Uncategorized

Versindaba: Huisreëls vir vertalers

Thursday, April 28th, 2022

 

Vertaalkunde is ʼn wetenskaplike terrein en vertaling is ʼn aktiwiteit wat deur vakspesialiste beoefen word. Literêre vertaling is ʼn spesialisterrein binne die Vertaalkunde en verg sowel kundigheid in vertaling as vaardigheid in die kuns van poësieskryf. Tereg word beweer dat net digters gedigte kan vertaal.

In die lig van die heersende debat oor die vertaling van gedigte, het dit nodig geword om reëls neer te lê vir die vertaling van gedigte wat aan Versindaba vir publikasie voorgelê word.

Dit is altyd verkieslik dat gedigte uit die brontaal (die taal waarin die gedig oorspronklik verskyn het) vertaal word. Daar is egter uitsonderinge op dié reël.

 

In die volgende gevalle is SLEGS vertalings uit die brontaal vir Versindaba aanvaarbaar:

Vertalings van gedigte wat oorspronklik verskyn het in

  • een van Suid-Afrika se amptelike tale,
  • alle Wes-Europese tale, hulle antieke vorme, taalvariante van dié tale of dialekte van dié tale,
  • Skandinawiese tale,
  • klassieke Grieks en Hebreeus en
  • Latyn

 

Die volgende reëls geld wanneer vertalings uit die brontaal aan Versindaba voorgelê word:

  • Die oorspronklike gedig moet die vertaling vergesel.
  • Die volgende bibliografiese besonderhede moet die vertaling vergesel: Naam en van van die oorspronklike outeur; titel van die digbundel waarin die oorspronklike gedig verskyn het; bladsynommer waarop die gedig verskyn het; datum van uitgawe; uitgewer en plek van uitgawe. LET WEL: Internetskakels word NIE as bibliografiese verwysings aanvaar nie. E-boeke en PDF-weergawes van digbundels word as hardekopieë beskou en Internetskakels kom nie in die bronverwysings daarna voor nie.
  • Vertalings van gedigte wat op enige ander wyse as in e-boeke of PDF-weergawes op die Internet verskyn, sal nie vir publikasie oorweeg word nie.

 

In die volgende gevalle is vertalings via ʼn oorbruggingstaal aanvaarbaar:

Vertalings van gedigte wat oorspronklik verskyn het in

  • enige Oos-Europese taal,
  • enige midde-Oosterse taal,
  • enige Oosterse taal,
  • enige inheemse taal van Afrika (buiten SA) en
  • enige inheemse taal van Suid- of Noord-Amerika.

 

Die volgende reëls geld wanneer van ʼn oorbruggingstaal gebruik gemaak word:

  • Die vertaler moet bewys lewer (in die bibliografie) dat hy/sy TEN MINSTE van twee of meer GERESPEKTEERDE VERTALINGS van ʼn betrokke gedig gebruik gemaak het, waarvan ten minste een van dié vertalings volledig geannoteer moet wees (d.w.s. ʼn volledige uiteensetting van vertaalstrategie moet die vertaling vergesel). Gerespekteerde vertalings is vertalings wat deur gerespekteerde uitgewers (meestal) in boekvorm uitgegee is. Verkieslik moet die vertaler vertalings van die oorspronklike gedig na meer as een taal raadpleeg. Vertalings op die Internet mag as addisionele hulp gebruik word, maar tel nie as gerespekteerde vertalings nie. Skakels na dié vertalings moet voorsien word.
  • Die vertaler moet sy/haar vertaling volledig annoteer en ʼn volledige bibliografie van die bronne wat gebruik is, voorsien soos hierbo uiteengesit.
  • Alle gedigte wat as oorbrugging gebruik is, moet die vertaling vergesel.

 

Die bostaande reëls sal toegepas word wanneer vertalings vir publikasie op Versindaba oorweeg word, maar, gegewe dat literêre vertaling ʼn kunsvorm is, sal uitsonderinge op die reëls in bepaalde gevalle oorweeg word. Alle eise wat aan oorspronklike poëtiese tekste gestel word, sal aan vertaalde gedigte gestel word, tesame met die eis van getrouheid aan die bronteks.

