Posts Tagged ‘Adonis’

Nini Bennett. Die magiese eensaamheid van my kindertyd

Sunday, April 18th, 2021

 

 

We are ourselves before we are actually ourselves. Clay waiting to be shaped by experience, perhaps, but there’s something pre-formed about our personalities before they are even molded. So beweer Michele Filgate in ’n artikel op Literary Hub waarin sy besin waarom skrywers, van al die kunstenaars dwarsoor die artistieke spektrum, die eensaamste mense is.

Hierdie eensaamheid kom waarskynlik al van kleintyd af. En van eensaamheid gepraat: sedert die inperking is al meer mense aangewese op die Internet, wat gedwonge isolasie aanvaarbaar maak. Sommiges geniet selfs die vervreemdende en verskietende werklikheid van die ‘ou normaal’ en leef aanlyn, ’n soort virtuele solipsisme.

Digters is, as ‘n reël, alleenmense. (Dit is egter relatief en ek veralgemeen nie.) Ek het met verloop van tyd baie verse – jeugherinneringe – raakgelees, en tot die volgende gevolgtrekkings gekom. Dit is bloot waarnemings wat geïllustreer word aan die hand van ’n seleksie van vyf gedigte.

In dié verse is ’n element van verrukking; die bloedjong digter is alleen, intens bewus van sy of haar alleenheid. Meermale is ’n dubbellensfokalisator teenwoordig: die ‘volwasse’ digter kyk oor die kind se skouer, wat die gedig klee in ’n stemming van nostalgie. Ruimtelikheid tree voorop in heelwat verse, byvoorbeeld verwysings na wolke, veld, klein dorpies, ensovoort. Die magiese faset word verder uitgebou in die bewuswees van ’n groter krag, byvoorbeeld ’n godheid, natuurelemente, ensomeer – ’n gevoel van verlange of sereniteit. Die bloudruk van ’n jong digter se eensaamheid is amper in alle gevalle teenwoordig en die verse lees besonders atmosferies en aangrypend.

.

Alone

From childhood’s hour I have not been

As others were—I have not seen

As others saw—I could not bring

My passions from a common spring—

From the same source I have not taken

My sorrow—I could not awaken

My heart to joy at the same tone—

And all I lov’d—I lov’d alone—

Then—in my childhood—in the dawn

Of a most stormy life—was drawn

From ev’ry depth of good and ill

The mystery which binds me still—

From the torrent, or the fountain—

From the red cliff of the mountain—

From the sun that ’round me roll’d

In its autumn tint of gold—

From the lightning in the sky

As it pass’d me flying by—

From the thunder, and the storm—

And the cloud that took the form

(When the rest of Heaven was blue)

Of a demon in my view—

.

– Edgar Allan Poe, American Poetry: The Nineteenth Century, 1993

Poe (1809—49) het hierdie gedig geskryf toe hy 21 was; dit is egter eers ’n kwarteeu na sy dood gepubliseer. Poe, bekend vir sy donker en misterieuse skryfstyl en oeuvre, word vandag op die hande gedra deur die Gotiese beweging wêreldwyd. Die tragedie van ’n wanaangepaste kind; van anders wees; anders waarneem; alleenwees te midde van die ontvouende misterie van die lewe word treffend verbeeld. Poe was ’n Outsider tot en met sy eienaardige dood in die strate van Baltimore. Die mildelike gebruik van die aandagstreep herinner aan die poësie van Emily Dickinson, wat ná Poe sou kom.

.

Die eensaam hemele van my kindertyd

Die eensaam hemele van my kindertyd,

God was aanwesig in hul dag en nag.

Hy’t in hul bloutes wolke wit soos kryt

gestapel, aambeeldtoppe; die hamerslag

van somer-donderweer teruggehou totdat

geen wese asemhaal, geen voël durf roer.

Van ster tot sidderende ster het Hy

Sy magtige meetkunde uitgesprei

oor die swart vlak. Met Sy smal weerlig-lat

het Hy in nagte van rukwind en rumoer

my oë geteister waar ek lê omring

van engele—o veilige omsingeling!

