Author Archive

Willem M. Roggeman. Exegese

Sunday, June 20th, 2021

 

EXEGESE

 

Het gedicht heeft nu ook al zijn woorden

wit gekleurd, doorzichtig, en onleesbaar

gemaakt dank zij hemelse misverstanden,

ten slotte onder rododendrons verborgen.

 

De lezer als historische bezienswaardigheid

door eigen ogen in verlegenheid gebracht

is vragend ontsnapt aan elk mensenwerk en

zwijgt in de hem ontglippende verbeelding.

 

Want de poëzie begint vandaag hier en nu

op de uitgewiste grens van het herkenbare.

Zij beweegt in een nacht nog voorwereldlijk

steeds voorafgaand aan elk denkvermogen.

 

© Willem M. Roggeman, 2021

 

Osip Mandelstam. Vertaling in Afrikaans.

Sunday, June 20th, 2021

 

Osip Mandelstam. Vertaling uit Engels in Afrikaans. Vert. deur Helize van Vuuren

 

Nr 66

  

Ín in die vesting, ín in die leeukuil val ek,

om dieper en dieper en dieper te sink,

bewend onder die klank van die stortvloed –

sterker as ‘n leeu – magtiger as die Evangelie.

 

Nader en nader kom jou oproep –

na die stam se gebooie; na dié wat voorgegaan het –

in die diepte van see-pêrels,

in die mak mandjies van Tahitiane…

 

Kontinent van geselende lied,

in die dieptes van jou ryk stem kom nader!

Die soetwrede gesig van ryk dogters

nie jou oumagrootjie se pinkie werd.

 

My tyd is nog nie verby,

en ek begelei die universele vreugde,

soos ‘n orrel in ondertone,

‘n singende vrou bly volg.

 

Osip Mandelstam(1891-1938) –Tweede notaboek uit Vorónezh Notebooks  (1936-1937), 2016-vertaling Andrew Davies [Afrikaanse vertaling Helize van Vuuren, 10 Mei 2021]

 

Ronel de Goede. Don Fausto neem afskeid

Saturday, June 19th, 2021

 

Don Fausto neem afskeid

 

24 Junie 2012

 

jy’t my uitoorlê Ou Grote

ek sou eers oor twee jaar aftree

maar jy het my voorgespring

en ons bondgenootskap verbreek

’n lang pad het ons saamgestap

(dit vul my met heimwee)

vandat ons op Pinta ontmoet het

 

ons het mekaar verstaan

sonder veel gepraat by die watergat

anders as daai flambojante Diego

het jy geen nasaat al was daar vele kanse

hulle sê jy is die raarste wese op aarde

(die eensaamste die afgematste)

die enigste van sy soort

 

jy’t al drinkplek se kant toe gemik

toe ek vanoggend by jou aankom

ons het nog altyd na mekaar omgesien

moes tog wis dit sou gebeur

die een of ander tyd

(vervloekte mensdom)

ek was verdrietig verslae

 

dis die vleisvreters se skuld

die matrose walvisjagters prisoniers

dié wat die balhorige bokke ingevoer het

en Charles wat meegedoen en opgeskryf

en glo vir Harriet ontvoer het

(vreet roof seëvier)

ons almal is skuldig Jorge

 

ek hoor hulle gaan jou nou opstop

met jou oumensnek boontoe uitgestrek

soos wanneer jy my aankyk etenstye

onder die afdak van jou karapaks uit

as jy met mening weglê aan wat ek aandra

(ek sal die hek langsaam moet toetrek)

nie soos jou laaglê vanmôre nie

 

net jou naam

El Solitario Jorge my ou maat

en ek bly oor

by jou kampie

op Santa Cruz-eiland

(met uitwissing as nabaat)

eenling is die mens gebore

 

©Ronel de Goede, 2021

 

Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans

Saturday, June 19th, 2021
Dit is tans ongelukkig so dat die meeste akademiese tydskrifte agter ‘n betaalgordyn lê en redelik ontoeganklik is vir mense wat nie daarop ingeteken is nie. Sodat ons lesers ingelig kan bly in terme van wat tans oor die letterkunde en, spesifiek, oor die poësie geskryf word, sal Versindaba in die vervolg ten minste die opsommings van artikels wat oor die Afrikaanse en die Nederlandse poësie handel, publiseer. Ek begin met die Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans, wat vir alle lesers toeganklik is. By die volgende skakel kan alle uitgawes van dié tydskrif besoek word:

https://www.suiderafrikaanseverenigingvirneerlandistiek.org/tn-a2

 

Die volgende artikels wat op die Afrikaanse digkuns betrekking het, het die afgelope jare in die Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans verskyn. Ek plaas telkens ‘n skakel na die betrokke uitgawe, maar lesers sal daar na die spesifieke artikel moet soek.

