Bester Meyer. Piekniek by El-myn (néé El Alamein)

 

Piekniek by El-myn (néé El Alamein) – Bester Meyer

( ʼn Kaartspel van Gode hiermee bemaak aan ál die kinders van Jeshurun)

 

In die verre dieptes van die woord koer daar ʼn kaartspel van die Gode.El

Die kaarte is alombekend en die metafore vry.

Wees daarom die vinger wat die knoppie deel,

want die kaarte is gedeel en die spel kan begin.

 

Kinders van Jeshurun, sing. Ja, kinders van Jeshurun, sing.

Sing, want die roete na El-myn, is ʼn roete van die hart.

 

Dit is ʼn roete wat die rigtingwysers van ʼn ‘volk van Israel’

wil aandui in die gestalte van vrede

wat die nuwe wêreldburger

tot by die drempel van Netanyahu en Abbas wil bring.

Want die Gode speel kaart en daar is niks

wat ons daaraan kan doen nie.

 

Die Gode sit op ʼn piekniekmat wat die aarde omvat, die kosmos omvat,

en wie is ek as Boer om hulle te wil bevraagteken.

Ek is maar net ʼn kaart in die pak.

ʼn Seun van die hoogste God

Yahweh, Ishvara, Allah

net ʼn el in die pakkie

van die groot El.

 

Want kaart word gespeel en die Gode speel groot.

Soos die val van enige dobbelsteen

is ek bly ek is as Boer gebore

maar my vriend Magmoed

sê selfs die gooi van stene

(soos in daardie wrede Intifada−tye)

word maar nét deur die noodlot bepaal

en my vriend Magmoed is so deel van die spel

soos die woorde van dié gedig.

Tog, omdat ek ʼn Boer in die pak kaarte is,

het ek ʼn aangewese reg

(soos almal wat saamspeel − )

om so nou en dan ‘hoog’ of ‘laag’ te val op die piekniekmat

want die Gode speel groot en as die Koning en Koningin gespeel word

dan is daar altyd die kans dat ek en die Aas ʼn verskil kan maak.

 

In die gedig is ek, dom-ou digter, die Boer –

Shahd Abuslama, Palestynse skoonheid en joernalis, die Koningin.

Shira Ben Avraham, ʼn oud-boerin, nou Judees

– ook ʼn sanger van formaat − die Koning.

Die Aas is iemand wat sing soos my vriend Magmoed

máár die altyd-veranderlike jakkals, die Skoppensboer,

is vir jou, leser by uitnemendheid, om as troefkaart met jou saam te dra

want die lewe is ʼn asemteug lank én beide kaarte en spelers

is ʼn broodnodigheid vir oorwinning;

en om passief te staan en toekyk

is nét so goed om sélf die swaard te swaai

in hierdie tye van vuurpyl-aanvalle en self-verwesenlikings.

 

Soms val die kaarte reg vir ʼn koning van ʼn vreemde land

soms val dit reg vir die bewoners van die lied

maar ten einde laaste speel die Gode hulle spel

en daar is niks wat ons daaraan kan doen nie.

 

Oor hierdie kosmiese mat – wat uitgestrek lê oor die wydte van die geskiedenis –

het ek nie veel beheer nie. ek is wat ek is, net ʼn Boer in die pakkie.

Yahweh lê uitgestrek op die piekniekmat, sy kaarte in sy kabaai se mou verskuil.

Ja, beide Yahweh en Allah is gekabaai in hierdie lied.

Hulle lyk presies dieselfde om die mede-piekniekgangers te flous.

Beroemdes doen dit mos maar

as Hul Hulself wil begewe in die ononderbroke vermaak van ʼn kaartspel

hier aan die buitewyke van ʼn Egiptiese stad

waarnatoe daar ook vantevore opgetrek is met dood voor oë,

en miskien sal ons ook later kan sê, soos ʼn leier van ouds:

Vóór die piekniek by El-myn

het ons nooit oorwinning gehad nie.

Ná die piekniek by El-myn

is ons nooit weer oorwin nie. [1]

 

Kinders van Jeshurun, sing. Ja, kinders van Jeshurun, sing.

Sing, want die roete na El-myn, is ʼn roete waarby dade gevoeg moet word.

Sing, want die roete na El-myn, is ʼn roete van harmonie.