 

– Marlies Taljard (Inhoudsbestuurder: Versindaba)

 

Digtersprofiel: Andries Bezuidenhout

Monday, April 18th, 2022

 

Andries Bezuidenhout is ʼn akademikus, digter, musikant en beeldende kunstenaar. Hy woon in Alice in die Oos-Kaap en is professor in ontwikkelingstudies aan die Universiteit van Fort Hare.

As digter het hy twee digbundels gepubliseer, naamlik Retoer (2007) en Veelvuldige gebruike vir huishoudelike toestelle (2014).

As musikant is hy deel van die Brixton Moord & Roof Orkes, maar tree ook as solo-musikant op. Hy het nege albums vrygestel, die mees onlangse ʼn album genaamd Bazaar punk (2022). Soms kombineer Andries sy digterlike en musikale belangstellings, soos die album Derde golf (2021), met opnames van gedigte deur Valda Jansen, Mercy Kannemeyer, Salvia Ockhuis en Lydia Gittens en musikale verwerkings deur Andries.

As beeldende kunstenaar maak hy meestal olieverfskilderye met landskappe en interieurs as tema. ʼn Belangstelling in landskappe, geskiedenis en hoe mense probeer om van plek en ruimte sin te maak, skep ʼn tipe samehang tussen sy kreatiewe en akademiese werk.

Andries is in 1969 in Pretoria gebore en het skoolgegaan aan Laerskool Meyerspark en Hoërskool Silverton, waar hy in 1987 matrikuleer. Na skool was hy dienspligtig in Kimberley, Mamelodi en Namibië (1988-1989). Hierdie tydperk, asook sy grootwordjare in Pretoria, word in sy debuutbundel Retoer ondersoek.

In die vroeë-1990s studeer hy aan die Universiteit van Pretoria en voltooi grade in politieke wetenskappe en sosiologie (BA, honneurs en Magister). Andries is in 1994 met Irma du Plessis getroud.

In 1996 verhuis hulle na Johannesburg, waar Andries eers as dosent by die destydse Randse Afrikaanse Universiteit werk en later as navorser aan die Universiteit van die Witwatersrand. Hy doen navorsing in arbeidstudies, met vakbonde en internasionale ontwikkelingsorganisasies as belangrikste kliënte. Hy voltooi ʼn doktorsgraad in sosiologie (in 2004) aan die Universiteit van die Witwatersrand onder die studieleiding van Eddie Webster en skryf saam met Webster en Rob Lambert ʼn boek oor yskasfabrieke in Suid-Afrika, Australië en Suid-Korea, genaamd Grounding globalisation: Labour in the age of insecurity (2008, Blackwells).

In 2010 keer hy terug Pretoria toe om by die Universiteit van Pretoria te werk (medeprofessor in sosiologie). In 2013 voltooi hy ʼn Magistergraad in kreatiewe skryfkunde (met lof) aan die Universiteit van Stellenbosch, met Willem Anker en Marlene van Niekerk as studieleiers. Dit lei ook tot die publikasie van sy tweede digbundel Veelvuldige gebruike vir huishoudelike toestelle, waarin die nywerheidswese in sy navorsing ʼn tema is.

Aan die einde van 2017 verhuis Andries en Irma Oos-Kaap toe om aan die Universiteit van Fort Hare te werk.

 

Persoonlike webwerf: https://andriesbezuidenhout.co.za/

YouTube:  https://www.youtube.com/channel/UCRohK0N0wPq_NPn_ASJgV0w

Instagram: https://www.instagram.com/andries_bezuidenhout/?hl=en

 

Digbundels

Retoer. Protea Boekhuis, 2007

Veelvuldige gebruike vir huishoudelike toestelle. Protea Boekhuis, 2014

 

Rubrieke

Toeris in Hillbrow. Human & Rousseau, 2010

 

Klankopnames

As lid van die Brixton Moord en Roof Orkes:

Spergebied. Rhythm Records, 2002

Terug in Skubbe. Rhythm Records, 2005

Slaaptyd in die suburbs. Onafhanklik, 2015

Bazaar punk. Dikeni Records, 2022

As solo-musikant:

Insomniak se Droomalmanak. Rhythm Records, 2003

Bleek Berus. One-F Music, 2009

Onplaats. Die Wasgoedlyn, 2020

Spoorlangs. Dikeni Records, 2021

Saam met Valda Jansen, Mercy Kannemeyer, Salvia Ockhuis en Lydia Gittens:

Derde golf. Jakes Gerwel-stigting en PEN Afrikaans, 2021

 

 

 

 

 

 

[Nota van die Versindaba redaksie: Ons wil graag nuwe en ou digters aanmoedig om vir ons opgedateerde profiele aan te stuur na taljard.marlies@gmail.com 

Van ‘n digter wat al een of meer solo-bundels by ‘n erkende uitgewer gepubliseer het, versoek ons die volgende:

      • ‘n Redelik onlangse foto in JPG-formaat
      • ‘n Lys van publikasies (ook die belangrikste nie-poëtiese publikasies)
      • ‘n Kort lewenskets wat inligting bevat oor o.a. waar en wanneer jy gebore is en grootgeword het, waar jy studeer het, watter beroep jy beoefen of waarmee jy jou tans besig hou, waar jy op die oomblik woon, ens.
      • Enige ander interessante feite oor jou

Skryf asseblief die profiel in narratiewe vorm en nie as ‘n reeks feite ondermekaar nie, ten einde dit meer lesersvriendelik te maak.

Indien jy bereid is om ‘n profiel te skryf oor ‘n gestorwe digter, laat weet my asseblief by taljard.marlies@gmail.com]

 

 

 

“Insekgedrag menslik betrag” – deur die oë van ‘n digter

Tuesday, April 12th, 2022

 

Foto: Hildegard Klein

 

‘n Insek is ‘n ongewerwelde, geleedpotige dier met 3 paar pote gedurende die volwasse stadium. Die meeste insekte het as volwassenes een of twee paar vlerke, maar sommiges is permanent sonder vlerke, bv. vlooie. Insekte gaan deur ‘n volledige metamorfose (eier, larf, papie en volwassene) of ‘n onvolledige metamorfose (eier, nimf en volwassene). Voorbeelde is kewers, skoenlappers en motte, vlieë, bye, miere, wespes, termiete, kakkerlakke, naaldekokers en mierleeus. Daar is ‘n ander groep geleedpotiges wat NIE insekte is nie, nl. spinnekoppe, myte, bosluise en skerpioene, wat die groep Arachnida uitmaak. Hulle het gewoonlik 4 paar pote, en is nooit gevleueld nie.

Jare gelede het prof. Erik Holm ‘n TV-program oor insekte gemaak met die naam “Insekgedrag menslik betrag”. Daar het later ook ‘n film met dié titel verskyn. Versindaba se nuutste kompetisie “leen” dié naam en sluit sodoende aan by die eko-digkuns wat plaaslik en internasionaal al hoe meer gewild word en toenemend die fokus word van literêr-teoretiese navorsing.

Kompetisiereëls

Versindaba wag kwatryne in waarin ooreenkomste tussen insek- en mensgedrag die tema vorm. Hoewel Arachnida nie insekte is nie, sal ons ook gedigte oor dié spesie aanvaar. Enige algemeen-aanvaarde variasie op die volgende twee kwatrynvorme mag gebruik word (sien skakels hieronder):

1 Persiese kwatryn (Ruba’i)  https://en.wikipedia.org/wiki/Ruba%CA%BFi

2 Heroïese stansa https://en.wikipedia.org/wiki/Quatrain

Enige persoon mag ‘n gedig instuur wat sy/haar eie werk verteenwoordig. (Plagiaat is ‘n kriminele oortreding). Inskrywings is beperk tot ses kwatryne per persoon. Die Inhoudsbestuurder van Versindaba behou die reg voor om te besluit welke gedigte op die tuisblad geplaas word. Elke inskrywing (ongeag of dit op die tuisblad verskyn het of nie) sal vir die kompetisie in aanmerking geneem word. Slegs gedigte in Afrikaans of Nederlands sal aanvaar word. Slegs Nederlandse digters wat ʼn bankrekening in Suid-Afrika het, sal vir ʼn prys in aanmerking kom, aangesien ons nie fasiliteite het om prysgeld in oorsese rekeninge in te betaal nie. Nederlandse digters wat nie in aanmerking wil kom vir die prysgeld nie, is egter ook welkom om inskrywings te stuur.

