René Bohnen

René Bohnen

René Bohnen is kort na middernag op 24 Augustus 1958 in Kwazulu-Natal gebore. Sy matrikuleer aan die Hoërskool Estcourt, waarna sy B.A.(Tale) studeer aan die Universiteit van die Oranje Vrystaat. In 1980 behaal sy ʼn Honneursgraad in Engels. Hierna werk sy vir twee jaar as navorser by die Departement Engels aan dieselfde universiteit, wat uitloop op die departement se publikasie An Interim bibliography of criticism of South African literature in English (Barbara Richter and René Bohnen).

Bohnen debuteer in 2000 met die bundel Spoorsny, wat A.P Grove in Beeld ’n “belangwekkende debuut” noem. Haar tweede bundel, In die niks al om verskyn in 2011 by Lapa. In 2017 publiseer Naledi haar derde bundel, Op die vingerpunte van die heelal.

Vóór enige bundels gebeur, doen sy lewenservaring op en werk sy grootliks in die mediese wêreld en met mediese terminologie, enersyds as praktykbestuurder en andersyds as dataverwerker vir Bestuurde Gesondheidsorg by groot fabrieke in Suid-Afrika. In die jare 1984 tot 2002 vertaal sy voubiljette en ander gedrukte materiaal vir farmaseutiese maatskappye, sowel as verskeie handboeke vir mediese studente, sielkundiges en personeelbestuurders. In 1994 is sy medeskrywer van ʼn Engelse opleidingshandleiding vir winkelsbestuurders van ʼn bekende groot winkelgroep in Suid Afrika. In die jare 2003 tot 2018 betree sy die vryskutmark en vertaal ʼn handboek vir vroedvroue, artikels vir mediese publikasies en enkele artikels vir die bankwese.

In 2009 voltooi Bohnen ’n M.A. in Kreatiewe Skryfkuns aan die Universiteit van Pretoria, onder leiding van Henning Pieterse.

Sy tree in 2010 tot 2012 as fasiliteerder op by kreatiwiteitswerkswinkels, by narratiewe terapiesessies, asook by spanbougeleenthede by die Universiteit van Johannesburg. In 2011 behartig sy die Kreatiewe Skryfkuns-module vir derdejaar studente aan die Universiteit van Pretoria.

Bohnen se verse is deur André P. Brink opgeneem in die “geblikte” Groot Verseboek. Enkele gedigte word voorgeskryf vir skole. Bohnen se gedigte verskyn ook in o.a. Vers en vrou, Die heel mooiste liefdesgedigte in Afrikaans, As die son kom oogknip, Woordreise en Om die aarde aan te haal en ander gedigte, asook in veelvuldige uitgawes van The Sol Plaatje European Union Poetry Anthology, Tydskrif vir Letterkunde en Karapaks. Gedigte is gepubliseer op die AVBOB webwerf, in beide Afrikaans en Engels. Engelse gedigte word opgeneem in Electric Juice, uitgegee deur Dye Hard Press, sowel as in Meandering Paths en Crossroads of the Century. Verskeie gedigte word geplaas op Litnet. Essays en kort sketse verskyn in Renaissance Magazine. Bohnen skryf artikels vir al die uitgawes van die tydskrif Pomp, onder redaksie van Hendrik Venter.

As lid van die Bekgeveg-span tree Bohnen op by Aardklop, die KKNK en Innibos kunstefeeste saam met digters Henning Pieterse, Danie Marais, Andries Bezuidenhout, Leon de Kock, Johannes van Jerusalem, Eugene Ashton en Jo Prins, onder andere. Sy tree ook op by die Woordfees.