 

Alwyn Roux en Yves T’Sjoen

’n Kartering van Breyten Breytenbach se betrokkenheid by die Gorée-instituut vir demokrasie, ontwikkeling en kultuur in Afrika (1987-2017)

https://b3f77c64-2d72-45e8-b3d8-aba14b158ae9.filesusr.com/ugd/1ca66c_67b40e2f400944b9af07bc067ae36309.pdf

 

Marius Crous

Enkele Nederlandse gedigte oor Bach en sy musiek

https://b3f77c64-2d72-45e8-b3d8-aba14b158ae9.filesusr.com/ugd/1ca66c_acca397ce81c4d62aa96de6dd8b0ff69.pdf

 

Marni Bonthuys

Riekert, Weideman en Myburgh: Die representasie van Noordwesterse ruimte in drie Afrikaanse digbundels

https://b3f77c64-2d72-45e8-b3d8-aba14b158ae9.filesusr.com/ugd/1ca66c_77df0c7ee2614910aa40e46bf325c311.pdf

 

Ronel Foster

Van VOC-verversingspos tot V&A Waterfront, en verder: Die representasie van die Kaap in enkele gedigte

https://b3f77c64-2d72-45e8-b3d8-aba14b158ae9.filesusr.com/ugd/1ca66c_92102a9bc87a4b6fb95ac4c7ce683d87.pdf

 

Bernard Odendaal

Nawerkings van Herman Gorter se Mei (1889) en Verzen (1890) in die Afrikaanse digkuns

https://b3f77c64-2d72-45e8-b3d8-aba14b158ae9.filesusr.com/ugd/1ca66c_2cc8aea34de24a07a3ee34daa01893b0.pdf

 

Marius Crous

’n Diergerigte lesing van “Beeld van ’n jeug: duif en perd”

https://b3f77c64-2d72-45e8-b3d8-aba14b158ae9.filesusr.com/ugd/1ca66c_2cc8aea34de24a07a3ee34daa01893b0.pdf

 

Bernard Odendaal

Naklanke van Paul van Ostaijen se avant-gardistiese digkuns(-beskouings) in Afrikaans (deel 1)

https://b3f77c64-2d72-45e8-b3d8-aba14b158ae9.filesusr.com/ugd/1ca66c_70f24affb3004ecab93c4c24271be2f0.pdf

 

Bernard Odendaal

“Poësie as spel”: George Weideman oor die naklanke van Paul van Ostaijen se avant-gardistiese poësie in sy eie digkuns (deel 2)

https://b3f77c64-2d72-45e8-b3d8-aba14b158ae9.filesusr.com/ugd/1ca66c_70f24affb3004ecab93c4c24271be2f0.pdf

 

 

Marlies Taljard

(Inhoudsbestuurder: Versindaba)

 

Nini Bennet. Met apologie

Friday, June 18th, 2021

 

 

Met apologie

Verlede jaar 1 Mei het Nkosazana Dlamini-Zuma aangekondig ons mog tussen 6 en 9 soggens oefen. Na ’n paar weke van strawwe inperking was dit welkome nuus en die strate het gewemel van drawwers en stappers, selfs dié wat nooit voorheen gestap het nie. Die vanselfsprekende was nie meer so vanselfsprekend nie – vryheid van beweging is opnuut met waardering begroet. ’n Eenvoudige, alledaagse aktiwiteit soos om met ’n hond te gaan stap, het inderdaad nuwe betekenis gekry.