Bo in die stormwolk God die Almagtige.

.

– Olga Kirsch, Geil gebied, 1976

Dekades nadat Kirsch Suid-Afrika verlaat het en geëmigreer het na Israel, het sy steeds bly droom oor Koppies waar sy grootgeword het. Die droomlandskap van die jeug is grensloos, het die digter Adonis tydens ’n onderhoud gesê (sy gedig is die vyfde een hier onder wat ek bespreek). En soos Adonis, was Kirsch in ballingskap. Die Vrystaatse veld wat wyd uitgestrek lê met sy siedende storms reflekteer dwarsdeur die digter se oeuvre, in haar Afrikaanse, sowel haar Engelse poësie.

.

De wolken

Ik droeg nog kleine kleeren, en ik lag

Lang-uit met moeder in de warme hei,

De wolken schoven boven ons voorbij

En moeder vroeg wat ‘k in de wolken zag.

.

En ik riep: Scandinavië, en: eenden,

Daar gaat een dame, schapen met een herder,-

De wond’ren werden woord en dreven verder,

Maar ‘k zag dat mijn moeder met een glimlach weende.

.

Toen kwam de tijd dat ik niet naar boven keek,

Ofschoon de hemel vol van wolken hing,

Ik greep niet naar de vlucht van ‘t vreemde ding,

Dat met zijn schaduw langs mijn leven streek.

.

Nu ligt mijn jongen naast mij in de heide

En wijst me wat hij in de wolken ziet,

Nu schrei ik zelf, en zie ik in het verschiet

De verre wolken waarom moeder schreide

.

– Martinus Nijhoff, Vormen, 1924

Hierdie bekende en geliefde vers van Nijhoff sinspeel (indirek) op pareidolia, die kuns, of spel om gesigte of vorms in vormlose dinge raak te sien. Die spreker is weer klein en herroep hoe hy en sy moeder na die wolke kyk en sy hom vra wat hy daarin sien. Die vers is verdeel in drie ‘tydperke’, naamlik die herinnering van ’n jong kind, die proses van ouerword met sy gepaardgaande ontgogeling, en ten laaste, die spreker, wat op sy beurt vir sý seuntjie vra wat hy in die wolke sien. Die volwasse spreker verstaan waarom sy moeder gehuil het: die vorms in die wolke dui op die ongekontamineerde lewensbeskouing van ’n kind; sonder ontnugtering, nog onaangeraak deur die lewe.

.

Those Winter Sundays

Sundays too my father got up early

and put his clothes on in the blueblack cold,

then with cracked hands that ached

from labor in the weekday weather made

banked fires blaze. No one ever thanked him.

.

I’d wake and hear the cold splintering, breaking.

When the rooms were warm, he’d call,

and slowly I would rise and dress,

fearing the chronic angers of that house,

.

Speaking indifferently to him,

who had driven out the cold

and polished my good shoes as well.

What did I know, what did I know

of love’s austere and lonely offices?

.

– Robert Hayden, Collected Poems by Robert Hayden,1985

Robert Hayden is deur pleegouers grootgemaak, maar het ’n traumatiese jeug beleef. Hierdie biografiese opgaaf dui op ’n pynlike verwerking van konflik: sy vader het selfs Sondae vroeg opgestaan om vuur te maak en sy skoene skoon te maak, maar die verhouding met die vader is afstandelik. Die vers is getint in die melankoliese “blueblack” en die volwasse spreker besef hoeveel sy pa vir hom moes opoffer, al het hy nooit ’n dankie daarvoor gekry nie. Die magiese eensaamheid van die jongeling is een van onbegrip – en ambivalensie – want, alhoewel daar liefde in die huis was, was daar ook konflik.

.

Celebrating Childhood

Even the wind wants

to become a cart

pulled by butterflies.

.

I remember madness

leaning for the first time

on the mind’s pillow.

