Posts Tagged ‘Kamfer’

Pieter Odendaal. Oor toe harte, varke en grensdrade – Nuwejaarsdag 2012

Wednesday, February 1st, 2012

Die tarentale en hadidas kwetter my wakker op Frances-hulle se plaas buite Klapmuts. Tazneem en Bradley het gisteraand voor twaalf hulle goed gepak en gery nadat ’n groep wit skoolmeisies grappies oor hotnotte en meide om die vuur gemaak het. Ons het almal saam gesit toe die woord hotnot oor die vlamme skiet terwyl ek en Bradley besig is om te praat oor sy navorsing oor die Nama kultuur. Hy vertel my hoe hy stories opteken wat dreig om deur die wind weggewaai te word. Daar is die woord weer, onmiskenbaar hierdie keer: hotnot. Die kinders kekkel van die lag – die eienaar van die woord kan nie ouer as veertien wees nie.

Bradley word stil, sy dreads hang oor sy oë. Tazneem probeer om dit te ignoreer en vertel dat sy volgende jaar hajj wil aanpak as deel van haar hernude verbintenis tot Islam.  Die skoolmeisies kom niks agter nie, hou aan gesels oor die meide wat saam hulle in die skool is. Nou word Tazneem ook stil. Sy en Bradley sit nog so ’n ruk, ons kyk  vir die vuur, dan staan hulle op en pak hulle goed in. Ek en Frances probeer hulle oortuig om te bly, vra om verskoning vir die vreemdelinge om die vuur. Maar ons weet almal dat die aand nou verby is.

Vroeër die aand het ons die lig teen die walle van die plaasdam laat dans soos ons heen en weer geswem het.

Kinds of water drown us. Kinds of water do not.  […] A pool of thoughts tilts this way and that in me. Sokrates, after bathing, came back to his cell unhurriedly and drank the hemlock. The others wept. Swans swam in around him. And he began to talk about the coming journey, to an unknown place far from their tears, which he did not understand. People really understand very little of one another.

© Anne Carson , Plainwater, 1995.

Later stuur ek en Frances saam die familie Chinese lanterns die lug in, ons vriende kwyt. Ek bly dink aan die meisies en hulle toe harte terwyl die lanterns klein soos sterre in die nag word. Hulle sal seker nooit weet of omgee wat Nama of hajj is nie, fluister Frances. Ons gaan die nuwe jaar uitsigloos binne.

*

Ons staan op en gaan drink Ricoffee op die stoep, sigaret in die hand. Die plaas lê geilgroen in die nuwejaarson. Frances se pa vra my om te help met ’n siek otjie. Hy het penisillien nodig. Die vark het homself gisteraand bemis en lê op sy sy, bied geen weerstand teen die naald wat tussen die gladde, kleurlose haartjies sy lyfie binnedring nie. Hy staan so effe op as ons klaar is, wend ’n halfhartige poging aan om weg te kom mits daar nog naalde in die oom se sak is. Hy’t dae laas geëet – die vel hang los soos ’n kombers oor sy kruis.

Later kom laai Tebu en Khanyi ons met sy Mazda-bakkie op. Ek en Frances sit agterin, gebruik ’n knopkierie om die canopy oop te hou sodat ons vars lug kan kry. Ons tel Tebu se neef in Kayamandi op en skiet deur Strand toe om saam Khanyi se Sotho-familie te gaan kuier. Duisende gesinne span uit op die strand en al langs die Eersterivier, reg in die suburbs in waar tannies met krulle en ooms met boereboepe die kaperjolle aangluur. Hulle sê niks nie, kyk net afkeurend toe. Daar’s ‘n kortsluiting in hulle koppe as hulle vir my en Frances sien. Ek wil my vervies vir hulle oë, maar los dit eerder.