 

Die een wat ek die meeste vrees

Soos ek en Eddy, my Newfoundland elke dag stap, leer ek gaandeweg die sweethearts en die gewoontemisdadigers ken. Die sweethearts is die honde wat huil en bewe as hulle ons sien aankom. (En ons kom in vrede.) Die vrou van eenheid 1002 met die Pekinees met die snotneusie en vreesbevange ogies. Of die Toy Pom, die ontploffing wol met die cartoon-gesiggie; of die Basset by nommer 8 wat in slow motion sy eienaar se tuin verwoes. Die houtkampies rondom die blombeddings is flenters. Die hond skoffel al die plante uit en sy láng ore trek vore in die grond.

Die gewoontemisdadigers is ’n ander saak. Heel bo aan die lys is die estate se katte: uitgevrete diere wat op die mure sit en dommel en nie ’n snor verroer as hulle ’n muis of voël gewaar nie. Nee, die katte verteenwoordig suburbia en leef van Whiskas, tuna en white privilege. Kyk, ek weet ’n kat is ’n arrogante wese, maar sowat van territoriaal en uittartend het ek nog nie teëgekom nie. Die katte weet die honde is aan leirieme en daarom skadeloos. Ek praat nou van daardie grys kat met die wit sokkies – as hy ons sien, pof hy homself boggelrug en versper die paadjie. Hy wag. En ek halt, oorbluf; weet die kat gaan sy wil teen myne toets. Eddy, die Grootseun (wat 57 kg weeg) begin soos ’n wolf te ween. Ek voel innig jammer vir hom, want hy verstaan nie aggressie nie, net liefde en compassion. Hy het dan vandag spesiaal sy geel bandana met die vredesteken aan… En dáár staan ons: die kat se pupille is skaars twee strepies in die winterson, doodkalm.

Ek swaai my arms en skop bolle wind, maar die kat sluip ’n aks nader en ek vermoed ’n kaphou met venynige naels is net ’n oogwink weg.

“Voertsek,” sê ek.

Geen reaksie.

Ek dink aan nog f-woorde om hom te verwilder – daardie frikatiewes wat so lekker oor die onderlip glip en binne sekondes staan ek en die kat vir mekaar en sis.

Uiteindelik spat hy weg, die bosse in, oënskynlik verveeld met die speletjie.

Ons stap aan, diep gekrenk, en ek dink aan ’n plan.

Die volgende oggend 9:00 wag ek voor Fruit & Veg se deur en koop ’n groot boks komkommers. ’n Kat is doodbang vir ’n komkommer: dit herinner aan ’n slang.

Ek ryg die komkommers in ’n groot sling bag, tot die tande toe bewapen met die teenoffensief.

Die eerste boosdoener wat vlug, is ’n swart kat – hy sweef pffff soos batman oor die muur. Voila! Én die gemmerkat. Én die Burmaan met die nors gesig. Én die kamoe-kat met die vlekke soos ’n jagluiperd.

Al die katte neem die wyk en ek stap die hele landgoed vol soos die Queen of Wands. Natuurlik maak ek seker dat niemand my sien nie (en hier moet ek byvoeg dat ek ontdek dat ek latente talente as kulkunstenaar het).

Dieselfde aand lees ek op die landgoed se Facebook-blad dat die inwoners nuuskierig – en hoogs bekommerd – begin gis oor al die komkommers wat so in die stegies lê. Common sense is not a common ability. Niemand kan die raaisel oplos nie. ’n Trustee fluister dat dit dalk dui op die toename van okkultiese aktiwiteit op die landgoed … en ek smile skelm, want daar’s nog báie komkommers in my boks. Tipies. Wanneer mense iets nie verstaan nie, verdoem hulle dit gewoonlik. Maar niemand merk dat daar na dese geen kat meer buite is nie; dat almal binnenshuis verkeer …