 

Die kosmiese mat is verdeel in kleiner matjies

en die piekniekgangers speel

elkeen die spel.

Dit is ʼn spel van lewe en dood

ten klinkende vermaak van die Gode.

Dit is ʼn spel van taal en kultuur en god

maar almal is salig-onbewus

van die Gode se eie piekniekmat nie so ver van hier

wat Húlle, om menswees na te maak,

sommer onder ʼn olyfboom verskuil het.

Hulle wil saamspeel, en as hulle nie die kaarte deel nie,

wil hulle deel wees van kaarte se val.

Soms spring my vriend Magmoed, die Aas,

vanuit ons pak kaarte na dié van die Gode en weer terug,

want hy tree op as ʼn sogenaamde wild kaart.

Die mede-spelers, Shadh en Shira,

en die skugter-ou-digter, gee nie om nie.

 Ons, die kaarte wanneer ons gelukkig is –

die spelers wanneer ons (on)gelukkig is –

altyd gebonde aan die spel

en soms trap spelers wat verneuk ʼn ou landmyn in die area af.

Maar moet nie dat ek op Shahd se hand praat nie, sy is in speler-mode

want dit is haar mense wat nou swaar kry

en Shira is grotendeels die kaart wat gespeel word

en in teenstelling

word haar mense nou weer daarvan beskuldig

dat hulle mense onderdruk. Die proses is onverbiddelik.

 

Die konings van die aarde het probeer sin maak van die spel –

Vir die Koning en Koningin probeer wys maak

hoe om te val.

Die konings van die aarde het deur vergissing en geweld

probeer noop dat daar ʼn einde aan die spel moet kom

maar die konings van die aarde het gefaal.

Die konings van die aarde het

− as gevolg van mag en geld en ander duister redes −

vir Shira aangesê om vir Shadh – by die deel van die kaarte – te fnuik

maar die Gode het laat geld (wat vir elke piekniekganger-speler geld):

moet nie inmeng met dit wat Ons vir ons spelers beoog nie.

Die konings van die aarde het gryskop en dwaas gesoek

na wapens-van-massa-uitwissing –

en is enersyds gefnuik deur die hand wat gedeel is.

Die konings van die aarde, in hulle wysheid en pag

wou -self- rigting verleen aan elke qibla en djihad

maar die Gode het keer op keer vir Magmoed, die Aas,

van pak na pak laat spring

met die ou lied

en die woorde wat altyd herhaal:

‘Mense is voëls wat nie kan vlieg nie.’ [2]

 

Magmoed, die Aas, het soms ingeloer by die kosmiese mat

(soos ʼn wafferse hoë-priester)

en is gebruik om die spel van die Grotes interessant te maak.

Die Grotes, alomteenwoordig-Goddelik in die strewe na

om ook ʼn bietjie deel te wees van die menslike aksie

maar outonoom onafhanklik en onsigbaar

onder die groot ou olyf − waar hulle speel.

Tog, met ʼn wild kaart soos Magmoed in hulle pak

kan hulle as Godhede voel hoe dit voel om as mens kaart te doen −

om as mens in die lug opgegooi te word

en kaplaks neer te val

op die gatkant van die komiese mat

maar tog so deel te wees van die spel.

Hoe dit voel

om as mens te bid vir jou mense én ander mense se moeders en kinders

maar nooit te weet of enige van jou gebede God-ore vind nie.

 

Om as ʼn mense −

soms nie eers met kaarte gedeel te word nie

maar weliswaar te oorleef as bannelinge van die lied.

 

Om as ʼn mense –

vir generasies lank onderwerp te word

aan die val van die kaarte – soos die gooi van dobbelstene in Las Vegas

en om lied na lied daaroor

te komponeer.

 

Om as ʼn mense –

ʼn ‘toegangskaartjie’ gedeel te word

na die donker gaskamers van ʼn ander-eeu-mal-Fascistiese-spel.

 

Om as ʼn mense –

saam gekaart te word in ʼn staat

waar ek jou aller-heiligste plek

met my aller-heiligste plek móét deel

én ons ons kinders

in die aandskemering moet groot maak

met ʼn altyd revolusionêre hart en pak kaarte

sodat ons ons goedjies en taal en kultuur en God

kan laat oorwinter, kan laat oorleef en bewaar.