Foto’s is baie welkom, solank dit nie groter is as 2MB nie en geen kopiereg betaalbaar is ne. (Wees dus versigtig vir foto’s wat van die Internet afgelaai word!)

Inskrywings sluit op 31 Mei 2022. Die digter van die wengedig ontvang R500 in prysgeld.

Elke inskrywing moet afsonderlik as ʼn Word-dokument by ʼn e-pos aangeheg word: Arial, 11-punt, dubbelspasiëring, asseblief. Inskrywings kan gestuur word aan die Inhoudsbestuurder van Versindaba by die onderstaande e-posadres:

taljard.marlies@gmail.com

 

Die film “Insekgedrag menslik betrag” kan by die volgende skakel gevind word:

https://www.worldcat.org/title/insekgedrag-menslik-betrag/oclc/638578565

 

Digtersprofiel: Nini Bennett

Monday, April 11th, 2022

 

Nini Bennett is op 30 Maart 1972 in Pretoria gebore. Sy matrikuleer aan die Hoërskool Eldoraigne. In haar standerd 9 en matriekjaar (1989-1990) wen sy die landswye De Kat-poësiekompetisies vir hoërskoolleerlinge in al die onderskeie kategorieë, waarna sy die grade BA en BA(Hons) in Literatuurwetenskap (met lof) aan die Universiteit van Pretoria behaal. As voorgraadse student wen sy verskeie UP/Van Schaik-studenteskryfkompetisies vir prosa en poësie. In 1999 deel sy die M-Net-Beurs met Rachelle Greeff. Sy skryf meer as 2000 groetekaartjies vir Hallmark (1997-1999), waarna sy ’n lewenslange renons in clichés ontwikkel.

Bennett sit haar studie voort aan die Universiteit van Kaapstad en verwerf ’n MA-graad in skeppende skryfkuns (met lof) onder leiding van Etienne van Heerden. Haar verhandeling, ’n bundel kortverhale, word in 2002 gepubliseer as Stoornis (Tafelberg) en word in 2003 bekroon met die UJ-debuutprys. In 2008 wen sy die internasionale Room to Read-prys (kategorie Afrikaans) vir ’n jeugverhaal, Die storie van Vusi se orkes, wat as gemeenskapsprojek die lig sien in al elf landstale.

Sy publiseer verskeie resensies van literêre werke asook artikels en blogs in Rapport, LitNet, Beeld, Sarie en Versindaba (2008-2022).

Kortverhale, gedigte en artikels verskyn voorts in die tydskrifte De Kat (1989-1990), Insig (2003) en Contrast (1989). ’n Kortverhaal, “Wag op die koningin” word in Nederlands vertaal en opgeneem in Deus ex Machina (2000). Bennett se kortprosa is onder meer gebundel in Die Afrikaanse Kortverhaalboek (2012), Die mooiste liefde is verby (1999), Bloudruk (1995), Drif (1996), Van spoke gepraat (2006), Douspoor (2000), Skrik op die lyf (2016) en Hartlam (2017). Haar poësie is opgeneem in Crossroads of the Century (1992), Onse Mense 2 (Mari Stander, 2016), Die heel mooiste Afrikaanse liefdesgedigte (F. Olivier 2016), Vers & Vrou (Karen de Wet, 2020), Maskers & Mure (Daniel Hugo, Francois de Jongh, 2021) en I wish I’d said…Vol. 4 (2021). Twee kortverhale wat in die bundel Douspoor verskyn, word voorgeskryf vir Afrikaans Tweede Taal se Senior Sertifikaateksamen in 2006.

Sy publiseer drie digbundels: Kodeks (Cordis Trust, 2011), Boekstaaf (Cordis Trust, 2015) en Donkerwerk (Naledi, 2019).

In 2015 tree sy op saam met die digters Lina Spies, Danie Marais en Ronel Foster by die US-Sanlam-poësieslypskool. In dieselfde jaar ontvang sy as eerbewys die Orde van die Beiteltjie van Cordis Trust.

