Posts Tagged ‘sinchronisiteit’

Marlies Taljard: Die lewe is ‘n werkwoord

Sunday, May 18th, 2014

Marlies Taljard: Die lewe is ʼn werkwoord

Consciousness is the motive power behind all creation and change, the conductor of the music to which the polar partners of Yin and Yang, Heaven and Earth, male and female dance through the universe. The science of quantum physics has recently verified the decisive role played by consciousness in the transformations of energy and matter, but the I Ching has taught this truth for thousands of years. Its pages provide us with a reliable way to foresee how the intricate interplay between the Three Powers of Heaven, Earth, and Humanity (i.e. energy, matter, and spirit) in a person’s life now give rise to particular results later, and how the tides of change which mold the future may be favorably influenced by timely decisions in the present (Richard Wilhelm).

In sy voorwoord tot die I Ching sê Daniel Reid die lewe is in eerste instansie ʼn werkwoord – dit is die belangrikste beginsel wat dié enigmatiese boek onderlê, die rede waarom dit ook Die Boek van Verandering genoem word. Beweging, aktiwiteit, proses en verandering is die basiese beginsels waarop alles in die heelal funksioneer. Die mens wat dié beginsel van dinamiese balans, Yin-Yang, verstaan, is in staat om op aarde te leef soos in die hemel. Die tweede basiese beginsel wat die I Ching leer, is dat die toekoms bestaan uit ʼn oneindige kombinasie van moontlikhede of toevallighede wat egter op ʼn nie-rasionele vlak deur die deelnemer aan die gebeure beïnvloed word. Reid beweer:

The I Ching offers us a precise view of our present situation, identifies the key currents of change that govern it, and indicates how the situation in question is unfolding, where it’s leading us, and what choices we can make now in order to influence the process of change in a favorable direction.

Die I Ching is een van die oudste tekste op aarde – kenners reken dat dit die gedokumenteerde geskiedenis voorafgaan tot in die mitiese verlede. Volgens Richard Wilhelm, wat die inleiding skryf tot Baynes se vertaling van die I Ching, is dit een van die belangrikste boeke op aarde. Dit werp lig op die werk van Lao Tse en sy dissipels, sowel as op verskeie aksiomas wat in Confucius se werk voorkom. Dit is die enigste belangrike boek wat die boekverbranding onder Ch’in Shih Huang vrygespring het. Die eerste orale weergawes van die I Ching mag moontlik reeds voor 3 000 vC bestaan het. Die oudste manuskrip van die werk dateer uit ongeveer 475-221 vC. Wilhelm skryf oor dié werk:

… a living stream of deep human wisdom was constantly flowing through the channel of this book into everyday life, giving to China’s great civilization that ripeness of wisdom, distilled through the ages, which we wistfully admire in the remnants of this last truly autochthonous culture”

Hoewel die belangrikste kommentare op die boek deur Confucianiste geskryf is, word die I Ching reeds eeue lank deur sowel Taoïste as Confucianiste as etiese en filosofiese teks gebruik. Leke beskou die I Ching gewoonlik slegs as ʼn divinasiesisteem of as ʼn reeks towerspreuke deur middel waarvan die toekoms voorspel kan word, maar Chinese en Japannese filosowe waarsku reeds vroeg teen sodanige onderskatting van die werk. Koning Wên het in 1150 vC die stom heksagramme waaruit die teks tot op daardie datum bestaan het, toegelig met raadgewinge vir die regte gedrag in al die moontlike situasies wat deur die yin- en yang-patrone gesimboliseer word. Dit is veral Confucius se kommentare wat die teks getransformeer het van ʼn divinasiewerk tot ʼn filosofiese teks. Oor die kommentare, wat in ons tyd as integrale deel van die I Ching beskou word, skryf Wilhelm in sy voorwoord:

In its judgments, and in the interpretations attached to it from the time of Confucius on the Book of Changes opens to the reader the richest treasure of Chinese wisdom; at the same time it affords him a comprehensive view of the varieties of human experience, enabling him thereby to shape his life of his own sovereign will into an organic whole and so to direct it that it comes into accord with the ultimate tao lying at the root of all that exists.

Yin-Yang-teken

Yin-Yang-teken

Die I Ching het tallose Chinese filosowe beïnvloed, maar ook Westerse akademici en kunstenaars gebruik dit steeds in uiteenlopende rigtings soos letterkunde, psigoanalise, musiek, dans en drama. Deur bloot die I Ching op enige willekeurige plek oop te maak, behoort dit die leser te tref dat die teks besonder noue ooreenkoms met literêre tekste vertoon, veral weens die gekonsentreerde, simboliese aard van die kommentare. Verder vereis interpretasie van die I Ching besondere insig in die menslike kondisie en die eie psige, asook die vermoë om abstrak te dink en simbole te interpreteer. Dit is daarom nie verbasend dat ook Carl Gustav Jung besondere belangstelling in die I Ching toon om toegang tot wat hy die Onbewuste noem, te verkry nie. Daarom antwoord die I Ching hom waarskynlik op sy vraag: “Wat is u?”: “Ek bevat voedsel vir die siel.” Jung lees in sy vraag aan die orakel verder die antwoord dat ons vandag nie meer die ondersteuning van die wyse orakel geniet nie. Omdat ons nie daarin glo nie, verbeur ons die diepe insig wat uit die teks geput kan word en daarom kan ons onsself nie meer uit die labirint wat die noodlot om ons gespin het en uit die donkerte van ons menslike natuur bevry nie.

Jung wys daarop dat Westerse wetenskap op die beginsel van kousaliteit gebaseer is. Juis daarom is dit vir Westerlinge moeilik om die beginsels wat die I Ching onderlê, te verstaan. Die I Ching aanvaar naamlik nie kousaliteit as aksiomatiese waarheid nie, maar funksioneer volgens die beginsel wat Jung sinchronisiteit noem, met ander woorde die konsep dat aspekte van toevalligheid in gebeure wat in tyd en ruimte plaasvind, meer is as sinnelose toeval, maar dat daar ʼn buitengewone interafhanklikheid bestaan tussen bepaalde objektiewe gebeure en die subjektiewe (psigiese) toestand van die betrokke persoon of persone wat deel is van dié gebeure – ʼn konsep wat ook deur Kant aan die orde gestel word in sy Kritiek van Suiwer Rede. Hierdie beginsel, tesame met ʼn onderbeklemtoning van kousaliteit en chronologie is eweneens belangrike beginsels van modernistiese en postmodernistiese literêre tekste.

Jung wys daarop dat ons in ons verkenning van die onbewuste soms op uiters eienaardige dinge afkom, dinge wat die rasionalis summier verwerp en ontken. Die irrasionele volheid van die lewe het hom as psigoanalis egter geleer om geen moontlikhede uit te sluit nie, selfs nie al weerspreek dit alle voorafgaande teorieë en verwagtinge nie, of al bly dit onverklaarbaar nie. Met hierdie ingesteldheid behoort enige lesing van die I Ching benader te word:

He who has perceived the meaning of change fixes his attention no longer on transitory individual things but on the immutable, eternal law at work in all change. This law is the tao of Lao-tse, the course of things, the principle of the one in the many. That it may become manifest, a decision, a postulate, is necessary. This fundamental postulate is the “great primal beginning” of all that exists … (Richard Wilhelm)