En die ánder gewoontemisdadigers? Dit is deur die bank kleinerige honde. Eintlik funksioneer die landgoed soos ’n mikrokosmos van die samelewing: die klein hondjies is die opstokers wat die commotion veroorsaak. Groot honde weet hulle is die alfas, net soos die top dogs in die samelewing oorgaan tot aksie omdat die keffende gepeupel die sein deurgee om so te doen. Daar is daai jong ou wat met sy bulldog gaan draf – die bulldog het ’n stel ondertande soos Gwede Mantashe. Ek skrik my boeglam toe die swetende drawwer en hond skielik om die hoek verskyn, die skerp gehyg van asem en ek en Eddy verdwyn in ’n opgedroogde stormwatersloot. Ek weet instinktief dat daai hond my wil byt. Nóg ’n gewoontemisdadiger is die Scottish terrier met sy bell bottoms en boerebaard wat ’n hond uit ’n bos blaf as hy ons sien. Sy eienaar is bejaard en ek sidder, want ek vermoed die oom is nie sterk genoeg om sy kwaai woelwater te beheer nie. ’n Terrier, enige terrier, is ’n gebore booswig. Hulle is per slot van sake geteel om klein diere te jag en ek begin te wonder oor die verwantskap tussen die woorde “terrier” en “terror”. Sien, as jy met ’n groot hond gaan stap, gluur jou medestappers jou beskuldigend aan; draai uit, gee voorrang aan die klein brakkies. Groot honde word outomaties gebrandmerk as gevaarlik, en wat ’n mite is dit nie! Size matters. Dis ’n wet van die natuur – en, lyk dit my, van suburbia. (Op hierdie noot: ek lys die Britse breeder met haar Great Dane, so vaartbelyn en lig op sy pote, ook as ’n sweetheart. En daardie Schnauzer met ’n profiel soos ’n drilsersant, is definitief ’n gewoontemisdadiger.)

Om konflik te vermy, loop ek en Eddy dus groot dele deur die bosse en die dor wetlands waar hy stilstaan, been lig, en die plante verryk met stikstof. Stinkblaar groei welig en bars in malpitte oop. By tye kies ons koers na die parkie. Jy sien nooit ’n ongelukkige hond in die park nie; hulle hardloop rond, uitgelate met wapperende pienk tonge en sterte soos uitroeptekens. Honde wat vry rondloop, is nie veglustig nie.

Ek ontdek toe mos eendag hierdie lekker honde-treat. Bare Bites. 100% all natural dehydrated beef liver. Lewerbiltong, met ander woorde. Ek druk ’n paar stukkies in my leerbaadjie se sak om Eddy te beloon vir sy dissipline en goeie gedrag … maar o, die reuk! Die beeslewer stink soos iets uit die hel, maar ou Grootseun kwyl.

Dit was ’n taktiese fout.

Hy konsentreer nie op sy lesse nie – sy oë bly koeëlrond gefikseer op my baadjiesak. Dus stap ons net, ek en die reusedier wat kort-kort teen my bobeen stamp. Sy snoet traan van lus.

En die hemelse geur het die ander honde ook bereik.

’n Pitbull volg ons spoor en my rug trek hol van vrees, maar dis ’n vriendelike hond. Ek kyk. En ek kyk weer. Ja, wragtig! Die hond lyk op ’n druppel soos Devon Hofmeyr! Of is dit nou andersom …

Nóg ’n hond begin saam te draf, so ‘n vuilbaard met dik modderpote en ’n spul onbekende bloedlyne. Sy meeloper, of pel is ’n Jack Russel met sy kenmerkend gespierde lyfie. Twee gangsters, ja. Opportunisties, maar nie gevaarlik nie.

Uit die bloute verskyn ’n Franse poedel met haar lang bene en sexy stappie.

En uit al vier windrigtings peul daar nog honde. ’n Collie. ’n Boxer. ’n Foksie. ’n Worshond. Die meeste pavement specials het Foksterrier-bloed, onthou ek skielik.

Soos ’n herder uittrek met sy skape loop ek met al die honde agter my aan – en dink by myselwers dís hoe dit voel om ’n glimpie van die hemel te kry. Die beeslewer is nog geurig en geheim in my binnesak.

“Haai,” groet ’n vrou my in die verbygaan. En: “Jy het darem ’n slag met honde!”

“Ag, dankie, man, ja … jy is heeltemal reg,” glimlag ek erkentlik en kyk na die skare laggende hondegesigte om my.

Af en toe hap hulle geniepsig na mekaar, maar dis in geheel ’n vreedsame prosessie. Een broederskap, één doelwit.