In 2020 maak sy saam met Joan Hambidge haar buiging as resensent op AVBOB se televisieprogram, Ek wou nog sê…Haar kortverhaal, Bus 7070 word kort hierna verfilm vir kykNET (2021). Sy is tans werksaam op vryskutbasis as vertaler, taalpraktisyn, keurder, resensent, skrywer en poësiementor. Sy behartig ’n maandelikse rubriek op LitNet en in haar vrye tyd bestudeer sy esoteriese leringe en artefakte. Sy is sedert 2012 in ’n verhouding met die akademikus en digter Mellet Moll.

 

 

 

 

 

[Nota van die Versindaba redaksie: Ons wil graag nuwe en ou digters aanmoedig om vir ons opgedateerde profiele aan te stuur na taljard.marlies@gmail.com 

Van ‘n digter wat al een of meer solo-bundels by ‘n erkende uitgewer gepubliseer het, versoek ons die volgende:

      • ‘n Redelik onlangse foto in JPG-formaat
      • ‘n Lys van publikasies (ook die belangrikste nie-poëtiese publikasies)
      • ‘n Kort lewenskets wat inligting bevat oor o.a. waar en wanneer jy gebore is en grootgeword het, waar jy studeer het, watter beroep jy beoefen of waarmee jy jou tans besig hou, waar jy op die oomblik woon, ens.
      • Enige ander interessante feite oor jou

Skryf asseblief die profiel in narratiewe vorm en nie as ‘n reeks feite ondermekaar nie, ten einde dit meer lesersvriendelik te maak.

Indien jy bereid is om ‘n profiel te skryf oor ‘n gestorwe digter, laat weet my asseblief by taljard.marlies@gmail.com]

 

 

 

André Samuels lees gedigte uit Meyer van Rensburg se “Heenkoms”

Thursday, April 7th, 2022

 

Vers en klank 29 Maart 2022

29 Maart 2022

 

André Samuels lees gedigte voor uit die bundel, Heenkoms, deur Meyer van Rensburg. Meyer het na ‘n lang stilte van 38 jaar hierdie tweede bundel die lig laat sien in 2021. In hierdie bundel word geworstel met die sin van die lewe en die ouderdom. Joan Hambidge skryf in haar resensie: “Daar is wat hierdie leser betref nie een swak vers in die bundel nie. Welkom terug, Meyer van Rensburg! Dit is ‘n loflike publikasie en dank aan Imprimatur wat dit gepubliseer het.”

https://www.rsg.co.za/rsg/potgooi-resultaat/?_sft_category=vers-en-klank-potgooi

Alwyn Roux. Samespraak: Klimaatdigters (13 April)

Wednesday, April 6th, 2022

Op Woensdag 13 April vind daar weer ’n aanlyn seminaar van Samespraak plaas. Samespraak is ‘n aanlyn studiegroep wat sigself ten doel stel om gesprekke te inisieer en vensters oop te maak wat ‘n uitsig bied op, naas die duidelike verskille, raakvlakke en kulturele verbande tussen Nederlands en Afrikaans. Samespraak is nie alleen gerig op ondersoekers uit Suid-Afrika, Namibië en die Lae Landen nie, maar ook op ondersoekers uit ander lande waar Nederlands en/of Afrikaans aangebied word.

Almal is welkom om op Woensdag 13 April (van 14:00 tot 15:30) via Zoom in te skakel vir ‘n gesprek van Francine Maessen (UvA) en Alwyn Roux (UNISA) met Els de Groen, Pieter Odendaal en Susan Smith oor die “klimaatdigters”-inisiatief (www.klimaatdichters.org) en hul projekte.

Klik op die onderstaande skakel om die aanlyn seminaar by die woon:

Join Zoom Meeting
https://us02web.zoom.us/j/85690293665?pwd=T3pVZERoeENWTm1Ib3NiRmdFRmR3dz09

Meeting ID: 856 9029 3665
Passcode: 615895

Vir meer inligting kan u vir Alwyn Roux kontak (erouxap@unisa.ac.za).