Ons stap af see toe om lafenis in die water te soek. Ek en Frances is die enigste witmense op die strand. ’n Jong lat skree vir my in Xhosa tussen die branders deur: “Julle mlungus moenie my besteel nie!” Ek lag en duik agteroor die golwe in. Die meeue sweef met kraalogies oor die skare. My longe trek vol osoon en my vingers verstok van die koue.

oorvertel 2
Februarie 2010

hier het ’n vrou gebly Mal Maria sy’t geloop met ’n lang tou om die
nek met haar huissluitels aan een nag toe dood sy met die sluitels
om die nek die wind het haar nek gebreek

julle Kaapse mense sê mos die son sien alles
hierso sien die mense alles

ek huil nie oor Apartheid-kak nie ek huil oor julle klo’goed net hoor
van Distrik 6 ek kon nog die St Helena in my oumoeder se hare ruik
maar bruin mense is net klopse papbekke en gomgatte om bruin
te wees is glad nie so verkakte storie soos daai slamse voorgee nie
en dan is dit nog die anner storie van boesman wees die problem is
wanner jy jou mense se storie ken en daar’s nie slams of boesman
in nie maar jy moet maar ja en amen want al wat jy het is die
oorvertel

die see spook by jou al trek jy tot teenaan die woestyn

die see is ’n teef met rooi skoene aan 

© Ronelda Kamfer. grond/Santekraam, 2011.

Terug by die uitspanplek op ’n leë erf langs die rivier, seën Khanyi se tannie ons oorvloediglik met kos: pap en gesmelte kaas, tjops, wors, chakalaka. Een van haar neefs leer my ’n paar pantsula-passies aan, waarna Ta Vusi en sy broer (die twee vorste in die familie) my uitnooi om langs hulle te kom sit. Hy stel homself uitvoerig voor: Hy werk by Portnet aan die Weskus en vertel van grensdrade wat makliker gespan word as wat hulle geknip word. Hy en sy vrou wil ’n erfie aan die Weskus koop waar hulle vir die see kan kyk as hul lywe begin ingee.  

Hulle kleinseun, Kunle, huil as ek met hom begin speel – hy’s glo vreeslik bang vir ’n lae gegggggggrom, vra sy ouma om verskoning, maar Khanyi grap dat hy maar net skrik omdat hy nog nooit ’n albino gesien het nie. Sy spot altyd dat sy my in olie gaan doop en onder haar bed gaan wegsteek as die lang messe hul skadu’s teen die hoë mure van estates begin gooi.

Ta Vusi skiet ’n bottel sjampanje oop om die nuwe jaar en sy vrou se komende studiereis na Londen te vier. Tebu laat die meisies lag en gooi elke nou en dan ’n paar moves op die dansvloer. Jack Parow bulder onverwags uit die kombi se luidsprekers en almal begin saamsing. 

*

Vroegaand skiet ons konvooi deur Gugulethu toe. Ons ry verby ’n omgekeerde taxi. Tebu verstaan nie hoekom hulle so jaag nie en klik sy tong oor die weggooibaarheid van lewens. Sy nefie chip in dat hy baie veiliger in Kayamandi voel – hulle skiet glo te veel hier. Ons braai tot vroegoggend in Khanyi se agterplaas. Orals om ons blêr klankstelsels die lugruim in. Frances se pa laat weet dat die siek otjie dit toe nie gemaak het nie en dat ons moet kom help om die ou grensdrade te knip. Die varkies se kampie is te klein. Hulle het meer spasie nodig, anders gaan hulle aanhou siekraak. 

They lied to us

They lied to us.
They told us: we shall die, wiped out in wars.
Ever since I can remember, they said: Our blood will be shed.
We ate and drank and didn’t die tomorrow,
We squandered all we had saved, flowers for example, grass…

And in this spring I sometimes think,
What did you mean when you told me, “I’ll give you
Only one night.” Did you think
That all the days of our lives are nights, night,
Or did you say it out of the great dread.

They lied to us. I told my students everything
My teachers taught me. In great haste I told them,
So I would be free a bit for myself in the end.
They lied to us:
The unshed blood
Screams louder
Than the shed. 

© Yehuda Amichai. Uit Poems of Akhziv. Vertaal deur Benjamin en Barbara Harshav

  •