 

Om as ʼn mense –

wat vroeër as onderdrukkers beskou is

te probeer uitreik na die mense

van ʼn moontlik apartheidsregime

en stert tussen die bene

geïgnoreer te word.

 

Kom die kaarte in die Gode se hand dalk uit Uruk van ouds?

Of speel Hulle nie met die kaarte van ander gode nie?

Het die Koning in die pakkie dalk die gesig van Gilgamesj?

En die Koningin, die van Enkidu?

Mars hulle op om mekaar te dood

máár sal hulle later vriende word?

Of is dit net wat die storieboek (mag) sê?

(Miskien sal daar vir die Koning en Koningin

 ʼn identiese klinknael borsharnas gesmee word

 en terwyl die konings van die aarde

 vyf nuwe drome van mislukking droom

 sal Shad én Shira ʼn ‘volhuis’ neersit

 wat die tong van die duistere ondier

 vir altyd sal stil – want ‘ ʼn glibberige pad

 word nie gevrees as twee vriend mekaar help nie.’) [3]

 

Ek vra:  Word die onderdruktes dan altyd die onderdrukker, Magmoed?

              En lag die Gode in hulle mou vir ons?

              Is alle spelers aangewese op hulle kaarte

              om ʼn verskil te maak?

             Of is daar iewers nog Iemand wat hoor?

             Iemand wat af kan kom van die Goddelike troon, die Goddelike kruis

             die goddelike menslike instansies

             om vir die piekniekgangers water te bring vir die dors?

             Die brood as’t ware te breek?

            En die vloei van die bloed te beëindig?

Hy sê:  Die roete na El-myn is ʼn futiliteit

            máár die roete na El-myn is menslik-mooi.

 

Soms as Magmoed terugkeer vanaf daardie onsigbare kosmiese mat

is hy (as self) baie afgemat – want om as wild kaart te dien –

is om woorde teen die wolke te gooi

lettergrepe in die wind te laat dryf

want dié wat sing en speel en gebede bring

word maar altyd gekortwiek in hulle menslike aard

in vergeleke met dit wat aan en aan en aan tot in ad infinitum toe aan toe gaan –

die altyd onomwonde teenstrydighede van: God in vergeleke met mens.

Mens in vergeleke met voël.

Heer in vergeleke met Vrou.

Boer in vergeleke met Aas.

God in vergeleke met God?

 

Hy sê: Die Skoppensboer is die een wat die probleme bring.

Ek sê: Ja, soms is dit so.

Maar sommige spelers verkies om sonder die Skoppensboer te speel.

Hy sê: Ja, ek hoor hulle haal hom sommer heeltemal uit die pakkie.

Ek sê: Die sluwe jakkals, Skoppensboer, wie het hom as troefkaart gebruik?

Hy sê: In Hulle laaste spel was dit Allah. Hy het groot gespeel.

Ek sê: Ek het altyd gedink die Skoppensboer mag net ‘gespeel’ word onder

          ʼn vyeboom? En hulle sit dan onder daardie groot ou olyf, so verneem ek?

Hy sê: Dit is simbool van die bloed van die ál die kinders van Jeshurun.

Ek sê: Magmoed, met jou Shira en Shahd in my lewe, is die lewe ʼn lied.

           En om hierdie spel op ʼn dag soos vandag te speel

           by hier see-stad piekniek, ʼn absolute voorreg!

           Deel my nog ʼn hand, sodat die lied van lyf na lyf kan spring.

 

Kinders van Jeshurun, sing. Ja, kinders van Jeshurun, sing.

Sing, want die roete na El-myn, is ʼn roete van verdraagsaamheid.

 

Hierdie kaartspel is soos ʼn slagveld om Jerusalem

soos in die jare ouds toe die Leeuhart

opgetrek het teen Saladin.

Elke kaart in die pak

het die doel om die nuwe Jerusalem te bevry

deur ʼn oorlog op die vlaktes van Kurukshetra.

Die konings van die aarde wil Jerusalem bevry

sonder om ware bevryding te bring −

Miskien moet die konings geïgnoreer word?

Hoe kan ons hierdie kaartspel

speel sonder om die (ek) te onderdruk?

Om die Koning Koningin Boer en Aas

in perfekte harmonie te bring

en om die spel te speel

ten behoewe van ál die piekniekgangers?