I was talking to my body then

and my body was an idea

I wrote in red.

.

Red is the sun’s most beautiful throne

and all the other colors

worship on red rugs.

.

Night is another candle.

In every branch, an arm,

a message carried in space

echoed by the body of the wind.

.

The sun insists on dressing itself in fog

when it meets me:

Am I being scolded by the light?

.

Oh, my past days—

they used to walk in their sleep

and I used to lean on them.

.

Love and dreams are two parentheses.

Between them I place my body

and discover the world.

.

Many times

I saw the air fly with two grass feet

and the road dance with feet made of air.

.

My wishes are flowers

staining my days.

.

I was wounded early,

and early I learned

that wounds made me.

.

I still follow the child

who still walks inside me.

.

Now he stands at a staircase made of light

searching for a corner to rest in

and to read the face of night again.

.

If the moon were a house,

my feet would refuse to touch its doorstep.

.

They are taken by dust

carrying me to the air of seasons.

.

I walk,

one hand in the air,

the other caressing tresses

that I imagine.

.

A star is also

a pebble in the field of space.

.

He alone

who is joined to the horizon

can build new roads.

.

A moon, an old man,

his seat is night

and light is his walking stick.

.

What shall I say to the body I abandoned

in the rubble of the house

in which I was born?

No one can narrate my childhood

except those stars that flicker above it

and that leave footprints

on the evening’s path.

.

My childhood is still

being born in the palms of a light

whose name I do not know

and who names me.

.

Out of that river he made a mirror

and asked it about his sorrow.

He made rain out of his grief

and imitated the clouds.

.

Your childhood is a village.

You will never cross its boundaries

no matter how far you go.

.

His days are lakes,

his memories floating bodies.

.

You who are descending

from the mountains of the past,

how can you climb them again,

and why?

.

Time is a door

I cannot open.

My magic is worn,

my chants asleep.

.

I was born in a village,

small and secretive like a womb.

I never left it.

I love the ocean not the shores.

.

– Adonis, soos vertaal deur Khaled Mattawa. Selected Poems, translated by Khaled Mattawa, 2010

Die 91-jarige Ali Ahmad Sai’d Esber (Adonis) word bestempel as die grootste lewende Arabiese digter. Adonis is gebore in ’n klein dorpie in ’n arm boerderygemeenskap in Sirië, en het informele onderrig ontvang tot en met die ouderdom van 14, toe hy begin skoolgaan het. Sy buitengewone talent en intellek het van kleins af aandag getrek. Die digter het in 1956 in ballingskap gegaan in Beiroet, nadat hy gevangenisskap vir sy politieke sienings moes uitdien. Hy het hom ook gevestig in Parys tydens die burgeroorlog in Libanon. Oor die bostaande gedig, “Celebrating Childhood”, het Adonis die volgende gesê:

I said childhood has no boundaries. It is inside you. Wherever a human being goes, he takes his childhood with him. This is why nobody can cross the boundaries of childhood. It is with me wherever I go. 

.

Verwysings:

https://indianexpress.com/article/lifestyle/role-of-poetry-is-to-diffuse-perfume-against-ignorance-fundamentalism-adonis/?fbclid=IwAR3y9OqhoLBS8tV0uxC59dXiPfDqj2Vzr7pGoAkWrSSIJ_m1ogrAqfOP2qc

https://lithub.com/writers-the-loneliest-artists-of-all/?fbclid=IwAR3jMn-io4EyX7FoVEhtDSBVeD5pg14xCUWSBHK3LOdq6kWjc7jrX5XzgZk

https://www.poetryfoundation.org/poems/46477/alone-56d2265f2667d?fbclid=IwAR0bVCbbYIKZ7KCrQQUW3wSLbiQm0H7uGwS6GT_k9_hPoZOPJ3uTHdDMc9Q

 

 

Karen Kuhn. Kersfees in Kanaalstraat

Tuesday, January 5th, 2016

Amsterdam, Circa 2015  (Foto’s: Cloudette van der Berg)

Die afgelope Kersfees kuier ek in Kanaalstraat, by Cloudette en William. Nege dae in Amsterdam, vanuit Pole. Daar’s ’n fiets vir my en word vertel; volg ons, hou regs, ry net, moenie stop, vloei net langs die gragte, die trap sal jou lig laat brand en kyk rond. Dalk is dit hoe diepsee duik ook is. So by jouself deur en in alles om jou.

