee nie, maar dit lyk tog wel indrukwekkend op papier.

 

Maar dit wat voor in boeke staan – al daardie name en ander dinge is goed wat my wel interesseer.

Kyk maar wat die eksentrieke wonderlike Herrmione Gingold in haar ewe eksentrieke wonderlike outobiografie How to grow old disgracefully sê:

 

 

 

I dedicate this book to all my dear friends without whose help it would have been written in half the time.

 

Dan is daar die opdrag van Etienne Leroux in sy Sewe dae by die Silbersteins:

 

Opgedra aan Marianna en Alexander Podlashuc.

En toe ek dié opdrag lees, was ek onmiddellik weer terug in Bloemfontein van die veertigerjare waar ek buitekant een van die vertoonvensters van Fichardts se afdelingswinkel net skuinsoor die Tweetoring kerk vir Alexander en Marianna Podlashuc – die twee Bloemfonteinse kunstenaars saam met ander nuuskieriges dopgehou het.

Klik jy Alexander Podlashuc se naam op Google, lees jy meer van hierdie gerekende Suid-Afrikaanse kunstenaar wat saam met sy vrou Marianna destyds bekend was as die kunste-tweeling. Ja, hierdie twee kunstenaars was wel dié dag geklee in hulle kunstenaarsfrokkies, staangemaak voor twee yslike skilder-esels met palette in die hand, en voor hulle was nié hulle eie kunswerke nie, maar wel die Mona Lisa en Gainsborough se The Blue Boy met buitelyne afgeteken op skilderdoek met nommertjies gereed vir die kunstenaar om in te vul. Rooi is nommer 1; Geel is nommer 2; Blou is nommer 3 en so voort tot jy 290 bereik. Ja, dit was die dae van Paint by Numbers – en as jy klaar is, kon jy jou kunswerk gaan hang langs die drie vlieënde eende teen jou voorkamermuur.

 

 

Ongelukkig was dit hoe kunstenaars destyds ‘n bietjie ekstra geld moes verdien.

Dan was daar Een vir Azazel, die tweede boek in die Silberstein-trilogie wat opgedra is aan John Kannemeyer wat dan later self ’n outobiografie oor Leroux sou skryf.

En in Kannemeyer se lywige Leipoldt-biografie en Die Goue Seun (dié oor Uys Krige) is beide opgedra aan Santa. Twee sulke groot presente is sekerlik nie te versmaai nie.

Vanoggend het ek onmiddellik ‘n paar boeke nader getrek en die opdragte beskou.

Almal stel seker belang in Hettie Smit se geliefde in Sy Kom met die Sekelmaan en I.D. du Plessis s’n in Vreemde Liefde, maar van opdragte was daar ongelukkig geen sprake nie en verraai die skrywer absoluut niks vir nuuskierige Gemini’s nie

Maar wat dan van die ander: Lina Spies, en Joan Hambidge, Adam Small en Ingrid Jonker?

Voor in Ingrid Jonker se Rook en Oker staan:

Vir Uys Krige en Jack

(maar waarom word Uys op sy van genoem en nie Jack nie? Dit klink mos vir my al te veel na ‘n geval van names-dropping of skuil daar dalkies ietsie meer agter hierdie opdrag?

 

In Lina Spies se Winterhawe staan daar:

Aan wie vir my ’n tent opgeslaan het

 

En in Adam Small se Sê Sjibbolet staan daar:

Vir die eenvoudiges wat dink en ook mag praat

 

En wat van Joan Hambidge?

 

 

Die volgende was my eie opdrag in my limerickbundel Die Deng van Gauteng:

 

Hierdie

ordentlike limericke

is nie

vir Joan Hambidge

óf

Karel Schoeman

óf

vir my ma

nie

maar wel

vir Johann de Lange

 

Eerstens was Joan se nié-opdrag omdat sy nie van my eerste limerickbundel Die Worcester Asporcester gehou het nie en dit in ‘n resensie as studentikoos en nie stout genoeg beskou het nie. Maar ek het vooraf geweet Joan sou ’n sterk genoeg vrou wees om so ‘n nie-opdra te vat. Want later het sy my in die gym teëgekom en gesê: “Ek sien jy het ‘n boek nie aan my opgedra nie,” en toe het sy vir my ‘n liefderike druk gegee. Maar ek is doodseker met daardie druk kon ek destyds êrens ‘n rib hoor kraak.

Oor Karel Schoeman hoef ek liewers niks te sê nie.