*

Op woensdag 13 april vindt er weer een online seminar van Samespraak plaats. Samespraak is een online studiegroep die zich tot doel heeft gesteld gesprekken te initiëren en vensters te openen die uitzicht bieden op, naast de evidente verschillen, raakvlakken en culturele relaties tussen het Nederlands en het Afrikaans. Samespraak is niet alleen gericht op onderzoekers uit Zuid-Afrika, Namibië en de Lage Landen, maar ook op onderzoekers uit andere landen waar Nederlands en/of Afrikaans wordt gedoceerd.

Iedereen is welkom om op woensdag 13 april (van 14.00 tot 15.30 uur ) via Zoom in te schakelen voor een gesprek van Francine Maessen (UvA) en Alwyn Roux (UNISA) met Els de Groen, Pieter Odendaal en Susan Smith over het initiatief “klimaatdichters” (www.klimaatdichters.org) en hun projecten.

Klik op onderstaande link om het online seminar bij te wonen:

Join Zoom Meeting
https://us02web.zoom.us/j/85690293665?pwd=T3pVZERoeENWTm1Ib3NiRmdFRmR3dz09

Meeting ID: 856 9029 3665
Passcode: 615895

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Alwyn Roux (erouxap@unisa.ac.za).

Digtersprofiel: Ronnie Belcher

Monday, April 4th, 2022

 

Ronald Kenneth (Ronnie) Belcher is op 21 April 1933 in Goodwood gebore as een van 13 kinders van ʼn Engelssprekende werkersklas-gesin. As arm student aan die US het hy vakansietye na die destydse Rhodesië geryloop waar hy sy studiegeld verdien het. Sy lewensbeskouing is waarskynlik grootliks gevorm deur sy eie stryd om oorlewing en sy ervaring van die Charismatiese godsdiens as jong man. Hy debuteer in 1956 met Mens en Skepper waarvoor hy ’n nasionale poësieprys wen.

Belcher se DLitt-verhandeling oor die poëties-psigologiese grondslag van die sonnetvorm is in 1969 in verwerkte vorm deur HAUM uitgegee onder die title Die sonnet as digvorm .

Hy publiseer elf digbundels in sy leeftyd, waarvan die laaste bundel, Van heidebos en klip in 2000 verskyn het.

Sy belangstelling in die volksletterkunde het o.m. tot uitgebreide navorsing gelei oor die Griekwa-kultuur en die Morawiese Sendingkerk. ’n Aantal van sy gedigte is getoonset, o.a. deur Laurinda Hofmeyr. Temas wat meermale in sy ‘ernstige’ poësie voorkom is die liefde, die Kaapse mense, die vrou, die dood en die religie. Belcher is ook bekend vir sy kinderverse en veral vir sy speelse (spulse) kwatryne.

Belcher, wat nie net mynwerker was nie, maar ook dosent in Afrikaans en Nederlands en later wynboer, is in 2006 oorlede.

’n Meer in-diepte biografie is op Litnet te lees:

https://www.litnet.co.za/rk-belcher-1933-2006/

 

 

 

 

 

[Nota van die Versindaba redaksie: Ons wil graag nuwe en ou digters aanmoedig om vir ons opgedateerde profiele aan te stuur na taljard.marlies@gmail.com 

Van ‘n digter wat al een of meer solo-bundels by ‘n erkende uitgewer gepubliseer het, versoek ons die volgende:

      • ‘n Redelik onlangse foto in JPG-formaat
      • ‘n Lys van publikasies (ook die belangrikste nie-poëtiese publikasies)
      • ‘n Kort lewenskets wat inligting bevat oor o.a. waar en wanneer jy gebore is en grootgeword het, waar jy studeer het, watter beroep jy beoefen of waarmee jy jou tans besig hou, waar jy op die oomblik woon, ens.
      • Enige ander interessante feite oor jou

Skryf asseblief die profiel in narratiewe vorm en nie as ‘n reeks feite ondermekaar nie, ten einde dit meer lesersvriendelik te maak.

Indien jy bereid is om ‘n profiel te skryf oor ‘n gestorwe digter, laat weet my asseblief by taljard.marlies@gmail.com]

 

 

Huldeblyk Johan van Wyk (1956 – 2022)

Monday, March 28th, 2022

 

Johan van Wyk: Selfportret

 

 

Johan van Wyk is gister (27 Maart 2022) oorlede.