Amsterdam, Circa 201

Soos altyd met reis, die geskenk van ontmoetings. Een hiervan was met Mohannad van Latakia in Sirië.

Hy het oorkant my gesit om ’n tafel waar ons geverf het, iewers in die weste van Amsterdam. Mohannad is nou twee maande en vyf dae hier, in ’n ou tronk wat nou ingerig is vir vlugtelinge hoofsaaklik van Irak en Sirië. Hy vertel my van sy stad. Die digter Adonis of Adunis is net suid van Latakia, in Qassabin gebore. Een van die grootste digters van ons tyd en ’n gunsteling vir die Nobelprys vir Letterkunde, met ’n oeuvre van twintig bundels reeds agter sy naam.

Maar toe sit Mohannad sy foon op silent en wys my die bomme, en tik in Arabies, en ek lees op google translate; “I don’t want to fight”.

Wie se oorlog is dit hierdie?

Huis van Bewaring II, Gestig 1890

Khaled Mattawa vertaal Adonis se vers:

 

A Mirror For The Twentieth Century

 

A coffin that wears the face of a child,

a book

written inside the guts of a crow,

a beast trudging forward holding a flower,

a stone

breathing inside the lungs of a madman.

                   This is it.

                   This is the twentieth century.

 

Mohannad wys my foto’s op facebook van sy driejarige dogtertjie; Shahed en seuntjie; Hossam nou twee, terwyl Aerosmith se ‘I don’t want to miss a thing’ nou sag oor sy foon speel en hy verder vertel van pa-wees, wys my sy ontwerpe in sy beroep en sy vrou. Om hierdie tafel sit vrywilligers van regoor die wêreld verteenwoordigend van verskeie organisasies wat omgee, van help kook, na mop, na net saam sit.

 

Ek vind ’n antwoord in Adonis se digkuns:

Saam sit, met Mohannad en ander

A Mirror For A Question

 

I asked, and they said, the branch

swathed in flame is a sparrow.

They told me my face

was the waves, the world’s face a pile of mirrors,

a lighthouse, and the sailor’s sorrow.

 

I arrived and the world in my way

was ink, each gesture, a phrase.

I did not know that between it and me

there was a bridge named “Brotherhood”

made of steps, prophecy and fire.

 

I did not know that my face

was a ship that sails inside a spark.

Saam sit, met Mohannad en ander

Ek glimlag vir ons Afrikaans wat ek hoor in sy Arabies, dis bekend, soos die liefde in Mohannad se glimlag wat hom maak opstaan en teen sy eie trane baklei.

En so fiets ons terug oor Kersfees na Kanaalstraat onder die volmaan. Hou regs, ry net, moenie stop, vloei net langs die gragte, dankbaar vir die wete ons kan nog huis toe gaan, dankbaar om ’n nuwe jaar in te trap. So by jouself deel van alles om jou. Dis liefde wat ons maak aanhou.

Volmaan in Amsterdam

Oor Lief

 

Oor niks

van ons lyn

meer loop

vir tyd

om alles met mis

te omring

en probeer beweeg

en balans

in geheue

val en verloor.

 

Oor alles

om ons lyn

sweef vir tyd

om jou smile

in ruimte

van bo na onder

vol son te verlig

en onthou stilstaan

plant en kweek

’n view oor alles.

 

Oor genoeg moet

en oorgenoeg wil

oor en oor

lief.

’n Geel gloed bring ’n nuwe dag

Bibliografie:

Adonis. 2010. Adonis Selected Poems – Translated from the Arabic by Khaled Mattawa. Yale University Press: New Haven & London.

