Posts Tagged ‘Vilhelm Hammershøi’

Andries Bezuidenhout. Rilke en Hammershøi – die digter en die skilder

Tuesday, October 4th, 2011

Rainer Maria Rilke was een van die Deense skilder Vilhelm Hammershøi (in die foto hier bo) se aanhangers. Oor Hammershøi se skilderye het Rilke in 1905 gesê: “Hammershøi is nie een van daardie mense oor wie ʼn mens haastig moet praat nie. Sy werk is standhoudend en stadig en by welke geleentheid ʼn mens dit ook al mag teëkom, sal dit betekenisvol wees en spreek van die belangrikheid en wesensaard van kuns.” [“Hammershöj ist nicht von denen über die man rasch sprechen muss. Sein Werk ist lang und langsam und in welchem Augenblick man es auch erfassen mag, es wird immer voll Anlass sein, vom Wichtigsten und Wesentlichen in der Kunst zu sprechen.”]

Oor die digter se ontmoeting met Hammershøi: “Ek het Hammershöj gister vir die eerste keer ontmoet… ek is seker as ʼn mens hom meer gereeld sien, sal jy hom beter leer ken en soveel meer van sy natuurlike eenvoud verstaan. Ek gaan hom weer sien, maar sonder om met hom te praat, want hy praat net Deens en verstaan geen Duits nie. ʼn Mens kan aanvoel dat hy net skilder en niks anders kan of wil doen nie.” [“Gestern habe ich zum erstenmal Hammershöj gesehen… ich bin sicher, je öfter man ihn sieht, desto deutlicher wird man ihn erkennen, und desto mehr wird man seine wesentliche Schlichtheit finden. Ich werde ihn wiedersehen, ohne mit ihm zu sprechen, denn er spricht nur Dänisch und versteht kaum Deutsch. Man fühlt, daß er nur malt und nichts anderes kann oder will.”]

 Hammershøi is in 1864 gebore. Sy pa was ʼn winkelier en hy het reeds met tekenlesse op skool presteer. Hy het aan die kunsakademie in Kopenhagen studeer en het redelik vroeg sukses behaal. In 1891 is hy met Ida Ilsted getroud en het saam met haar in Kopenhagen gewoon tot met sy dood in 1916. Ida is die model in die meeste van sy skilderye. ʼn Mens sien haar meestal van agter. Hul woonstel in Kopenhagen se binnekant is die onderwerp van die meeste van sy skilderye, maar hy het ook landskappe en studies van geboue geskilder.

Hammershøi self was sterk deur die Amerikaanse skilder James McNeill Whistler beïnvloed en het Whistler in Engeland probeer ontmoet, maar sonder sukses. Hier is een van Whistler se bekendste skilderye, ʼn studie van sy ma:

Hammershøi se eie werke was realisties, maar sonder om onderwerpe op te hemel of te verfraai – amper melancholies. Sy kwas het die verf amper onseker binne sterk lyne aangewend. Stukkies doek skyn deurgaans deur. Hammershøi was veral goed daarmee om lig te skilder. Sy werk het egter vinnig konserwatief voorgekom in die konteks van meer abstrakte modernistiese eksperimente wat op impressionisme gevolg het. Eers onlangs het mense Hammershøi se werk weer begin waardeer, deels as gevolg van Rilke se bewondering – al kon die twee nooit ʼn gesprek voer nie.

In die Suid-Afrikaanse konteks laat Hammershøi my aan Andries Gouws se werk dink. Dis ook stadige skilderye, fyn detail, binnekamers en lig. Heeltemal stroomop, op dieselfde manier.

Nota:

Al die skilderye, behalwe die een deur Whistler, deur Vilhelm Hammershøi. Oorspronklike Rilke-aanhalings hier.

  •