Posts Tagged ‘gedig Breytenbach’

Breyten Breytenbach. klein reis as stippelkoei van ‘n jaar…

Friday, September 16th, 2011

            klein reis as stippelkoei van ‘n jaar se weggaan fragmente

                               en hoe die pampoen vrot geword het

                                                   (‘n nostos)

 

                                                “The poetic fact pre-exists”

                                                                                   -Ezra Pound

 

*

Ons het die koerante gelees. Baie.

Elke oggend het gekom met ‘n lading

geweld, verlies, droefenis, verwondering,

magswellus, paniek, intriges, bloed (baie bloed),

ekstase, leuens, oorloë en gerugte van oorloë,

dooie bergies en dooie dassies –

die neerslag van ou-ou verbranding

            en van donker chemikalieë

het ons hande met nuus bevlek

 

 

*

agter ruite buig die wind

wolke en see se wit fronsnate

na ‘n ander diskoers

 

die tyd van vye het gekom

en toe druiwe, en gegaan

 

‘n afskeidsvers as koei in die sloot

waar ons om die tafel sit

om saam die vis en die brood te eet

en die wynglas in ‘n ritueel van vertrek te lig

sodat son soos die bloed van tye nog glans

 

en ons weerkaatsings in die ruite sien

dansgebare maak

 

tot siens, tot siens

(goodbye Koos, goodbye)

 

*

lettergrepe wat mekaar te lyf gaan

met die kapmesse van wanhoop

 

*

ons sal vlieg: trekganse

in die ryspapierruimte

van ‘n ou skilder op die knieë

 

in die nag

wat ‘n verbeeldingsvlug is

sal ek aan julle dink

 

 

*

want om so oor Afrika te vlieg…

hierdie droewe smeulende landmassa

hang ‘n goiter aan die hart

met ver benede die geflikker

waar vlieënde metaaldrake

dood spuug

en ander gepantserde gedrogte

                        mure verpulwer

en dooies op straat bewegingloos dans

in verspotte posture en met

                        opgeblase pense

 

klein is hulle soos karakters in reistonele

van die ou Chinese meester

onbenullig soos daardie miere

                        wat die ontbindende vlees

woord vir woord sleep

                        na enklawes van verorbering

                        onder die soetdonker aarde

 

*

o die lewe is onvoorstelbaar

alhoewel dit al hoe meer voorspelbaar word

hoe langer jy lewe

(verby die die-by datum)

totdat jy die stel en die spel verloor

oorstelp deur die duiseling

van dansende engele op die speldekop

 

*

(this desert country / where every shadow / is a bird of comfort / for the unhinged poet)

 

*

die dood van jou vader

hy is lankal oorlede

sy dood bly jou by

as ‘n onderhuidse hede

‘n voortdurendheid onder lede

 

is soos ‘n smeersel diepkennis

wat lankal in jou brood

gesyg het

en soek jy nou ‘n soetigheid

van woorde

om daardie smaak

onsigbaar in die mond te maak

 

die lewe is

sluk vir sluk

‘n skryfoefening

 

*

(“Since his pet potbellied pig

wandered away from home,

Aiken Hart slumps into a depressive

dolour every time he smells bacon.”)

 

 

*

weg van hier waar die Suiderkruis se knypers

soos passers die oneindigheid

van die ewige nag afmeet

na ‘n ander halfrond

na die versteende denke van grys stede

 

na ‘n ander hemel

waar die môrester ‘n bakenvlam is

wanneer die ganse werf

swymel van jasmyn

en in die verte pieke wit rook

 

bekots met hoogte-asem

 

*

die dralende geur van lindebome

wat reeds hul bloeisels afgewerp het

oor die sypaadjies

verleë ligte leë ooglede

en in ander strate lilatakke in blom

ligpers oor mure getros

om af te loer

 

 

*

all is well

the moon in well

swelling a wet baby

 

moon is round

I shit a pound

talk to the hound

tomorrow sound

s’truth

 

*

daardie rookpilare oordag

en die vuurkolom in die nag

van die woestyn

dui die krematorium aan

 

dis goed dat alles wat ooit lewe was

nou die medegeleefdes se roet en as

is in die woestyn

om die soete weg te verlig

 

mens wil immers nie afdwaal nie

 