Johan van Wyk was bloemleser, digter en die skrywer van ‘n uitsonderlike doktorale studie Die dood, die minnaar en die Oedipale struktuur in die Ingrid Jonker-teks wat hy in 1987 behaal het. Hierin het hy o.a. geskryf dat die teks Ingrid Jonker se grafskrif is, omdat die leser haar werklike lewe nie kan los lees van haar gedigte nie.

As bloemleser publiseer hy S.A. in poësie / S.A. in poetry saam met Pieter Conradie en Nik Constandaras. Hy skryf ook prosatekste en verdiep hom in multi-kulturele navorsing. Hy was ‘n kenner van postkoloniale teorie.

Dis veral as digter waar hy besondere werk lewer: Deur die oog van die luiperd (1976), Heldedade kom nie dikwels voor nie (1978), Bome gaan dood om jou (1981) en Oë in ‘n kas (1996) en ‘n bloemlesing in 2006, ‘n versamelaarsitem: Gedigte 1976 – 1996.

Veral Heldedade kom nie dikwels voor nie bevat van die belangrikste beeld of ekfrastiese verse in Afrikaans. Veral “Hoe ydel die onsterflikheid” is ‘n hoogtepunt saam met “hieronymus bosch se koringwa”. Hy debuteer op negentien-jarige ouderdom en die titel Deur die oog van die luiperd aktiveer Etienne Leroux se Een vir Azazel. Ons vind in hierdie bundel surrealisme en die digter word dikwels as nihilisties beskou. Ernst Lindenberg en T.T. Cloete veral, was positief oor sy werk.

Bome gaan dood om jou is weer punk-poësie en dit kan van hierdie digter gesê word dat elke bundel ‘n nuwe koers inslaan; die digter as verkleurmannetjie. Waarskynlik weens sy politieke standpunte en aweregsheid, is hy nooit na waarde geag nie, ofskoon hy deur Opperman gekanoniseer word in Groot verseboek.

Daar is ook ‘n drama Wieretuin (1980) en ‘n roman Man/Bitch (2001).

Ook ‘n CD: My name is angel (2001).

Die digter en skrywer as outsider. Ons het dit alles indertyd beleef in sy Gillespie-slenters op Litnet waar hy sy unieke en snaakse blik van die mensdom beskryf het.

Sy dienspligontduiking (hy vlug na Swaziland) en die impak van detensie, wanneer hy in hegtenis geneem word, kan die leser in sy gedigte aflees. Ons vind paranoia, droombeelde en hallusinasies. Alles ondersoek in sterk beelde.

Hopelik sal daar ‘n deeglike studie oor sy digkuns geskryf word, want my studente is telkemale bekoor deur die aweregse digter wie se werk (en lewe) sterk aansluit by die Amerikaanse Beat-generasie, maar ook die Franse surrealiste (Breton, o.a.).

Buñuel en Dalí’ se 1929 film Un Chien Andalou wys ek altyd wanneer ek sy digkuns behandel.

As randfiguur waarskynlik die naaste aan Bukowski. ‘n Enorme verlies. ‘n Uitsonderlike talent, hierdie digter wat in die skilderkuns en letterkunde opgelei is en beseer is deur verpligte militêre diensplig.

Wat hy van Ingrid Jonker sê, is op hom van toepassing: “digter van die miskendes” en een wat skryf oor die misterie van die dood. Van Wyk se metafore gloei in stille heldedade het ek destyds geskryf in my resensie van Gesig van die liefde (1999).

http://joanhambidge.blogspot.com/search?q=johan+van+wyk  Besoek 28 Maart 2022

 

– Joan Hambidge

 

Johan van Wyk

(1956 – 2022)

 

Laasnag skuif my deur

oop in ‘n nag gesteur:

vanoggend stuifreën

dit toe ek hoor jy’s heen.

Badi en arunquiltha geleer

by Jung in die verbintenis

(onsigbaar) tussen lewendes

en dooies, droom en reële.

Bad magic? Die son ingesluk

in ‘n volledige verduistering

want nog ‘n digter weggeruk

met net gedigte ter stawing.

Joan Hambidge