Die volgende oomblik hoor ek ’n gil. Daar is net een hond wat presies soos ’n mens kan gil.

’n Yorkshire terrier, reun, storm nader – en jy sien net graspolle trek. Hy is verskriklik klein. Hy rev agtertoe en weer vorentoe en bars dan uit in bewerasies en bravade. Ek kyk verbyster na die dingetjie met die opgetrekte bolip en tandjies wat nie meer skade as ’n stapler kan doen nie. Dan vang my oog die letters op sy truitjie: EVERYDAY FIGHT.

Dis ’n Yorkie, die mees onverskrokke van almal en wat, soos altyd, sy size heeltemal oorskat. Hy wil nie saamloop nie; nee; hy wil die ander uitdaag.

Ek moet vinnig speel. Met my regterhand gryp ek Eddy se halsband vas en met my linkerhand slinger ek die bare bites uit my sak en gee vet – doof vir die kakofonie van ’n geblaf en geknor en klappende tande wat wegraak in die wind.

Voor ek vergeet. ’n Yorkshire terrier is die hond wat ek die heel meeste vrees.

*

Om met ’n hond te gaan stap, bevat ’n speelse element: dis pret, en by tye skreeusnaaks. Dit is geen wonder dat Opperman juis die weduwee Viljee se wandeling met haar kolliehonde gekies het om deur middel van parodie die stylhebbelikhede in ánders digters se werk uit te wys nie. Heel tong-in-die-kies, natuurlik.

 

Met apologie

TEKS:

Op ’n Sondagmiddag loop die weduwee Viljee

in swart geklee

met twee kolliehonde langs die see.

 

C.M. VAN DEN HEEVER:

O skemervloeiing van die najaarsee!

Jou Sondagende branders plooi en val

en langs twee meeue dwaal ek geweduwee

maar ewig ruis om my die Al.

 

I.D. DU PLESSIS:

My twee windhonde draf

soos fezze langs die see;

ek vra Ali en Allah af

waar is meneer Viljee?

 

W.E.G. LOUW:

Droef kyk my oë

deur die trane heen,

soos amandelbloeisels

deur die eerste reën;

ek rou oor die duine,

my bleek hande waai,

en ’n hond byt sy stert, soos hy draai, soos hy draai …

 

N.P. VAN WYK LOUW I:

O God! làngs U skríklike water

stap die weduwee Viljee

met dié weet: die waan en die waansin word later

twee honde wat dráf waar sy trèe.

 

N.P. VAN WYK LOUW II:

Op ’n Sabbatmiddag

(die dag is goed)

lê la veuve de Villiers

die heilige snol

bo die boulevard

(a) aars-e-lende om te kies

effens be-swaard

tussen twee kol-lies(te)

 

UYS KRIGE:

O wee,

o wee,

in swart geklee

op ’n Sondagmiddag

loop die we-

duwee

Viljee

met twee,

net twee

kolliehonde langs die see,

die see,

die see …

 

ELISABETH EYBERS:

Portret van ’n weduwee

Sy staar na die blou are op haar hand

terwyl sy in die Sondagmiddag wat

neerskyn op die rustelose strand,

geduldig sit of loop en peins: Nou dat

die vreemde bloeisel van herinnering

– skaars liefde, skaars geluk – nog vir haar bly

sal sy uit hierdie aardse wisseling

en haar verlies tog weer die sterkte kry.

.

So het sy klaarheid in haar gees gevind

en so geweet die middag langs die see

sy sal aan die twee kinders wat haar bind

haar hele lewe wy as weduwee;

en word sy later weer deur een gevra

wat sal sy vir hom antwoord: Nee of Ja?

 

ERNST VAN HEERDEN:

In lanferwimpels tree,

haar wandelstok ’n swaard,

die weduwee Viljee

in grandiose vaart

verby die sinderende kaai.

Waarheen die bruingepeesde spiere,

die slink en wulpse draai

van haar kaniene diere?

 

S.J. PRETORIUS:

O Here! Ek word so opgewonne

as ek die arme honne

so kaalpoot sien draf,

maar wat kan ek, we-

duwee Viljee,

doen met my pullover en staf?

