Posts Tagged ‘Marhinus Versfeld’

Desmond Painter. Oor Marthinus Versfeld gepraat

Tuesday, March 15th, 2011
Marthinus Versfeld

Marthinus Versfeld

‘n Resensie van my oor die heruitgawes van Marthinus Versfeld se Our Selves en Oor Gode en Afgode het gister in Die Burger verskyn. Nee, eintlik nie ‘n resensie nie: Versfeld se boeke hoef nie meer ‘geresenseer’ te word nie. Hulle is keiharde klassieke in die Suid-Afrikaanse lettere. Hulle is boeke in die volle, self-genoegsame sin van daardie woord, werke wat nie ag slaan op die onderskeid tussen literêre en ‘akademiese’ literatuur nie. 

Versveld was ‘n denker, ‘n skrywer, ‘n wysgeer; hy was ‘n aardse intellektueel, ‘n metafisiese kok, ‘n kraaikwaaie weerhaan vir die tye waarin hy geleef het. Akademiese werk in die geesteswetenskappe word toenemend geprofessionaliseer, gestandaardiseer en gesteriliseer. Die funksies van die ‘openbare intellektueel’ word verskraal tot die verskaffing van mediavriendelike klankgrepies oor die verbygaande dit-en-daai. Sou Versfeld in die hedendaagse omgewing van die korporatiewe universiteit hoegenaamd aanstelbaar en bevorderbaar gewees het? ‘n Mens twyfel amper…

Om Versfeld vandag te herlees is om herinner te word aan wat die denke kan vermag, wat universiteite eintlik behoort te wees, en hoe ‘n onpretensieuse, kompromislose en menslike intellektueel lyk. Protea Boekhuis verdien beslis groot lof vir hierdie heruitgawes van Versfeld se boeke. Benewens Oor Gode en Afgode en Our Selves het heruitgawes van Pots and Poetry, Klip en Klei en Die Geneukery met die Appelboom ook al verskyn.

Terloops, onthou julle daardie pragtige gedig, ‘Boland, ‘n reisrefrein (by die roudiens vir Marthinus Versfeld)’, wat Breyten Breytenbach (oftewel, Jan Afrika, in die bundel Papierblom) oor Versfeld geskryf het? Dis ‘n langerige gedig; ek plaas net twee van die strofes hier: 

 

***

 

ou wysgeer, ons het jou gedenk met die geheue aan knoffel

en klei en pampoene onder die tentdoek van jou kis

wanneer die asem weggeneem word

want daar was geen genooide of gasheer meer

en ons was bly om by jou te wees

in die uur van die aangesig van die langwag

dit was nog nie nag nie

kyk verbygaan is maar ‘n verduistering van gedagte

wanneer jy stip op die dood konsentreer

***  

 

ou sterwer, mag die paddas jou onthou

mag jou oë aljaar soeter word en voller van die kennis van stilte

mag jou vriende wyn saambring vir die kuier

want wyn maak die mens se hart bly

mag die tentdoek wat jy gespan het deurtrek bly

met die geur van sederhout en malvablare en knoffel

                en pampoen

mag die sterre en die berge en die verbygaan oor jou en jou gesin bly waak

nou en môre  en elke môre en aand

en elkeen van daardie tye se langwag