Posts Tagged ‘De Waal Venter gedig’

De Waal Venter. Leerstoel

Thursday, January 27th, 2022

 

 Leerstoel

 

Uit my stoel

ondersoek ek

die pens van die heelal.

 

Spene voed

suiende gestaltes

van yl-bedrade wiskundige entiteite

met vars strome kwantums.

 

My stoel is in ’n wentelbaan

om die kop

van ’n jong meisie

met my daarin.

Ek doen waarnemings.

Sy lag want sy is ryk aan tyd.

 

Eintlik ’n batisfeer,

my stoel,

stadig, of dalk vinnig,

maar onvoelbaar

sak ons die diepte in

van ’n woord.

 

’n Skerp soeklig skyn,

belig vreemde strukture.

 

Voor ek begin daal het,

het ek geweet

watter woord dit is.

Dit is: woord.

 

Nou verstaan ek nie

die onbekende lewende hawe

wat tergend stadig

verbydryf nie –

fyn lyf soos ’n ballerina

se bra van kant,

deursigtig, met groot pers oë

wat oënskynlik vir my lag,

swalk statig verby;

net die agterkant

nou nog sigbaar,

dit lyk soos ’n sigaar

gemaak van jellie.

 

Ek gee die sein: boontoe.

 

Hier kan ek nie langer bly nie.

As ek die onverstaanbaarheid

van hierdie woord

langer moet verduur,

sal ek hom en sy maats

nie meer argeloos

kan skommel

en uitdobbel nie.

 

Verstaan?

 

 

© De Waal Venter

 

De Waal Venter. Twee prosagedigte

Thursday, January 13th, 2022

 

Peinsende muse. De Waal Venter

 

 

Prosagedig:

’n Gesprek sonder Yanni

 

Ek en my vrou sou graag vir Yanni Euterpe onthaal met ’n aandete. Ons sou skaapnek heerlik sag kon kook en vars groente uit die tuin daarby voorsit: slaaiblare van Cos, vet rooi radyse met wit voorkoppe, intense groen Switserse spinasie, kruie soos tiemie, marjolein en lourierblare. Verder, klein ronde aartappeltjies wat plakkies botter onmiddellik insmelt in hulle lywe.

Maar hoe kry mens haar so ver om lank genoeg te bly vir ete? Sy is altyd haastig, want, sê sy, ek is nie die enigste vir wie sy muse is nie.

Gister het sy gepraat van Sappho, maar as dit die beroemde Sappho van Lesbia is, verstaan ek dit nie. Daardie Sappho het in die jare twee duisend ses honderd en iets voor Christus geleef.

Maar hoekom dink ek ’n muse moet deur tyd gebind word? Ek, en almal wat ek ken, leef in ons geprogrammeerde tydperke: begin, verloop, einde. Maar lyk my dit geld nie vir Yanni nie.

Blykbaar moet sy aan die gang bly om die digters voor my en na my ook waarhede in te fluister.

Ek kan nie eers dink watter vorms toekomstige poësie sal aanneem nie – direkte kommunikasie van brein tot brein dalk?

Die punt is, waarhede verander nie, die vorms en voorkomste miskien wel. Vat nou maar Aristoboleles se idee: (’n tydgenoot van Demokritos. Geen van Aristoboleles se geskrifte het bewaar gebly nie.) Die menslike gees is onvernietigbaar, baie soos Demokritos se atoomdeeltjies.

Ek kan sweer ek het Dinsdag vir Aristoboleles in die supermark raakgesien. Hy het baie krities gestaan en voel aan ’n avokadopeer. Dalk werk hy aan ’n nuwe filosofie-tese.Ek hoop net hy sal onthou om spukhaften kwantum-verskynsels in te sluit. Dit is deesdae de rigeur.

Sien, ek het tot hier gekom sonder hulp van Yanni. Maar ek moet erken, dit is ’n bietjie

onsamehangend. Wat maak hierdie gedig (as dit ’n gedig is) ’n geheel? Ek sou sê, dit is die moeilik bespeurbare draad wat hierdeur loop, ontwykend, soos die genetiese kode vir kreatiwiteit,

’n baie dun draad.

 

*

 

Prosagedig:

’n Ordelose gesprek met my muse, Yanni Euterpe

 

Yanni het ingekom sonder dat ek dit dadelik opgemerk het. Sy sit met haar ken in haar hand en kyk by die venster uit.

Wat sien jy? vra ek.

Sy draai haar kop na my en haar donker oë beweeg stadig onder haar fyn wenkbroue soos sy my gesig bekyk.

Uiteindelik antwoord sy: Chaos.

Daarbuite? vra ek verbaas. Sy knik haar kop en sê: Lig stort ordeloos deur kolkende lugmassas, selle in plante verdeel en verdeel verwoed, insekte verslind mekaar, erdwurms sluk blindelings die aarde in. Dáár loop ’n hond met ’n meisie agter hom aan. Bokant hulle strompel wolke planloos teen mekaar in. Waarheen gaan die hond met die meisie?

Ek dink hy het ’n plan, bied ek huiwerig aan.

Ja, antwoord Yanni sag. Sy plan pas in ’n groter plan, wat pas in ’n ander een en dié pas in een wat groter is. Maar nie één word bedink nie. Die orde wat jy sien is ’n illusie op die buiterand van hierdie onmeetlike, onkeerbare onophoudelike chaos.

Yanni staan op en stap weg die chaos in.

De Waal Venter. ‘n Pennie se sonde

Thursday, December 23rd, 2021

 

’n Pennie se sonde

 anno domini 1949

 

Hitte stroom op uit die straat,

dit brand my kaalvoete.

Die bottel melk

het al hoe swaarder geword,

ek gee dit oor van een hand

na die ander.

