Posts Tagged ‘haikoe’

Louis Esterhuizen. Mars toe en terug in sewentien lettergrepe

Thursday, May 16th, 2013

 

Soos ons almal weet, het die astronomiese ontwikkeling in moderne tegnologie tot gevolg dat selfs Mars deesdae net ‘n haikoe ver is … En nou, volgens ‘n berig by Poetry Foundation, het NASA besluit om dié beginsel sommer baie letterlik te demonstreer: “NASA is inviting poets and space-afficionados to pen their best haiku to celebrate the voyage of MAVEN: a spacecraft that will leave Earth in November to study the Martian atmosphere. Managers of the MAVEN-voyage began accepting haiku submissions on May 1 and they will continue to accept haiku submissions until July 15th. From July 15th to July 29th, NASA will allow the public to vote for its favorite three submissions. On August 8th, NASA will announce the three haiku that garnered the most votes. NASA plans to display all three poems on the MAVEN website—and to give the poems three spots aboard the MAVEN spacecraft, which will launch in November.”

Nou ja, toe, julle haikoemane: laat waai met die tel van lettergrepe en versreëls …

Vir meer besonderhede kan jy intussen by NASA se webblad gaan koekeloer.

As leestoegif volg ‘n toepaslike gedig.

*

A Martian Sends a Postcard Home

Caxtons are mechanical birds with many wings
and some are treasured for their markings–

they cause the eyes to melt
or the body to shriek without pain.

I have never seen one fly, but
sometimes they perch on the hand.

Mist is when the sky is tired of flight
and rests its soft machine on the ground:

then the world is dim and bookish
like engravings under tissue paper.

Rain is when the earth is television.
It has the properites of making colours darker.

Model T is a room with the lock inside —
a key is turned to free the world

for movement, so quick there is a film
to watch for anything missed.

But time is tied to the wrist
or kept in a box, ticking with impatience.

In homes, a haunted apparatus sleeps,
that snores when you pick it up.

If the ghost cries, they carry it
to their lips and soothe it to sleep

with sounds. And yet, they wake it up
deliberately, by tickling with a finger.

Only the young are allowed to suffer
openly. Adults go to a punishment room

with water but nothing to eat.
They lock the door and suffer the noises

alone. No one is exempt
and everyone’s pain has a different smell.

At night, when all the colours die,
they hide in pairs

and read about themselves —
in colour, with their eyelids shut.

 

© Craig Raine (1979)

 

 

René Bohnen. Gestolde likkewane

Sunday, December 25th, 2011

"my" likkewaan teen my huis se muur in Harties

Ek drink aarbeigegeurde water en dit reën hier by die see. Ek dink daaraan dat ek te min gedigte uit my kop uit ken. Eergister het ek stadig deur Meiringspoort gery, die son was helder. Daar was ʼn skilpad besig om oor die pad te loop en ek het na regs vir hom uitgeswenk, die motor agter my na links. Verder kon ek net hoop hy loop vinnig en veilig. Twee draaie verder sien ek die likkewaan langs die pad, pootjies amper op die teer. Hy was op en wakker, nek uitgerek, kyk die verkeer wat verbykom, wag om oor te skarrel – daarvan is ek seker. Dalk is likkewane ook al gewoond aan vakansieverkeer, ek weet nie. My kontak met likkewane is beperk. Maar spesiaal.

Hy was tien bakstene lank (is dit omtrent ʼn meter ern ʼn half?) en hy het my in 2001 besoek. Ek dink dit was ʼn Hy. Ses maande lank het hy in my plafon gewoon by Hartbeespoortdam. Soggens tienuur se kant het hy uitgekruip en vir ʼn uur of twee teen die huis se muur in die son gesit. Ek kon hom vir ure dophou, hoe daardie klein toontjies so klou aan growwe baksteen en die hele lyf se gewig dra. Hierdie likkewaan het naamloos gebly want hy was nie my troeteldier nie, hy moes wild bly. Tog het ek met hom gepraat, hom soms gevra om te bly sit sodat ek my kamera kan gaan haal. En dan het ek hom afgeneem. Sien hom op die foto hier bo. Ek het sy gesplete blou tong gesien flits, gesien dat sy oë my volg en ek het hom probeer verseker dat niemand in my erf hom sou vang nie.

Wanneer dit tyd was om oor die grasperk af te stap na die dam toe, het ek dan die honde in die huis toegemaak en “my” likkewaan waargeneem: hoe sy lyf beweeg wanneer hy stap, sy kort beentjies, die spoed waarteen hy kan omdraai as hy gevaar agter hom vermoed. Hy is vinnig. Ek het boeke oor hom gekoop, die gedrag en broeigewoontes bestudeer. En teen vieruur het ek weer die honde toegemaak, vir my wyn geskink en op die stoep gewag dat hy rustig oor die gras terugstap huis toe.

Ek sien sulke subjektiewe emosionele verbande in goeters, so dit was vir my opvallend en ook komies dat hy op die 4de Julie vir die laaste keer water toe gestap het en nie weer teruggekom het nie. Was die winter toe verby, het ek gewonder. Of was dit maar net tyd om weer onafhanklik te wees?

Snaaks genoeg vind ek my likkewaan simbolies terug in Julie 2011. Ek leer ʼn uitruilstudent van Sjina ken. As deel van haar opdraggedigte skryf sy ʼn haikoe. Sy noem haar reeks haikoes “Lost in translations”, deels omdat sy voel dat sy ook nie meer in Sjinees dink nie, sy is al so lank met Engels doenig. Deels omdat sy haar nie kan steur aan die Westerse indeling van 17 lettergrepe nie. Ek het haar nog nie gevra of ek haar haikoe hier kan plaas nie, dus verwys ek vireers net na haar as “Dee”. Sy het vandag teruggevlieg na haar familie, ek sal haar seker nie weer sien nie.

Wat beteken hierdie likkewaangedagtes vandag by die see? Ek weet nie. Dit het begin by die outjie in Meiringspoort. Soveel herinneringe aan mense en tye en dinge. Soveel afskeid. Hoeveel likkewaangedigte is daar in Afrikaans?

Hier is Dee se haikoe:

Always the same lizard

Lying in the sun

The shade cuts its tail

  •