 

Verwysing:

  1. Hugo: “Met apologie” uit Speelse verse, 1988. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers.

 

Thomas Deacon. Vir Pa

Wednesday, June 16th, 2021

 

vir pa

 

ek het jou net een keer

hoor sing, my pa

toe jy vertel het hoedat jy

gewitbroek en gedas

vir die niggies

langs grootrivier

opsitkers gebring het

hoedat julle gesing

en gedans het

totdat julle vroemôre

sand uit julle vellies geskop het

 

o die witbroek het nie size nie

en die witbroek sit nie nice nie

die witbroek het nie plooi nie

en die witbroek sit nie mooi nie

 

en vir jou het ek

net een keer gesing, my pa

toe grootrivier stil geword het

in jou lyf

en noordkaap se sand

uit my hande

oor hout en blom geval het

 

miskien het jy tóé ook

tailor made witbroek

op die walle van ‘n goue rivier

o die witbroek het nou size

en die witbroek sit nou nice

gesing en gedans

 

© Thomas Deacon, 2021

 

Selwyn Milborrow. Drie briewe uit die tronk

Wednesday, June 16th, 2021

 

drie briewe uit die tronk

 

brief een:

mams,

stemme tussen gister en vandag

eggo tussen hierdie mure

 

my enigste innocence is

‘n babafoto teenaan my bors

maar moenie huil nie ma –

ek’s ge-rehabilitate

ek kom binnekort uit!

 

brief twee:

babes,

ek verlang jou en

ons break-ups en make-ups

want daai song sê mos

‘you’ve got to break up to make up’

 

… ek wil jou nog vat vir long walks

en myself soak in jou,

maar somehow worry ek

ons flame gaan kwyn

of met ‘n prison riot verdwyn

 

brief drie:

Here,

perform een van jou miracles

want ek’s uit-en-uit ge-rehabilitate

for Christ’s sake,

kry my uit hierdie hel uit!

 

©️ Selwyn Milborrow, 2021

 

Resensie. Heenkoms (Meyer van Rensburg)

Tuesday, June 15th, 2021

 

 

Heenkoms deur Meyer van Rensburg. Imprimatur, 2021. ISBN 978-0-620-92969-1

Resensent: Joan Hambidge

 

I

Heenkoms is die tweede bundel van die digter Meyer van Rensburg. In 1983 verskyn Klankmanwoordboom (Human & Rousseau) wat die betekenis van klank in ‘n gedig ondersoek en ontgin. Nou, 38 jaar later, is daar Heenkoms. Heenkome, tuiskoms, afkoms, heengaan en al die ander versluierde betekenisse word deur hierdie titel opgeroep.

In die afdelings Uittrek, Uitbeeld, Uitspraak navigeer hierdie digter die impak van vertrek uit jou land en aankoms in ‘n vreemde ruimte. Die “gekopuleerde klinkers van my klankbord” waarsku die programgedig, wat telkens die afskeid (en vertrek) uit die moederland (en moedertaal) ondersoek in verskillende verse. Pynlik, maar sober. En klank is hierdie digter se métier, ‘n voormalige klankingenieur by die SAUK en liedjieskrywer vir musiekkunstenaars.

So dig hy dan:

 

Beeldkontroleur

 

voeg visie by die woorde

laat klank substansie kry

beligte klankakkoorde

crescendo vol verby

tot lampelegkaart vierkant pas

’n prentjiemooi geheel

en niks word dan weer bygelas

dis woordwys fyn gereël

profeties klaar

gekontroleer

deur woordbeeldregisseur

(41)

 

En:

 

 Klankmanie

 

Ek wil, soos mikrofone,

woorde in my net vasvang:

die instrument se nootpatrone,

weer, berigte, klanknuanses

klodder teen my aan

terwyl ek met my gospel-goggles

die lewe gadeslaan.

Ek wil my klinkers so verstel

dat ek klankgetroue goeie nuus vertel:

die manie gaan nie dood nie,

al doof hy allengs uit.

(43)

 

Ons het hier ‘n woordvaste digter wat uit ‘n vreemde landskap terugkyk na Van Wyk Louw en Opperman. Hoe dan anders? Die digter karteer sy verlange na sy herkoms en in ‘n nostalgiese vers soos “Ganspan” (23) onthou hy die “suikersagte sand”.

