Posts Tagged ‘Helize van Vuuren vertaal Osip Mandelstam’

Osip Mandelstam. Vertaling in Afrikaans

Friday, March 5th, 2021

 

Osip Mandelstam. Vertaling van Engels in Afrikaans. Vert. deur Helize van Vuuren.

 

‘n Ekstra dag

 

Die liggaam van Arshak[1] is ongewas en sy baard het verwilder.

Die koning se vingernaels is gebreek, en houtluise kruip oor sy gesig.

Sy ore het dof geword van stilte, maar ooit het hul na Griekse musiek geluister.

Sy tong is seer van tronkbewaarderskos, maar daar was ‘n tyd toe dit druiwekorrels teen sy verhemelte gedruk het, en dit so rats was as die puntjie van ‘n fluitspelerstong.

Die saad van Arshak het verdor in sy skrotum en sy stem is so yl soos die geblêr van ‘n skaap.

 

Koning Shapukh[2] – dink Arshak – het my in sy mag,  en nog erger, hy het my lug vir homself gesteel[3].

Die Assiriër klou aan my hart.

Hy is die kommandeur van my hare en my vingernaels.  Hy kweek vir my my baard en sluk vir my my spoeg, so gewoond het hy geword aan die gedagte dat ek hier is, in die fort van Aniush.

 

Die Kushan mense het gerebelleer teen Shapukh.

Hulle het deur die grens gebreek op ‘n onverdedigde plek, soos deur ‘n sydraad.

Die Kushan-aanval het Koning Shapukh geprik en gepla, soos ‘n ooghaar in sy oog.

Albei kante (vyande) kyk skeeloog, sodat hul mekaar nie hoef te sien.

‘n Sekere Darmastat, die goedhartigste en bes opgevoede van die eunugs, was in die middel van Shapukh se leër, het die kommandeur van die perderuiters aangemoedig, sy pad gewurm tot in sy meester se guns, hom weggeraap, soos ‘n skaakman, uit die gevaar, terwyl hy heeltyd in vol sig was.

Hy was goewerneur in die provinsie van Andekh in die dae toe Arshak, met sy fluweelstem, nog bevele gegee het.

 

Gister was hy koning maar vandag het hy in ‘n gleuf geval, opgekrimp in sy maag in, soos ‘n baba, en hy verwarm homself met luise, met plesier aan die jeuk.

 

Toe die tyd kom vir sy beloning, het Darmastat in die Assiriese oor ‘n versoek ingesit wat gekielie het soos ‘n veer:

Gee my ‘n pas na Fort Aniush. Ek wil dat Arshak een ekstra dag kry, vol klank, smaak, en reuk, soos dit eers was, toe hy homself geamuseer het met jag of bome plant.

 

          – Osip Mandelstam – uit Reis na Armenië, 1933 in Sowjet-tydskrif,       Zveda (Prosavers-uittreksel uit ‘n Engelse vertaling-met-eindnote van Sidney Monas, 2011; ©Afrikaanse vertaling en titel Helize van Vuuren)

 

[1] Koning van die Arshakide dinastie, wat Armenië regeer het van 63-428 v.C. In die vierde eeu is die koninkryk verdeel tussen die Romeinse en Iranese invloedsfere.

[2] Shapur, of Sapores (Grieks) of Pahlavi Shahpur II (310-79), het die Romeine in 363 verslaan (dood van Julian), en Armenië verower; hul het ‘n poging aangewend om Zoroastrianisme te vestig oor die Christelike Armenië. Shapur deur die Parthiese Koning Arshak opgesluit in ‘n fort,  waar hy later selfmoord gepleeg het. Ten spyte van die politieke onrus tipies van dié tyd, is die vyfde eeu wat dié gebeure gevolg het, die Goue eeu van Armeense kultuur.

[3] Die prosavers handel oor die legendariese stryd tussen die konings Arshak en Shapukh, en kan verstaan word as verwysend na Stalin se onderdrukking.  Ook na Mandelstam se ballingskap-omstandighede. En die seker wete van sy einde wat wag.