Posts Tagged ‘Khoisan’

Desmond Painter. Taalstereotipering en liggaamlikheid

Monday, May 24th, 2010
Kalkoen

In ‘n Cape Monitor van 1875 lees ek ‘n beskrywing van Afrikaans: “Afrikaans cramps your thoughts. It impedes your energies. It brings the blush to every modest woman’s cheeks, and makes the educated recoil with disgust too often. It corrupts the morals of your children, and befouls their innocent expressions…”

Hierdie is maar een, vroeë voorbeeld in ‘n baie lang tradisie van stereotipering en denigrasie van Afrikaans — ‘n praktyk, natuurlik, wat nie beperk was tot Engelssprekendes nie, maar waartoe baie Afrikaanssprekendes, wat die taal destyds as bloot ‘n gebrekkige dialek van Hooghollands beskou het, ryklik bygedra het.

Die dehumanisering van die Khoisan tale strek selfs verder terug in tyd. Oor een van die Khoikhoi tale (so lees ek in Noël Mostert se fenomenale boek Frontiers) laat ‘n Europese reisiger uit die sestiende eeu hom soos volg uit: “When they speak they fart with their tongues in their mouths.” John Davys, so vroeg as 1598, skryf dat “their words are for the most part inarticulate, and, in speaking, they clocke with the Tongue like a brood Hen, which clocking and the words are both pronounced together, verie strangely.” John Milward maak ‘n soortgelyke “observasie” in 1614: “These people are most miserable, destitute of religion in any kind, as farre as we can perceive, and of all civility; their speech is a chattering rather than language…” En in 1634 beskryf die reisiger Thomas Herbert die Khoikhoi tale as “rather apishly than articulately sounded.” 

Ek weet nie of iemand al ‘n sistematiese studie gemaak het van die aard en inhoud van stereotipiese en negatiewe taalvoorstellings in Suid-Afrika nie, maar dit sal fassinerende leesstof wees. Wat my veral sal interesseer in so ‘n studie, is ‘n analise van die rol van liggaamlikheid (of van liggaamlike metafore) in negatiewe taalvoorstellings…

  •