Om te speel om moksha en samādhi daar te stel?

Om met of sonder Skoppensboer as hoëpriester en/of kalifaat

ons selfsug – ten doel van die spel en hierdie piekniek – te verraai?

 

Hy sê: Moksha is diens aan ander. Waar die (ek) plek maak vir die Self.

           En onthou moksha kan nie bereik word nie.

           Ervaring is blou en blou is die kleur van die hemel.

 

El-myn is ʼn roete van die hart as jy wil hê dit moet so wees.

El-myn se roete is wat die geskiedenis nié leer nié.

El-myn is die wit en die swart van ʼn yin yang-teken

waar grense en kleur oorbodig geword het

wat vervloei, ontvorm en verenig tot

Een volk Een stam Een Een-heid: ʼn Mense

want die Koning het die Koningin tog nodig

soos die voël die lugstrome nodig het

en die Boer en die Aas is op mekaar aangewese

om te voorkom dat die Gode moeg word

vir die kaarte in hul Hand.

 

Die roete na El-myn is om die self te verraai.

Sing, Magmoed, sing ʼn bowemaanse lied.

Wees jou avatar uit die verre Ooste

en gee my – die een wat na jou opkyk –

mistieke insig en mitiese intuïsie

om ʼn lied te komponeer vir jou mense

my mense, Shira se mense en bloot net ménse.

Wees jou avatar uit die verre Ooste

en maak my ʼn kryger van die lied −

ʼn kryger wat die wapenrusting sal gebruik

maar ook wanneer nodig – om daarby ver-by te kyk.

Gee my ʼn sterk versiende siel, verstand en hart.

 

Ek sê: Maar moet ons werklikwaar veg, Magmoed?

Moet ons moor vir grondbesit, oor besetting en kultuur?

Hy sê: ʼn Mens moet dóén waarvoor jy op hierdie aarde geplaas is.

 Maar onthou dat die sterre getuies is van dit wat ons doen.

 Onthou dat Oog-vir-ʼn-oog vir sommiges ʼn Godsdiens is

 en vir ander -weer- is geweld teen selfs ʼn mier taboe.

ʼn Mens moet dóén waarvoor jy op hierdie aarde geplaas is.

Ek sê: Ek wil nie veg nie, Magmoed. Ek wil nie.

Nie teen Shira en Shahd óf hulle mense nie.

           Ek sal eerder in die note van die lied wil skuil.

Hy sê: Die kaartspel is ʼn geveg van vrede. Jy móét dit mee maak.

           En onthou, een van die Heilige Tekste leer ons:

             ‘Of die een met die swaard dink hy is die laksman

en of die martelaar dink hy word gemartel  

              (soos wat hy ʼn gekniel staan onder die laksman se hand –)

               Hulle is albei verkeerd.

             Daar is nie ʼn laksman of martelaar nie.

            Die siel kan nie moor of vermoor word nie’ [4]

 

Sing ʼn bowemaanse lied vir die pelgrims onder die bome

almal op hulle piekniekmatjies uitgestal tot die Gode se vermaak.

Sing sodat die boodskap kan opgaan

en sodat elke hand, sy ‘hoogste’ hand kan speel.

 

Stuur vir die Koning ʼn fiere perd uit die stal van Saladin.

Stuur vir die Koningin wierook uit die stal van Nasaret

Stuur die Boer en Aas uit met goud en mirre

na die uithoeke van die aarde

en as die Gode so wil, laat ons mekaar se geskenke aanvaar.

 

Stuur vir die rekenaarbase ʼn antieke iets moois

om by die algoritmes in werk, as jasmyngeur vir ons nagte.

Laat elke kaart onderteken word deur ʼn burger

wat homself nie nét wil vergryp aan sy eie identiteit

en ambisie nie – maar laat ons meedeelsame-gebede spreek.

Laat elke kaart ʼn donasie bevat

vir die herbou van die rommelhope

aan die kuste van daardie strook

waar die kinders ook maar net nog kind wil wees.

 

Laat die wat net ‘laag’ gespeel is, weer ‘hoog’ (kan) speel.

Laat die wat ‘hoog’ gespeel is, weet selfs al speel hul

bietjie laer − het hulle steeds alles om as piekniekganger te oorleef.

En laat die Gode ons tog genadig wees!

