Posts Tagged ‘sokker-kwotas’

Wicus Luwes. Arabica Vs Sigorei Vs Sokker-kwotas

Saturday, August 16th, 2014

Met apologie aan Eminem: Laat die regte koffie die lepel asb regop laat staan in die koppie.

 

Ons kuier onlangs by vriende in ‘n poging om weer op te vang met wat in ons lewens aan die gang is en watter beter manier om dit te doen as met ‘n koppie koffie. (Die wyn en Oros was op.) In die kombuis vertel my vriend my dat sy vrou grootgeword het met een sort kitskoffie, maar nou net ‘n ander (duurder) soort verkies. Snaaks wat mense jou vertel oor ‘n koppie koffie. ‘n Ander vriend van my het weer ‘n lening aangegaan om ‘n R5000 koffiemaker vir homself te koop. Die masjien werk met die nuwe kapsule tegnologie en spuit die koffie teen die regte druk en temperatuur in die koppie.

Elkeen het ‘n opinie oor koffie. Steven Spielberg drink nie koffie nie. (Hoe kan ‘n mens iemand vertrou wat nie koffie drink nie?) Die Nederlanders verwys na Café au Lait as ‘Koffie verkeerd’ – seker te veel melk om dit werklk koffie te noem. Party wil die melk eerste ingooi, ander drink nie melk nie. Party mense drink net koffie in die aand en ander drink weer net filter-koffie as hul koffie sou drink. Mocha Java, Wiener Mischung in klein koppies of met bodemlose variasies.

Menigte skryfsels het al in skrywers se grysstof begin roer met ‘n sluk koffie wat in die mond rondrol. Ons ou ‘Kitchen Dutch’-taal het sy oorsprong in die plek waar koffie gemaak word – geen wonder dat dit so lekker op die tong val nie. Die Arabiere het mos begin met die handel in koffie en ek kan dink dat dit goed afgegaan het saam met die bobotie en koffiekoek, maar ek het nie die geskiedenisboeke genader vir daardie een nie. Blykbaar het die eerste koffiewinkel, Kiva Han, sy deure in 1475 in Konstantinopel ge-open. In 1650 het ‘n Lebanese Jood genaamd Jacobs die eerste koffiehuis in Oxford, Engeland op die been gebring. As ek hierdie datums vergelyk, is dit nie onmoontlik dat daar dalk koffie in die eerste koloniale Kaapse kombuise gedrink is nie.

 

Die kombuis as self

deur Joan Hambidge

 

Die pot koffie trek stadig maar seker;

die moer herinner aan ander kombuise,

ander liefdes.

 

Daar was ’n tyd toe ek moes rissies

kap. Toe oë voltyds traan van uie

en verraad. En skinderknoffel

stinkend aan my hande agterbly.

 

Met jou is dit anders. Dit is asof

ek al die vorige messe skerp

mag ophang. Die ou bekers breek

vanself. Mislikhede word stadig

maar seker opgesuig. Voetjie vir

voetjie word ek heel.

 

Die skottelgoedmasjien reinig

aanklagte, verraad, verlies, dwaashede.

Die vloerteëls is witter, ja witter as Jik …

 

Die stoof kook baie nuwe bredies

met die oond ’n knipperende oog.

 

Net soms, net soms sien

ek weer die moer wat sak.

 

Uit Ruggespraak, Protea: 2002.

 

“As jy koffie wil drink, drink jy filter koffie.

 As jy wortel wil drink, drink dan kitskoffie.”

Dit was die woorde van die toergids op ‘n onlangse besoek aan ‘n koffieplaas by Port Edward. Die wortel verwys natuurlik na sigorei.

 

Sigorei word al jare lank met koffie gemeng. Dit het koffie al vervang in moeilike tye – soos tydens hawesluitings of handelsdispute. (Selfs koffie is al geraak deur politiek.) Party wonder of sigorei se blou blom die oorspronklike Blou Blom kon wees wat in Romantiese volksoorlewering toe deure kon oopsluit. Die blou blom simboliseer ook die metafisiese hunkering na die oneindige of onbereikbare.

Of dit deure oop- of toesluit is ek nie seker nie, maar koffie het nog altyd die manier gehad om mense saam te bring. Dit maak jou hande warm in die winter en haal miskien die blou uit situasies uit. Leonard Cohen skryf van blou koffie in sy ‘Book of Longing’, maar wat dit presies is en of daar ‘n direkte verwantskap tussen die blou blom en blou koffie is, is onduidelik vir my.