Instagram: cloudette1976

www.vinnygirl.wordpress.com

 

 

 

 

Wicus Luwes. Selfies Vs. Shelfies

Monday, March 2nd, 2015

‘n Paar bekende foto’s as selfies

Wat is die Afrikaanse woord vir ‘selfie’? Een armlengte is miskien te naby om ordentlik te fokus, maar kom ons praat eerder oor foto’s. Die beskikbaarheid van ongelooflike kameras in ons fone, tablette en alle apparate wat met nulle en ene werk, het dit moontlik gemaak om (doen-dit-)selfportrette op selfoonskerms te skep. Daar is die selfie by die winkelsentrum, die selfie met die nuwe haarstyl en die selfie saam met vriende by die restaurant – tegnies gesproke is dit ‘n onsie, maar miskien is ek besig om myself te verwar.

Die variasies op die tema is legio, maar een wat my oog gevang het, was die ‘shelfie’ variasie (Wat is die Afrikaanse woord vir ‘shelfie’?) ‘n ‘Shelfie’ is ‘n foto van ‘n boekrak. Hierdie tong-in-die-kies variasie op die tema lê vir my naby aan die hart. ‘n Boekrak / rak vol boeke se omvang of reikwydte is dieper as die rak waarop dit staan. Die woorde ontsluit wêrelde en plekke wat foto’s nie kan beskryf nie.

‘n Paar digters was bereid om hul ‘shelfies’ met ons te deel. Jou eie boekrak is die somtotaal van jare se herinneringe en studies en geskenke. Jy weet presies waar jou gunsteling boeke hul krul gekry het. Beelde van die plekke waar jy dit gelees het en hoe jy gevoel het, is saam met die bladsye gebind.

René Bohnen het besluit om haar rakke vol digbundels met ons te deel met die neem van haar ‘shelfie’. Die boeke wat haar skoonpa, nou 99 jaar oud, vir haar gegee het, is vir haar kosbaar. Hieronder tel ‘n 1944 uitgawe van “Die siel van die mier” deur Eugene Marais wat pryk langs ‘n ander geskenkboek, ‘n 1949 uitgawe van Albert Schweitzer se 1928 toespraak: “on receiving the city’s Goethe Prize for services to humanity”.

vlamtong
deur René Bohnen

en toe hy die woord ukhahlamba
spreek
was daar vuur in
sy mond

berg
het hy gesê en
om
het die pieke geantwoord om
eggo
die amfiteater om

om
sing die wind in
grassade en die stertvere
van sakaboelas om
janfrederik, tiptol, om
aalwyne, waterval, die tugela om

en om bulk die beeste
met bruin stemme
wat wegsink in
rimpelklip

intaba yami, bid die paters
en die priesters in hul grotte, om
dans die bok-
beelde immer
om

in die sneeu op
die monnik se rug om
warrel psalms oor
die afgrondkrans by
cathedral peak en om
sjampanjekasteel

deur immer digte mis
om die vol alom
die ukhahlamba
om   om   om

Ander boeke wat haar oorlede skoonma, Pauline Bohnen, geskryf en illustreer het, neem ‘n spesiale plek in die boekrak (en haar hart) op. Pauline Bohnen was ‘n botanis en het twee boeke oor die plante van die Suid-Kaap geskryf. René se gedigte het ‘n sterk verbintenis met die natuur en ek kan definitief verstaan hoe hierdie boeke ‘n spesiale plek in haar boekrak kon kry. Dis ‘n voorreg om die beelde wat sy in haar gedagtes geskep het te kon lees, sien en hoor.

Collected Poems van Adonis, die uitgeweke Siriese digter, en Al die Lieflike Dade van Charl-Pierre Naudé is van die nuutste boeke wat ‘n plek in die rakke gekry het.

