Janita Monna. Het gevaar op kousenvoeten.

Hanneke van Eijken – Papieren veulens

De vrouwen komen. Of nee, ze zijn er al. Zo er glazen plafonds waren in de poëzie, dan zijn ze inmiddels volledig aan diggelen. Kijk maar: de afgelopen drie jaar ging de prijs voor het beste poëziedebuut naar achtereenvolgens Delphine Lecompte, Lieke Marsman en Ellen Deckwitz; onder de Buddingh’-prijsnominaties voor dit jaar opnieuw drie vrouwen (tegen één man). Ester Naomi Perquin mocht begin dit jaar de VSB poëzieprijs ontvangen. En dan zijn P.C. Hooftprijswinnaars als Judith Herzberg of Eva Gerlach nog buiten beschouwing gebleven. Waarom doen die vrouwen het zo goed? Waarschijnlijk vooral omdat ze zulke zelfverzekerde poëzie schrijven. Zich niks aantrekken van modes, maar met veel en precies taalgevoel en een (absurde) humor hun eigen wereld scheppen.
Onlangs verscheen opnieuw een interessant poëziedebuut: Papieren veulens van Hanneke van Eijken. Zij creëert daarin – de titel suggereert het al – een breekbare wereld, met huizen van papier-maché, dieren van gevouwen papier en geheime straten ‘(i)ngesloten tussen de oude bajes en de stilte/ van twee begraafplaatsen’. In die wankele werkelijkheid is het bovendien vooral nacht. Maar wie die nacht ook wel ‘interbellum’ noemt, die moet de dag als een oorlog ervaren, als een tijd en een plaats vol gevaar en onzekerheden. Er trekken inderdaad ‘wilde dieren’ voorbij, mensen kunnen beesten in vermomming zijn.
In die schemerige wereld zoekt de dichter naar houvast, naar feiten, naar wat meetbaar en waar is, om zo al te opdringerige nachtmerrieachtige gedachten op afstand te houden: ‘ik probeer de wereld te grijpen/ aan de achterkant van dit donker’.
Die dreiging houdt in de eerste afdeling nog iets lichts, of verschuilt zich achter gedachtespelletjes, maar gaandeweg komen donkerder kanten aan het licht. In de serie ‘Dit huis’ blijkt de mens een ‘papieren veulen’ te zijn: een teer en kwetsbaar dier. Een onbeschermd dier ook, dat zelfs door zijn huis, zijn veilige vesting, in de steek gelaten kan worden, of, er eenmaal uit vertrokken, niet door vastgehouden kan worden: ‘Met de trage slag van ganzen/ tegen avondwolken verdwijn je steeds/ meer in meubels en foto’s’. Houvast is slechts een illusie. Want achter wat solide lijkt – een huis –, of wat te tellen is, tijd, bevinden zich ongekende gebieden. Feiten bieden geen zekerheid:

 

we kennen vele maten, maar niemand weet

in hoeveel schaduwkamers we zullen wonen

hoe stil of ver

het einde is

 

Op dat onontkoombare einde wordt desondanks vast een voorschot genomen door een graf in de tuin de graven. Een oefening in dood gaan, met lippenstift van moeder en knuffels als rouwend publiek. Aandoenlijk en luguber.

 

het is nu alleen een kwestie van gaan liggen

de lippen losjes tuiten, de benen vouwen

als linnen servetten, wachten

tot ik gevonden word

 

Concrete waarnemingen en fantasieën verworden tot omfloerste angstdromen. Helder geeft Van Eijken vorm aan dat wat zich niet kennen laat, maar wel alom aanwezig is, aan gevaar op kousenvoeten.

Iemand moet er zijn

 

 

De nachten vallen klam in

deze stad, ik ben wakker

in een interbellum, tussen dagen

 

waak ik als een schaker

die wacht op een fatale zet

ik probeer de wereld te grijpen

aan de achterkant van dit donker

 

in alle mensen schuilen tralies, huist een dier

niet alleen de apen, maar de vossen en antilopen

bergen zich hier achter steen

 

de stad hult zich in zwijgende daken

ik ben wakker en beesten ontwaken

 

Hanneke van Eijken – Papieren veulens. Prometheus, 56 bladzijden, 17,95 euro, ISBN 9789044622720

 

Deze recensie verscheen eerder in Trouw.

Bookmark and Share

Een Kommentaar op “Janita Monna. Het gevaar op kousenvoeten.”

  1. Carina van der Walt :

    Hanneke van Eijken het op 9 Nov. 2013 die debuutprys gewen met “Papieren Veulens” tydens die uitreiking van die Zeeuwse Boekenprys in Middelburg. Kyk na die volgende videofilm van Omroep Zeeland en lees die artikel daaronder:

    http://www.omroepzeeland.nl/nieuws/2013-11-09/564480/oek-jong-wint-zeeuwse-boekenprijs-2013?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+omroepzeeland+%28Omroep+Zeeland%29#.Un-Jw2UaKYF

  •