*

(“Corruption was correlated with earthquake deaths, haze was correlated with Shangainese deaths, and flipper banding by scientists was correlated with king-penguin deaths. Colombian officials seized a narco-pigeon, and Saudi Arabia detained a vulture affiliated with Tel Aviv University. Police in Phorzheim, Germany, detained an owl who was drunk on schnapps. Dozens of Romanian starlings drank themselves to death. One thousand Italian turtle doves fell from the sky with blue-stained beaks; 500 starlings and red-winged blackbirds were found dead on a road in Pointe Coupee Parish, Louisiana; and 4,500 Arkansas blackbirds were thought to have been killed by fireworks.” Findings, Harper’s Magazine)

 

*

 

 

*

hoe ek vorentoe leun in die kompartement met my hand op haar knieg so asof ek haar sou ken om my ganse lewensverhaal vir haar te vertel, dringend, wie ek is waar ek vandaan kom hoe ek tot hier gekom het ek weet nie, hoe die woorde uit my tuimel en stort terwyl die reis se onverbiddellike onsamehangendheid buite verby die donker nagtreinvenster swiep – gloeilampe soos smeertrane, bosse, klosse dorpies, ‘n peillose nag, die stofmaan, duisternis vol lewe, alles wat wieg en skree soos ‘n trein se fluit ; hoe sy toe ek niks meer oor het om te sê nie en vorentoe leun in die kompartement met my hand op haar knieg so asof ek haar sou ken, nou leeg gebieg met ‘n tong wat te veel geword het in die mond en reeds nie meer weet wat was lieg en wat verbeeldingsklanke met die verhemelte en wat die onsamehangende onverbiddellikheid van ‘n nag wat verskiet in die niet nie, hoe sy wegdraai van haar afbeelding in die ruit die kombers opgetrek tot aan die skouers van haar knopperige lyf so asof sy bang is ek sal die vere sien, om haar oë so groot dié van ‘n uil agter die blinde brillense na my te draai en te sê: I’m sorry. You’ll have to come again.

 

*

 

*

nou dit reeds laat is

onthou ek dat ek ‘n paar indrukke

wou skryf –

hoe die maan gekantel het

en paddas kraak in die vywer

en hase en muise en wildeswyne

en geeste skarrel in die bos

en nou ek dronk van whisky is

onthou ek dat ek iets van hierdie dag

wou onthou om nie te vergeet nie –

 

dat die dag lig en vol kleur was

dat ek geskilder het

dat my hart gebrand het

van vreugde oor die lewe

van Mikis Theodorakis –

 

dat ek trots was op die verdraagsaamheid

wat dit vir my moontlik maak

om myself waar te neem en vergesel

en te geniet

deur die lied van ‘n paar indrukke

 

 

*

ken jy die stil vreugde

en eerbiediging

van ‘n ronde ou-heuningkleur

koekie seep

in ‘n vaalwit bakkie

met net genoeg groenerige skaduwee?

 

ken jy die nederige geskiedenis van son

en wind

van die skille onder die tafel

op die meester se doek

wat vertel van geloofsdade en wonderwerke?

 

weet jy dat speserye gebruik is

die naeltjie, die kaneel

om die vleeslike teen verderf te bewaar

en binneplaas en stoepkoelte daar is

om te oorleef teen hemel en woestyn?

 

*

niks saliger as dit

middernag verby

die maan byna vol

skerp reliëf van donker bosse

swaar en stil met voëls

en werf gebaai

in helder lighoofdige sluimermymeringe

van die ewig bestaande afwesigheid van son

die geur van jasmyn

groen sterre

en skielik weer

iewers uit die heuwel

jakkals se rillende tjank 

 

*

my mense, nou dit aand word

oor die wye land,

nou die geritsel van vlerke soos die klik-klik

                       van ‘n droë rugstring is,

nou soek ek julle wat name gehad het

en gesigte en hande en die warmte van tonge

 

ek het julle so lank in die woorde gelê,

voorgelê en vasgemaak,

dat die smaak van grond en son vervlieg het

en net die versuikering van beweging oorbly

 

verskoon my, julle wat nou skoon is

                       van alle vlees en tekstuur

en vergun my om oplaas saam

                       met julle te vergaan,

één en afwesig te word gestroop

                       van geheue

in die skuur van ewige reise

 

 

*

elke dag is toegooimooi

 

*

eers dán

by volmaanhelderheid

as onthulsel van stof

se stilte oor die werf

wéét jy vlees is pampoen

 

Blackface Buiteblaf

15-16 September, 2011

  •