Song
deur Adonis (Vertaal deur Khaled Mattawa)

uit “Elegy for the First Century”

Bells on our eyelashes
and the death throes of words,
and I among fields of speech,
a knight on a horse made of dirt.
My lungs are my poetry, my eyes a book,
and I, under the skin of words,
on the beaming banks of foam,
a poet who sang  and died
leaving this singed elegy
before the faces of poets,
for birds at the edge of sky.

Heilna du Plooy was ook bereid om haar ‘shelfies’ met ons te deel. Op ‘n persoonlike noot besef ek daagliks meer en meer dat ons net aan mekaar geleen is. Die een foto bevat boeke wat Heilna by TT Cloete geërf het (op voorwaarde dat hy sy boeke enige tyd kan ‘leen’). Miskien word ons boeke, soos die mens, ook net aan ons geleen.

Tussen hierdie boeke is daar vertalings uit die klassieke Aristophanus, Euripides, Sophokles en Virgillius. Verder is daar klassieke werke van Dürrenmatt, Camus, Tsjekof, Dumas, Duras, Lorca, Montales en Flaubert.

Die skat wat hierdie boeke (vertalings en oorspronklik) verteenwoordig, kan definitief nie in geldwaarde omgesit word nie. Tussen die rakke word wêrelde aan mekaar verbind. Die rakke word eerder brûe. Die lengte, breedte en hoogte van ‘n boekrak kan nie met maatbande en liniale gemeet word nie.

Terug by Heilna se foto’s sien ons ook die rak met digbundels, romans en kunsboeke.
Ook die klein boeke, klein woordeboeke, sprokiesversameling en ‘n baie klein Koran kry ‘n plek in die boekrak. ‘n Versameling Shakespeare sonnette in hardeband is ook spesiaal vir Heilna. Die buiteblad van die sonnette is in blou sy oorgetrek – kosbaar.

Sy begin die beskrywing van die foto’s as volg: ‘Hierby die foto’s van die shelfies, dis nou my liefste rakke, aangeheg.’ ‘My liefste rakke’ is so ‘n raak beskrywing van wat ‘n boekrak vir baie mense beteken. Ons staan op die skouers van skrywers en idees wat deur die eeue heen gevorm is.

Leamington Sea

deur Heilna du Plooy

In die sekure land van ingesete
orde, staan ons op ‘n brug
waar takke oor die water sluit
bo-oor ‘n stil en baie ou rivier.

Ons sien hoe byna vyftig wilde-eende in ‘n ry
bors teen bors teen stert
onverstoorbaar in ‘n kurwe
geluidloos deur die spieëlvlak gly.

Minder as ‘n dagreis ver
lê effektiewe kuberstede.
Ons kyk na grasie en na misterie.
Ons kyk na onbevange lewe.

Die ‘shelfie’ / boekrak-foto is vir my baie meer persoonlik as ‘n selfie. Dit vertel jou meer oor iemand, maar los tog ‘n tikkie misterie. Ek bedank René Bohnen en Heilna du Plooy dat hul bereid was om die spesiale boekrakke in hul lewens met ons te deel.

As lusmaker wys ek een foto van ‘n digter wie sy ‘shelfies’ by ‘n volgende geleentheid met ons gaan deel.

Bronne:
1. Bohnen, R. 2011. In die niks al om. Pretoria: LAPA uitwegers
2. Du Plooy, H. 2003. In die Landskap Ingelyf. Pretoria: Protea Boekhuis
3. Internet: http://www.poetryfoundation.org/poem/243408
4. Internet: http://www.zerottonove.it/selfie-selfie-syndrome-percezione-alterata-di-se/

René Bohnen. ʼn Gehekelde kruispad

Monday, September 30th, 2013

Vandag net  ʼn kort blog oor iets wat ek gister gesien het – en ek weet nie wat dit beteken nie.

 My kopie van Adonis se “Selected poems” het Vrydag in die pos gearriveer. Suiwer vreugde (dankie vir daardie blog van jou, Louis). Saterdagaand kry ek kans om rond en bont daarin te lees, net eers vir die proe, voordat ek die bundel chronologies sal lees.