 

Laat elke piekniekganger sy troefkaart vind

in die verskietende sterre van gister

of laat hom of haar of hulle

hulleself losmaak van die aandskemering van gister

en streef na die daeraad van ʼn nuwe môre.

Maak dat ons dit in ons harte sal vind

om ʼn wild kaart in iemand anders se geskiedenis te word.

En laat elkeen se persoonlike Skoppensboer hom tog begenadig!

 

Laat Magmoed, die Aas, aanhou om by die Gode in te loer –

om te verseker Hulle kaarte verraai ons nie.

Dat Hulle ook hulself by

wat hierdie piekniek ten doel staan – berus.

Laat Magmoed aanhou om in te luister op die Gode se dialoog,

sodat hy hierdie gesprekke

op ʼn oop en deursigtige wyse

as boodskap van die Gode aan ons kan herhaal

om ons in staat te stel om menslike dialektiek

met Goddelike dialoog te vervang.

 

Kinders van Jeshurun, sing. Ja, kinders van Jeshurun, sing.

Kinders van Jeshurun, sing. Ja, kinders van Jeshurun, sing.

Kinders van Baäl en Anu sing!

Kinders van die Gita en Juda sing!

Kinders van Jesus en Mohammed sing!

O sing, piekniekgangers van El-myn –

sing ʼn lied wat almal wil hoor!

 

En Magmoed het teruggekeer van groot ou olyf

en hy het met my begin praat oor ʼn gesprek van die Grotes:

Hy sê: Dit is asof Hulle uit Een mond praat.

           Asof die kaarte wat hulle neersit

          nooit té hoog of té laag is nie.

Ek vra: Maar wat sê hulle van die konflik?

Hy sê: Hulle sê dis mensgemaak.

Ek vra: Maar ondersteun Allah nie sý mense,

            en Yahweh sý mense nie?

Hy sê: Yahweh sê: ‘Hy is wat Hy is’

           en Allah: ‘Hy is die Een’

Ek vra: Maar Wie se kaarte was die hoogste?

Hy sê: Dit is asof Hulle uit Een mond praat.

           Asof die kaarte wat hulle neersit

           nooit té hoog of té laag is nie.

Ek vra: Maar wie het gewen?

Hy sê:   Die uitslag was onbepaald

             maar Hulle het my wel beveel

            dat ek van pak na pak moet spring

           − as wild kaart −

            terug na die piekniekgangers moet spring

           met die woorde van Surat 29 vers 46.

Ek vra: En is dit die Skoppensboer?

Hy sê: Die Skoppensboer is vir elkeen om te besluit.

 

Kinders van Jeshurun, sing. Ja, kinders van Jeshurun, sing.

Sing, want die roete na El-myn, is ʼn roete van die hart.

Kinders van Jeshurun, sing. Ja, kinders van Jeshurun, sing.

Sing, want die roete na El-myn, is ʼn roete van verdraagsaamheid.

Ja, kinders van Jeshurun, sing.

Sing, want die roete na El-myn, is ʼn roete van harmonie …

 

… en wees …

die wild kaart wat onder ʼn olyf- of vyeboom gespeel (kan) word.

 

© Bester Meyer, 2021

 

 

Nota: Surat 29:46 van die Koran: En moet nie verskil met die navolgers van die Boek nie; tensy dit nodig is nie, behalwe die wat onregverdig optree en sê (eerder): Ons glo wat aan ons geopenbaar is en aan wat aan julle openbaar is, en ons Allah en hulle Allah is Een, en aan Hom alle eer (soos vertaal deur die digter).

 

Bron: The Quran, Muhammad M. Pickthall, Ed.

(https://www.islam101.com/quran/QTP/index.htm )

 

 

[1] Die verwysing hier is na Winston Churchill se toespraak na die slag van El

Alamein.

[2] Die aanhaling kom uit die Hoep-Hoep van Magmoed Darwiesj voorheen op

hierdie webblad verskyn.

[3] Die aanhaling kom uit Tablet 5 van die Epiese Gilgamesj gedig soos in Afrikaans

vertaal deur die digter van Maureen Gallery Kovacs se Engelse vertaling. Wolf

Carnahan, 1998.

[4] Die aanhaling is ʼn omdigting van Hoofstuk 2 vers 19 van die Bhagavad Gita.

 

Bookmark and Share

Los kommentaar

 

*