Ik ging naar Bommel om de brug te zien.
Ik zag de nieuwe brug. Twee overzijden
die elkaar vroeger schenen te vermijden,
worden weer buren. […]
- Nijhoff
De brug tussen Afrikaans en Nederlands, talen die genealogisch verbonden zijn, is de locus voor een bijzonder productieve stroom van literatuur. Daarnaast bepalen internationale schrijversnetwerken, vertalingen, receptieteksten en intercontinentale gesprekken, de cultuurtransfer. Sinds een eeuw hebben gesprekken plaats die raakpunten en verschillen tussen literaire culturen laten zien.
In 1925 verwierf het Afrikaans een officieel statuut als ambtelijke taal van de Unie van Zuid-Afrika ten koste van het Nederlands. Hoewel Nederlands zijn openbare functies verloor in een postkoloniaal Zuid-Afrika, is het grensverkeer wisselend van intensiteit de voorbije eeuw bepaald door menigvuldige culturele interacties of vormen van literaire uitwisseling. Ook in de donkere jaren van apartheid en tijdens de culturele boycot in Nederland in de jaren zeventig en tachtig, was sprake van een culturele contactgeschiedenis.
Twee overzijden, verwijzend naar het klassieke gedicht ‘De moeder de vrouw’, belicht in een reeks kronieken en leesnotities relaties van Afrikaanse letteren met Nederland en Vlaanderen. Breyten Breytenbach en Antjie Krog zijn sleutelfiguren in het vergelijkend letterkundig onderzoek. Voorts bundelt het boek beschouwingen over meertaligheid, culturele inclusiviteit en translinguïstische literatuur.
Naast kronieken en marginalia van een ‘binnenwaarts buitenstaander’ bevat het boek tweespraken met Zuid-Afrikaanse en Nederlandse schrijvers en vertalers, dialogen waarin de rol van intersystemisch bemiddelaar wordt belicht. Persoonlijke verhoudingen ten opzichte van verschillende culturen en een literair systeem met een andere dynamiek worden becommentarieerd door Robert Dorsman, Lynthia Julius, Ronelda Kamfer, Antjie Krog, Charl-Pierre Naudé, S.J. Naudé, Fanie Olivier, Jolyn Phillips, Alwyn Roux, Alfred Schaffer, Riana Scheepers, Marlies Taljard, Hans ten Berge, Adriaan van Dis, Etienne van Heerden, Eben Venter en Ingrid Winterbach.
Twee overzijden (Academia Press, 2024) is het afsluitend deel van een essayistisch drieluik met gevalstudies, met Kwintet. Literaire dialogen tussen Afrikaans en Nederlands (Woolf, 2023) en Breyvier. Over taal, burgerschap en Breytenbach (Skribis, 2023), over transitbewegingen tussen Afrikaans en Nederlands.