Sondag, 29 September, gaan ek na die FNB Art Fair in Sandton. Daar was taamlik baie mense, veral waar die nuutste kontroversiële skildery van Ayanda Mabulu hang. Dit is mos eers verwyder,as synde moontlike steen des aanstoots vir ʼn staatsdepartement. Toe haal die kernkunstenaar van die fees, David Goldblatt, sy werke van die mure af in protes. Teen die tyd dat ek daar kom, is die Mabulu skildery én die Goldblatt werke terug op hulle plek – en almal neem foto’s van die Mabulu werk. Een ma verduidelik lank vir haar agtjarige dogtertjie wat in die skildery aangaan – ʼn riem onder die hart, dink ek, want hoe jonger ons teen belaglike sensuur kan redeneer, hoe beter.

Doelloos drentel ons van uitstalling na uitstalling; planloos, sommer soos die lus ons lei. Boekies en pamflette word orals uitgedeel, vorige uitgawes van heerlike kunstydskrifte is te koop teen R20 per eksemplaar. Later by die huis sal ek al die kunstenaarsverklarings en verduidelikings gaan lees.

Willem Boshoff se gedetailleerde werk vang die oog, ek hou van die klein kubusse met letters en kolletjies.

Willem Boshoff (detail)

 En skielik staan die gedaante daar, soos ʼn verskynsel uit ʼn ander dimensie. Hy – is dit ʼn hy? – sê niks, reageer ook  nie op vrae nie. Sy hele lyf is bedek deur ʼn helderkleurige, gehekelde kleed. Iets wat vir my in my huidige Adonis- frame of mind oombliklik na ʼn burka lyk. Hy sien dat ek hom afneem en draai na my toe, wag dat ek die foto kry. Ek beduie “baie dankie”, wil hom gaan vra of die stelling wat hier gemaak word dallk die ene is wat ek in my kop formuleer. Maar soos blits verdwyn hy agter ‘n gordyn en toe ʼn deur in. Weg. Geluidloos, net weg. En vir die res van die middag het ek gekyk en gesoek, maar hy het nooit weer te voorskyn gekom nie. Ek kan ook niks te lese kry in enige van die pamflette by my nie.

Die burka wat my boei

Diep getref deur iets wat ek nie verstaan nie, het ek die hele nag gedink aan burka’s wat lyk soos tradisionele Afrikaanse gehekelde komberse van my ouma. En aan Josef se helder kleed, die prentjie wat ek my as kind daarvan verbeel het. Maar bowenal het ek gewonder en wonder ek nog steeds hoe woorde en beelde mekaar ontmoet op innerlike horisonne. Ek ken die Koran nie goed nie, maar ek weet daar staan : “The ink of the scholar is more sacred than the blood of the martyr”. En Adonis se gedig huiwer in die gemoed, soos ʼn stil skim in ʼn andersins malende kunssaal:

THE BEGINNINGS OF POETRY

 

The best thing one can be is a horizon

               And the others?              Some will think you are the call

                             others will think you are its echo.

The best thing one can be is an alibi

               for light and darkness

where the last words are your first.

And the others?                Some will see you as the foam of creation

                               others will think you the creator.

The best thing one can be is a target –

                             a crossroad

                              between silence and words.

(Adonis.  Selected poems 2010)

Louis Esterhuizen. Twee digters onder gunstelinge vir Nobelprys vir Letterkunde

Tuesday, September 10th, 2013

 

Oor ‘n maand is dit weer tyd vir die aanwys van vanjaar se Nobelpryswenner vir Letterkunde en die jaarlikse raai-raai-riepa-speletjie het reeds begin. So het die beroepswedders verlede week hul loting ten opsigte van gunstelingkandidate bekend gemaak en oudergewoonte wemel die lys met die usual suspects.