Môre is dit Kersfees.

Daar is gekleurde ronde gloeilampe

aan die boom.

Is dit ’n groter sonde om op Kersfees sonde te pleeg?

 

Moeder het my net genoeg geld gegee

maar vandag is die melk ’n bietjie goedkoper

en ek het ’n pennie kleingeld gekry.

Ek het hierdie lekker gekoop

wat lyk soos ’n pienk vis.

Het ek die geld gesteel?

 

Daar is die huis

ek is nou-nou daar.

Voor ek daar kom

sal ek moet besluit

oor die pennie.

Sal ek vir Moeder vertel?

 

Jona het sonde gedoen

en die walvis het hom ingesluk.

Dis donker en eensaam daar in die walvis.

Vanaand sal dit donker en eensaam wees

in my kamer

wanneer ek dink oor daardie pennie.

 

© De Waal Venter, 2021

 

De Waal Venter. In waansin het ek gevra

Thursday, July 15th, 2021

 

 

“Vlakvulling II” M.C. (Maurits Cornelis) Escher 1957

 

In waansin het ek gevra. NP van W Louw

 (Uit die bundel: Alleenspraak, 1935)

Herr du mein Gott, was gehen mich die
Gesetze der Natur und Arithmetik an?

 

In waansin het ‘k gevra, o God

vir my die vrede van die ster,

om bo die berge stil te woon,

die wêreld onder dof en ver.

 

***

 

In waansin het ek gevra

 

Tuna byt die water in, bo

oor die swaan in die waan dat wit

die kleur is van olifante, al sê die koerante wat

’n kameel swart laat voorkom, nes ’n boeddha sonder

klere rustig by die wit stertvere van

’n haan sonder waan dat hy altyd kan onder-

skei tussen walrus en donker padda leunend teen

die spitse ore van die meisie wie se glim

lag

jou laat in die waan dat

’n vol

struis niks weet van die Recuerdos

de la Alhambra terwyl dit stewig

staan, geplant op die ki-

taar rustend op  die stert van ’n tok

kelossie en ’n trieste tipe pelikaan on-

der ’n ongedierte buigend onder die hand van

die meisie ver maar tog geneties ná

aan die besorgde kreef hang-

end oor die esel wat eens die Mes-

sias hoog deur die skare gedra het in

die waan dat hy net sy werk doen maar

nou weet ons die een vorm die ander, waar

jy lig is, is ek donker om

jou te wys waar dit waar is sodat

jy jou waan beter

kan verstaan.

 

© De Waal Venter, 2021

 

De Waal Venter. Yl raamwerke van ons drome

Saturday, February 13th, 2021

 

Foto: De Waal Venter

 

 

Yl raamwerke van ons drome

 

 Teen die aand

fluister die bome

van hartseer

maar ook van die uitbundige blydskap

dat daar son was.

 

Hartseer

oor dié wat geval het

en in die grond

oorgee aan nuwe lewens.

 

Hulle fluister

van die sagte reën

wat tussen hulle blare

ingeval het

met saaklike teerheid –

verpleegsters

wat weet dat die lewendes sterf

en dat daar altyd

nuwe groei kom.

 

Hoe later, hoe stiller

fluister die bome,

stiller in die sterker nag

tot ons agterkom

dit is die yl raamwerke

van ons drome.

 

© De Waal Venter, 2021

 

De Waal Venter. Uitverkiesing van spesies

Wednesday, February 3rd, 2021

 

 

 

 

Uitverkiesing van spesies

 

 Hoenders kyk na mekaar

en peil

hulle teenstanders.

 

In die diep kuile

van die riviere

sweef seekoeie plegtig

deur die skemer water.

 

Pikkewyne stap penregop

waterkant toe

asof op pad na ’n idee,

diep ingedagte oor die inhoude

van hulle toesprake,

kundig gevou

met die prag van origami.

 

Muskiete hang aan die helikopters

van hulle skellende vlerke,

tuur af in die nag

na die landskap onder,

soek teikens

wat sonder verdediging

weerloos lê.

 

Katte loop tussen

hande deur,

verdra dit maar

om die lomp voedselverskaffers

se bonkige plesiere

ter wille te wees.

 

’n Klein persentasie mense

kom in hulle drome

af op waarhede:

grense tussen genusse

is lukraak,

hondesiele besit stemreg,

en hulle stem –

nou en vorentoe

in die uitverkiesing

van spesies.

 

© De Waal Venter, 2021

 

 

De Waal Venter. Net pietersielie

Thursday, January 21st, 2021

 

 

 

Net pietersielie

 

Net pietersielie

en ’n takkie

suurlemoen-verbena.

 

Roket se neutegeur

in jou mond

en donker, diep

koffie by jou neus.

 

Net kanferfoelie

en ’n blaartjie

van tamatie

het jy nodig.

 

Het jy nodig

om mens te wees,

te weet jy is hier

saam met

haar

wat ruik soos weilande,

die glimlag van appelkose,

nat grond na die reën,

vars sonskyn deur die klam wolke.

 

Net pietersielie

en die ander klompie

het jy nodig

om hier te wees.

 

© De Waal Venter, 2021

 

 

De Waal Venter. Lynreg

Thursday, November 5th, 2020

 

Korona-gedigte

 

Lynreg

 

Deur die vel

steek die angel,

spuit die gif

in die vleis.

Deur die lap

steek die naald,

trek ’n garing

in en uit.

In die spier

steek die naald,

spuit die teenmiddel

in die bloed.

Deur die leer

priem die els

in die maak

van die skoen.

Deur die lyf

dring die strale

en wys die bleek bene.

Deur die modderwater-spoeling

van gedagtes

skiet insig,

’n helder lyn

na die anderkant

van dink.

 

© De Waal Venter, 2020