En vir my ma? Sy het nie geweet dat ek van lelike dinge bewus was nie. Dinge waarvan mens eerder in die Son-koerant sou lees en nie in haar seun se versiebundels nie:

 

‘n Kêrel van Onderstepoort

was glad nie ’n man van sy woord.

     Hy nooi Koeks Maree

     vir koekies en tee,

maar éintlik vir onderste poort.

 

Dan is daar Andre P Brink se opdrag in Orgie. ‘n Opdrag wat ‘n volle bladsy beslaan, maar die probleem is, jy moet die boek skuins hou om dit dit te kan lees, of anders op jou kop staan, want hierdie is nie ’n sommer-so boek nie: Alles is dwars gedruk. Partykeer is daar maar net 4 woorde op ‘n bladsy; dan lê alles skielik skuins gedruk, en dan is bladsye 93 en 94, pik-, pikswart. Dink net aan al die drukkersink wat gebruik is. G’n wonder die boek was destyds so duur nie. In groot potloodletters staan daar voor in my boek R2-50 geskryf.

 

 

En hier is hoe Brink se opdrag begin:

 

Kokon,

Dis jy wat my vertel het van die kunsbal waar jy ‘n bokkie was, bruin met spits horinkies; en dat jy dronk geword het en net kon onthou dat jy hoog bo die koppe op uitgestrekte hande rondgedra is; en dat jy die volgende dag in ‘n vreemde bed wakker geword het, kaal, met net jou horinkies onaangeraak …

En heel onder staan:

André

1963-1965

 

Ek reken persoonlik ‘n boek-opdrag is altyd ‘n soort-dankie sê; ‘n soort present wat beter is as ‘n boks tjoklits wat jy by Pic ‘n Pay kan gaan koop.

Hier is die opdragte wat die Amerikaanse fantasieskrywer Tad Williams by sy Otherland–reeks geskryf het.

 
City of the Golden Shadow
“This Book is dedicated to my father Joseph Hill Evans with love.
Actually Dad doesn’t read fiction, so if someone doesn’t tell him about this, he’ll never know.”

 

River of the Blue Fire
“This Book is dedicated to my father Joseph Hill Evans with love.
As I said before, Dad doesn’t read fiction. He still hasn’t noticed that this thing is dedicated to him.
Mountain of Black Glass
“This is still dedicated to you-know-who, even if he doesn’t.
Maybe we can keep this a secret all the way to the final volume.”

 

Sea of Silver Light
“My father still hasn’t actually cracked any of the books – so, no, he still hasn’t noticed. I think I’m just going to have to tell him. Maybe I should break it to him gently.

 

 

 

Maar vir my persoonlik bly die volgende een van C.S. Lewis voor in sy boek The Lion, the Witch and the Wardrobe die roerendste en heel mooiste van almal:To Lucy Barfield

 

My Dear Lucy,

 

I wrote this story for you, but when I began it I had not realized that girls grow quicker than books. As a result you are already too old for fairy tales, and by the time it is printed and bound you will be older still. But some day you will be old enough to start reading fairy tales again. You can then take it down from some upper shelf, dust it, and tell me what you think of it. I shall probably be too deaf to hear, and too old to understand, a word you say, but I shall still be
your affectionate Godfather,
C.S. Lewis

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bookmark and Share

4 Kommentare op “Philip de Vos. Vir my liewe Moeder”

  1. Wonderlik!

  2. Dorothea van Zyl :

    Altyd ‘n plesier om jou insigte en uitsigte te lees Philip – het sommer lus en gaan ook op jag na interessante opdragte voor in boeke. Synde een is ek verder bly daar is ‘n Virgo ook wat iets met jou sterreteken te doen het. Wat dit egter vir jou mag inhou, is duister!

  3. Danie Garner :

    .n Heerlike begin vir my oggend. Dankie Philip!

  4. Tilla Henkins :

    Ons het vanmore heerlik op Facebook geklets oor jou heerlike limerieke soos ons kollega Wilhelm Theunissen dit in die 90’s gereeld vir ons voorgedra het: ons krap rond op ons boekrakke maar vind die meeste van jou boeke is mooi weggeleen! Daar is min dinge so frustrerend as om onsuksesvol te grou in jou geheue om te kan vasstel hoe die tante in haar aaklige droom verander het in ‘n oom. Watter album moet ek maar weer aan aanskaf?

    O ja, Gelukkige verjaardsdag so effe laat – ons drink vanmiddag ‘n glasie op goeie memories van Phillip de Vos hier in Bloemfontein!

  •