Volgens Ladbrokes, wat as die vernaamste van dié speelmaats beskou word, is die Japannese skrywer Haruki Murakami, met ‘n loting van 3 teen 1, die gunsteling om vanjaar vereer te word.  Murakami is al verskeie kere onder die lys uitverkorenes benoem, maar met sy magistrale roman 1Q84 op die tafel, mag dit dalk tog vanjaar sy beurt wees … Ook die keurpaneel vir die Neustad-prys is dié mening toegedaan aangesien Murakami ook prominent figureer op húl lys begunstigdes. (Die Neustadt word as ‘n belangrike voorloper van Nobel-gunstelinge beskou.)

 

Ko Un

Naas Murakami is daar die Amerikaanse gunsteling, Joyce Carol Oates (6 – 1), die Hongaar Peter Nàdas (7 – 1) en die Kanadees kortverhaalskrywer Alice Munro (12 – 1). Die digtersgemeenskap word deur die twee gereelde voorlopers, die Koreaan Ko Un (10 – 1) en die indrukwekkende Siriese digter Adonis (14 – 1) verteenwoordig. En ai, kan dit nie maar vanjaar Adonis se beurt wees nie?

Maar nou ja, op sy beste kan hierdie maar net ‘n prettige speletjie wees, soos The Guardian se beriggewer heel tereg opmerk: “Piecing together the odds is a question of informed guesswork, since the nominations and cogitations of the members of the Nobel Committee for Literature are kept under wraps by the Swedish Academy, which only reveals the conversations of the judicial huddle 50 years after the decision is made.”

 

Adonis

Volgens Alfred Nobel se wens word die Nobelprys vir Letterkunde jaarliks toegeken aan “the person who shall have produced in the field of literature the most outstanding work in an ideal direction”. Vanjaar se totale prysgeld beloop die magtige bedrag van £780,000.

Vir jou leesplesier volg ‘n langerige gedig deur my persoonlike gunstelingkandidaat.

*

 

 

Celebrating Childhood

 

Even the wind wants

to become a cart

pulled by butterflies.

 

I remember madness

leaning for the first time

on the mind’s pillow.

I was talking to my body then

and my body was an idea

I wrote in red.

 

Red is the sun’s most beautiful throne

and all the other colors

worship on red rugs.

 

Night is another candle.

In every branch, an arm,

a message carried in space

echoed by the body of the wind.

 

The sun insists on dressing itself in fog

when it meets me:

Am I being scolded by the light?

 

Oh, my past days—

they used to walk in their sleep

and I used to lean on them.

 

Love and dreams are two parentheses.

Between them I place my body

and discover the world.

 

Many times

I saw the air fly with two grass feet

and the road dance with feet made of air.

 

My wishes are flowers

staining my days.

 

I was wounded early,

and early I learned

that wounds made me.

 

I still follow the child

who still walks inside me.

 

Now he stands at a staircase made of light

searching for a corner to rest in

and to read the face of night again.

 

If the moon were a house,

my feet would refuse to touch its doorstep.

 

They are taken by dust

carrying me to the air of seasons.

 

I walk,

one hand in the air,

the other caressing tresses

that I imagine.

 

A star is also

a pebble in the field of space.

 

He alone

who is joined to the horizon

can build new roads.

 

A moon, an old man,

his seat is night

and light is his walking stick.

 

What shall I say to the body I abandoned

in the rubble of the house

in which I was born?

No one can narrate my childhood

except those stars that flicker above it

and that leave footprints

on the evening’s path.

 

My childhood is still

being born in the palms of a light

whose name I do not know

and who names me.

 

Out of that river he made a mirror

and asked it about his sorrow.

He made rain out of his grief

and imitated the clouds.

 

Your childhood is a village.

You will never cross its boundaries

no matter how far you go.

 

His days are lakes,

his memories floating bodies.

 

You who are descending

from the mountains of the past,

how can you climb them again,

and why?

 

Time is a door

I cannot open.

My magic is worn,

my chants asleep.

 

I was born in a village,

small and secretive like a womb.

I never left it.

I love the ocean not the shores.

 

© Adonis (Uit: Selected Poems, vertaal deur Khaled Mattawa. 2010: Yale University Press.)