Posts Tagged ‘Micha Hamel’

Janita Monna. Een grootste verdwijntruc

Friday, August 16th, 2013

 

Micha Hamel – Bewegend doel

Goed beschouwd is het niet zo’n heel vrolijke mededeling, wanneer iemand zegt een leven te leiden ‘waarin de wekelijkse vraag “Pap, weet jij waar mijn/ scheenbeschermers liggen?” de diepst mogelijke familieband uitdrukt.’ Toch zal de moedeloos stemmende vraag veel, zo niet alle ouders bekend in de oren klinken. Dichter Micha Hamel maakte er poëzie van in zijn nieuwste bundel Bewegend doel. Het gezinsleven en hoe dat grootse dromen, ambities en verlangens in verdrukking kan brengen, was al eerder onderwerp in zijn gedichten. De scheenbeschermers duiken op in het vers ‘De genade van de paarse onderbroek’ waarin speelse erotiek plaatsmaakt voor de ‘keukenboer’ en een discussie over het ‘doekje waarmee je de wc schoonmaakt’. Die opeenvolging van botsende van sferen is bij Hamel even hilarisch als treurig. Zijn poëzie is een poging om de uitdijende warboel in het hoofd en in de omringende wereld in taal te beteugelen. ‘Er is alles in de wereld/ het is alles’, schreef Lucebert, en zoiets geldt ook voor Hamel: de allerlei kanten uitschietende gedachten, gevoelens, herinneringen, groteske gesprekjes krijgen een plek in zijn gedichten.

Hamels poëzie is veelstemmig en wordt bevolkt door tal van personen en personages. In Bewegend doel worden die andere rollen, andere tijden en andere plaatsen ook doelbewust gezocht: onbekende levens (dat van ‘popster’ of ‘verveeld idool’ ) lokken via het scherm van de ‘overjarige computer’ waarachter de verantwoorde huisvader ‘een beetje zit te klungelen’. Deze dagdromen zijn ontsnappingsmogelijkheden, zoals het wekelijkse kroeguitje met de mannen dat is, een ‘tijdvrij/ schijnzijn met kompanen en bier’. Of de vergadering waar gedachten vrijelijk afdwalen en uitmonden in hersenspinsels over het idee horizon: ‘Kortom, als je maar hard genoeg rent, loop je op een streep// die misschien de weg is die je zocht.’

Die verschillende personages en stemmen in Bewegend doel ontnemen bijna het zicht op de grootste verdwijntruc die hier plaatsvindt. Want langzaam schrijft de dichter zichzelf uit beeld. Al in het uit tweeregelige strofen bestaande openingsgedicht wordt wat meesmuilend gedaan over de poëzie: ‘laat/ je kwaakblaas amputeren en kom eens met wat functioneel naakt in plaats//van met de rookpluim van je tweedekker geschreven boodschappen.’ Hamel (die ook dirigent en componist is) mag dan hier en daar nog een kolderiek klankvers laten klinken, of een ‘zwoel’ deuntje tussendoor, steeds duidelijker wordt dat de lier aan de wilgen gaat; het werd nog niet zo lang geleden in een interview in deze krant al aangekondigd. In Bewegend doel wordt een ‘blinde dichter’ ten tonele gevoerd, eentje die vergeefs zijn verzen langs de deuren slijt: ‘Zo ratelt en knauwt en lult hij zijn kolder in het rond’. De bundel besluit vrij definitief met het voorstel ‘de poëzie voortaan aan anderen te laten’. Nooit meer een gedicht van Micha Hamel, dat zou toch wel heel jammer zijn.

 

Afdwalende gedachten (tijdens een vergadering)

 

Sloop die flatgebouwen en je ziet de horizon. De echte horizon

echter is geen lijn maar een ring. (Kijk maar om je heen.)

 

Voor lange mensen ligt de horizon verder weg dan voor

korte. (Leven zij dus in een grotere wereld misschien?)

 

Als je met een raket de aarde verlaat wordt de ring steeds

wijder totdat hij gelijk wordt aan de omtrek van de aarde.

 

Als je oneindig klein bent, heeft de hoepel zich samengesnoerd

tot een stip, en bevindt de horizon zich theoretisch gesproken

 

onder je voeten. Maar dat kan natuurlijk niet. Kan het ook anders? Kan ik

op de horizon lopen? Jazeker. Want dit is geen gedicht maar een handleiding.

 

Straaljagerpiloten hebben er last van. Als je hard gaat, trekt je blikveld samen. Stel, je rent over een

weg waar aan beide kanten een boom staat. Ga je harder, dan wordt de weg smaller. De horizonnen

links en rechts komen dichterbij. Het lijkt alsof je maar nét tussen de bomen door kunt. Dat heeft te maken met hoeveel informatie je hersenen kunnen verwerken (überhaupt het probleem, eigenlijk).

Kortom, als je maar hard genoeg rent, loop je op een streep

 

die misschien de weg is die je zocht.

 

Micha Hamel – Bewegend doel. Atlas Contact, 64 pagina’s, 22,95 euro, ISBN 9789045705873

 

Deze recensie verscheen eerder in Trouw.

  •