Heerlike uitvloeisels uit die poësie is toonsettings. Die komponis Franco Prinsloo se toonsetting van Bohnen se “Walvisnota” wen die ATKV-prys vir voorgeskrewe komposisies vir gevorderde kore en word uitgevoer deur kore landwyd. Dit is verkrygbaar op die CD Vox Novus, op aanlyn musiekplatforms en ook op YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=6kNDheVm26c

Sy wen in 2014 Versindaba se Lykdigkompetisie, met haar gedig “Peter Blum”. In 2017 wen sy tweede prys in die Sol Plaatje European Union Poetry Competition. Verskeie ander gedigte wen pryse in kompetisies op Litnet en Versindaba. In 2013 wen Bohnen 2de prys in die plekgedigkompetisie op Versindaba, met die distopiese ekogedig “Nieu Bethesda 2020”, wat deur die operasangeres Lisa Lorenz modern getoonset en gesing word by konserte in Zürich en Suid-Afrika.  Dit is op die CD Mondverse beskikbaar, asook op YouTube, saam met foto’s van die dorpie: https://www.youtube.com/watch?v=JHwROpEx238

Die sangeres Eva Mouw neem “Woensdagkind” op nadat sy dit pragtig getoonset het. Dit is ook op You Tube beskikbaar: https://www.youtube.com/watch?v=IP9oof3lDW8

In 2007 en 2008 is Bohnen deel van die paneel wat aan ʼn reeks poësiebesprekings, Digterby, vir die daaglikse koerant Beeld hanteer. Sy skryf ook enkele resensies vir koerante soos The Natal Witness en Beeld. Van 2011 tot 2014 plaas sy bloginskrywings op Versindaba, oor alledaagse gebeurtenisse met digterlike assosiasies.

In 2015 word Cordis Trust se Orde van die Beiteltjie aan haar toegeken en in 2021 word sy op Cordis Trust se ererol geplaas vir haar bevordering van digkuns aan informele groepe.

Die Peel Street Poets in Hongkong verwelkom Bohnen se Afrikaanse én Engelse voorlesing van haar gedigte in 2016, by ʼn wonderlike kosmopolitiese aand. Na ʼn besoek aan Tilburg in 2017, waar sy die Wintersalon in’t Wevershuisje as genooide digter bywoon, word Bohnen se gedigte in Nederlands vertaal deur Emma Crebolder, Theo Rikken en Vicky Franken. Van hierdie vertalings word gepubliseer in die Nederlandse tydskrif Terras (Nr 15).

As digter-fotograaf ondersoek René die verskillende moontlikhede van woord-beeldkuns. Sy werk steeds as vryskutfotograaf, skrywer, teksversorger en vertaler.

 


mooi weer en warm

 

dit is hoe die aarde sterf

dit is hoe die dag doodbloei

hoe die lam en die leeu

steenkool word in die sneeu

skryf vir my uit istanbul

bel my uit ʼn sigeunerkaravaan

want ʼn engel is ontdek in die hagia sophia

onder mosaïek van die mohammedaan

maar ons huil teen die mure van jerusalem

verdeel die heilige tempel in twee

bind selfmoordbomme om ons lendene

ons stort kernafval in die see

ysbere vreet aan welpiekoppe

gletsers baar pruimbloeisels en rys

die kuikens verkool in hulle doppe

larwes krul om die suiderkruis

 

*

 

plaasvervangers

 

dit het teen die staalplafon gespat

vlekke gemaak op die grys

slaapkamermat

daar is spore in die spens

skewe sipresse en bedrukte bloekoms

hou wag

by die werwe van my vadere

driekophonde

speel in die dongas van my jeug

 

*

 

vlamtong

 

en toe hy die woord ukhahlamba

spreek

was daar vuur in

sy mond

 

berg

het hy gesê en

om

het die pieke geantwoord om

eggo

die amfiteater om

 

om

sing die wind in

grassade en die stertvere

van sakaboelas om

janfrederik, tiptol, om

aalwyne, waterval, die tugela om

en om bulk die beeste

met bruin stemme

wat wegsink in

rimpelklip

 

intaba yami, bid die paters

en die priesters in hul grotte, om

dans die bokbeelde

immer

om

in die sneeu op

die monnik se rug om

warrel psalms oor

die afgrondkrans by

cathedral peak en om

sjampanjekasteel

deur digter mis

om die vol alom

die ukhahlamba

om om om

 

(Gedigte uit : In die  niks alom, Lapa, 2011)

 

Bookmark and Share