 

Better

deur Leonard Cohen

better than darkness
is fake darkness
which swindles you
into necking with
your neighbor´s daughter

better than banks
are false banks
where you put
all your rough money
into legal tender

better than coffee
is blue coffee
which you drink
in your last bath
or sometimes waiting
for your shoes
to be dismantled

better than poetry
is my poetry
which refers
to everything
that is beautiful and
dignified, but is
neither of these itself

better than wild
is secretly wild
as when I am in my car
in the darkness of
a parking space
with a new friend

better than art
is repulsive art
which is shunned
by Hashem
and in the ensuing
hullaballoo
I slip
into broadway theaters
and sit undetected
in the Hadassah section

better than greatness
is silly greatness
which stands me
on the shoulders
of my garage
the better to
drop all the eggs
into one basket

better than memory
is tricky memory
which is the juice
of patriotism and
national interest
and the fall of husbands
and all the Sad Show

better than darkness
is darkless
which is inkier, vaster
more profound
and eerily refrigerated –
filled with caves
and blinding tunnels
in which appear
beckoning dead relatives
and other religious
paraphernalia

better than love
is rove
which is the Japanese
more refined
smoother
strangely erotic-
tiny serene people
with huge genitalia
but lighter than thought
comfortably installed
on an eyelash of mist
and living grimly
ever after
cooking, gardening
and raising kids

better than my mother
is your mother
who is still alive
while mine is dead
as a doornail

better than me
are you
kinder than me
are you
sweeter smarter faster
you you you
prettier than me
stronger than me
lonelier than me
I want to get to know you
better and better

 

Uit: The Book of Longing, Penguin: 2006

 

Die toergids op die koffieplaas het ons vertel van die verskil tussen Arabica- en Robusta-bome. Arabica-bome het hul oorsprong in Etihopië / Abessinië, maar word nou wêreldwyd ingespan om ons koppies te vul (of te vervul).  Arabica is die koffie wat die meeste gebruik word op sy eie of as deel van mengsels. Die wêreld eksperimenteer met verskillende smake en hoeveelhede – bitter smake, aardse geure ens. As my liggaam se filters begin protesteer, drink ek ‘n koppie of twee rooibostee om die ewewig te herstel, maar interessant genoeg is daar nou al rooibos espresso ook ontwerp. Selfs ‘n Rooibos-roete by Clanwilliam.

Oom Jan Spies se Cremora-advertensie het lank gelede gesê dat daar net een ding beter is as die eerste beker ‘sawwe lyf’ – en dit is die twee beker ‘sawwe lyf’.  Koffie is daar om gedrink te word, om wakker te maak  of om rustigheid te induseer. (Alhoewel dit energie verskaf.) Of ek swart koffie uit ‘n fles op ‘n lang pad drink en of ek koffie drink omdat dit teetyd by die werk is, maak seker nie saak nie. Of ek dit met suiker of met kondensmelk versoet, soos by my kindertyd kampe, maak ook nie saak nie. As ek dit as inleiding tot ‘n storie of as sleutel tot die slot wil gebruik, sal ek dit geurig  inspan. Die kommunikasie kan in stilte plaasvind met ‘n teelepel wat teen die beker tik om die oomblik aan te kondig.

As jy dan moet praat, praat dan maar oor sokker-kwotas, want anders gaan niemand daaroor praat nie. Elkeen het ‘n (voor)reg tot ‘n opinie en dis vervelig as almal saamstem. Verder is ek ook al moeg om van rugby-kwotas te hoor. As jy baie melk drink, is dit jou keuse. As jy jou koffie sonder melk wil drink, is dit seker ook jou keuse. Te soet koffie is nie goed vir die suikervlakke nie. As jy twee suikers ingooi, roer dan net die boonste een met ‘n knipoog en ‘n pinkie in die lug. Stuur dan die tweede suiker op wanneer die suiker-vlakke laag is en dinge ‘n bietjie geroer moet word. Kwotas en hoeveelhede is selfs vir koffie ‘n moeilike saak, want eers as jy ‘n sluk neem, besef jy somtyds dat die melk suur was. Dit los dan niks op nie, gee jou ‘n slegte na-smaak en los jou met ‘n Suarez-byt op die skouer.

Koffie-kuns na die maal

Ek het nog maar min  van hierdie espresso kuns gesien, maar daar is heelwat mense wat hierdie kunssoort ernstig opneem. Sien foto’s: (http://www.webdesignerdepot.com/2009/07/50-beautifully-delicious-coffee-designs/)

 

Verdere lees- en luisterstof oor koffie:

* Bob Newhart-skets oor die ontdekking van tabak en koffie: https://www.youtube.com/watch?v=kO1nCuVQIeg

* Maak jou eie Latte Kuns: http://www.wikihow.com/Make-Latte-Art

* https://versindaba.co.za/2010/08/19/vier-koppies-koffie-in-die-vreemde/

* https://versindaba.co.za/2010/05/25/drie-koppies-oggendkoffie/

  •