 

II

Behalwe vir die migrasieverse en verse wat die klankmatige van die gedig ondersoek, is hier ook teologiese besinnings. In die slotvers “Die laaste vertrek” (93) word daar verwys na die “lyflike Egipte”  … en die gedig eindig met “Eksodus!”.

Hierdie gedig verwys terug na die vers “Eksodus 4:10” (13) waar die digter homself tipeer as “swaar van mond en tong”. Tog uit hierdie selfironiese opmerking sien ons dan verse oor klank en musiek en ‘n spreker wat hom meet aan Louw en Opperman. Tog skuil daar in hierdie gedig ‘n belangrike spel met sy “prullerige gestotter” wat uiteindelik uitstekend verwoord word. Ook die spel tipografie sien (en hoor) ons in “Wandelende Jood” (33) met sy dubbelsinnige slot. Die tuinier is hier ook die digter wat snoei en kap.

In “redigering” (42) gebruik hy die begrip anastomoseer wat netwerke en verbintenisse impliseer, maar vir hierdie leser ook die begrip anastrofe oproep. En wat verruklik is “’n Simpel liedjie” (48) nie. “Soho: Diane Schuur” (79) is ‘n uitsonderlike huldeblyk.  Hy verwys na die “dinamies perfek getoonde woorde” en “helder kaskades” met ‘n slot wat aan die keel ruk.

Eweneens is daar beeldverse soos oor Winston Churchill en Jan Smuts wat ‘n bepaalde politieke diskoers aktiveer in hierdie dae van beeldverwydering.

Die verskille in toonaard is opmerklik: van die ernstige, wufte, frivole, satiriese tot selfspot. Die gedig sit vol ironie en dubbelspraak, die kentekens van ervare digters.

Ons vind ook ars poeticas – netjies opgebou róndom klankspel en assosiasies – wat die poësie “tradisieklas” via Van Wyk Louw, Opperman, Peter Blum en Lina Spies aktiveer.

Die migrasie na Engeland plaas die digter binne ‘n vreemde (taal)landskap met ‘n nostalgiese verlange na sy mense.

Ons tref vele Bybelse verwysings en toespelings regdeur die bundel. Die digter is opgelei in die teologie en het boeke hieroor gepubliseer en in “Teoloog” (28) soos in “Religie: sistematies opgedis” (26) word die plek van godsdiens ondersoek.

Ouderdom, liefde, familieskap, die dood en die natuur maak van hierdie bundel ‘n ryk geskakeerde werk wat elke herlees sy geheime stadig prysgee. Iets hiervan sien ons in die voorblad (“Island refuge”). In “Ou skilder” (92) som die digter sy lewensfilosofie op:

 

Ou skilder

 

En nou, voor die laaste dae kom,

wil ek nog een verfkwas laat blom:

oor seildoek strepe trek wat wys

hoe ek natuurwonders kan prys

in diep karmosyn,

chartreusegroen of amber

en teen ’n lasuur of kobalt lug

nes note in ’n koloratuurgesang

sneeuvlokwolke los laat dryf:

dan, as my doek die vrye kleurevlug

vasvang,

het my siel vir eers genoeg gelyf.

(92)

 

III

Die pragtige omslag is na ‘n skildery van die digter sélf wat ook onderlê is in die teologie. Hy het sewe boeke gepubliseer oor teologiese onderwerpe. Die gedigte verval egter nie in die abstrakte nie, omdat hy telkens die worstelende vrae konkretiseer.

In hierdie bundel word geworstel met die sin van die lewe en die ouderdom. En ‘n fan van Sinatra se “foutlose frasering” is ‘n digter so na my hart.

Daar is wat hierdie leser betref nie een swak vers in die bundel nie. Welkom terug, Meyer van Rensburg!

Dit is ‘n loflike publikasie en dank aan Imprimatur wat dit gepubliseer het.

 

 

Naskrif:

Kyk hoe mooi het wyle Gisela Ullyatt oor die eerste bundel geskryf wat ek vir haar present gegee het.

https://versindaba.co.za/tag/klankmanwoordboom/ Besoek 14 Junie 2021