Posts Tagged ‘Vrystaatse goudvelde’

Andries Bezuidenhout. Mynhuis, Vrystaat

Tuesday, January 17th, 2012

Die Vrystaatse goudvelde. Een mynskag in Welkom het in die vyftigs, dink ek, soveel goud soos die ganse Kaliforniese goudstormloop opgelewer. So dorpe soos Welkom, Odendaalsrus en Virginia was eens die hart van Suid-Afrika se ekonomie. Nie meer nie. Die gebied sit met die probleem van onwettige myners wat met gewere teen formele mynmaatskappye kompeteer oor die beheer van skagte. Stene in verlate mynkampongs word uitgebreek en weer gebruik om mure teen inbrekers te bou. In Welkom se Casino slyt plastiekgeld deur masjiene se buise. Jy kan jou vuurwapen vir veilige bewaring by die deur inhandig. Die plek laat ʼn mens aan ʼn winkel met wasoutomate op ʼn linoleumvloer om middernag dink. Die vloer blink in die wit vibrasies van buisligte.

Ek dink aan ʼn gedig van Annie Klopper in Nuwe Stemme 4, die eerste een in die bundel. Die titel is “hoe om ʼn dorp te verf”:

begin by die posbusse
massiewe gholfballe, skoene, pampoene
geskakeer met fyn skadu’s van roes
verf dan die skoolbusse
skeur die banke en skryf op die dak
woorde wat rym met “oes” en “ak”
(onthou om spelfoute te maak)
skets die skoolmure na aan mekaar
om drome in te perk en daar te bewaar
teken dan ʼn tandlose vrou by die drankwinkel-till
ʼn skoolrok by die kliniek in ʼn ry vir die pil
ʼn beroofde bejaarde wat op ʼn sypaadjie bewe
ʼn horlosie op ʼn kerktoring sonder ʼn sewe
ʼn kind wat rook agter ʼn stegie se muur
en bergies wat baklei langs ʼn uitgebrande vuur
laat alles dan verbleik en verweer
spoeg op die sypaadjies
boor gate in die teer
en herhaal
ʼn paar honderd maal
herhaal

Die gedig gaan waarskynlik oor ʼn dorp in die Kaap. Annie Klopper kom egter oorspronklik van Virginia in die Vrystaat. Ek weet nie hoe die huis lyk waar sy grootgeword het nie. Virginia lyk waarskynlik vandag baie anders as toe sy daar gewoon het. Dit was lank gelede bekend vir die mooi tuine. By Merriespruit het die slikdam se damwal gebreek en baie mense is dood.

Die titel van die skildery hier bo is “Mynhuis, Vrystaat”. Al is die Vrystaatse goudvelde ʼn landskap waarvan die horison deur mynhope en skagtorings gebreek is, is dit vir my mooi. Ek hou van mynhuise, soos die een op die foto – uit die veertigs en die vyftigs van die vorige eeu. Daar’s iets standhoudend aan die blokvorm, hoe die son op die stene val. Ek hoop die skildery vang iets van gemengde gevoelens oor verganklikheid en standvastigheid van die Vrystaatse goudvelde vas.

Skildery:
“Mynhuis, Vrystaat”, olie op doek, 40 X 60 cm

  •